મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 110

શૃણુ રાજન્પ્રયાગસ્ય માહાત્મ્યં પુનરેવ તુ
નૈમિષં પુષ્કરં ચૈવ ગોતીર્થં સિન્ધુસાગરમ્ ॥

ગયા ચ ચૈત્રકં ચૈવ ગઙ્ગાસાગરમેવ ચ
એતે ચાન્યે ચ બહવો યે ચ પુણ્યાઃ શિલોચ્ચયાઃ ॥

દશ તીર્થસહસ્રાણિ ત્રિંશત્કોટ્યસ્તથા પરાઃ
પ્રયાગે સંસ્થિતા નિત્યમ્ એવમાહુર્મનીષિણઃ ॥

ત્રીણિ ચાપ્યગ્નિકુણ્ડાનિ યેષાં મધ્યે તુ જાહ્નવી
પ્રયાગાદભિનિષ્ક્રાન્તા સર્વતીર્થનમસ્કૃતા ॥

તપનસ્ય સુતા દેવી ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા
યમુના ગઙ્ગયા સાર્ધં સંગતા લોકભાવિની ॥

ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે પૃથિવ્યા જઘનં સ્મૃતમ્
પ્રયાગં રાજશાર્દૂલ કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્ ॥

તિસ્રઃ કોટ્યો ઽર્ધકોટિશ્ચ તીર્થાનાં વાયુરબ્રવીત્
દિવિ ભુવ્યન્તરિક્ષે ચ તત્સર્વં જાહ્નવી સ્મૃતા ॥

પ્રયાગં સમધિષ્ઠાનં કમ્બલાશ્વતરાવુભૌ
ભોગવત્યથ યા ચૈષા વેદિરેષા પ્રજાપતેઃ ॥

તત્ર વેદાશ્ચ યજ્ઞાશ્ચ મૂર્તિમન્તો યુધિષ્ઠિર
પ્રજાપતિમ્ ઉપાસન્તે ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ ॥

યજન્તે ક્રતુભિર્ દેવાસ્ તથા ચક્રધરા નૃપાઃ
તતઃ પુણ્યતમં નાસ્તિ ત્રિષુ લોકેષુ ભારત ॥

પ્રભાવાત્સર્વતીર્થેભ્યઃ પ્રભવત્યધિકં વિભો
દશ તીર્થસહસ્રાણિ તિસ્રઃ કોટ્યસ્તથા પરાઃ ॥

યત્ર ગઙ્ગા મહાભાગા સ દેશસ્તત્તપોધનમ્
સિદ્ધક્ષેત્રં ચ વિજ્ઞેયં ગઙ્ગાતીરસમન્વિતમ્ ॥

ઇદં સત્યં વિજાનીયાત્ સાધૂનામાત્મનશ્ચ વૈ
સુહૃદશ્ચ જપેત્કર્ણે શિષ્યસ્યાનુગતસ્ય ચ ॥

ઇદં ધન્યમિદં સ્વર્ગ્યમ્ ઇદં સત્યમિદં સુખમ્
ઇદં પુણ્યમિદં ધર્મ્યં પાવનં ધર્મમુત્તમમ્ ॥

મહર્ષીણામિદં ગુહ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્
અધીત્ય ચ દ્વિજો ઽપ્યેતન્ નિર્મલઃ સ્વર્ગમાપ્નુયાત્ ॥

ય ઇદં શૃણુયાન્નિત્યં તીર્થં પુણ્યં સદા શુચિઃ
જાતિસ્મરત્વં લભતે નાકપૃષ્ઠે ચ મોદતે ॥

પ્રાપ્યન્તે તાનિ તીર્થાનિ સદ્ભિઃ શિષ્ટાનુદર્શિભિઃ
સ્નાહિ તીર્થેષુ કૌરવ્ય ન ચ વક્રમતિર્ભવ ॥

ત્વયા ચ સમ્યક્પૃષ્ટેન કથિતં વૈ મયા વિભો
પિતરસ્તારિતાઃ સર્વે તથૈવ ચ પિતામહાઃ ॥

વ્રતં દાનં તપસ્તીર્થં યાગાઃ સર્વે સદક્ષિણાઃ
યોગાઃ સાંખ્યં સદાચારો યે ચાન્યે જ્ઞાનહેતવઃ
પ્રયાગસ્ય તુ સર્વે તે કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્ ॥

એવં જ્ઞાનં ચ યોગશ્ચ તીર્થં ચૈવ યુધિષ્ઠિર
બહુક્લેશેન યુજ્યન્તે તેન યાન્તિ પરાં ગતિમ્
ત્રિકાલં જાયતે જ્ઞાનં સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યતિ ॥