મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 155

શરીરે મમ તન્વઙ્ગિ સિતે ભાસ્યસિતદ્યુતિઃ
ભુજંગીવાસિતા શુદ્ધા સંશ્લિષ્ટા ચન્દને તરૌ ॥

ચન્દ્રાતપેન સંપૃક્તા રુચિરામ્બરયા તથા
રજનીવાસિતે પક્ષે દૃષ્ટિદોષં દદાસિ મે ॥

ઇત્યુક્તા ગિરિજા તેન મુક્તકણ્ઠા પિનાકિના
ઉવાચ કોપરક્તાક્ષી ભ્રુકુટીકુટિલાનના ॥

સ્વકૃતેન જનઃ સર્વો જાડ્યેન પરિભૂયતે
અવશ્યમર્થી પ્રાપ્નોતિ ખણ્ડનાં જનમણ્ડલે ॥

તપોભિર્દીર્ઘચરિતૈર્ યચ્ચ પ્રાર્થિતવત્યહમ્
તસ્યા મે નિયતસ્ત્વેષ હ્ય્ અવમાનઃ પદે પદે ॥

નૈવાસ્મિ કુટિલા શર્વ વિષમા નૈવ ધૂર્જટે
સવિષયસ્ત્વં ગતઃ ખ્યાતિં વ્યક્તદોષાકરાશ્રયઃ ॥

નાહં પૂષ્ણો ઽપિ દશના નેત્રે ચાસ્મિ ભગસ્ય હિ
આદિત્યશ્ચ વિજાનાતિ ભગવાન્દ્વાદશાત્મકઃ ॥

મૂર્ધ્નિ શૂલં જનયસિ સ્વૈર્દોષૈર્મામધિક્ષિપન્
યસ્ત્વં મામાહ કૃષ્ણેતિ મહાકાલેતિ વિશ્રુતઃ ॥

યાસ્યામ્યહં પરિત્યક્ત્વા ચાત્માનં તપસા ગિરિમ્
જીવન્ત્યા નાસ્તિ મે કૃત્યં ધૂર્તેન પરિભૂતયા ॥

નિશમ્ય તસ્યા વચનં કોપતીક્ષ્ણાક્ષરં ભવઃ
ઉવાચાવિષ્ટસંભ્રાન્તિ પ્રણયોન્મિશ્રયા ગિરા ॥

અનાત્મજ્ઞાસિ ગિરિજે નાહં નિન્દાપરસ્તવ
ત્વદ્ભક્તિબુદ્ધ્યા કૃતવાંસ્ તવાહં નામસંશ્રયમ્ ॥

વિકલ્પઃ સ્વસ્થચિત્તે ઽપિ ગિરિજે નૈવ કલ્પના
યદ્યેવં કુપિતા ભીરુ ત્વં તવાહં ન વૈ પુનઃ ॥

નર્મવાદી ભવિષ્યામિ જહિ કોપં શુચિસ્મિતે
શિરસા પ્રણતશ્ચાહં રચિતસ્તે મયાઞ્જલિઃ ॥

સ્નેહેનાપ્યવમાનેન નિન્દિતેનૈતિ વિક્રિયામ્
તસ્માન્ન જાતુ રુષ્ટસ્ય નર્મસ્પૃષ્ટો જનઃ કિલ ॥

અનેકૈશ્ચાટુભિર્દેવી દેવેન પ્રતિબોધિતા
કોપં તીવ્રં ન તત્યાજ સતી મર્મણિ ઘટ્ટિતા ॥

અવષ્ટબ્ધમ્ અથાસ્ફાલ્ય વાસઃ શંકરપાણિના
વિપર્યસ્તાલકા વેગાદ્ યાતુમૈચ્છત શૈલજા ॥

તસ્યા વ્રજન્ત્યાઃ કોપેન પુનરાહ પુરાન્તકઃ
સત્યં સર્વૈરવયવૈઃ સુતાસિ સદૃશી પિતુઃ ॥

હિમાચલસ્ય શૃઙ્ગૈસ્તૈર્ મેઘજાલાકુલૈર્નભઃ
તથા દુરવગાહ્યેભ્યો હૃદયેભ્યસ્તવાશયઃ ॥

કાઠિન્યાઙ્કસ્ત્વમસ્મભ્યં વનેભ્યો બહુધા ગતા
કુટિલત્વં ચ વર્ત્મભ્યો દુઃસેવ્યત્વં હિમાદપિ
સંક્રાન્તિં સર્વદૈવેતિ તન્વઙ્ગિ હિમશૈલરાટ્ ॥

ઇત્યુક્તા સા પુનઃ પ્રાહ ગિરિશં શૈલજા તદા
કોપકમ્પિતમૂર્ધા ચ પ્રસ્ફુરદ્દશનચ્છદા ॥

મા સર્વાન્દોષદાનેન નિન્દાન્યાન્ગુણિનો જનાન્
તવાપિ દુષ્ટસંપર્કાત્ સંક્રાન્તં સર્વમેવ હિ ॥

વ્યાલેભ્યો ઽનેકજિહ્વત્વં ભસ્મના સ્નેહબન્ધનમ્
હૃત્કાલુષ્યં શશાઙ્કાત્તુ દુર્બોધિત્વં વૃષાદપિ ॥

તથા બહુ કિમુક્તેન અલં વાચા શ્રમેણ તે
શ્મશાનવાસાન્ નિર્ભીસ્ ત્વં નગ્નત્વાન્ન તવ ત્રપા
નિર્ઘૃણત્વં કપાલિત્વાદ્ દયા તે વિગતા ચિરમ્ ॥

ઇત્યુક્ત્વા મન્દિરાત્તસ્માન્ નિર્જગામ હિમાદ્રિજા ॥

તસ્યાં વ્રજન્ત્યાં દેવેશ ગણૈઃ કિલકિલો ધ્વનિઃ
ક્વ માતર્ગચ્છસિ ત્યક્ત્વા રુદન્તો ધાવિતાઃ પુનઃ ॥

વિષ્ટભ્ય ચરણૌ દેવ્યા વીરકો બાષ્પગદ્ગદમ્
પ્રોવાચ માતઃ કિંત્વેતત્ ક્વ યાસિ કુપિતાન્તરા ॥

અહં ત્વામનુયાસ્યામિ વ્રજન્તીં સ્નેહવર્જિતામ્
નો ચેત્પતિષ્યે શિખરાત્ તપોનિષ્ઠે ત્વયોજ્ઝિતઃ ॥

ઉન્નામ્ય વદનં દેવી દક્ષિણેન તુ પાણિના
ઉવાચ વીરકં માતા શોકં પુત્રક મા કૃથાઃ ॥

શૈલાગ્રાત્પતિતું નૈવ ન ચાગન્તું મયા સહ
યુક્તં તે પુત્ર વક્ષ્યામિ યેન કાર્યેણ તચ્છૃણુ ॥

કૃષ્ણેત્યુક્ત્વા હરેણાહં નિન્દિતા ચાપ્યનિન્દિતા
સાર્હં તપઃ કરિષ્યામિ યેન ગૌરીત્વમાપ્નુયામ્ ॥

એષ સ્ત્રીલમ્પટો દેવો યાતાયાં મય્યનન્તરમ્
દ્વારરક્ષા ત્વયા કાર્યા નિત્યં રન્ધ્રાન્વવેક્ષિણા ॥

યથા ન કાચિત્ પ્રવિશેદ્ યોષિદત્ર હરાન્તિકમ્
દૃષ્ટ્વા પરાંસ્ત્રિયં ચાત્ર વદેથા મમ પુત્રક ॥

શીઘ્રમ્ એવ કરિષ્યામિ યથાયુક્તમ્ અનન્તરમ્
એવમસ્ત્વિતિ દેવીં સ વીરકઃ પ્રાહ સાંપ્રતમ્ ॥

માતુરાજ્ઞામૃતાહ્લાદ પ્લાવિતાઙ્ગો ગતજ્વરઃ
જગામ કક્ષાં સંદ્રષ્ટું પ્રણિપત્ય ચ માતરમ્ ॥