મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 169

અથ યોગવતાં શ્રેષ્ઠમ્ અસૃજદ્ભૂરિતેજસમ્
સ્રષ્ટારં સર્વલોકાનાં બ્રહ્માણં સર્વતોમુખમ્ ॥

યસ્મિન્હિરણ્મયે પદ્મે બહુયોજનવિસ્તૃતમ્
સર્વતેજોગુણમયં પાર્થિવૈર્લક્ષણૈર્વૃતમ્ ॥

તચ્ચ પદ્મં પુરાણજ્ઞાઃ પૃથિવીરૂપમુત્તમમ્
નારાયણસમુદ્ભૂતં પ્રવદન્તિ મહર્ષયઃ ॥

યા પદ્મા સા રસા દેવી પૃથિવી પરિચક્ષ્યતે
યે પદ્મસારગુરવસ્ તાન્દિવ્યાન્ પર્વતાન્વિદુઃ ॥

હિમવન્તં ચ મેરું ચ નીલં નિષધમેવ ચ
કૈલાસં મુઞ્જવન્તં ચ તથાન્યં ગન્ધમાદનમ્ ॥

પુણ્યં ત્રિશિખરં ચૈવ કાન્તં મન્દરમેવ ચ
ઉદયં પિઞ્જરં ચૈવ વિન્ધ્યવન્તં ચ પર્વતમ્ ॥

એતે દેવગણાનાં ચ સિદ્ધાનાં ચ મહાત્મનામ્
આશ્રયાઃ પુણ્યશીલાનાં સર્વકામફલપ્રદાઃ ॥

એતેષામન્તરે દેશો જમ્બૂદ્વીપ ઇતિ સ્મૃતઃ
જમ્બૂદ્વીપસ્ય સંસ્થાનં યજ્ઞિયા યત્ર વૈ ક્રિયાઃ ॥

એભ્યો યત્સ્રવતે તોયં દિવ્યામૃતરસોપમમ્
દિવ્યાસ્તીર્થશતાધારાઃ સુરમ્યાઃ સરિતઃ સ્મૃતાઃ ॥

સ્મૃતાનિ યાનિ પદ્મસ્ય કેસરાણિ સમન્તતઃ
અસંખ્યેયાઃ પૃથિવ્યાસ્તે વિશ્વે વૈ ધાતુપર્વતાઃ ॥

યાનિ પદ્મસ્ય પર્ણાનિ ભૂરીણિ તુ નરાધિપ
તે દુર્ગમાઃ શૈલચિતા મ્લેચ્છદેશા વિકલ્પિતાઃ ॥

યાન્યધોભાગપર્ણાનિ તે નિવાસાસ્તુ ભાગશઃ
દૈત્યાનામુરગાણાં ચ પતઙ્ગાનાં ચ પાર્થિવ ॥

તેષાં મહાર્ણવો યત્ર તદ્રસેત્યભિસંજ્ઞિતમ્
મહાપાતકકર્માણો મજ્જન્તે યત્ર માનવાઃ ॥

પદ્મસ્યાન્તરતો યત્તદ્ એકાર્ણવગતા મહી
પ્રોક્તાથ દિક્ષુ સર્વાસુ ચત્વારઃ સલિલાકરાઃ ॥

એવં નારાયણસ્યાર્થે મહી પુષ્કરસંભવા
પ્રાદુર્ભાવો ઽપ્યયં તસ્માન્ નામ્ના પુષ્કરસંજ્ઞિતઃ ॥

એતસ્માત્કારણાત્તજ્જ્ઞૈઃ પુરાણૈઃ પરમર્ષિભિઃ
યાજ્ઞિકૈર્વેદદૃષ્ટાન્તૈર્ યજ્ઞે પદ્મવિધિઃ સ્મૃતઃ ॥

એવં ભગવતા તેન વિશ્વેષાં ધારણાવિધિઃ
પર્વતાનાં નદીનાં ચ હ્રદાનાં ચૈવ નિર્મિતઃ ॥

વિભુસ્તથૈવાપ્રતિમપ્રભાવઃ પ્રભાકરાભો વરુણઃ સિતદ્યુતિઃ
શનૈઃ સ્વયંભૂઃ શયનં સૃજત્તદા જગન્મયં પદ્મવિધિં મહાર્ણવે ॥