મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 108

એતચ્છ્રુત્વા પ્રયાગસ્ય યત્ત્વયા પરિકીર્તિતમ્
વિશુદ્ધં મે ઽદ્ય હૃદયં પ્રયાગસ્ય તુ કીર્તનાત્ ॥

અનાશકફલં બ્રૂહિ ભગવંસ્તત્ર કીદૃશમ્
યં ચ લોકમવાપ્નોતિ વિશુદ્ધઃ સર્વકિલ્બિષૈઃ ॥

શૃણુ રાજન્પ્રયાગે તુ અનાશકફલં વિભો
પ્રાપ્નોતિ પુરુષો ધીમાઞ્ શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ ॥

અહીનાઙ્ગો ઽપ્યરોગશ્ચ પઞ્ચેન્દ્રિયસમન્વિતઃ
અશ્વમેધફલં તસ્ય ગચ્છતસ્તુ પદે પદે ॥

કુલાનિ તારયેદ્રાજન્ દશ પૂર્વાન્દશાપરાન્
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો ગચ્છેત્તુ પરમં પદમ્ ॥

મહાભાગ્યં હિ ધર્મસ્ય યત્ત્વં વદસિ મે પ્રભો
અલ્પેનૈવ પ્રયત્નેન બહૂન્ધર્માનવાપ્નુતે ॥

અશ્વમેધૈસ્તુ બહુભિઃ પ્રાપ્યતે સુવ્રતૈરિહ
ઇમં મે સંશયં છિન્દ્ધિ પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥

શૃણુ રાજન્મહાવીર યદુક્તં બ્રહ્મયોનિના
ઋષીણાં સંનિધૌ પૂર્વં કથ્યમાનં મયા શ્રુતમ્ ॥

પઞ્ચયોજનવિસ્તીર્ણં પ્રયાગસ્ય તુ મણ્ડલમ્
પ્રવિષ્ટમાત્રે તદ્ભૂમાવ્ અશ્વમેધઃ પદે પદે ॥

વ્યતીતાન્પુરુષાન્સપ્ત ભવિષ્યાંશ્ચ ચતુર્દશ
નરસ્તારયતે સર્વાન્ યસ્તુ પ્રાણાન્પરિત્યજેત્ ॥

એવં જ્ઞાત્વા તુ રાજેન્દ્ર સદા સેવાપરો ભવેત્
અશ્રદ્દધાનાઃ પુરુષાઃ પાપોપહતચેતસઃ
ન પ્રાપ્નુવન્તિ તત્સ્થાનં પ્રયાગં દેવરક્ષિતમ્ ॥

સ્નેહાદ્વા દ્રવ્યલોભાદ્વા યે તુ કામવશં ગતાઃ
કથં તીર્થફલં તેષાં કથં પુણ્યફલં ભવેત્ ॥

વિક્રયઃ સર્વભાણ્ડાનાં કાર્યાકાર્યમજાનતઃ
પ્રયાગે કા ગતિસ્તસ્ય તન્મે બ્રૂહિ પિતામહ ॥

શૃણુ રાજન્મહાગુહ્યં સર્વપાપપ્રણાશનમ્
માસમેકં તુ યઃ સ્નાયાત્ પ્રયાગે નિયતેન્દ્રિયઃ
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યઃ સ ગચ્છેત્પરમં પદમ્ ॥

વિશ્રમ્ભઘાતકાનાં તુ પ્રયાગે શૃણુ યત્ફલમ્
ત્રિકાલમેવ સ્નાયીત આહારં ભૈક્ષ્યમાચરેત્
ત્રિભિર્માસૈઃ સ મુચ્યેત પ્રયાગે તુ ન સંશયઃ ॥

અજ્ઞાનેન તુ યસ્યેહ તીર્થયાત્રાદિકં ભવેત્
સર્વકામસમૃદ્ધસ્તુ સ્વર્ગલોકે મહીયતે
સ્થાનં ચ લભતે નિત્યં ધનધાન્યસમાકુલમ્ ॥

એવં જ્ઞાનેન સમ્પૂર્ણઃ સદા ભવતિ ભોગવાન્
તારિતાઃ પિતરસ્તેન નરકાત્પ્રપિતામહાઃ ॥

ધર્માનુસારિ તત્ત્વજ્ઞ પૃચ્છતસ્તે પુનઃ પુનઃ
ત્વત્પ્રિયાર્થં સમાખ્યાતં ગુહ્યમેતત્સનાતનમ્ ॥

અદ્ય મે સફલં જન્મ અદ્ય મે તારિતં કુલમ્
પ્રીતો ઽસ્મ્યનુગૃહીતો ઽસ્મિ દર્શનાદેવ તે મુને ॥

ત્વદ્દર્શનાત્તુ ધર્માત્મન્ મુક્તો ઽહં ચાદ્ય કિલ્બિષાત્
ઇદાનીં વેદ્મિ ચાત્માનં ભગવન્ગતકલ્મષમ્ ॥

દિષ્ટ્યા તે સફલં જન્મ દિષ્ટ્યા તે તારિતં કુલમ્
કીર્તનાદ્વર્ધતે પુણ્યં શ્રુતાત્પાપપ્રણાશનમ્ ॥

યમુનાયાં તુ કિં પુણ્યં કિં ફલં તુ મહામુને
એતન્મે સર્વમાખ્યાહિ યથાદૃષ્ટં યથાશ્રુતમ્ ॥

તપનસ્ય સુતા દેવી ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતા
સમાખ્યાતા મહાભાગા યમુના તત્ર નિમ્નગા ॥

યેનૈવ નિઃસૃતા ગઙ્ગા તેનૈવ યમુના ગતા
યોજનાનાં સહસ્રેષુ કીર્તનાત્પાપનાશિની ॥

તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ યમુનાયાં યુધિષ્ઠિર
કીર્તનાલ્લભતે પુણ્યં દૃષ્ટ્વા ભદ્રાણિ પશ્યતિ ॥

અવગાહ્ય ચ પીત્વા ચ પુનાત્યાસપ્તમં કુલમ્
પ્રાણાંસ્ત્યજતિ યસ્તત્ર સ યાતિ પરમાં ગતિમ્ ॥

અગ્નિતીર્થમિતિ ખ્યાતં યમુનાદક્ષિણે તટે
પશ્ચિમે ધર્મરાજસ્ય તીર્થં તુ નરકં સ્મૃતમ્ ॥

તત્ર સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ
એવં તીર્થસહસ્રાણિ યમુનાદક્ષિણે તટે ॥

ઉત્તરેણ પ્રવક્ષ્યામિ આદિત્યસ્ય મહાત્મનઃ
તીર્થં નિરઞ્જનં નામ યત્ર દેવાઃ સવાસવાઃ ॥

ઉપાસતે સ્મ સંધ્યાં યે ત્રિકાલં હિ યુધિષ્ઠિર
દેવાઃ સેવન્તિ તત્તીર્થં યે ચાન્યે વિબુધા જનાઃ ॥

શ્રદ્દધાનપરો ભૂત્વા કુરુ તીર્થાભિષેચનમ્
અન્યે ચ બહવસ્તીર્થાઃ સર્વપાપહરાઃ સ્મૃતાઃ
તેષુ સ્નાત્વા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ ॥

ગઙ્ગા ચ યમુના ચૈવ ઉભે તુલ્યફલે સ્મૃતે
કેવલં જ્યેષ્ઠભાવેન ગઙ્ગા સર્વત્ર પૂજ્યતે ॥

એવં કુરુષ્વ કૌન્તેય સર્વતીર્થાભિષેચનમ્
યાવજ્જીવકૃતં પાપં તત્ક્ષણાદેવ નશ્યતિ ॥

યસ્ત્વિમં કલ્ય ઉત્થાય પઠતે ચ શૃણોતિ ચ
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યઃ સ્વર્ગલોકં સ ગચ્છતિ ॥