મત્સ્ય પુરાણ · અધ્યાય 105

શૃણુ રાજન્પ્રયાગસ્ય માહાત્મ્યં પુનરેવ તુ
યચ્છ્રુત્વા સર્વપાપેભ્યો મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥

આર્તાનાં હિ દરિદ્રાણાં નિશ્ચિતવ્યવસાયિનામ્
સ્થાનમુક્તં પ્રયાગં તુ નાખ્યેયં તુ કદાચન ॥

વ્યાધિતો યદિ વા દીનો વૃદ્ધો વાપિ ભવેન્નરઃ
ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે યસ્તુ પ્રાણાન્પરિત્યજેત્ ॥

દીપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભૈર્ વિમાનૈઃ સૂર્યસંનિભૈઃ
ગન્ધર્વાપ્સરસાં મધ્યે સ્વર્ગે ક્રીડતિ માનવઃ ॥

ઈપ્સિતાંલ્લભતે કામાન્ વદન્તિ ઋષિપુંગવાઃ
સર્વરત્નમયૈર્દિવ્યૈર્ નાનાધ્વજસમાકુલૈઃ
વરાઙ્ગનાસમાકીર્ણૈર્ મોદતે શુભલક્ષણૈઃ ॥

ગીતવાદ્યવિનિર્ઘોષૈઃ પ્રસુપ્તઃ પ્રતિબુધ્યતે
યાવન્ન સ્મરતે જન્મ તાવત્સ્વર્ગે મહીયતે ॥

તતઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રષ્ટઃ ક્ષીણકર્મા દિવશ્ચ્યુતઃ
હિરણ્યરત્નસમ્પૂર્ણે સમૃદ્ધે જાયતે કુલે
તદેવ સ્મરતે તીર્થં સ્મરણાત્તત્ર ગચ્છતિ ॥

દેશસ્થો યદિ વારણ્યે વિદેશસ્થો ઽથવા ગૃહે
પ્રયાગં સ્મરમાણો ઽપિ યસ્તુ પ્રાણાન્પરિત્યજેત્
બ્રહ્મલોકમવાપ્નોતિ વદન્તિ ઋષિપુંગવાઃ ॥

સર્વકામફલા વૃક્ષા મહી યત્ર હિરણ્મયી
ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાસ્ તત્ર લોકે સ ગચ્છતિ ॥

સ્ત્રીસહસ્રાવૃતે રમ્યે મન્દાકિન્યાસ્તટે શુભે
મોદતે ઋષિભિઃ સાર્ધં સુકૃતેનેહ કર્મણા ॥

સિદ્ધચારણગન્ધર્વૈઃ પૂજ્યતે દિવિ દૈવતૈઃ
તતઃ સ્વર્ગાત્પરિભ્રષ્ટો જમ્બૂદ્વીપપતિર્ભવેત્ ॥

તતઃ શુભાનિ કર્માણિ ચિન્તયાનઃ પુનઃ પુનઃ
ગુણવાન્વિત્તસમ્પન્નો ભવતીહ ન સંશયઃ ॥

કર્મણા મનસા વાચા ધર્મસત્યપ્રતિષ્ઠિતઃ
ગઙ્ગાયમુનયોર્મધ્યે યસ્તુ ગાં સમ્પ્રયચ્છતિ ॥

સુવર્ણમણિમુક્તાશ્ચ યદિ વાન્યત્પરિગ્રહમ્
સ્વકાર્યે પિતૃકાર્યે વા દેવતાભ્યર્ચને ઽપિ વા
સફલં તસ્ય તત્તીર્થં યથાવત્પુણ્યમાપ્નુયાત્ ॥

એવં તીર્થે ન ગૃહ્ણીયાત્ પુણ્યેષ્વાયતનેષુ ચ
નિમિત્તેષુ ચ સર્વેષુ હ્ય્ અપ્રમત્તો ભવેદ્દ્વિજઃ ॥

કપિલાં પાટલાવર્ણાં યસ્તુ ધેનું પ્રયચ્છતિ
સ્વર્ણશૃઙ્ગીં રૌપ્યખુરાં કાંસ્યદોહાં પયસ્વિનીમ્ ॥

પ્રયાગે શ્રોત્રિયં સન્તં ગ્રાહયિત્વા યથાવિધિ
શુક્લામ્બરધરં શાન્તં ધર્મજ્ઞં વેદપારગમ્ ॥

સા ગૌસ્તસ્મૈ પ્રદાતવ્યા ગઙ્ગાયમુનસંગમે
વાસાંસિ ચ મહાર્હાણિ રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ ॥

યાવદ્રોમાણિ તસ્યા ગોઃ સન્તિ ગાત્રેષુ સત્તમ
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ॥

યત્રાસૌ લભતે જન્મ સા ગૌસ્તસ્યાભિજાયતે
ન ચ પશ્યતિ તં ઘોરં નરકં તેન કર્મણા
ઉત્તરાન્સ કુરૂન્પ્રાપ્ય મોદતે કાલમક્ષયમ્ ॥

ગવાં શતસહસ્રેભ્યો દદ્યાદેકાં પયસ્વિનીમ્
પુત્રાન્દારાંસ્તથા ભૃત્યાન્ ગૌરેકા પ્રતિ તારયેત્ ॥

તસ્માત્સર્વેષુ દાનેષુ ગોદાનં તુ વિશિષ્યતે
દુર્ગમે વિષમે ઘોરે મહાપાતકસમ્ભવે
ગૌરેવ રક્ષાં કુરુતે તસ્માદ્દેયા દ્વિજોત્તમે ॥