મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 147

ત્રાસિતાસ્મ્યપવિદ્ધાસ્મિ તાડિતા પીડિતાપિ ચ
રૌદ્રેણ દેવરાજેન નષ્ટનાથેવ ભૂરિશઃ ॥

દુઃખપારમપશ્યન્તી પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતા
પુત્રં મે તારકં દેહિ દુઃખશોકમહાર્ણવાત્ ॥

એવમુક્તઃ સ દૈત્યેન્દ્રઃ કોપવ્યાકુલલોચનઃ
શક્તો ઽપિ દેવરાજસ્ય પ્રતિકર્તું મહાસુરઃ ॥

તપઃ કર્તું પુનર્દૈત્યો વ્યવસ્વેત મહાબલઃ
જ્ઞાત્વા તુ તસ્ય સંકલ્પં બ્રહ્મા ક્રૂરતરં પુનઃ ॥

આજગામ તદા તત્ર યત્રાસૌ દિતિનન્દનઃ
ઉવાચ તસ્મૈ ભગવાન્ પ્રભુર્મધુરયા ગિરા ॥

કિમર્થં પુત્રં ભૂયસ્ત્વં નિયમં ક્રૂરમિચ્છસિ
આહારાભિમુખો દૈત્ય તન્નો બ્રૂહિ મહાવ્રત ॥

યાવદબ્દસહસ્રેણ નિરાહારસ્ય યત્ફલમ્
ક્ષણેનૈકેન તલ્લભ્યં ત્યક્ત્વાહારમુપસ્થિતમ્ ॥

ત્યાગો હ્યપ્રાપ્તકામાનાં કામેભ્યો ન તથા ગુરુઃ
યથા પ્રાપ્તં પરિત્યજ્ય કામં કમલલોચન ॥

શ્રુત્વૈતદ્બ્રહ્મણો વાક્યં દૈત્યઃ પ્રાઞ્જલિરબ્રવીત્
ચિન્તયંસ્તપસા યુક્તો હૃદિ બ્રહ્મમુખેરિતમ્ ॥

ઉત્થિતેન મયા દૃષ્ટા સમાધાનાત્ત્વદાજ્ઞયા
મહિષી ભીષિતા દીના રુદતી શાખિનસ્તલે ॥

સા મયોક્તા તુ તન્વઙ્ગી દૂયમાનેન ચેતસા
કિમેવં વર્તસે ભીરુ વદ ત્વં કિં ચિકીર્ષસિ ॥

ઇત્યુક્તા સા મયા દેવ પ્રોવાચ સ્ખલિતાક્ષરમ્
વાક્યં ચોવાચ તન્વઙ્ગી ભીતા સા હેતુસંહિતમ્ ॥

ત્રાસિતાસ્મ્યપવિદ્ધાસ્મિ કર્ષિતા પીડિતાસ્મિ ચ
રૌદ્રેણ દેવરાજેન નષ્ટનાથેવ ભૂરિશઃ ॥

દુઃખસ્યાન્તમપશ્યન્તી પ્રાણાંસ્ત્યક્તું વ્યવસ્થિતા
પુત્રં મે તારકં દેહિ હ્ય્ અસ્માદ્દુઃખમહાર્ણવાત્ ॥

એવમુક્તસ્તુ સંક્ષુબ્ધસ્ તસ્યાઃ પુત્રાર્થમુદ્યતઃ
તપો ઘોરં કરિષ્યામિ જયાય ત્રિદિવૌકસામ્ ॥

એતચ્છ્રુત્વા વચો દેવઃ પદ્મગર્ભોદ્ભવસ્તદા
ઉવાચ દૈત્યરાજાનં પ્રસન્નશ્ચતુરાનનઃ ॥

અલં તે તપસા વત્સ મા ક્લેશે દુસ્તરે વિશ
પુત્રસ્તે તારકો નામ ભવિષ્યતિ મહાબલઃ ॥

દેવસીમન્તિનીનાં તુ ધમ્મિલ્લસ્ય વિમોક્ષણઃ
ઇત્યુક્તો દૈત્યનાથસ્તુ પ્રણિપત્ય પિતામહમ્ ॥

આગત્યાનન્દયામાસ મહિષીં હર્ષિતાનનઃ
તૌ દમ્પતી કૃતાર્થૌ તુ જગ્મતુઃ સ્વાશ્રમં મુદા ॥

વજ્રાઙ્ગેણાહિતં ગર્ભં વરાઙ્ગી વરવર્ણિની
પૂર્ણં વર્ષસહસ્રં ચ દધારોદર એવ હિ ॥

તતો વર્ષસહસ્રાન્તે વરાઙ્ગી સુષુવે સુતમ્
જાયમાને તુ દૈત્યેન્દ્રે તસ્મિંલ્લોકભયંકરે ॥

ચચાલ સકલા પૃથ્વી સમુદ્રાશ્ચ ચકમ્પિરે
ચેલુર્મહીધરાઃ સર્વે વવુર્વાતાશ્ચ ભીષણાઃ ॥

જેપુર્જપ્યં મુનિવરા નેદુર્વ્યાલમૃગા અપિ
ચન્દ્રસૂર્યૌ જહુઃ કાન્તિં સનીહારા દિશો ઽભવન્ ॥

જાતે મહાસુરે તસ્મિન્ સર્વે ચાપિ મહાસુરાઃ
આજગ્મુર્હૃષિતાસ્તત્ર તથા ચાસુરયોષિતઃ ॥

જગુર્હર્ષસમાવિષ્ટા નનૃતુશ્ચાસુરાઙ્ગનાઃ
તતો મહોત્સવો જાતો દાનવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ ॥

વિષણ્ણમનસો દેવાઃ સમહેન્દ્રાસ્તદાભવન્
વરાઙ્ગી સ્વસુતં દૃષ્ટ્વા હર્ષેણાપૂરિતા તદા ॥

બહુ મેને ન દેવેન્દ્ર વિજયં તુ તદેવ સા
જાતમાત્રસ્તુ દૈત્યેન્દ્રસ્ તારકશ્ચણ્ડવિક્રમઃ ॥

અભિષિક્તો ઽસુરૈઃ સર્વૈઃ કુજમ્ભમહિષાદિભિઃ
સર્વાસુરમહારાજ્યે પૃથિવીતુલનક્ષમૈઃ ॥

સ તુ પ્રાપ્ય મહારાજ્યં તારકો મુનિસત્તમાઃ
ઉવાચ દાનવશ્રેષ્ઠાન્ યુક્તિયુક્તમિદં વચઃ ॥