મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 159

વામં વિદાર્ય નિષ્ક્રાન્તઃ સુતો દેવ્યાઃ પુનઃ શિશુઃ
સ્કન્દાચ્ચ વદને વહ્નેઃ શુક્રાત્સુવદનો ઽરિહા ॥

કૃત્તિકામેલનાદેવ શાખાભિઃ સવિશેષતઃ
શાખાભિધાઃ સમાખ્યાતાઃ ષટ્સુ વક્ત્રેષુ વિસ્તૃતાઃ ॥

યતસ્તતો વિશાખો ઽસૌ ખ્યાતો લોકેષુ ષણ્મુખઃ
સ્કન્દો વિશાખઃ ષડ્વક્ત્રઃ કાર્તિકેયશ્ચ વિશ્રુતઃ ॥

ચૈત્રસ્ય બહુલે પક્ષે પઞ્ચદશ્યાં મહાબલૌ
સમ્ભૂતાવર્કસદૃશૌ વિશાલે શરકાનને ॥

ચૈત્રસ્યૈવ સિતે પક્ષે પઞ્ચમ્યાં પાકશાસનઃ
બાલકાભ્યાં ચકારૈકં મત્વા ચામરભૂતયે ॥

તસ્યામેવ તતઃ ષષ્ઠ્યામ્ અભિષિક્તો ગુહઃ પ્રભુઃ
સર્વૈરમરસંઘાતૈર્ બ્રહ્મેન્દ્રોપેન્દ્રભાસ્કરૈઃ ॥

ગન્ધમાલ્યૈઃ શુભૈર્ધૂપૈસ્ તથા ક્રીડનકૈરપિ
છત્રૈશ્ચામરજાલૈશ્ચ ભૂષણૈશ્ચ વિલેપનૈઃ ॥

અભિષિક્તો વિધાનેન યથાવત્ષણ્મુખઃ પ્રભુઃ
સુતામસ્મૈ દદૌ શક્રો દેવસેનેતિ વિશ્રુતામ્ ॥

પત્ન્યર્થં દેવદેવસ્ય દદૌ વિષ્ણુસ્તદાયુધમ્
યક્ષાણાં દશલક્ષાણિ દદાવસ્મૈ ધનાધિપઃ ॥

દદૌ હુતાશનસ્તેજો દદૌ વાયુશ્ચ વાહનમ્
દદૌ ક્રીડનકં ત્વષ્ટા કુક્કુટં કામરૂપિણમ્
એવં સુરાસ્તુ તે સર્વે પરિવારમનુત્તમમ્ ॥

દદુર્મુદિતચેતસ્કાઃ સ્કન્દાયાદિત્યવર્ચસે ॥

જાનુભ્યામવનૌ સ્થિત્વા સુરસંઘાસ્તમસ્તુવન્
સ્તોત્રેણાનેન વરદં ષણ્મુખં મુખ્યશઃ સુરાઃ ॥

નમઃ કુમારાય મહાપ્રભાય સ્કન્દાય ચ સ્કન્દિતદાનવાય
નવાર્કવિદ્યુદ્દ્યુતયે નમો ઽસ્તુતે નમો ઽસ્તુ તે ષણ્મુખ કામરૂપ ॥

પિનદ્ધનાનાભરણાય ભર્ત્રે નમો રણે દાનવદારણાય
નમો ઽસ્તુ તે ઽર્કપ્રતિમપ્રભાય નમો ઽસ્તુ ગુહ્યાય ગુહાય તુભ્યમ્ ॥

નમો ઽસ્તુ ત્રૈલોક્યભયાપહાય નમો ઽસ્તુ તે બાલ કૃપાપરાય
નમો વિશાલામલલોચનાય નમો વિશાખાય મહાવ્રતાય ॥

નમો નમસ્તે ઽસ્તુ મનોહરાય નમો નમસ્તે ઽસ્તુ રણોત્કટાય
નમો મયૂરોજ્જ્વલવાહનાય નમો ઽસ્તુ કેયૂરધરાય તુભ્યમ્ ॥

નમો ધૃતોદગ્રપતાકિને નમસ્તે નમઃ પ્રભાવપ્રણતાય તે ઽસ્તુ
નમસ્તે નમસ્તે વરવીર્યશાલિને કૃપાપરો નો ભવ ભવ્યમૂર્તે ॥

ક્રિયાપરા યજ્ઞપતિં ચ સ્તુત્વા વિનેમુરેવં ત્વમરાધિપાદ્યાઃ
એવં તદા ષડ્વદનસ્તુ સેન્દ્રાન્ ઉવાચ તુષ્ટશ્ચ ગુહસ્તતસ્તાન્
નિરીક્ષ્ય નેત્રૈરમલૈઃ સુરેશાઞ્ શત્રૂન્હનિષ્યામિ ગતજ્વરાઃ સ્થ ॥

કં વઃ કામં પ્રયચ્છામિ દેવતા બ્રૂત નિર્વૃતાઃ
યદ્યપ્યસાધ્યં હૃદ્યં વો હૃદયે ચિન્તિતં પરમ્ ॥

ઇત્યુક્તાસ્તુ સુરાસ્તેન પ્રોચુઃ પ્રણતમૌલયઃ
સર્વ એવ મહાત્માનં ગુહં તદ્ગતમાનસાઃ ॥

દૈત્યેન્દ્રસ્તારકો નામ સર્વામરકુલાન્તકૃત્
બલવાન્દુર્જયો દુષ્ટો દુરાચારો ઽતિકોપનઃ
તમેવ જહિ હૃદ્યો ઽર્થ એષો ઽસ્માકં ભયાપહ ॥

એવમુક્તસ્તથેત્યુક્ત્વા સર્વામરપદાનુગઃ
જગામ જગતાં નાથઃ સ્તૂયમાનો ઽમરેશ્વરૈઃ ॥

તારકસ્ય વધાર્થાય જગતઃ કણ્ટકસ્ય વૈ
તતશ્ચ પ્રેષયામાસ શક્રો લબ્ધસમાશ્રયઃ ॥

દૂતં દાનવસિંહસ્ય પરુષાક્ષરવાદિનમ્
સ તુ ગત્વાબ્રવીદ્દૈત્યં નિર્ભયો ભીમદર્શનઃ ॥

શક્રસ્ત્વામાહ દેવેશો દૈત્યકેતો દિવસ્પતિઃ
તારકાસુર તચ્છ્રુત્વા ઘટશક્ત્યા યથેચ્છયા ॥

યજ્જગદ્દલનાદાપ્તં કિલ્બિષં દાનવ ત્વયા
તસ્યાહં શાસકસ્તે ઽદ્ય રાજાસ્મિ ભુવનત્રયે ॥

શ્રુત્વૈતદ્દૂતવચનં કોપસંરક્તલોચનઃ
ઉવાચ દૂતં દુષ્ટાત્મા નષ્ટપ્રાયવિભૂતિકઃ ॥

દૃષ્ટં તે પૌરુષં શક્ર રણેષુ શતશો મયા
નિસ્ત્રપત્વાન્ન તે લજ્જા વિદ્યતે શક્ર દુર્મતે ॥

એવમુક્તે ગતે દૂતે ચિન્તયામાસ દાનવઃ
નાલબ્ધસંશ્રયઃ શક્રો વક્તુમેવં હિ ચાર્હતિ ॥

જિતઃ સ શક્રો નાકસ્માજ્ જાયતે સંશ્રયાશ્રયઃ
નિમિત્તાનિ ચ દુષ્ટાનિ સો ઽપશ્યદ્દુષ્ટચેષ્ટિતઃ ॥

પાંશુવર્ષમસૃક્પાતં ગગનાદવનીતલે
ભુજનેત્રપ્રકમ્પં ચ વક્ત્રશોષમનોભ્રમમ્ ॥

સ્વકાન્તાવક્ત્રપદ્માનાં મ્લાનતાં ચ વ્યલોકયત્
દુષ્ટાંશ્ચ પ્રાણિનો રૌદ્રાન્ સો ઽપશ્યદ્દુષ્ટવેદિનઃ ॥

તદચિન્ત્વૈવ દિતિજો ન્યસ્તચિન્તો ઽભવત્ક્ષણાત્
યાવદ્ગજઘટાઘણ્ટા રણત્કારરવોત્કટામ્ ॥

તદ્વત્તુરગસંઘાત ક્ષુણ્ણભૂરેણુપિઞ્જરામ્
ચઞ્ચલસ્યન્દનોદગ્ર ધ્વજરાજિવિરાજિતામ્ ॥

વિમાનૈશ્ચાદ્ભુતાકારૈશ્ ચલિતામરચામરૈઃ
તાં ભૂષણનિબદ્ધાં ચ કિંનરોદ્ગતિનાદિતામ્ ॥

નાનાનાકતરૂત્ફુલ્લ કુસુમાપીડધારિણીમ્
વિકોશાસ્ત્રપરિષ્કારાં વર્મનિર્મલદર્શનામ્ ॥

બન્દ્યુદ્ઘુષ્ટસ્તુતિરવાં નાનાવાદ્યનિનાદિતામ્
સેનાં નાકસદાં દૈત્યઃ પ્રાસાદસ્થો વ્યલોકયત્ ॥

ચિન્તયામાસ સ તદા કિંચિદુદ્ભ્રાન્તમાનસઃ
અપૂર્વઃ કો ભવેદ્યોદ્ધા યો મયા ન વિનિર્જિતઃ ॥

તતશ્ચિન્તાકુલો દૈત્યઃ શુશ્રાવ કટુકાક્ષરમ્
સિદ્ધબન્દિભિરુદ્ઘુષ્ટમ્ ઇદં હૃદયદારણમ્ ॥

જયાતુલશક્તિદીધિતિપિઞ્જર ભુજદણ્ડચણ્ડરણરભસ ।
સુરવદન કુમુદકાનન-વિકાસનેન્દો કુમાર જય દિતિજકુલમહોદધિવડવાનલ ॥

ષણ્મુખ મધુરરવમયૂરરથ સુરમુકુટકોટિઘટ્ટિતચરણનખાઙ્કુરમહાસન ।
જય લલિતચૂડાકલાપનવવિમલદલકમલકાન્ત દૈત્યવંશદુઃસહદાવાનલ ॥

જય વિશાખ વિભો જય સકલલોકતારક જય દેવસેનાનાયક ।
સ્કન્દ જય ગૌરીનન્દન ઘણ્ટાપ્રિય પ્રિય વિશાખ વિભો ધૃતપતાકપ્રકીર્ણપટલ ।
કનકભૂષણ ભાસુરદિનકરચ્છાય ॥

જય જનિતસંભ્રમ લીલાલૂનાખિલારાતે જય સકલલોકતારક દિતિજાસુરવરતારકાન્તક ।
સ્કન્દ જય બાલ સપ્તવાસર જય ભુવનાવલિશોકવિનાશન ॥