મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 173

તતો ઽભયં વિષ્ણુવચઃ શ્રુત્વા દૈત્યાશ્ચ દાનવાઃ
ઉદ્યોગં વિપુલં ચક્રુર્ યુદ્ધાય વિજયાય ચ ॥

મયસ્તુ કાઞ્ચનમયં ત્રિનલ્વાયતમક્ષયમ્
ચતુશ્ચક્રં સુવિપુલં સુકલ્પિતમહાયુગમ્ ॥

કિઙ્કિણીજાલનિર્ઘોષં દ્વીપિચર્મપરિષ્કૃતમ્
રુચિરં રત્નજાલૈશ્ચ હેમજાલૈશ્ચ શોભિતમ્ ॥

ઈહામૃગગણાકીર્ણં પક્ષિપઙ્ક્તિવિરાજિતમ્
દિવ્યાસ્ત્રતૂણીરધરં પયોધરવિનાદિતમ્ ॥

સ્વક્ષં રથવરોદારં સૂપસ્થં ગગનોપમમ્
ગદાપરિઘસમ્પૂર્ણં મૂર્તિમન્તમિવાર્ણવમ્ ॥

હેમકેયૂરવલયં સ્વર્ણમણ્ડલકૂબરમ્
સપતાકધ્વજોપેતં સાદિત્યમિવ મન્દરમ્ ॥

ગજેન્દ્રાભોગવપુષં ક્વચિત્કેસરિવર્ચસમ્
યુક્તમૃક્ષસહસ્રેણ સમૃદ્ધામ્બુદનાદિતમ્ ॥

દીપ્તમાકાશગં દિવ્યં રથં પરરથારુજમ્
અધ્યતિષ્ઠદ્રણાકાઙ્ક્ષી મેરું દીપ્ત ઇવાંશુમાન્ ॥

તારમુત્ક્રોશવિસ્તારં સર્વં હેમમયં રથમ્
શૈલાકારમસંબાધં નીલાઞ્જનચયોપમમ્ ॥

કાર્ષ્ણાયસમયં દિવ્યં લોહેષાબદ્ધકૂબરમ્
તિમિરોદ્ગારિકિરણં ગર્જન્તમિવ તોયદમ્ ॥

લોહજાલેન મહતા સગવાક્ષેણ દંશિતમ્
આયસૈઃ પરિઘૈઃ પૂર્ણં ક્ષેપણીયૈશ્ચ મુદ્ગરૈઃ ॥

પ્રાસૈઃ પાશૈશ્ચ વિતતૈર્ અસંયુક્તૈશ્ચ કણ્ટકૈઃ
શોભિતં ત્રાસયાનૈશ્ચ તોમરૈશ્ચ પરશ્વધૈઃ ॥

ઉદ્યન્તં દ્વિષતાં હેતોર્ દ્વિતીયમિવ મન્દરમ્
યુક્તં ખરસહસ્રેણ સો ઽધ્યારોહદ્રથોત્તમમ્ ॥

વિરોચનસ્તુ સંક્રુદ્ધો ગદાપાણિરવસ્થિતઃ
પ્રમુખે તસ્ય સૈન્યસ્ય દીપ્તશૃઙ્ગ ઇવાચલઃ ॥

યુક્તં રથસહસ્રેણ હયગ્રીવસ્તુ દાનવઃ
સ્યન્દનં વાહયામાસ સપત્નાનીકમર્દનઃ ॥

વ્યાયતં કિષ્કુસાહસ્રં ધનુર્વિસ્ફારયન્મહત્
વરાહઃ પ્રમુખે તસ્થૌ સપ્રરોહ ઇવાચલઃ ॥

ખરસ્તુ વિક્ષરન્દર્પાન્ નેત્રાભ્યાં રોષજં જલમ્
સ્ફુરદ્દન્તોષ્ઠનયનઃ સઙ્ગ્રામં સો ઽભ્યકાઙ્ક્ષત ॥

ત્વષ્ટા ત્વષ્ટગજં ઘોરં યાનમાસ્થાય દાનવઃ
વ્યૂહિતું દાનવવ્યૂહં પરિચક્રામ વીર્યવાન્ ॥

વિપ્રચિત્તિસુતઃ શ્વેતઃ શ્વેતકુણ્ડલભૂષણઃ
શ્વેતશૈલપ્રતીકાશો યુદ્ધાયાભિમુખે સ્થિતઃ ॥

અરિષ્ટો બલિપુત્રશ્ચ વરિષ્ઠો ઽદ્રિશિલાયુધઃ
યુદ્ધાયાભિમુખસ્તસ્થૌ ધરાધરવિકમ્પનઃ ॥

કિશોરસ્ત્વતિસંહર્ષાત્ કિશોર ઇતિ ચોદિતઃ
સબલા દાનવાશ્ચૈવ સંનહ્યન્તે યથાક્રમમ્ ॥

અભવદ્દૈત્યસૈન્યસ્ય મધ્યે રવિરિવોદિતઃ
લમ્બસ્તુ નવમેઘાભઃ પ્રલમ્બામ્બરભૂષણઃ ॥

દૈત્યવ્યૂહગતો ભાતિ સનીહાર ઇવાંશુમાન્
સ્વર્ભાનુરાસ્યયોધી તુ દશનોષ્ઠેક્ષણાયુધઃ ॥

હસંસ્તિષ્ઠતિ દૈત્યાનાં પ્રમુખે સ મહાગ્રહઃ
અન્યે હયગતાસ્તત્ર ગજસ્કન્ધગતાઃ પરે ॥

સિંહવ્યાઘ્રગતાશ્ચાન્યે વરાહર્ક્ષેષુ ચાપરે
કેચિત્ખરોષ્ટ્રયાતારઃ કેચિચ્છ્વાપદવાહનાઃ ॥

પત્તિનસ્ત્વપરે દૈત્યા ભીષણા વિકૃતાનનાઃ
એકપાદાર્ધપાદાશ્ચ નનૃતુર્યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ ॥

આસ્ફોટયન્તો બહવઃ ક્ષ્વેડન્તશ્ચ તથા પરે
હૃષ્ટશાર્દૂલનિર્ઘોષા નેદુર્દાનવપુંગવાઃ ॥

તે ગદાપરિઘૈરુગ્રૈઃ શિલામુસલપાણયઃ
બાહુભિઃ પરિઘાકારૈસ્ તર્જયન્તિ સ્મ દેવતાઃ ॥

પાશૈઃ પ્રાસૈશ્ચ પરિઘૈસ્ તોમરાઙ્કુશપટ્ટિશૈઃ
ચિક્રીડુસ્તે શતઘ્નીભિઃ શતધારૈશ્ચ મુદ્ગરૈઃ ॥

ગણ્ડશૈલૈશ્ચ શૈલૈશ્ચ પરિઘૈશ્ચોત્તમાયસૈઃ
ચક્રૈશ્ચ દૈત્યપ્રવરાશ્ ચક્રુર્ આનન્દિતં બલમ્ ॥

એતદ્દાનવસૈન્યં તત્ સર્વં યુદ્ધમદોત્કટમ્
દેવાનભિમુખે તસ્થૌ મેઘાનીકમિવોદ્ધતમ્ ॥

તદદ્ભુતં દૈત્યસહસ્રગાઢં વાય્વગ્નિશૈલામ્બુદતોયકલ્પમ્
બલં રણૌઘાભ્યુદયે ઽભ્યુદીર્ણં યુયુત્સયોન્મત્તમ્ ઇવાબભાસે ॥