માર્કંડેય પુરાણ · અધ્યાય 25

ઇતિ શ્રીમાર્કણ્ડેયપુરાણે મદાલસાપ્રાપ્તિર્નામ ચતુર્વિશો ઽધ્યાયઃ
પઞ્ચવિંશો ઽધ્યાયઃ
જડ ઉવાચ
આગમ્ય સ્વપુરં સો ઽથ પિત્રોઃ સર્વમશેષતઃ ।
કથયામાસ તન્વઙ્ગી યથા પ્રાપ્તા પુનર્મૃતા

નનામ સા ચ ચરણૌ શ્વશ્રૂશ્વશુરયોઃ શુભા ।
સ્વજનઞ્ચ યથાપૂર્વં વન્દનાશ્લેષણાદિભિઃ

પૂજયામાસ તન્વઙ્ગી યથાન્યાયં યથાવયઃ ।
તતો મહોત્સવો જજ્ઞે પૌરાણાં તત્ર વૈ પુરે

ઋતધ્વજશ્ચ સુચિરં તયા રેમે સુમધ્યયા ।
નિર્ઝરેષુ ચ શૈલાનાં નિમ્નગાપુલિનેષુ ચ

કાનનેષુ ચ રમ્યેષુ તથૈવોપવનેષુ ચ ।
પુણ્યક્ષયં વાઞ્છમાના સાપિ કામોપબોગતઃ

સહ તેનાતિકાન્તેન રેમે રમ્યાસુ ભૂમિષુ ।
તતઃ કાલેન મહતા શત્રુજિત્ સ નરાધિપઃ

સમ્યક્ પ્રશાસ્ય વસુધાં કાલધર્મમુપેયિવાન્ ।
તતઃ પૌરા મહાત્માનં પુત્રં તસ્ય ઋતધ્વજમ્

અભ્યષિઞ્ચન્ત રાજાનમુદારાચારચેષ્ટિતમ્ ।
સમ્યક્ પાલયતસ્તસ્ય પ્રજાઃ પુત્રાનિવૌરસાન્

મદાલસાયાઃ સઞ્જજ્ઞે પુત્રઃ પ્રથમજસ્તતઃ ।
તસ્ય ચક્રે પિતા નામ વિક્રાન્ત ઇતિ ધીમતઃ

તુતુષુસ્તેન વૈ ભૃત્યા જહાસ ચ મદાલસા ।
સા વૈ મદાલસા પુત્રં બાલમુત્તાનશાયિનમ્ ।
ઉલ્લાપનચ્છલેનાહ રુદમાનમવિસ્વરમ્

શુદ્ધો ઽસિ રે તાત ! ન તે ઽસ્તિ નામ
કૃતં હિ તે કલ્પનયાધુનૈવ ।
પઞ્ચાત્મકં દેહમિદં તવૈતન્
નૈવાસ્ય ત્વં રોદિષિ કસ્ય હેતોઃ

ન વા ભવાન્ રોદિતિ વૈ સ્વજન્મા
શબ્દો ઽયમાસાદ્ય મહીશશૂનુમ્ ।
વિકલ્પ્યમાના વિવિધા ગુણાસ્તે
ઽગુણાશ્ચ ભૌતાઃ સકલેન્દ્રિયેષુ

ભૂતાનિ ભૂતૈઃ પરિદુર્બલાનિ
વૃદ્ધિં સમાયાન્તિ યથેહ પુંસઃ ।
અન્નામ્બુપાનાદિભિરેવ કસ્ય
ન તે ઽસ્તિ વૃદ્ધિર્ન ચ તે ઽસ્તિ હાનિઃ

ત્વં કઞ્ચુકે શીર્યમાણે નિજે ઽસ્મિંસ્
તસ્મિંશ્ચ દેહે મૂઢતાં મા વ્રજેથાઃ ।
શુભાશુભૈઃ કર્મભિર્દેહમેતન્
મદાદિમૂઢૈઃ સઞ્ચુકસ્તે ઽપિનદ્ધઃ

તાતેતિ કિઞ્ચિત્તનયેતિ કિઞ્ચિદ્
અમ્બેતિ કિઞ્ચિદ્દયિતેતિ કિઞ્ચિત્ ।
મમેતિ કિઞ્ચિન્ન મમેતિ કિઞ્ચિત્
ત્વં ભૂતસઙ્ઘં બહુમાનયેથાઃ

દુઃ ખાનિ દુઃ ખોપગમાય ભોગાન્
સુખાય જાનાતિ વિમૂઢચેતાઃ ।
તાન્યેવ દુઃ ખાનિ પુનઃ સુખાનિ
જાનાત્યવિદ્વાન સુવિમૂઢયેતાઃ

હાસો ઽસ્થિસન્દર્શનમક્ષિયુગ્મમ્
અત્યુજ્જ્વલં તર્જનમઙ્ગનાયાઃ ।
કુચાદિપીનં પિશિતં ઘનં તત્
સ્થાનં રતેઃ કિં નરકં ન યોષિત્

યાનં ક્ષિતૌ યાનગતઞ્ચ દેહં
દેહે ઽપિ ચાન્યઃ પુરુષો નિવિષ્ટઃ ।
મમત્વબુદ્ધિર્ન તથા યથા સ્વે
દેહે ઽતિમાત્રં બત મૂઢતૈષા