માર્કંડેય પુરાણ · અધ્યાય 62

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણેઠબ્રાહ્મણવાક્યમ્ઽ નામૈકષષ્ટિતમો ઽધ્યાયઃ
દ્વિષષ્ટિતમો ઽધ્યાયઃ- 62
માર્કણ્ડેય ઉવાચ
એવન્તુ વદતસ્તસ્ય દ્વિજપુત્રસ્ય પાવકઃ ।
ગાર્હપત્યઃ શરીરે તુ સન્નિધાનમથાકરોત્

તેન ચાધિષ્ઠિતઃ સો ઽથ પ્રભામણ્ડલમધ્યગઃ ।
વ્યદીપયત તં દેશં મૂર્તિમાનિવ હવ્યવાટ્

તસ્યાસ્તુ સુતરાં તત્ર તાદૃગ્રૂપે દ્વિજન્મનિ ।
અનુરાગો ઽભવદ્વિપ્રં પશ્યન્ત્યા દેવયોષિતઃ

તતઃ સો ઽધિષ્ઠિતસ્તેન હવ્યવાહેન તત્ક્ષણાત્ ।
યથાપૂર્વં તથા ગન્તું પ્રવૃત્તો દ્વિજનન્દનઃ

જગામ ચ ત્વરાયુક્તસ્તયા દેવ્યા નિરીક્ષિતઃ ।
આદૃષ્ટિપાતાત્તન્વઙ્ગ્યા નિશ્વાસોત્કમ્પિકન્ધરમ્

તતઃ ક્ષણેનૈવ તદા નિજગેહમવાપ્ય સઃ ।
યથાપ્રોક્તં દ્વિજશ્રેષ્ઠશ્ચકાર સકલાઃ ક્રિયાઃ

અથ સા ચારુસર્વાઙ્ગી તત્રાસક્તાત્મમાનસા ।
નિશ્વાસપરમા નિન્યે દિનશેષં તથા નિશામ્

નિશ્વસન્ત્યનવદ્યાઙ્ગી હાહેતિ રુદતી મુહુઃ ।
મન્દભાગ્યેતિ ચાત્માનં નિનિન્દ મદિરેક્ષણા

ન વિહારે ન ચાહારે રમણીયે ન વા વને ।
ન કન્દરેષુ રમ્યેષુ સા બબન્ધ તદા રતિમ્

ચકાર રમમાણે ચ ચક્રવાકયુગે સ્પૃહામ્ ।
મુક્તા તેન વરારોહા નિનિન્દ નિજયૌવનમ્

ક્વાગતાહમિમં શૈલં દુષ્ટદૈવબલાત્કૃતા ।
ક્વ ચ પ્રાપ્તઃ સ મે દૃષ્ટેર્ગોચરં તાદૃશો નરઃ

યદ્યદ્ય સ મહાભાગો ન મે સઙ્ગમુપૈષ્યતિ ।
તત્કામાગ્નિરવશ્યં માં ક્ષપયિષ્યતિ દુઃ સહઃ

રમણીયમભૂદ્યત્તત્પુંસ્કોકિલનિનાદિતમ્ ।
તેન હીનન્તદેવૈતદ્દહતીવાદ્ય મામલમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ
ઇત્થં સા મદનાવિષ્ટા જગામ મુનિસત્તમ ।
વવૃધે ચ તદા રાગસ્તસ્યાસ્તસ્મિન્ પ્રતિક્ષણમ્

કલિર્નામ્ના તુ ગન્ધર્વઃ સાનુરાગો નિરાકૃતઃ ।
તયા પૂર્વમભૂત્સો ઽથ તદવસ્થાં દદર્શ તામ્

સ ચિન્તયામાસ તદા કિં ન્વેષા ગજગામિની ।
નિશ્વાસપવનમ્લાના ગિરાવત્ર વરૂથિની

મુનિશાપક્ષતા કિંનુ કેનચિત્ કિં વિમાનિતા ।
વાષ્પવારિપરિક્લિન્નમિયન્ધત્તે યતો મુખમ્

તતઃ સ દધ્યૌ સુચિરં તમર્થં કૌતુકાત્ કલિઃ ।
જ્ઞાતવાંશ્ચ પ્રભાવેણ સમાધેઃ સ યથાતથમ્

પુનઃ સ ચિન્તયામાસ તદ્વિજ્ઞાય મુનેઃ કલિઃ ।
મમોપપાદિતં સાધુ ભાગ્યૈરેતત્પુરાકૃતૈઃ

મયૈષા સાનુરાગેણ બહુશઃ પ્રાર્થિતા સતી ।
નિરાકૃતવતી સેયમદ્ય પ્રાપ્યા ભવિષ્યતિ

માનુષે સાનુરાગેયં તત્ર તદ્રૂપધારિણિ ।
રંસ્યતે મય્યસન્દિગ્ધં કિં કાલેન કરોમિ તત્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ
આત્મપ્રભાવેણ તતસ્તસ્ય રૂપં દ્વિજન્મનઃ ।
કૃત્વા ચચાર યત્રાસ્તે નિષણ્ણા સા વરૂથિની

સા તં દૃષ્ટ્વા વરારોહા કિઞ્ચિદુત્ફુલ્લલોચના ।
સમેત્ય પ્રાહ તન્વઙ્ગી પ્રસીદેતિ પુનઃ પુનઃ

ત્વયા ત્યક્તા ન સન્દેહઃ પરિત્યક્ષ્યામિ જીવિતમ્ ।
તત્રાધર્મઃ કષ્ટતરઃ ક્રિયાલોપો ભવિષ્યતિ

મયા સમેત્ય રમ્યે ઽસ્મિન્ મહાકન્દરકન્દરે ।
મત્પરિત્રાણજં ધર્મમવશ્યં પ્રતિપત્સ્યસે

આયુષઃ સાવશેષં મે નૃનમસ્તિ મહામતે ।
નિવૃત્તસ્તેન નૂનં ત્વં હૃદયાહ્લાદકારકઃ

કલિરુવાચ
કિં કરોમિ ક્રિયાહાનિર્ભવત્યત્ર સતો મમ ।
ત્વમપ્યેવંવિધં વાક્યં બ્રવીષિ તનુમધ્યમે

તદહં સઙ્કટં પ્રાપ્તો યદ્બ્રવીમિ કરોષિ તત્ ।
યદિ સ્યાત્ સઙ્ગમો મે ઽદ્ય ભવત્યા સહ નાન્યથા

વરૂથિની ઉવાચ
પ્રસીદ યદ્બ્રવીષિ ત્વં તત્કરોમિ ન તે મૃષા ।
બ્રવીમ્યેતદનાશઙ્કં યત્તે કાર્યં મયાધુના

કલિરુવાચ
નાદ્ય સંભોગસમયે દ્રષ્ટવ્યો ઽહં ત્વયા વને ।
નિમીલિતાક્ષ્યાઃ સંસર્ગસ્તવ સુભ્રુ મયા સહ

વરૂથિન્યુવાચ
એવં ભવતુ ભદ્રન્તે યથેચ્છસિ તથાસ્તુ તત્ ।
મયા સર્વપ્રકારં હિ વશે સ્થેયં તવાધુના