મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 157

માતરં મા પરિત્યજ્ય યસ્માત્ત્વં સ્નેહવિક્લવામ્
વિહિતાવસરઃ સ્ત્રીણાં શંકરસ્ય રહોવિધૌ ॥

તસ્માત્તે પરુષા રૂક્ષા જડા હૃદયવર્જિતા
ગણેશ ક્ષારસદૃશી શિલા માતા ભવિષ્યતિ ॥

નિમિત્તમેતદ્વિખ્યાતં વીરકસ્ય શિલોદયે
સો ઽભવત્પ્રક્રમેણૈવ વિચિત્રાખ્યાનસંશ્રયઃ ॥

એવમુત્સૃષ્ટશપાયા ગિરિપુત્ર્યાસ્ત્વનન્તરમ્
નિર્જગામ મુખાત્ક્રોધઃ સિંહરૂપી મહાબલઃ ॥

સ તુ સિંહઃ કરાલાસ્યો જટાજટિલકંધરઃ
પ્રોદ્ધૂતલમ્બલાઙ્ગૂલો દંષ્ટ્રોત્કટમુખાતટઃ ॥

વ્યાદિતાસ્યો લલજ્જિહ્વઃ ક્ષામકુક્ષિશ્ચિખાદિષુઃ
તસ્યાશુ વર્તિતું દેવી વ્યવસ્યત સતી તદા ॥

જ્ઞાત્વા મનોગતં તસ્યા ભગવાંશ્ચતુરાનનઃ
આજગામાશ્રમપદં સંપદામાશ્રયં તદા
આગમ્યોવાચ દેવેશો ગિરિજાં સ્પષ્ટયા ગિરા ॥

કિં પુત્રિ પ્રાપ્તુકામાસિ કિમલભ્યં દદામિ તે
વિરમ્યતામ્ અતિક્લેશાત્ તપસો ઽસ્માન્મદાજ્ઞયા ॥

તચ્છ્રુત્વોવાચ ગિરિજા ગુરોર્ગૌરત્વગર્ભિતમ્
વાક્યં વાચા ચિરોદ્ગીર્ણ વર્ણનિર્ણીતવાઞ્છિતમ્ ॥

તપસા દુષ્કરેણાપ્તઃ પતિત્વે શંકરો મયા
સ માં શ્યામલવર્ણેતિ બહુશઃ પ્રોક્તવાન્ભવઃ ॥

સ્યામહં કાઞ્ચનાકારા વાલ્લભ્યેન ચ સંયુતા
ભર્તુર્ભૂતપતેરઙ્ગમ્ એકતો નિર્વિશે ઽઙ્ગવત્ ॥

તસ્યાસ્તદ્ભાષિતં શ્રુત્વા પ્રોવાચ કમલાસનઃ
એવં ભવ ત્વં ભૂયશ્ચ ભર્તૃદેહાર્ધધારિણી ॥

તતસ્તત્યાજ ભૃઙ્ગાઙ્ગં ફુલ્લનીલોત્પલત્વચમ્ ॥

ત્વચા સા ચાભવદ્દીપ્તા ઘણ્ટાહસ્તા ત્રિલોચના
નાનાભરણપૂર્ણાઙ્ગી પીતકૌશેયધારિણી ॥

તામબ્રવીત્તતો બ્રહ્મા દેવીં નીલામ્બુજત્વિષમ્
નિશે ભૂધરજાદેહ સમ્પર્કાત્ ત્વં મમાજ્ઞયા ॥

સમ્પ્રાપ્તા કૃતકૃત્યત્વમ્ એકાનંશા પુરા હ્યસિ
ય એષ સિંહઃ પ્રોદ્ભૂતો દેવ્યાઃ ક્રોધાદ્વરાનને ॥

સ તે ઽસ્તુ વાહનં દેવિ કેતૌ ચાસ્તુ મહાબલઃ
ગચ્છ વિન્ધ્યાચલં તત્ર સુરકાર્યં કરિષ્યસિ ॥

પઞ્ચાલો નામ યક્ષો ઽયં યક્ષલક્ષપદાનુગઃ
દત્તસ્તે કિંકરો દેવિ મયા માયાશતૈર્યુતઃ ॥

ઇત્યુક્તા કૌશિકી દેવી વિન્ધ્યશૈલં જગામ હ
ઉમાપિ પ્રાપ્તસંકલ્પા જગામ ગિરિશાન્તિકમ્ ॥

પ્રવિશન્તીં તુ તાં દ્વારાદ્ અપકૃષ્ય સમાહિતઃ
રુરોધ વીરકો દેવીં હેમવેત્રલતાધરઃ ॥

તામુવાચ સ કોપેન રૂપાત્તુ વ્યભિચારિણીમ્
પ્રયોજનં ન તે ઽસ્તીહ ગચ્છ યાવન્ન ભેત્સ્યસે ॥

દેવ્યા રૂપધરો દૈત્યો દેવં વઞ્ચયિતું ત્વિહ
પ્રવિષ્ટો ન ચ દૃષ્ટો ઽસૌ સ વૈ દેવેન ઘાતિતઃ ॥

ઘાતિતે ચાહમાજ્ઞપ્તો નીલકણ્ઠેન કોપિના
દ્વારેષુ નાવધાનં તે યસ્માત્પશ્યામિ વૈ તતઃ ॥

ભવિષ્યસિ ન મદ્દ્વાઃસ્થો વર્ષપૂગાન્યનેકશઃ
અતસ્તે ઽત્ર ન દાસ્યામિ પ્રવેશં ગમ્યતાં દ્રુતમ્ ॥