માર્કંડેય પુરાણ · અધ્યાય 34

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણે કામ્યશ્રાદ્ધફલકથનં નામ ત્રયસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
ચતુસ્ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
મદાલસોવાચ
એવં પુત્ર ! ગૃહસ્થેન દેવતાઃ પિતરસ્તથા ।
સંપૂજ્યા હવ્યકવ્યાભ્યામન્નેનાતિથિબાન્ધવાઃ

ભૂતાનિ ભૃત્યાઃ સકલાઃ પશુપક્ષિપિપીલિકાઃ ।
ભિક્ષવો યાચમાનાશ્ચ યે ચાન્યે વસતા ગૃહે

સદાચારવતા તાત ! સાધુના ગૃહમેધિના ।
પાપં ભુઙ્ક્તે સમુલ્લઙ્ઘ્ય નિત્યનૈમિત્તિકીઃ ક્રિયાઃ

અલર્ક ઉવાચ
કથિતં મે ત્વયા માતર્નિત્ય નૈમિત્તિકઞ્ચ યત્ ।
નિત્યનૈમિત્તિકઞ્ચૈવ ત્રિવિધં કર્મ પૌરુષમ્

સદાચારમહં શ્રોતુમિચ્છામિ કુલનન્દિનિ ।
યત્ કુર્વન્ સુખમાપ્રોતિ પરત્રેહ ચ માનવઃ

મદાલસોવાચ
ગૃહસ્થેન સદા કાર્યમાચારપરિપાલનમ્ ।
ન હ્યાચારવિહીનસ્ય સુખમત્ર પરત્ર વા

યજ્ઞદાનતપાંસીહ પુરુષસ્ય ચ ભૂતયે ।
ભવન્તિ યઃ સદાચારં સમુલ્લઙ્ઘ્ય પ્રવર્તતે

દુરાચારો હિ પુરુષો નેહાયુર્વિન્દતે મહત્ ।
કાર્યો યત્નઃ સદાચારે આચારો હન્ત્યલક્ષણમ્

તસ્ય સ્વરૂપં વક્ષ્યામિ સદાચારસ્ય પુત્રક ।
તન્મમૈકમનાઃ શ્રુત્વા તથૈવ પરિપાલય

ત્રિવર્ગસાધને યત્નઃ કર્તવ્યો ગૃહમેધિના ।
તત્સંસિદ્ધો ગૃહસ્થસ્ય સિદ્ધિરત્ર પરત્ર ચ

પાદેનાર્થસ્ય પારત્ર્યં કુર્યાત્ સઞ્ચયમાત્મવાન્ ।
અર્ધેન ચાત્મભરણન્નિત્યનૈમિત્તિકાન્વિતમ્

પાદઞ્ચાત્માર્થમાયસ્ય મૂલભૂતં વિવર્ધયેત્ ।
એવમાચરતઃ પુત્ર ! અર્થઃ સાફલ્યમર્હતિ

તદ્વત્ પાપનિષેધાર્થં ધર્મઃ કાર્યો વિપશ્ચિતા ।
પરત્રાર્થં તથૈવાન્યઃ કામ્યો ઽત્રૈવ ફલપ્રદઃ

પ્રત્યવાયભયાત્ કામ્યસ્તથાન્યશ્ચાવિરોધવાન્ ।
દ્વિધા કામો ઽપિ ગદિતસ્ત્રિવર્ગસ્યાવિરોધતઃ

પરમ્પરાનુબન્ધાંશ્ચ ધર્માદીંસ્તાન્ શૃણુષ્વ મે

ધર્મો ધર્માનુબન્ધાર્થો ધર્મો નાત્માર્થબાધકઃ ।
ઉભાભ્યાઞ્ચ દ્વિધા કામસ્તેન તૌ ચ દ્વિધા પુનઃ

બાહ્મે મુહૂર્તે બુધ્યેત ધર્માર્થૌ ચાપિ ચિન્તયેત્ ।
સમુત્થાય તથાચમ્ય પ્રાઙ્મુખો નિયતઃ શુચિઃ

પૂર્વાં સન્ધ્યાં સનક્ષત્રાં પશ્ચિમાં સદિવાકરામ્ ।
ઉપાસીત યથાન્યાયં નૈનાં જહ્યાદનાપદિ

અસત્પ્રલાપમનૃતં વાક્પારુષ્યઞ્ચ વર્જયેત્ ।
અસચ્છાસ્ત્રમસદ્વાદમસત્સેવાઞ્ચ પુત્રક !

સાયં પ્રાપતસ્તથા હોમં કુર્વોત નિયતાત્મવાન્ ।
નોદયાસ્તમને બિમ્બમુદીક્ષેત વિવસ્વતઃ

કેશપ્રસાધનાદર્શદર્શનં દન્તધાવનમ્ ।
પૂર્વાહ્ન એવ કાર્યાણિ દેવતાનાઞ્ચ તર્પણમ્

ગ્રામાવસથતીર્થાનાં ક્ષેત્રાણાઞ્ચૈવ વર્ત્મનિ ।
વિણ્મૂત્રં નાનુતિષ્ઠેત ન કૃષ્ટે ન ચ ગોવ્રજે

નગ્નાં પરસ્ત્રિયં નેક્ષેન્ન પશ્યેદાત્મનઃ સકૃત્ ।
ઉદક્યા દર્શનાં સ્પર્શો વર્જ્યં સમ્ભાષણન્તથા

નાપ્સુ મૂત્રં પુરીષં વા મૈથુનં વા સમાચરેત્ ।
નાધિતિષ્ઠેચ્છકૃન્મૂત્રકેશભસ્મકપાલિકાઃ

તુષાઙ્ગારાસ્થિશીર્ણાનિ રજ્જુવસ્ત્રાદિકાનિ ચ ।
નાધિતિષ્ઠેત્તથા પ્રાજ્ઞઃ પથિ ચૈવન્તથા ભુવિ

પિતૃદેવમનુષ્યાણાં ભૂતાનાઞ્ચ તથાર્ચ્ચનમ્ ।
કૃત્વા વિભવતઃ પશ્ચાદ્ ગૃહસ્થો ભોક્તુમર્હતિ

પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ સ્વાચાન્તો વાગ્યતઃ શુચિઃ ।
ભુઞ્જીતાન્નઞ્ચ તચ્ચિત્તો હ્યન્તર્જાનુઃ સદા નરઃ

ઉપગાતાદૃતે દોષં નાન્યસ્યોદીરયેદ્ બુધઃ ।
પ્રત્યક્ષલવણં વર્જ્યમન્નમત્યુષ્ણમેવ ચ

ન ગચ્છન્ન ચ તિષ્ઠન્ વૈ વિણ્મૂત્રોત્સર્ગમાત્મવાન્ ।
કુર્વોત નૈવ ચાચામન્ યત્ કિઞ્ચિદપિ ભક્ષયેત્

ઉચ્છિષ્ટો નાલપેત્ કિઞ્ચિત્ સ્વાધ્યાયઞ્ચ વિવર્જયેત્ ।
ગાં બ્રાહ્મણં તથા ચાગ્નિં સ્વમૂર્ધાનઞ્ચ ન સ્પૃશેત્

ન ચ પશ્યેદ્રવિં નેન્દું ન નક્ષત્રાણિ કામતઃ ।
ભિન્નાસનં તથા શય્યાં ભાજનઞ્ચ વિવર્જયેત્

ગુરૂણામાસનં દેયમભ્યુત્થાનાદિસત્કૃતમ્ ।
અનુકૂલં તથાલાપમભિવાદનપૂર્વકમ્

તથાનુગમનં કુર્યાત્ પ્રતિકૂલં ન સંજયેત્ ।
નૈકવસ્ત્રશ્ચ ભુઞ્જીત ન કુર્યાદ્દેવતાર્ચનમ્

ન વાહયેદ્ દ્વિજાન્નાગ્નૌ મેહં કુર્વોત્ બુદ્ધિમાન્ ।
સ્નાયીત ન નરો નગ્નો ન શયીત કદાચન

ન પાણિભ્યામુભાભ્યાઞ્ચ કણ્ડૂયેત શિરસ્તથા ।
ન ચાભીક્ષ્ણં શિરઃ સ્ત્રાનં કાર્યં નિષ્કારણં નરૈઃ

શિરઃ સ્ત્રાતશ્ચ તૈલેન નાઙ્ગં કિઞ્ચિદપિ સ્પૃશેત્ ।
અનધ્યાયેષુ સર્વેષુ સ્વાધ્યાયઞ્ચ વિવર્જયેત્

બ્રાહ્મણાનિલગોસૂર્યાન્ ન મેહેત કદાચન ।
ઉદઙ્મુખો દિવા રાત્રાવુત્સર્ગં દક્ષિણામુખઃ

આબાધાષુ યથાકામં કુર્યાન્મૂત્રપુરીષયોઃ ।
દુષ્કૃતં ન ગુરોર્બ્રૂયાત્ ક્રુદ્ધં ચૈનં પ્રસાદયેત્

પરિવાદં ન શૃણુયાદન્યેષામપિ કુર્વતામ્ ।
પન્થા દેયો બ્રાહ્મણાનાં રાજ્ઞો દુઃ ખાતુરસ્ય ચ

વિદ્યાધિકસ્ય ગુર્વિણ્યા ભારાર્તસ્ય યવીયસઃ ।
મૂકાન્ધબધિરાણાઞ્ચ મત્તસ્યોન્મત્તકસ્ય ચ

પુંશ્ચલ્યાઃ કૃતવૈરસ્ય બાલસ્ય પતિતસ્ય ચ ।
દેવાલકં ચૈત્યતરું તથૈવ ચ ચતુષ્પથમ્

વિદ્યાધિકં ગુરું દેવં બુધઃ કુર્યાત્ પ્રદક્ષિણમ્ ।
ઉપાનદ્વસ્ત્રમાલ્યાદિ ધૃતમન્યૈર્ન ધારયેત્

ઉપવીતમલઙ્કારં કરકઞ્ચૈવ વર્જયેત્ ।
ચતુર્દશ્યાન્તથાષ્ટમ્યાં પઞ્ચદશ્યાઞ્ચ પર્વસુ

તૈલાભ્યઙ્ગં તથા ભોગં યોષિતશ્ચ વિવર્જયેત્ ।
ન ક્ષિપ્તપાદજઙ્ઘશ્ચ પ્રાજ્ઞસ્તિષ્ઠેત્ કદાચન

ન ચાપિ વિક્ષિપેત્ પાદૌ પાદં પાદેન નાક્રમેત્ ।
મર્માભિઘાતમાક્રોશં પૈશુન્યઞ્ચ વિવર્જયેત્

દમ્ભાભિમાનતીક્ષ્ણાનિ ન કુર્વોત વિચક્ષણઃ ।
મૂર્ખોન્મત્તવ્યસનિનો વિરૂપાન્માયિનસ્તથા

ન્યૂનાઙ્ગાંશ્ચાધિકાઙ્ગાંશ્ચ નોપહાસૈર્વિદૂષયેત્ ।
પરસ્ય દણ્ડં નોદ્યચ્છેચ્છિક્ષાર્થં પુત્રશિષ્યયોઃ

તદ્વન્નોપવિશેત્ પ્રાજ્ઞઃ પાદેનાક્રમ્ય ચાસનમ્ ।
સંયાવં કૃષરં માંસં નાત્માર્થમુપસાધયેત્

સાયં પ્રાતશ્ચ ભોક્તવ્યં કૃત્વા ચાતિથિપૂજનમ્ ।
પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુકો વાપિ વાગ્યતો દન્તધાવનમ્

કુર્વોત સતતં વત્સ ! વર્જયેદ્વર્જ્યવીરુધઃ ।
નોદક્શિરાઃ સ્વપેજ્જાતુ ન ચપ્રત્યક્શિરા નરઃ

શિરસ્યગસ્ત્યમાસ્થાય શયીતાથ પુરન્દરમ્ ।
ન તુ ગન્ધવતીષ્વપ્સુ સ્નાયીત ન તથા નિશિ

ઉપરાગે પરં સ્નાનમૃતે દિનમુદાહૃતમ્ ।
અપમૃજ્યાન્ન ચાસ્નાતો ગાત્રાણ્યમ્બરપાણિભિઃ

ન ચાપિ ધૂનયેત્ કેશાન્ વાસસી ન ચ ધૂનયેત્ ।
નાનુલેપનમાદદ્યાદસ્નાતઃ કર્હિચિદ્ બુધઃ

ન ચાપિ રક્તવાસાઃ સ્યાચ્ચિત્રાસિતધરો ઽપિ વા ।
ન ચ કુર્યાદ્વિપર્યાસં વાસસોર્નાપિ ભૂષણે

વર્જ્યઞ્ચ વિદશં વસ્ત્રમત્યન્તોપહતઞ્ચ યત્ ।
કેશકીટાવપન્નઞ્ચ ક્ષુણ્ણં શ્વભિરવેક્ષિતમ્

અવલીઢાવપન્નઞ્ચ સારોદ્ધરણદૂષિતમ્ ।
પૃષ્ઠમાંસં વૃથામાંસં વર્જ્યમાંસઞ્ચ પુત્રક !

ન ભક્ષયીત સતતં પ્રત્યક્ષલવણાનિ ચ ।
વર્જ્યં ચિરોષિતં પુત્ર ! ભક્તં પર્યુષિતઞ્ચ યત્

પિષ્ટશાકેક્ષુપયસાં વિકારાન્નૃપનન્દન! ।
તથા માંસવિકારાંશ્ચ તે ચ વર્જ્યાશ્ચિરોષિતાઃ

ઉદયાસ્તમને ભાનોઃ શયનઞ્ચ વિવર્જયેત્ ।
નાસ્નાતો નૈવ સંવિષ્ટો ન ચૈવાન્યમના નરઃ

ન ચૈવ શયને નોર્વ્યામુપવિષ્ટો ન શબ્દવત્ ।
ન ચૈકવસ્ત્રો ન વદન્ પ્રેક્ષતામપ્રદાય ચ

ભુઞ્જીત પુરુષઃ સ્નાતઃ સાયં પ્રાતર્યથાવિધિ ।
પરદારા ન ગન્તવ્યાઃ પુરુષેણ વિપશ્ચિતા

ઇષ્ટાપૂર્તાયુષાં હન્ત્રી પરદારગતિર્નૃણામ્ ।
ન હીદૃશમનાયુષ્યં લોકે કિઞ્ચન વિદ્યતે

યાદૃશં પુરુષસ્યેહ પરદારાભિમર્ષણમ્ ।
દેવાર્ચનાગ્નિકાર્યાણ તથા ગુર્વભિવાદનમ્

કુર્વોત સમ્યગાચમ્ય તદ્વદન્નભુજિક્રિયામ્ ।
અફેનાભિરગન્ધાભિરદ્ભરચ્છાભિરાદરાત્

આચામેત્ પુત્ર ! પુણ્યાભિઃ પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો ઽપિ વા ।
અન્તર્જલાદાવસથાદ્વલ્મીકાન્મૂષિકસ્થલાત્

કૃતશૌચાવશિષ્ટાશ્ચ વર્જયેત્ પઞ્ચ વૈ મૃદઃ ।
પ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌ પાદૌ ચ સમભ્યુક્ષ્ય સમાહિતઃ

અન્તર્જાનુસ્તથાઽચામેત્ ત્રિશ્ચતુર્વા પિબેદપઃ ।
પરિમૃજ્ય દ્વિરાસ્યાન્તં ખાનિ મૂર્ધાનમેવ ચ

સમ્યગાચમ્ય તોયેન ક્રિયાં કુર્વોત વૈ શુચિઃ ।
દેવતાનામૃષીણાઞ્ચ પિતૄણાઞ્ચૈવ યત્નતઃ

સમાહિતમના ભૂત્વા કુર્વોત સતતં નરઃ ।
ક્ષુત્ત્વા નિષ્ઠીવ્ય વાસશ્ચ પરિધાયાચમેદ્ બુધઃ

ક્ષુતે ઽવલીઢે વાન્તે ચ તથા નિષ્ઠીવનાદિષુ ।
કુર્યાદાચમનં સ્પર્શં ગોપૃષ્ઠસ્યાર્કદર્શનમ્

કુર્વોતાલમ્બનં ચાપિ દક્ષિણશ્રવણસ્ય વૈ ।
યથાવિભવતો હ્યેતત્ પૂર્વાભાવે તતઃ પરમ્

અવિદ્યમાને પૂર્વોક્તે ઉત્તરપ્રાપ્તિરિષ્યતે ।
ન કુર્યાદ્ દન્તસઙ્ઘર્ષં નાત્મનો દેહતાડનમ્

સ્વપ્નાધ્યયનભોજ્યાનિ સન્ધ્યયોશ્ચ વિવર્જયેત્ ।
સન્ધ્યાયાં મૈથુનઞ્ચાપિ તથા પ્રસ્થાનમેવ ચ

પૂર્વાહ્ને તાત ! દેવાનાં મનુષ્યાણાઞ્ચ મધ્યમે ।
ભક્ત્યા તથાપરાહ્ને ચ કુર્વોત પિતૃપૂજનમ્

શિરઃ સ્નાતશ્ચ કુર્વોત દૈવં પૈત્ર્યમથાપિ વા ।
પ્રાઙ્મુખોદઙ્મુખો વાપિ શ્મશ્રુકર્મ ચ કારયેત્

વ્યઙ્ગિનીં વર્જયેત્ કન્યાં કુલજામપિ રોગિણીમ્ ।
વિકૃતાં પિઙ્ગલાઞ્ચૈવ વાચાટાં સર્વદૂષિતામ્

અવ્યઙ્ગીં સૌમ્યનાસાઞ્ચ સ્રવલક્ષણલક્ષિતામ્ ।
તાદૃશીમુદ્વહેત્ કન્યાં શ્રેયઃ કામો નરઃ સદા

ઉદ્વહેત્ પિતૃમાત્રોશ્ચ સપ્તમીં પઞ્ચમીન્તથા ।
રક્ષેદ્દારાન્ ત્યજેદીર્ષ્યાં દિવા ચ સ્વપ્નમૈથુને

પરોપતાપકં કર્મ જન્તુપીડાઞ્ચ વર્જયેત્ ।
ઉદક્યા સર્વવર્ણાનાં વર્જ્યા રાત્રિચતુષ્ટયમ્

સ્ત્રીજન્મપરિહારાર્થં પઞ્ચમીમપિ વર્જયેત્ ।
તતઃ ષષ્ઠ્યાં વ્રજેદ્રાત્ર્યાં શ્રેષ્ઠા યુગમાસુ પુત્રક

યુગ્માસુ પુત્રા જાયન્તે સ્ત્રિયો ઽયુગ્માસુ રાત્રિષુ ।
તસ્માદ્યુગ્માસુ પુત્રાર્થો સંવિશેત સદા નરઃ

વિધર્મિણો ઽહ્નિ પૂર્વાખ્યે સન્ધ્યાકાલે ચ ષણ્ડકાઃ ।
ક્ષુરકર્મણિ વાન્તે ચ સ્ત્રીસમ્ભોગે ચ પુત્રક

સ્નાયીત ચેલવાન્ પ્રાજ્ઞઃ કટભૂમિમુપેત્ય ચ ।
દેવવેદદ્વિજાતીનાં સાધુસત્યમહાત્મનામ્

ગુરોઃ પતિવ્રતાનાઞ્ચ તયા યજ્વિતપસ્વિનામ્ ।
પરિવાદં ન કુર્વોત પરિહાસઞ્ચ પુત્રક

કુર્વતામવિનીતાનાં ન શ્રોતવ્યં કથઞ્ચન ।
નોત્કૃષ્ટશય્યાસનયોર્નાપકૃષ્ટસ્ય ચારુહેત્

ન ચામઙ્ગલ્યવેશઃ સ્યાન્ન ચામઙ્ગલ્યવાગ્ભવેત્ ।
ધવલામ્ભરસંવીતઃ સિતપુષ્પવિભૂષિતઃ

નોદ્ધૂતોન્મત્તમૂઢૈશ્ચ નાવિનીતૈશ્ચ પણ્ડિતઃ ।
ગચ્છેન્મૈત્રીં ન ચાશીલૈર્ન ચ ચૌર્યાદિદૂષિતૈઃ

ન ચાતિવ્યયશીલૈશ્ચ ન લુબ્ધૈર્નાપિ વૈરિભિઃ ।
ન બન્ધકીભિર્ન ન્યૂનૈર્બન્ધકીપતિભિસ્તથા

સાર્ધં ન બલિભિઃ કુર્યાન્ન ચ ન્યૂનૈર્ન નિન્દિતૈઃ ।
ન સર્વશઙ્કિભિર્નિત્યં ન ચ દૈવપરૈર્નરૈઃ

કુર્વોત સાધુભિર્મૈત્રીં સદાચારાવલમ્બિભિઃ ।
પ્રાજ્ઞૈરપિશુનૈઃ શક્તૈઃ કર્મણ્યુદ્યોગભાગિભિઃ

સુહૃદ્દીક્ષિતભૂપાલસ્નાતકશ્વશુરૈઃ સહ ।
ઋત્વિગાદીન્ ષડર્ઘાર્હાનર્ચયેચ્ચ ગૃહાગતાન્

યથાવિભવતઃ પુત્ર ! દ્વિજાન્ સંવત્સરોષિતાન્ ।
અર્ચયેન્મધુપર્કેણ યથાકાલમતન્દ્રિતઃ

તિષ્ઠેચ્ચ શાસને તેષાં શ્રેયસ્કામો દ્વિજોત્તમઃ ।
ન ચ તાન્ વિવદેદ્વીમાનાક્રુષ્ટશ્ચાપિ તૈઃ સદા

સમ્યગ્ગૃહાર્ચનં કૃત્વા યથાસ્થાનમનુક્રમાત્ ।
સંપૂજયેત્તતો વહ્નિં દદ્યાચ્ચૈવાહુતીઃ ક્રમાત્

પ્રથમાં બ્રહ્મણે દદ્યાત્ પ્રજાનાંપતયે તતઃ ।
તૃતીયાઞ્ચૈવ ગુહ્યેભ્યઃ કશ્યપાય તથાપરામ્

તતો ઽનુમતયે દત્ત્વા દદ્યાદ્ ગૃહબલિન્તતઃ ।
પૂર્વાખ્યાતં મયા યત્તે નિત્યકર્મક્રિયાવિધૌ

વૈશ્વદેવન્તતઃ કુર્યાદ્ધલયસ્તત્ર મે શૃણુ ।
યથાસ્થાનવિભાગન્તુ દેવાનુદ્દિશ્ય વૈ પૃથકે

પર્જન્યાય ધરિત્રીણાં દદ્યાચ્ચ માણકે ત્રયમ્ ।
વાયવે ચ પ્રતિદિશં દિગ્ભ્યઃ પ્રાચ્યાદિતઃ ક્રમાત્

બ્રહ્મણે ચાન્તરીક્ષાય સૂર્યાય ચ યથાક્રમમ ।
વિશ્વેભ્યશ્ચૈવ દેવેભ્યો વિશ્વબૂતભ્ય એવ ચ

ઉષસે ભૂતપતયે દદ્યાચ્ચોત્તરતસ્તતઃ ।
સ્વધા નમ ઇતીત્યુક્ત્વા પિતૃભ્યશ્ચાપિ દક્ષિણે

કૃત્વાપસવ્યં વાયવ્યાં યક્ષ્મૈતત્તેતિ ભાજનાત્ ।
અન્નાવશેષમિચ્છન્ વૈ તોયં દદ્યાદ્યથાવિધિ

તતો ઽન્નાગ્રં સમુદ્ધૃત્ય હન્તકારોપકલ્પનમ્ ।
યથાવિધિ યથાન્યાયં બ્રાહ્મણાયોપપાદયેત્

કુર્યાત્ કર્માણિ તીર્થેન સ્વેન સ્વેન યથાવિધિ ।
દેવાદીનાન્તથા કુર્યાદ્ બ્રાહ્મેણાચમનક્રિયામ્

અઙ્ગુષ્ઠોત્તરતો રેખા પાણેર્યા દક્ષિણસ્ય તુ ।
એતદ્ બ્રાહ્મમિતિ ખ્યાતં તીર્થમાચમનાય વૈ

તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયોરન્તઃ પૈત્ર્યં તીર્થમુદાહૃતમ્ ।
પિતૄણાં તેન તોયાદિ દદ્યાન્નાન્દીમુખાદૃતે

અઙ્ગુલ્યગ્રે તથા દૈવં તેન દિવ્યક્રિયાવિધિઃ ।
તીર્થ કનિષ્ઠિકામૂલે કાયં તેન પ્રજાપતેઃ

એવમેભિઃ સદા તીર્થૈર્દેવાનાં પિતૃભિઃ સહ ।
સદા કાર્યાણિ કુર્વોત નાન્યતીર્થેન કર્હિચિત્

બ્રાહ્મેણાચમનં શસ્તં પિત્ર્યં પૈત્ર્યેણ સર્વદા ।
દેવતીર્થેન દેવાનાં પ્રાજાપત્યં નિજેન ચ

નાન્દીમુખાનાં કુર્વોત પ્રાજ્ઞઃ પિણ્ડોદકક્રિયામ્ ।
પ્રાજાપત્યેન તીર્થેન યચ્ચ કિઞ્ચિત્ પ્રજાપતેઃ

યુગપજ્જલમગ્નિઞ્ચ બિભૃયાન્ન વિચક્ષણઃ ।
ગુરુદેવાન્ પ્રતિ તથા ન ચ પાદૌ પ્રસારયેત્

નાચક્ષીત ધયન્તીં ગાં જલં નાઞ્જલિના પિબેત્ ।
શૌચકાલેષુ સર્વેષુ ગુરુષ્વલ્પેષુ વા પુનઃ

ન વિલમ્બેત શૌચાર્થં ન મુખેનાનલં ધમેત્ ।
તત્ર પુત્ર ! ન વસ્તવ્યં યત્ર નાસ્તિ ચતુષ્ટયમ્

ઋણપ્રદાતા વૈદ્યશ્ચ શ્રોત્રિયઃ સજલા નદી ।
જિતામિત્રો નૃપો યત્ર બલવાન્ ધર્મતત્પરઃ

તત્ર નિત્યં વસેત્ પ્રાજ્ઞઃ કુતઃ કુનૃપતૌ સુખમ્ ।
યત્રાપ્રધૃષ્યો નૃપતિર્યત્ર શસ્યવતી મહી

પૌરાઃ સુસંયતા યત્ર સતતં ન્યાયવર્તિનઃ ।
યત્રામત્સરિણો લોકાસ્તત્ર વાસઃ સુખોદયઃ

યસ્મિન્ કૃષીબલા રાષ્ટ્રે પ્રાયશો નાતિભોગિનઃ ।
યત્રૌષધન્યશેષાણિ વસેત્તત્ર વિચક્ષણઃ

તત્ર પુત્ર ન ! વસ્તવ્યં યત્રૈતત્ ત્રિતયં સદા ।
જિગીષુઃ પૂર્વવૈરશ્ચ જનશ્ચ સતતોત્સવઃ

વસેન્નિત્યં સુશીલેષુ સહવાસિષુ પણ્ડિતઃ ।
ઇત્યેતત્ કથિતં પુત્ર ! મયા તે હિતકામ્યયા