મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 162

તતો દૃષ્ટ્વા મહાત્માનં કાલચક્રમિવાગતમ્
નરસિંહવપુશ્છન્નં ભસ્મચ્છન્નમિવાનલમ્ ॥

હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રઃ પ્રહ્લાદો નામ વીર્યવાન્
દિવ્યેન ચક્ષુષા સિંહમ્ અપશ્યદ્દેવમાગતમ્ ॥

તે દૃષ્ટ્વા રુક્મશૈલાભમ્ અપૂર્વાં તનુમાશ્રિતમ્
વિસ્મિતા દાનવાઃ સર્વે હિરણ્યકશિપુશ્ચ સઃ ॥

મહાબાહો મહારાજ દૈત્યાનામાદિસંભવ
ન શ્રુતં ન ચ નો દૃષ્ટં નારસિંહમિદં વપુઃ ॥

અવ્યક્તપ્રભવં દિવ્યં કિમિદં રૂપમાગતમ્
દૈત્યાન્તકરણં ઘોરં સંશતીવ મનો મમ ॥

અસ્ય દેવાઃ શરીરસ્થાઃ સાગરાઃ સરિતશ્ચ યાઃ
હિમવાન્પારિયાત્રશ્ચ યે ચાન્યે કુલપર્વતાઃ ॥

ચન્દ્રમાશ્ચ સનક્ષત્રૈર્ આદિત્યૈર્ વસુભિઃ સહ
ધનદો વરુણશ્ચૈવ યમઃ શક્રઃ શચીપતિઃ ॥

મરુતો દેવગન્ધર્વા ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ
નાગા યક્ષાઃ પિશાચાશ્ચ રાક્ષસા ભીમવિક્રમાઃ ॥

બ્રહ્મા દેવઃ પશુપતિર્ લલાટસ્થા ભ્રમન્તિ વૈ
સ્થાવરાણિ ચ સર્વાણિ જઙ્ગમાનિ તથૈવ ચ ॥

ભવાંશ્ચ સહિતો ઽસ્માભિઃ સર્વૈર્દૈત્યગણૈર્વૃતઃ
વિમાનશતસંકીર્ણા તથૈવ ભવતઃ સભા ॥

સર્વં ત્રિભુવનં રાજંલ્ લોકધર્માશ્ચ શાશ્વતાઃ
દૃશ્યન્તે નારસિંહે ઽસ્મિંસ્ તથેદમખિલં જગત્ ॥

પ્રજાપતિશ્ચાત્ર મનુર્ મહાત્મા ગ્રહાશ્ચ યોગાશ્ચ મહીરુહાશ્ચ
ઉત્પાતકાલશ્ચ ધૃતિર્મતિશ્ચ રતિશ્ચ સત્યં ચ તપો દમશ્ચ ॥

સનત્કુમારશ્ચ મહાનુભાવો વિશ્વે ચ દેવા ઋષયશ્ચ સર્વે
ક્રોધશ્ચ કામશ્ચ તથૈવ હર્ષો ધર્મશ્ચ મોહઃ પિતરશ્ચ સર્વે ॥

પ્રહ્લાદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા હિરણ્યકશિપુઃ પ્રભુઃ
ઉવાચ દાનવાન્સર્વાન્ ગણાંશ્ચ સ ગણાધિપઃ ॥

મૃગેન્દ્રો ગૃહ્યતામેષ અપૂર્વાં તનુમાસ્થિતઃ
યદિ વા સંશયઃ કશ્ચિદ્ વધ્યતાં વનગોચરઃ ॥

તે દાનવગણા સર્વે મૃગેન્દ્રં ભીમવિક્રમમ્
પરિક્ષિપન્તો મુદિતાસ્ ત્રાસયામાસુરોજસા ॥

સિંહનાદં વિમુચ્યાથ નરસિંહો મહાબલઃ
બભઞ્જ તાં સભાં દિવ્યાં વ્યાદિતાસ્ય ઇવાન્તકઃ ॥

સભાયાં ભજ્યમાનાયાં હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્
ચિક્ષેપાસ્ત્રાણિ સિંહસ્ય રોષાદ્વ્યાકુલલોચનઃ ॥

સર્વાસ્ત્રાણામથ જ્યેષ્ઠં દણ્ડમન્ત્રં સુદારુણમ્
કાલચક્રં તથાઘોરં વિષ્ણુચક્રં તથા પરમ્ ॥

પૈતામહં તથાત્યુગ્રં ત્રૈલોક્યદહનં મહત્
વિચિત્રામશનીં ચૈવ શુષ્કાર્દ્રં ચાશનિદ્વયમ્ ॥

રૌદ્રં તથોગ્રં શૂલં ચ કઙ્કાલં મુસલં તથા
મોહનં શોષણં ચૈવ સંતાપનવિલાપનમ્ ॥

વાયવ્યં મથનં ચૈવ કાપાલમથ કૈઙ્કરમ્
તથાપ્રતિહતાં શક્તિં ક્રૌઞ્ચમસ્ત્રં તથૈવ ચ ॥

અસ્ત્રં બ્રહ્મશિરશ્ચૈવ સોમાસ્ત્રં શિશિરં તથા
કમ્પનં શાતનં ચૈવ ત્વાષ્ટ્રં ચૈવ સુભૈરવમ્ ॥

કાલમુદ્ગરમક્ષોભ્યં તપનં ચ મહાબલમ્
સંવર્તનં મોહનં ચ તથા માયાધરં પરમ્ ॥

ગાન્ધર્વમસ્ત્રં દયિતમ્ અસિરત્નં ચ નન્દકમ્
પ્રસ્વાપનં પ્રમથનં વારુણં ચાસ્ત્રમુત્તમમ્
અસ્ત્રં પાશુપતં ચૈવ યસ્યાપ્રતિહતા ગતિઃ ॥

અસ્ત્રં હયશિરશ્ચૈવ બ્રાહ્મમસ્ત્રં તથૈવ ચ
નારાયણાસ્ત્રમૈન્દ્રં ચ સાર્પમસ્ત્રં તથાદ્ભુતમ્ ॥

પૈશાચમસ્ત્રમજિતં શોષદં શામનં તથા
મહાબલં ભાવનં ચ પ્રસ્થાપનવિકમ્પને ॥

એતાન્યસ્ત્રાણિ દિવ્યાનિ હિરણ્યકશિપુસ્તદા
અસૃજન્નરસિંહસ્ય દીપ્તસ્યાગ્નેરિવાહુતિમ્ ॥

અસ્ત્રૈઃ પ્રજ્વલિતૈઃ સિંહમ્ આવૃણોદસુરોત્તમઃ
વિવસ્વાન્ ઘર્મસમયે હિમવન્તમિવાંશુભિઃ ॥

સ હ્યમર્ષાનિલોદ્ભૂતો દૈત્યાનાં સૈન્યસાગરઃ
ક્ષણેન પ્લાવયામાસ મૈનાકમિવ સાગરઃ ॥

પ્રાસૈઃ પાશૈશ્ચ ખડ્ગૈશ્ચ ગદાભિર્મુસલૈસ્તથા
વજ્રૈરશનિભિશ્ચૈવ સાગ્નિભિશ્ચ મહાદ્રુમૈઃ ॥

મુદ્ગરૈર્ભિન્દિપાલૈશ્ચ શિલોલૂખલપર્વતૈઃ
શતઘ્નીભિશ્ચ દીપ્તાભિર્ દણ્ડૈરપિ સુદારુણૈઃ ॥

તે દાનવાઃ પાશગૃહીતહસ્તા મહેન્દ્રતુલ્યાશનિવજ્રવેગાઃ
સમન્તતો ઽભ્યુદ્યતબાહુકાયાઃ સ્થિતાસ્ત્રિશીર્ષા ઇવ નાગપાશાઃ ॥

સુવર્ણમાલાકુલભૂષિતાઙ્ગાઃ પીતાંશુકાભોગવિભાવિતાઙ્ગાઃ
મુક્તાવલીદામસનાથકક્ષા હંસા ઇવાભાન્તિ વિશાલપક્ષાઃ ॥

તેષાં તુ વાયુપ્રતિમૌજસાં વૈ કેયૂરમૌલીવલયોત્કટાનામ્
તાન્યુત્તમાઙ્ગાન્યભિતો વિભાન્તિ પ્રભાતસૂર્યાંશુસમપ્રભાણિ ॥

ક્ષિપદ્ભિર્ ઉગ્રૈર્ જ્વલિતૈર્ મહાબલૈર્ મહાસ્ત્રપૂગૈઃ સુસમાવૃતો બભૌ ।
ગિરિર્યથા સંતતવર્ષિભિર્ ઘનૈઃ કૃતાન્ધકારાન્તરકંદરો દ્રુમૈઃ ॥

તૈર્હન્યમાનો ઽપિ મહાસ્ત્રજાલૈર્ મહાબલૈર્ દૈત્યગણૈઃ સમેતૈઃ ।
નાકમ્પતાજૌ ભગવાન્પ્રતાપસ્થિતઃ પ્રકૃત્યા હિમવાનિવાચલઃ ॥

સંત્રાસિતાસ્તેન નૃસિંહરૂપિણા દિતેઃ સુતાઃ પાવકતુલ્યતેજસા ।
ભયાદ્વિચેલુઃ પવનોદ્ધુતાઙ્ગા યથોર્મયઃ સાગરવારિસંભવાઃ ॥