મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 109

શ્રુતં મે બ્રહ્મણા પ્રોક્તં પુરાણે બ્રહ્મસમ્ભવે
તીર્થાનાં તુ સહસ્રાણિ શતાનિ નિયુતાનિ ચ
સર્વે પુણ્યાઃ પવિત્રાશ્ચ ગતિશ્ચ પરમા સ્મૃતા ॥

સોમતીર્થં મહાપુણ્યં મહાપાતકનાશનમ્
સ્નાનમાત્રેણ રાજેન્દ્ર પુરુષાંસ્તારયેચ્છતમ્
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તત્ર સ્નાનં સમાચરેત્ ॥

પૃથિવ્યાં નૈમિષં પુણ્યમ્ અન્તરિક્ષે ચ પુષ્કરમ્
ત્રયાણામપિ લોકાનાં કુરુક્ષેત્રં વિશિષ્યતે ॥

સર્વાણિ તાનિ સંત્યજ્ય કથમેકં પ્રશંસસિ
અપ્રમાણં તુ તત્રોક્તમ્ અશ્રદ્ધેયમનુત્તમમ્ ॥

ગતિં ચ પરમાં દિવ્યાં ભોગાંશ્ચૈવ યથેપ્સિતાન્
કિમર્થમલ્પયોગેન બહુ ધર્મં પ્રશંસસિ
એતન્મે સંશયં બ્રૂહિ યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્ ॥

અશ્રદ્ધેયં ન વક્તવ્યં પ્રત્યક્ષમપિ યદ્ભવેત્
નરસ્યાશ્રદ્દધાનસ્ય પાપોપહતચેતસઃ ॥

અશ્રદ્દધાનો હ્યશુચિર્ દુર્મતિસ્ત્યક્તમઙ્ગલઃ
એતે પાતકિનઃ સર્વે તેનેદં ભાષિતં ત્વયા ॥

શૃણુ પ્રયાગમાહાત્મ્યં યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્
પ્રત્યક્ષં ચ પરોક્ષં ચ યથાન્યસ્તં ભવિષ્યતિ ॥

યથૈવાન્યદદૃષ્ટં ચ યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્
શાસ્ત્રં પ્રમાણં કૃત્વા ચ યુજ્યતે યોગમાત્મનઃ ॥

ક્લિશ્યતે ચાપરસ્તત્ર નૈવ યોગમવાપ્નુયાત્
જન્માન્તરસહસ્રેભ્યો યોગો લભ્યેત માનવૈઃ ॥

યથા યોગસહસ્રેણ યોગો લભ્યેત માનવૈઃ
યસ્તુ સર્વાણિ રત્નાનિ બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રયચ્છતિ ॥

તેન દાનેન દત્તેન યોગં નાભ્યેતિ માનવઃ
પ્રયાગે તુ મૃતસ્યેદં સર્વં ભવતિ નાન્યથા ॥

પ્રધાનહેતું વક્ષ્યામિ શ્રદ્દધત્સ્વ ચ ભારત
યથા સર્વેષુ ભૂતેષુ બ્રહ્મ સર્વત્ર દૃશ્યતે ॥

બ્રાહ્મણે વાસ્તિ યત્કિંચિદ્ અબ્રાહ્મમ્ ઇતિ વોચ્યતે
એવં સર્વેષુ ભૂતેષુ બ્રહ્મ સર્વત્ર પૂજ્યતે ॥

તથા સર્વેષુ લોકેષુ પ્રયાગં પૂજયેદ્બુધઃ
પૂજ્યતે તીર્થરાજસ્તુ સત્યમેવ યુધિષ્ઠિર ॥

બ્રહ્માપિ સ્મરતે નિત્યં પ્રયાગં તીર્થમુત્તમમ્
તીર્થરાજમ્ અનુપ્રાપ્ય ન ચાન્યત્કિંચિદર્હતિ ॥

કો હિ દેવત્વમાસાદ્ય મનુષ્યત્વં ચિકીર્ષતિ
અનેનૈવોપમાનેન ત્વં જ્ઞાસ્યસિ યુધિષ્ઠિર
યથા પુણ્યતમં ચાસ્તિ તથૈવ કથિતં મયા ॥

શ્રુતં ચેદં ત્વયા પ્રોક્તં વિસ્મિતો ઽહં પુનઃ પુનઃ
કથં યોગેન તત્પ્રાપ્તિઃ સ્વર્ગવાસસ્તુ કર્મણા ॥

દાતા વૈ લભતે ભોગાન્ ગાં ચ યત્કર્મણઃ ફલમ્
તાનિ કર્માણિ પૃચ્છામિ પુનસ્તૈઃ પ્રાપ્યતે મહી ॥

શૃણુ રાજન્મહાબાહો યથોક્તકરણં મહીમ્
ગામગ્નિં બ્રાહ્મણં શાસ્ત્રં કાઞ્ચનં સલિલં સ્ત્રિયઃ ॥

માતરં પિતરં ચૈવ યે નિન્દન્તિ નરાધમાઃ
ન તેષામૂર્ધ્વગમનમ્ ઇદમાહ પ્રજાપતિઃ ॥

એવં યોગસ્ય સમ્પ્રાપ્તિ સ્થાનં પરમદુર્લભમ્
ગચ્છન્તિ નરકં ઘોરં યે નરાઃ પાપકર્મિણઃ ॥

હસ્ત્યશ્વં ગામ્ અનડ્વાહં મણિમુક્તાદિકાઞ્ચનમ્
પરોક્ષં હરતે યસ્તુ પશ્ચાદ્દાનં પ્રયચ્છતિ ॥

ન તે ગચ્છન્તિ વૈ સ્વર્ગં દાતારો યત્ર ભોગિનઃ
અનેનકર્મણા યુક્તાઃ પચ્યન્તે નરકે પુનઃ ॥

એવં યોગં ચ ધર્મં ચ દાતારં ચ યુધિષ્ઠિર
યથા સત્યમસત્યં વા અસ્તિ નાસ્તીતિ યત્ફલમ્
નિરુક્તં તુ પ્રવક્ષ્યામિ યથાહ સ્વયમંશુમાન્ ॥