મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 170

વિઘ્નસ્તપસિ સમ્ભૂતો મધુર્નામ મહાસુરઃ
તેનૈવ ચ સહોદ્ભૂતો હ્ય્ અસુરો નામ કૈટભઃ ॥

તૌ રજસ્તમસૌ વિષ્ણોઃ સમ્ભૂતૌ તામસૌ ગણૌ
એકાર્ણવે જગત્સર્વં ક્ષોભયન્તૌ મહાબલૌ ॥

દિવ્યરક્તામ્બરધરૌ શ્વેતદીપ્તોગ્રદંષ્ટ્રિણૌ
કિરીટકુણ્ડલોદગ્રૌ કેયૂરવલયોજ્જ્વલૌ ॥

મહાવિવૃતતામ્રાક્ષૌ પીનોરસ્કૌ મહાભુજૌ
મહાગિરેઃ સંહનનૌ જઙ્ગમાવિવ પર્વતૌ ॥

નવમેઘપ્રતીકાશાવ્ આદિત્યસદૃશાનનૌ
વિદ્યુદાભૌ ગદાગ્રાભ્યાં કરાભ્યામતિભીષણૌ ॥

તૌ પાદયોસ્તુ વિન્યાસાદ્ ઉત્ક્ષિપન્તાવિવાર્ણવમ્
કમ્પયન્તાવિવ હરિં શયાનં મધુસૂદનમ્ ॥

તૌ તત્ર વિચરન્તૌ સ્મ પુષ્કરે વિશ્વતોમુખમ્
યોગિનાં શ્રેષ્ઠમાસાદ્ય દીપ્તં દદૃશતુસ્તદા ॥

નારાયણસમાજ્ઞાતં સૃજન્તમખિલાઃ પ્રજાઃ
દૈવતાનિ ચ વિશ્વાનિ માનસાનસુરાનૃષીન્ ॥

તતસ્તાવૂચતુસ્તત્ર બ્રહ્માણમસુરોત્તમૌ
દીપ્તૌ મુમૂર્ષૂ સંક્રુદ્ધૌ રોષવ્યાકુલિતેક્ષણૌ ॥

કસ્ત્વં પુષ્કરમધ્યસ્થઃ સિતોષ્ણીષશ્ચતુર્ભુજઃ
આધાય નિયમં મોહાદ્ આસ્તે ત્વં વિગતજ્વરઃ ॥

એહ્યાગચ્છાવયોર્ યુદ્ધં દેહિ ત્વં કમલોદ્ભવ
આવાભ્યાં પરમીશાભ્યામ્ અશક્તસ્ત્વમિહાર્ણવે ॥

તત્ર કશ્ચોદ્ભવસ્તુભ્યં કેન વાસિ ન યોજિતઃ
કઃ સ્રષ્ટા કશ્ચ તે ગોપ્તા કેન નામ્ના વિધીયસે ॥

એક ઇત્યુચ્યતે લોકૈર્ અવિચિન્ત્યઃ સહસ્રદૃક્
તત્સંયોગેન ભવતોઃ કર્મ નામાવગચ્છતામ્ ॥

નાવયોઃ પરમં લોકે કિંચિદસ્તિ મહામતે
આવાભ્યાં છાદ્યતે વિશ્વં તમસા રજસાથ વૈ ॥

રજસ્તમોમયાવાવામ્ ઋષીણામ્ અવલઙ્ઘિતૌ
છાદ્યમાનૌ ધર્મશીલૌ દુસ્તરૌ સર્વદેહિનામ્ ॥

આવાભ્યામુહ્યતે લોકો દુષ્કરાભ્યાં યુગે યુગે
આવામર્થશ્ચ કામશ્ચ યજ્ઞઃ સ્વર્ગપરિગ્રહઃ ॥

સુખં યત્ર મુદા યુક્તં યત્ર શ્રીઃ કીર્તિરેવ ચ
યેષાં યત્કાઙ્ક્ષિતં ચૈવ તત્તદાવાં વિચિન્તય ॥

યત્નાદ્ યોગવતો દૃષ્ટ્યા યોગઃ પૂર્વં મયાર્જિતઃ
તં સમાધાય ગુણવત્ સત્ત્વં ચાસ્મિ સમાશ્રિતઃ ॥

યઃ પરો યોગમતિમાન્ યોગાખ્યઃ સત્ત્વમેવ ચ
રજસસ્તમસશ્ચૈવ યઃ સ્રષ્ટા વિશ્વસંભવઃ ॥

તતો ભૂતાનિ જાયન્તે સાત્ત્વિકાનીતરાણિ ચ
સ એવ હિ યુવાં નાંશે વશી દેવો હનિષ્યતિ ॥

સ્વપન્નેવ તતઃ શ્રીમાન્ બહુયોજનવિસ્તૃતમ્
બાહું નારાયણો બ્રહ્મા કૃતવાનાત્મમાયયા ॥

કૃષ્યમાણૌ તતસ્તસ્ય બાહુના બાહુશાલિનઃ
ચેરતુસ્તૌ વિગલિતૌ શકુનાવિવ પીવરૌ ॥

તતસ્તાવાહતુર્ગત્વા તદા દેવં સનાતનમ્
પદ્મનાભં હૃષીકેશં પ્રણિપત્ય સ્થિતાવુભૌ ॥

જાનીવસ્ત્વાં વિશ્વયોનિં ત્વામેકં પુરુષોત્તમમ્
ત્વમાવાં પાહિ હેત્વર્થમ્ ઇદં નૌ બુદ્ધિકારણમ્ ॥

અમોઘદર્શનઃ સ ત્વં યતસ્ત્વાં વિદ્વઃ શાશ્વતમ્
તતસ્ત્વામાગતાવાવામ્ અભિતઃ પ્રસમીક્ષિતુમ્ ॥

તદિચ્છામો વરં દેવ ત્વત્તો ઽદ્ભુતમ્ અરિંદમ
અમોઘદર્શનો ઽસિ ત્વં નમસ્તે સમિતિંજય ॥

કિમર્થં હિ દ્રુતં બ્રૂતં વરં હ્યસુરસત્તમૌ
દત્તાયુષ્કૌ પુનર્ભૂયો રહો જીવિતુમ્ ઇચ્છથઃ ॥

યસ્મિન્ન કશ્ચિન્મૃતવાન્ દેવ તસ્મિન્પ્રભો વધમ્
તમિચ્છાવો વધશ્ચૈવ ત્વત્તો નો ઽસ્તુ મહાવ્રત ॥

બાઢં યુવાં તુ પ્રવરૌ ભવિષ્યત્કાલસંભવે
ભવિષ્યતો ન સંદેહઃ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ વામ્ ॥

વરં પ્રદાયાથ મહાસુરાભ્યાં સનાતનો વિશ્વવરઃ સુરોત્તમઃ
રજસ્તમોવર્ગભવાયનૌ યમૌ મમન્થ તાવૂરુતલેન વૈ પ્રભુઃ ॥