માર્કંડેય પુરાણ · અધ્યાય 42

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણે યોગિચર્યાનામૈકચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
દ્વિચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
દત્તાત્રેય ઉવાચ
એવં યો વર્તતે યોગી સમ્યગ્યોગવ્યવસ્થિતઃ ।
ન સ વ્યાવર્તિતું શક્યો જન્માન્તરશતૈરપિ

દૃષ્ટ્વા ચ પરમાત્માનં પ્રત્યક્ષં વિશ્વરૂપિણમ્ ।
વિશ્વપાદશિરોગ્રીવં વિશ્વેશં વિશ્વભાવનમ્

તત્પ્રાપ્તયે મહત્પુણ્યમોમિત્યેકાક્ષરં જપેત્ ।
તદેવાધ્યયનં તસ્ય સ્વરૂપં શૃણ્વતઃ પરમ્

અકારશ્ચ તથોકારો મકારશ્ચાક્ષરત્રયમ્ ।
એતા એવ ત્રયો માત્રાઃ સાત્ત્વરાજસતામસાઃ

નિર્ગુણા યોગિગમ્યાન્યા ચાર્ધમાત્રોર્ધ્વસંસ્થિતા ।
ગાન્ધારીતિ ચ વિજ્ઞેયા ગાન્ધારસ્વરસંશ્રયા

પિપીલિકાગતિસ્પર્શા પ્રયુક્તા મૂર્ધ્નિ લક્ષ્યતે ।
યથા પ્રયુક્ત ઓઙ્ગારઃ પ્રતિનિર્યાતિ મૂર્ધનિ

તથોઙ્કારમયો યોગી ત્વક્ષરે ત્વક્ષરો ભવેત્ ।
પ્રાણો ધનુઃ શરો હ્યાત્મા બ્રહ્મ વેધ્યમનુત્તમમ્

અપ્રમત્તેન વેદ્ધવ્યં શરવત્તન્મયો ભવેત્ ।
ઓમિત્યેતત્ ત્રયો વેદાસ્ત્રયો લોકાસ્ત્રયો ઽગ્નયઃ

વિષ્ણુર્-બ્રહ્મા-હરશ્ચૈવ ઋક્સામાનિ યજૂંષિ ચ ।
માત્રાઃ સાર્ધાશ્ચ તિસ્ત્રશ્ચ વિજ્ઞેયાઃ પરમાર્થતઃ

તત્ર યુક્તસ્તુ યો યોગી સ તલ્લયમવાપ્નુયાત્ ।
અકારસ્ત્વથ ભૂર્લોક ઉકારશ્ચોચ્યતે ભુવઃ

સવ્યઞ્જનો મકારશ્ચ સ્વર્લોકઃ પરિકલ્પ્યતે ।
વ્યક્તા તુ પ્રથમા માત્રા દ્વિતીયાવ્યક્તસંજ્ઞિતા

માત્રા તૃતીયા ચિચ્છક્તિરર્ધમાત્રા પરં પદમ્ ।
અનેનૈવ ક્રમેણૈતા વિજ્ઞેયા યોગભૂમયઃ

ઓમિત્યુચ્ચારણાત્ સર્વં ગૃહીતં સદસદ્ ભવેત્ ।
હ્રસ્વા તુ પ્રથમા માત્રા દ્વિતીયા દૈર્ઘ્યસંયુતા

તૃતીયા ચ પ્લુતાર્ધાખ્યા વચસઃ સા ન ગોચરા ।
ઇત્યેતદક્ષરં બ્રહ્મ પરમોઙ્કારસંજ્ઞિતમ્

યસ્તુ વેદ નરઃ સમ્યક્ તથા ધ્યાયતિ વા પુનઃ ।
સંસારચક્રમુત્સૃજ્ય ત્યક્તત્રિવિધબન્ધનઃ

પ્રાપ્રોતિ બ્રહ્મણિ લયં પરમે પરમાત્મનિ ।
અક્ષીણકર્મબન્ધશ્ચ જ્ઞાત્વા મૃત્યુમરિષ્ટતઃ

ઉત્ક્રાન્તિકાલે સંસ્મૃત્ય પુનર્યોગિત્વમૃચ્છતિ ।
તસ્માદસિદ્ધયોગેન સિદ્ધયોગેન વા પુનઃ ।
જ્ઞેયન્યરિષ્ટાનિ સદા યેનોત્ક્રાન્તૌ ન સીદતિ