મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 26

સમાપિતવ્રતં તં તુ વિસૃષ્ટં ગુરુણા તદા
પ્રસ્થિતં ત્રિદશાવાસં દેવયાનીદમબ્રવીત્ ॥

ઋષેર્ અઙ્ગિરસઃ પૌત્ર વૃત્તેનાભિજનેન ચ
ભ્રાજસે વિદ્યયા ચૈવ તપસા ચ દમેન ચ ॥

ઋષિર્ યથાઙ્ગિરા માન્યઃ પિતુર્મમ મહાયશાઃ
તથા માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ મમ ભૂયો બૃહસ્પતિઃ ॥

એવં જ્ઞાત્વા વિજાનીહિ યદ્બ્રવીમિ તપોધન
વ્રતસ્થે નિયમોપેતે યથા વર્તામ્યહં ત્વયિ ॥

સ સમાપિતવિદ્યો માં ભક્તાં ન ત્યક્તુમર્હસિ
ગૃહાણ પાણિં વિધિવન્ મમ મન્ત્રપુરસ્કૃતમ્ ॥

પૂજ્યો માન્યશ્ચ ભગવાન્ યથા મમ પિતા તવ
તથા ત્વમનવદ્યાઙ્ગિ પૂજનીયતમા મતા ॥

આત્મપ્રાણૈઃ પ્રિયતમા ભાર્ગવસ્ય મહાત્મનઃ
ત્વં ભદ્રે ધર્મતઃ પૂજ્યા ગુરુપુત્રી સદા મમ ॥

યથા મમ ગુરુર્નિત્યં માન્યઃ શુક્રઃ પિતા તવ
દેવયાનિ તથૈવ ત્વં નૈવં માં વક્તુમર્હસિ ॥

ગુરુપુત્રસ્ય પુત્રો મે ન તુ ત્વમસિ મે પિતુઃ
તસ્માન્માન્યશ્ચ પૂજ્યશ્ચ મમાપિ ત્વં દ્વિજોત્તમ ॥

અસુરૈર્હન્યમાને તુ કચે ત્વયિ પુનઃ પુનઃ
તદાપ્રભૃતિ યા પ્રીતિસ્ તાં ત્વમેવ સ્મરસ્વ મે ॥

સૌહાર્દે ચાનુરાગે ચ વેત્થ મે ભક્તિમુત્તમામ્
ન મામર્હસિ ધર્મજ્ઞ ત્યક્તું ભક્તામનાગસમ્ ॥

અનિયોજ્યે નિયોગે માં નિયુનક્ષિ શુભવ્રતે
પ્રસીદ સુભ્રૂર્મહ્યં ત્વં ગુરોર્ ગુરુતરા શુભે ॥

યત્રોષિતં વિશાલાક્ષિ ત્વયા ચન્દ્રનિભાનને
તત્રાહમુષિતો ભદ્રે કુક્ષૌ કાવ્યસ્ય ભામિનિ ॥

ભગિની ધર્મતો મે ત્વં મૈવં વોચઃ શુભાનને
સુખેનાધ્યુષિતો ભદ્રે ન મન્યુર્વિદ્યતે મમ ॥

આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ શિવમસ્ત્વથ મે પથિ
અવિરોધેન ધર્મસ્ય સ્મર્તવ્યો ઽસ્મિ કથાન્તરે
અપ્રમત્તોદ્યતા નિત્યમ્ આરાધય ગુરું મમ ॥

દૈત્યૈર્હતસ્ત્વં યદ્ભર્તૃ બુદ્ધ્યા ત્વં રક્ષિતો મયા
યદિ માં ધર્મકામાર્થં પ્રત્યાખ્યાસ્યસિ ધર્મતઃ ॥

તતઃ કચ ન તે વિદ્યા સિદ્ધિમેષા ગમિષ્યતિ ॥

ગુરુપુત્રીતિ કૃત્વાહં પ્રત્યાખ્યાસ્યે ન દોષતઃ
ગુરુણા ચાભ્યનુજ્ઞાતઃ કામમેવ શપસ્વ મામ્ ॥

આર્ષં ધર્મં બ્રુવાણો ઽહં દેવયાનિ યથા ત્વયા
શપ્તું નાર્હો ઽસ્મિ કલ્યાણિ કામતો ઽદ્ય ચ ધર્મતઃ ॥

તસ્માદ્ભવત્યા યઃ કામો ન તથા સમ્ભવિષ્યતિ
ઋષિપુત્રો ન તે કશ્ચિજ્ જાતુ પાણિં ગ્રહીષ્યતિ ॥

ફલિષ્યતિ ન મે વિદ્યા ત્વદ્વચશ્ચેતિ તત્તયા
અધ્યાપયિષ્યામિ ચ યં તસ્ય વિદ્યા ફલિષ્યતિ ॥

એવમુક્ત્વા નૃપશ્રેષ્ઠ દેવયાનીં કચસ્તદા
ત્રિદશેશાલયં શીઘ્રં જગામ દ્વિજસત્તમઃ ॥

તમાગતમભિપ્રેક્ષ્ય દેવાઃ સેન્દ્રપુરોગમાઃ
બૃહસ્પતિં સભાજ્યેદં કચમાહુર્મુદાન્વિતાઃ ॥

ત્વં કચાસ્મદ્ધિતં કર્મ કૃતવાન્મહદદ્ભુતમ્
ન તે યશઃ પ્રણશિતા ભાગભાક્ચ ભવિષ્યસિ ॥