માર્કંડેય પુરાણ · અધ્યાય 6

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણે ઇન્દ્રવિક્રિયાનામ પઞ્ચમો ઽધ્યાયઃ
ષષ્ઠો ઽધ્યાયઃ
પક્ષિણ ઊચુઃ
રામઃ પાર્થે પરાં પ્રીતિં જ્ઞાત્વા કૃષ્ણસ્ય લાઙ્ગલી ।
ચિન્તયામાસ બહુધા કિં કૃતં સુકૃતં ભવેત્

કૃષ્ણેન હિ વિના નાહં યાસ્યે દુર્યોધનાન્તિકમ્ ।
પાણ્ડવાન્ વા સમાશ્રિત્ય કથં દુર્યોધનં નૃપમ્

જામાતરં તથા શિષ્યં ઘાતયિષ્યે નરેશ્વરમ્ ।
તસ્માન્ન પાર્થં યાસ્યામિ નાપિ દુર્યોધનં નૃપમ્

તીર્થેષ્વાપ્લાવયિષ્યામિ તાવદાત્માનમાત્મના ।
કુરૂણાં પાણ્ડવાનાં ચ યાવદન્તાય કલ્પતે

ઇત્યામન્ત્ર્ય હૃષીકેશં પાર્થ-દુર્યોધનાવપિ ।
જગામ દ્વારકાં શૌરિઃ સ્વસૈન્યુપરિવારિતઃ

ગત્વા દ્વારવતીં રામો હૃષ્ટપુષ્ટજનાકુલામ્ ।
શ્વો ગન્તવ્યેષુ તીર્થેષુ પપૌ પાનં હલાયુધઃ

પીતપાનો જગામાથ રૈવતોદ્યાનમૃદ્ધિમત્ ।
હસ્તે ગૃહીત્વા સમદાં રેવતીમપ્સરોપમામ્

સ્ત્રીકદમ્બકમધ્યસ્થો યયૌ મત્તઃ પદા સ્ખલન્ ।
દદર્શચ વનં વીરો રમણીયમનુત્તમમ્

સર્વર્તુફલપુષ્પાઢ્યં શાખામૃગગણાકુલમ્ ।
પુણ્યં પદ્મવનોપેતં સપલ્વલમહાવનમ્

સ શૃણ્વન્ પ્રીતિજનનાન્ બહૂન્ મદકલાન્ શુભાન્ ।
શ્રોત્રરમ્યાન્ સુમધુરાન્ શબ્દાન્ ખગમુખેરિતાન્

સર્વર્તુફલભારાઢ્યાન્ સર્વર્તુકુસુમોજ્જ્વલાન્ ।
અપશ્યત્ પાદપાંસ્તત્ર વિહગૈરનુનાદિતાન્

આમ્રાનામ્રાતકાન્ ભવ્યાન્ નારિકેલાન્ સતિન્દુકાન્ ।
આવિલ્વકાંસ્તથા જીરાન્ દાડિમાન્ બીજપૂરકાન્

પનસાન્ લકુચાન્ મોચાન્ નીપાંશ્ચાતિમનોહરાન્ ।
પારાવતાંશ્ચ કઙ્કોલાન્ નલિનાનમ્લવેતસાન્

ભલ્લાતકાનામલકાંસ્તિન્દુકાંશ્ચ મહાફલાન્ ।
ઇઙ્ગુદાન્ કરમર્દાંશ્ચ હરીતક-વિભીતકાન્

એતાનન્યાંશ્ચ સ તરૂન્ દદર્શ યદુનન્દનઃ ।
તથૈવાશોક-પુન્નાગ-કેતકી-બકુલાનથ

ચમ્પકાન્ સપ્તપર્ણાંશ્ચ કર્ણિકારાન્ સમાલતીન્ ।
પારિજાતાન્ કોવિદારાન્ મન્દારાન્ બદરાંસ્તથા

પાટલાન્ પુષ્પિતાન્ રમ્યાન્ દેવદારુદ્રુમાંસ્તથા ।
સાલાંસ્તાલાંસ્તમાલાંશ્ચ કિંશૌકાન્ વઞ્જુલાન્ વરાન્

ચકોરૈઃ શાતપત્રૈશ્ચ ભૃઙ્ગરાજૈસ્તથા શુકૈઃ ।
કોકિલૈઃ કલવિઙ્કૈશ્ચ હારીતૈર્જોવજીવકૈઃ

પ્રિયપુત્રૈશ્ચાતકૈશ્ચ તથાન્યૈર્વિવિધૈઃ ખગૈઃ ।
શ્રોત્રરમ્યં સુમધુરં કૂજદ્ભિશ્ચાપ્યધિષ્ઠિતમ્

સરાંસિ ચ મનોજ્ઞાનિ પ્રસન્નસલિલાનિ ચ ।
કુમુદૈઃ પુણ્ડરીકૈશ્ચ તથા નીલોત્પલૈઃ શુભૈઃ

કહ્લારૈઃ કમલૈશ્ચાપિ આચિતાનિ સમન્તતઃ ।
કાદમ્બૈશ્ચક્રવાકૈશ્ચ તથૈવ જલકુક્કુટૈઃ

કારણ્ડવૈઃ પ્લવૈર્હંસૈઃ કૂર્મૈર્મદ્ગુભિરેવ ચ ।
એભિશ્ચાન્યૈશ્ચ કીર્ણાનિ સમન્તાજ્જલચારિભિઃ

ક્રમેણેત્થં વનં શૌરિર્વોક્ષમાણો મનોરમમ્ ।
જગામાનુગતઃ સ્ત્રીભિર્લતાગૃહમનુત્તમમ્

સ દદર્શ દ્વિજાંસ્તત્ર વેદવેદાઙ્ગપારગાન્ ।
કૌશિકાન્ ભાર્ગવાંશ્ચૈવ ભારદ્વાજાન્ સગૌતમાન્

વિવિધેષુ ચ સમ્ભૂતાન્ વંશેષુ દ્વિજસત્તમાન્ ।
કથાશ્રવણબદ્ધોત્કાનુપવિષ્ટાન્ મહત્સુ ચ

કૃષ્ણાજિનોત્તરીયેષુ કુશેષુ ચ વૃષીષુ ચ ।
સૂતઞ્ચ તેષાં મધ્યસ્થં કથયાનં કથાઃ શુભાઃ

પૌરાણિકીઃ સુરર્ષોણામાદ્યાનાં ચરિતાશ્રયાઃ ।
દૃષ્ટ્વા રામં દ્વિજાઃ સર્વે મધુપાનારુણેક્ષણમ્

મત્તો ઽયમિતિ મન્વાનાઃ સમુત્તસ્થુસ્ત્વરાન્વિતાઃ ।
પૂજયન્તો હલધરમૃતે તં સૂતવંશજમ્

તતઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો હલી સૂતં મહાબલઃ ।
નિજઘાન વિવૃત્તાક્ષઃ ક્ષોભિતાશેષદાનવઃ

અધ્યાસ્યાતિ પદં બ્રાહ્મં તસ્મિન્ સૂતે નિપાતિતે ।
નિષ્ક્રાન્તાસ્તે દ્વિજાઃ સર્વે વનાત્ કૃષ્ણાજિનામ્બરાઃ

અવધૂતં તથાત્માનં મન્યમાનો હલાયુધઃ ।
ચિન્તયામાસ સુમહન્મયા પાપમિદં કૃતમ્

બ્રાહ્મં સ્થાનં ગતો હ્યેષ યદ્ સૂતો વિનિપાતિતઃ ।
તથા હીમે દ્વિજાઃ સર્વે મામવેક્ષ્ય વિનિર્ગતાઃ

શરીરસ્ય ચ મે ગન્ધો લોહસ્યેવાસુખાવહઃ ।
આત્માનઞ્ચાવગચ્છામિ બ્રહ્મઘ્નમિવ કુત્સિતમ્

ધિગમર્ષં તથા મદ્યમતિમાનમભીરુતામ્ ।
યૈરાવિષ્ટેન સુમહન્મયા પાપમિદં કૃતમ્

તત્ક્ષયાર્થં ચરિષ્યામિ વ્રતં દ્વાદશવાર્ષિકમ્ ।
સ્વકર્મખ્યાપનં કુર્વંન્ પ્રયશ્ચિત્તમનુત્તમમ્

અથ યેયં સમારબ્ધા તીર્થયાત્રા મયાધુના ।
એતામેવ પ્રયાસ્યામિ પ્રતિલોમાં સરસ્વતીમ્

અતો જગામ રામો ઽસૌ પ્રતિલોમાં સરસ્વતીમ્ ।
તતઃ પરં શૃણુષ્વેમં પાણ્ડવેયકથાશ્રયમ્