મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 29

તતઃ કાવ્યો ભૃગુશ્રેષ્ઠઃ સમન્યુરુપગમ્ય હ
વૃષપર્વાણમ્ આસીનમ્ ઇત્યુવાચાવિચારયન્ ॥

નાધર્મશ્ચરિતો રાજન્ સદ્યઃ ફલતિ ગૌર્ ઇવ
શનૈરાવર્ત્યમાનસ્તુ મૂલાન્યપિ નિકૃન્તતિ ॥

યદિ નાત્મનિ પુત્રેષુ ન ચેત્પશ્યતિ નપ્તૃષુ
પાપમાચરિતં કર્મ ત્રિવર્ગમતિવર્તતે ॥

ફલત્યેવં ધ્રુવં પાપં ગુરુભુક્તમિવોદરે
યદા ઘાતયસે વિપ્રં કચમાઙ્ગિરસં તદા ॥

અપાપશીલં ધર્મજ્ઞં શુશ્રૂષું મદ્ગૃહે રતમ્
વધાદનર્હતસ્તસ્ય વધાચ્ચ દુહિતુર્મમ ॥

વૃષપર્વન્નિબોધ ત્વં ત્યક્ષ્યામિ ત્વાં સબાન્ધવમ્
સ્થાતું ત્વદ્વિષયે રાજન્ ન શક્નોમિ ત્વયા સહ ॥

અદ્યૈવમભિજાનામિ દૈત્યં મિથ્યાપ્રલાપિનમ્
યતસ્ત્વમાત્મનોદીર્ણાં દુહિતાં કિમુપેક્ષસે ॥

નાવદ્યં ન મૃષાવાદં ત્વયિ જાનામિ ભાર્ગવ
ત્વયિ સત્યં ચ ધર્મશ્ચ તત્પ્રસીદતુ માં ભવાન્ ॥

અદ્યાસ્માનપહાય ત્વમ્ ઇતો યાસ્યસિ ભાર્ગવ
સમુદ્રં સમ્પ્રવેક્ષ્યામિ નાન્યદસ્તિ પરાયણમ્ ॥

સમુદ્રં પ્રવિશધ્વં વો દિશો વા વ્રજતાસુરાઃ
દુહિતુર્નાપ્રિયં સોઢું શક્તો ઽહં દયિતા હિ મે ॥

પ્રસાદ્યતાં દેવયાની જીવિતં યત્ર મે સ્થિતમ્
યોગક્ષેમકરસ્તે ઽહમ્ ઇન્દ્રસ્યેવ બૃહસ્પતિઃ ॥

યત્કિંચિદ્ અસુરેન્દ્રાણાં વિદ્યતે વસુ ભાર્ગવ
ભુવિ હસ્તિરથાશ્વં વા તસ્ય ત્વં મમ ચેશ્વરઃ ॥

યત્કિંચિદ્ અસ્તિ દ્રવિણં દૈત્યેન્દ્રાણાં મહાસુર
તસ્યેશ્વરો ઽસ્મિ યદ્યેતદ્ દેવયાની પ્રસાદ્યતામ્ ॥

તતસ્તુ ત્વરિતઃ શુક્રસ્ તેન રાજ્ઞા સમં યયૌ
ઉવાચ ચૈનાં સુભગે પ્રતિપન્નં વચસ્તવ ॥

યદિ ત્વમીશ્વરસ્તાત રાજ્ઞો વિત્તસ્ય ભાર્ગવ
નાભિજાનામિ તત્તે ઽહં રાજા વદતુ માં સ્વયમ્ ॥

યં કામમભિજાનાસિ દેવયાનિ શુચિસ્મિતે
તત્તે ઽહં સમ્પ્રદાસ્યામિ યદ્યપિ સ્યાત્સુદુર્લભમ્ ॥

દાસીં કન્યાસહસ્રેણ શર્મિષ્ઠામભિકામયે
અનુયાસ્યતિ માં તત્ર યત્ર દાસ્યતિ મે પિતા ॥

ઉત્તિષ્ઠ ધાત્રિ ગચ્છ ત્વં શર્મિષ્ઠાં શીઘ્રમાનય
યં ચ કામયતે કામં દેવયાની કરોતુ તમ્ ॥

તતો ધાત્રી તત્ર ગત્વા શર્મિષ્ઠામ્ ઇદમબ્રવીત્
ઉત્તિષ્ઠ ભદ્રે શર્મિષ્ઠે જ્ઞાતીનાં સુખમાવહ ॥

ત્યજતિ બ્રાહ્મણઃ શિષ્યાન્ દેવયાન્યા પ્રચોદિતઃ
યં સા કામયતે કામં સ કાર્યો ઽત્ર ત્વયાનઘે
દાસીત્વમ્ અભિજાતાસિ દેવયાન્યાઃ સુશોભને ॥

યં ચ કામયતે કામં કરવાણ્યહમદ્ય તમ્
મા ગાન્મન્યુવશં શુક્રો દેવયાની ચ મત્કૃતે ॥

તતઃ કન્યાસહસ્રેણ વૃતા શિબિકયા તદા
પિતુર્નિદેશાત્ત્વરિતા નિશ્ચક્રામ પુરોત્તમાત્ ॥

અહં કન્યાસહસ્રેણ દાશી તે પરિચારિકા
ધ્રુવં ત્વાં તત્ર યાસ્યામિ યત્ર દાસ્યતિ તે પિતા ॥

સ્તુવતો દુહિતા ચાહં યાચતઃ પ્રતિગૃહ્ણતઃ
સ્તૂયમાનસ્ય દુહિતા કથં દાસી ભવિષ્યસિ ॥

યેન કેનચિદાર્તાનાં જ્ઞાતીનાં સુખમાવહેત્
અનુયાસ્યામ્યહં તત્ર યત્ર દાસ્યતિ તે પિતા ॥

પ્રતિશ્રુતે દાસભાવે દુહિત્રા વૃષપર્વણઃ
દેવયાની નૃપશ્રેષ્ઠ પિતરં વાક્યમબ્રવીત્ ॥

પ્રવિશામિ પુરં તાત તુષ્ટાસ્મિ દ્વિજસત્તમ
અમોઘં તવ વિજ્ઞાનમ્ અસ્તિ વિદ્યાબલં ચ તે ॥

એવમુક્તો દ્વિજશ્રેષ્ઠો દુહિત્રા સુમહાયશાઃ
પ્રવિવેશ પુરં હૃષ્ટઃ પૂજિતઃ સર્વદાનવૈઃ ॥