મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 160

શ્રુત્વૈતત્તારકઃ સર્વમ્ ઉદ્ઘુષ્ટં દેવબન્દિભિઃ
સસ્માર બ્રહ્મણો વાક્યં વધં બાલાદુપસ્થિતમ્ ॥

સ્મૃત્વા ઘર્માર્દ્રસર્વાઙ્ગઃ પદાતિરપદાનુગઃ
મન્દિરાન્નિર્જગામાશુ શોકગ્રસ્તેન ચેતસા ॥

કાલનેમિમુખા દૈત્યાઃ સંરમ્ભાદ્ભ્રાન્તચેતસઃ
સ્વે સ્વે સ્વનીકેષુ તદા ત્વરાવિસ્મિતચેતસઃ
યોધા ધાવત ગૃહીત યોજયધ્વં વરૂથિનીમ્ ॥

કુમારં તારકો દૃષ્ટ્વા બભાષે ભીષણાકૃતિઃ
કિં બાલ યોદ્ધુકામો ઽસિ ક્રીડ કન્દુકલીલયા ॥

ત્વયા ન દાનવા દૃષ્ટા યત્સઙ્ગરવિભીષકાઃ
બાલત્વાદથ તે બુદ્ધિર્ એવં સ્વલ્પાર્થદર્શિની ॥

કુમારો ઽપિ તમગ્રસ્થં બભાષે હર્ષયન્સુરાન્
શૃણુ તારક શાસ્ત્રાર્થસ્ તવ ચૈવ નિરૂપ્યતે ॥

શાસ્ત્રૈરર્થા ન દૃશ્યન્તે સમરે નિર્ભયૈર્ભટૈઃ
શિશુત્વં માવમંસ્થા મે શિશુઃ કાલભુજંગમઃ ॥

દુષ્પ્રેક્ષ્યો ભાસ્કરો બાલસ્ તથાહં દુર્જયઃ શિશુઃ
અલ્પાક્ષરો ન મન્ત્રઃ કિં સુસ્ફુરો દૈત્ય દૃશ્યતે ॥

કુમારે પ્રોક્તવત્યેવં દૈત્યશ્ચિક્ષેપ મુદ્ગરમ્
કુમારસ્તં નિરસ્યાથ વજ્રેણામોઘવર્ચસા ॥

તતશ્ચિક્ષેપ દૈત્યેન્દ્રો ભિન્દિપાલમયોમયમ્
કરેણ તચ્ચ જગ્રાહ કાર્તિકેયો ઽમરારિહા ॥

ગદાં મુમોચ દૈત્યાય ષણ્મુખઃ પરમસ્વનામ્
તયા હતસ્તતો દૈત્યશ્ ચકમ્પે ઽચલરાડિવ ॥

મેને ચ દુર્જયં દૈત્યસ્ તદા ષડ્વદનં રણે
ચિન્તયામાસ બુદ્ધ્યા વૈ પ્રાપ્તઃ કાલો ન સંશયઃ ॥

કુપિતં તુ તમાલોક્ય કાલનેમિપુરોગમાઃ
સર્વે દૈત્યેશ્વરા જઘ્નુઃ કુમારં રણદારુણમ્ ॥

સ તૈઃ પ્રહારૈરસ્પૃષ્ટો વૃથાક્લેશૈર્મહાદ્યુતિઃ
રણશૌણ્ડાસ્તુ દૈત્યેન્દ્રાઃ પુનઃ પ્રાસૈઃ શિલીમુખૈઃ ॥

કુમારં સામરં જઘ્નુર્ બલિનો દેવકણ્ટકાઃ
કુમારસ્ય વ્યથા નાભૂદ્ દૈત્યાસ્ત્રનિહતસ્ય તુ ॥

પ્રાણાન્તકરણો જાતો દેવાનાં દાનવાહવઃ
દેવાન્નિપીડિતાન્દૃષ્ટ્વા કુમારઃ કોપમાવિશત્ ॥

તતો ઽસ્ત્રૈર્વારયામાસ દાનવાનામનીકિનીમ્
તતસ્તૈર્ નિષ્પ્રતીકરૈસ્ તાડિતાઃ સુરકણ્ટકાઃ ॥

કાલનેમિમુખાઃ સર્વે રણાદાસન્પરાઙ્મુખાઃ
વિદ્રુતેષ્વથ દૈત્યેષુ હતેષુ ચ સમન્તતઃ ॥

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાદૈત્યસ્ તારકો ઽસુરનાયકઃ
જગ્રાહ ચ ગદાં દિવ્યાં હેમજાલપરિષ્કૃતામ્ ॥

જઘ્ને કુમારં ગદયા નિષ્ટપ્તકનકાઙ્ગદઃ
શરૈર્મયૂરપત્રૈશ્ચ ચકાર વિમુખાન્સુરાન્ ॥

તથા પરૈર્મહાભલ્લૈર્ મયૂરં ગુહવાહનમ્
બિભેદ તારકઃ ક્રુદ્ધઃ સ સૈન્યે ઽસુરનાયકઃ ॥

દૃષ્ટ્વા પરાઙ્મુખાન્દેવાન્ મુક્તરક્તં સ્વવાહનમ્
જગ્રાહ શક્તિં વિમલાં રણે કનકભૂષણામ્ ॥

બાહુના હેમકેયૂર રુચિરેણ ષડાનનઃ
તતો જવાન્મહાસેનસ્ તારકં દાનવાધિપમ્ ॥

તિષ્ઠ તિષ્ઠ સુદુર્બુદ્ધે જીવલોકં વિલોકય
હતો ઽસ્યદ્ય મયા શક્ત્યા સ્મર શસ્ત્રં સુશિક્ષિતમ્ ॥

ઇત્યુક્ત્વા ચ તતઃ શક્તિં મુમોચ દિતિજં પ્રતિ
સા કુમારભુજોત્સૃષ્ટા તત્કેયૂરરવાનુગા
બિભેદ દૈત્યહૃદયં વજ્રશૈલેન્દ્રકર્કશમ્ ॥

ગતાસુઃ સ પપાતોર્વ્યાં પ્રલયે ભૂધરો યથા
વિકીર્ણમુકુટોષ્ણીષો વિસ્રસ્તાખિલભૂષણઃ ॥

તસ્મિન્વિનિહતે દૈત્યે ત્રિદશાનાં મહોત્સવે
નાભૂત્ કશ્ચિત્ તદા દુઃખી નરકેષ્વપિ પાપકૃત્ ॥

સ્તુવન્તઃ ષણ્મુખં દેવાઃ ક્રીડન્તશ્ચાઙ્ગનાયુતાઃ
જગ્મુઃ સ્વાનેવ ભવનાન્ ભૂરિધામાન ઉત્સુકાઃ ॥

દદુશ્ચાપિ વરં સર્વે દેવાઃ સ્કન્દમુખં પ્રતિ
તુષ્ટાઃ સમ્પ્રાપ્તસર્વેચ્છાઃ સહ સિદ્ધૈસ્તપોધનૈઃ ॥

યઃ પઠેત્સ્કન્દસમ્બદ્ધાં કથાં મર્ત્યો મહામતિઃ
શૃણુયાચ્છ્રાવયેદ્વાપિ સ ભવેત્કીર્તિમાન્નરઃ ॥

બહ્વાયુઃ સુભગઃ શ્રીમાન્ કાન્તિમાઞ્છુભદર્શનઃ
ભૂતેભ્યો નિર્ભયશ્ચાપિ સર્વદુઃખવિવર્જિતઃ ॥

સંધ્યામુપાસ્ય યઃ પૂર્વાં સ્કન્દસ્ય ચરિતં પઠેત્
સ મુક્તઃ કિલ્બિષૈઃ સર્વૈર્ મહાધનપતિર્ભવેત્ ॥

બાલાનાં વ્યાધિજુષ્ટાનાં રાજદ્વારં ચ સેવતામ્
ઇદં તત્પરમં દિવ્યં સર્વદા સર્વકામદમ્
તનુક્ષયે ચ સાયુજ્યં ષણ્મુખસ્ય વ્રજેન્નરઃ ॥