મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 53
આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ એકૂનપઞ્ચાશતિમઃ યમાન્તકક્રોધરાજાભિચારુકનિયમઃ દ્વિતીયઃ પટલવિસરઃ પરિસમાપ્તઃ ॥
અથ દ્વિપઞ્ચાશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ શાન્તમતિર્બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ તસ્મિન્નેવ પર્ષત્સન્નિપાતે સન્નિપતિતઃ સન્નિષણ્ણો ઽભૂત્ । ઉત્થાયાસનાત્ સર્વબુદ્ધં પ્રણમ્ય પર્ષન્મણ્ડલમધ્યે સ્થિત્વા ભગવન્તં શાક્યમુનિં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ચરણયોર્નિપત્ય સ યેન વજ્રપાણિઃ મહાયક્ષસેનાપતિઃ તેન વ્યવલોક્ય વાચમુદીરયતિ સ્મ । અતિક્રૂરસ્ત્વં વજ્રપાણેઃ યસ્ત્વં સર્વસત્ત્વાનાં સત્ત્વોપઘાતિકં કામોપસંહિતં ચ મન્ત્રતન્ત્રાં ભાષયસે । ન ખલુ ભો જિનપુત્ર બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામેષ ધર્મઃ । મહાકરુણાપ્રભાવિતા હિ મહાબોધિસત્ત્વા બોધિસત્ત્વચારિકાં ચરન્તે સર્વસત્ત્વાનામર્થાય હિતાધ્યાશયેન પ્રતિપન્ના ભવબન્ધનાન્ન મુચ્યન્તે । ન ચ પુનર્ભો જિનપુત્ર । સત્ત્વોપઘાતિકાં ધર્મદેશનાં તથાગતાર્હન્તઃ સમ્યક્ સમ્બુદ્ધાઃ સર્વસત્ત્વાનુદ્દિશ્ય ભાષન્તે મહાકરુણાસમન્વાગતત્વાત્ । સર્વસત્ત્વાનાં હિતાધ્યાશયેન પ્રતિપન્ના ભવન્તિ ॥
અથ ખલુ વજ્રપાણિર્બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ શાન્તમતિં બોધિસત્ત્વમામન્ત્રયતે સ્મ । એવં હિ શાન્તમતે બોધિસત્ત્વેન શિક્ષિતવ્યમ્ । એવં પ્રતિપત્તવ્યમ્ । યથા ત્વં વદસિ યથા ત્વં પ્રકાશયસિ । તથા સર્વબુદ્ધાઃ બોધિસત્ત્વાશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ । તથાહં નિર્દેક્ષ્યામિ પરમાર્થતો ॥
ભૂતકોટિં સમાશૃત્ય ધર્મકોટિં તુ મુચ્યતે ।
અચિન્ત્યં સત્ત્વકોટિં વૈ પરિપાકમચિન્તિતમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[1].1 ॥
અચિન્ત્યા બુદ્ધધર્માસ્તુ ચર્યા બોધિમચિન્તિકા ।
વૈનેયસત્ત્વમાગમ્ય અચિન્ત્યં ચરિતં હિ તૈઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[1].2 ॥
ચર્યા બોધિસત્ત્વાનાં અચિન્ત્યા પરિકીર્ત્તિતા ।
સર્વમન્ત્રેષુ તન્ત્રો ઽયં અચિન્ત્યતત્પ્રભાવતઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[1].3 ॥
ક્રોધરાજસ્ય મન્ત્રસ્ય યમાન્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
અચિન્ત્યં ઋદ્ધિવિષયં ગતિમાહાત્મ્યમચિન્ત્યકમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[1].4 ॥
અચિન્ત્યા હિ શાન્તમતે બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં ચર્યાનિષ્પન્દિતસત્ત્વધાતુનિર્હારમ્ । એવં હિ શાન્તમતે બોધિસત્ત્વેન મન્ત્રજાપિના ચિત્તમુત્પાદયિતવ્યમ્ । કામમસ્ય સત્ત્વસ્યાર્થાય બહ્વપુણ્યં પ્રસુનુયાત્ । મહાનરકોપપત્તિશ્ચ । ન ત્વેવાયં સત્ત્વઃ બહુતરમપુણ્યસ્કન્ધં પ્રસુનુયાત્ । મા નામાયં સત્ત્વો ત્રયાણાં બોધીનામભવ્યો ભવેત્ । એવં હિ શાન્તમતે બોધિસત્ત્વેન મન્ત્રજાપિના ચિત્તમુપસ્થાપ્ય ઉપાયકૌશલ્યં ચાભિચારુકં ચ કર્મ પ્રયોક્તવ્યમ્ । સર્વકર્મિષુ ચ નિમિત્તગ્રાહિણા ભવિતવ્યમ્ । નાકુશલગ્રાહિણા સત્ત્વવૈનેયમુપાદાયતા ચ શિક્ષિતવ્યમ્ । કરુણાવિષ્ટેન ચેતસા ॥
અપિ ચ ભો જિનપુત્ર ધર્માધર્મશુભાશુભં કુશલાકુશલગતિમાહાત્મ્યસત્ત્વોપાયવિનયનિરહારતાં ધર્મધાતુનિરહારતાં ચ પ્રતિપપદ્યન્તે બુદ્ધા ભગવન્તઃ સર્વ એવ ધર્મદેશનાસત્ત્વોપાયપાયકાં ચ પ્રતિપદ્યન્તે । તથૈવ ભો જિનપુત્રાસ્માભિઃ શિક્ષિતવ્યમ્ । યદુત ત્વવિનયનાય સત્ત્વપાકાનુશાસનાય ચ તત્રભવન્તો જિનપુત્રાઃ યો ઽયં પર્ષન્મણ્ડલમહાસમયોપવિષ્ટાઃ તત્ર સર્વૈઃ સમગ્રૈઃ શ્રોતવ્યં શ્રદ્ધાતવ્યં ય એવ કુશલાકુશલગવેષણૈર્ભવિતવ્યમ્ । યદુત તથાગતધર્મદેશનાભિરતૈર્ભવિતવ્યમ્ ॥
અથ શાન્તમતિર્બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ વજ્રપાણિં યક્ષસેનાપતિં વ્યવલોક્ય તૃષ્ણામ્ભૂતઃ સ્વકે આસને નિષણ્ણો ઽભૂત્ । અચિન્ત્યા બુદ્ધધર્મા ઇતિ મનસિકૃત્ય બુદ્ધં ભગવન્તં વ્યવલોકયમાનઃ ॥
અથ વજ્રપાણિર્ગુહ્યકાધિપતિઃ સર્વં તત્ પર્ષન્મણ્ડલમવલોક્ય ભૂયઃ ક્રોધરાજસ્ય કલ્પં ભાષતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો દેવસઙ્ઘાઃ યે સત્ત્વધાતુનિસૃતાશ્ચ સર્વે ભૂતગણાઃ આદૌ તાવત્ કૃતરક્ષઃ તં પટં ક્રોધરાજસ્ય પરિગૃહ્ય વિવેકે સ્થાને સત્ત્વા એકલિઙ્ગે મહેશ્વરસ્યાયતને તં લિઙ્ગં વિપરુધિરરાજિકાકાઞ્જિકેનાભ્યજ્ય પિચુમર્દપત્રૈરર્ચયિત્વા માનુષાન્ત્રનાલિભિ આત્મના યજ્ઞોપવીતં કૃત્વા માનુષશિરકપાલેન દક્ષિણહસ્તેન સપ્રહારો ભૂત્વા વામહસ્તેન લિઙ્ગં તર્જયમાનઃ પરમક્રોધાભિભૂતઃ અવમાનિતદુષ્ટરાજાનૈઃ મહાપરિભવગતમાનસઃ અન્યૈર્વા ધૂર્તપુરુષૈઃ મહાયક્ષૈર્મહાધનૈર્મહાપ્રચણ્ડૈઃ મહાનાયકૈઃ શુદ્ધારં પિથયિત્વા નગ્નકો મુક્તશિખઃ મહેશ્વરલિઙ્ગં વામપાદેનાક્રમ્ય ક્રોધમન્ત્રં તાવજ્જપેત્ યાવન્મહેશ્વરલિઙ્ગો મધ્યે સ્ફુટિત ઇતિ દ્વિવિદલીભૂતં મહાંશ્ચ હુઙ્કારઃ શ્રૂયતે । તતો ન ભેતવ્યમ્ । તદેહો એવ દુષ્ટરાજ્ઞઃ અન્યો વા યઃકશ્ચિન્મહાયક્ષઃ અરિસ્તત્ક્ષણાદેવ જ્વરેણ ગૃહ્યતે । અમાનુષેણ વા ગૃહ્યતે રાક્ષસાદિભિઃ । તત્રૈવ મુહૂર્તં જપેદ્ યાવત્ ક્ષણાદેવ શત્રોર્જીવિતં મરણપર્યવસાનં ભવતિ । યદિ રાત્ર્યન્તં જપે તત્સર્વકુટુમ્બો નશ્યતિ ॥
અપરમપિ કર્મ ભવતિ । મધ્યાહ્ને તથૈવ મહેશ્વરાયતનં ગત્વા નિમ્બપત્રૈરભ્યર્ચ્ય મહામાંસધૂપં દત્ત્વા મન્ત્રં જપેત્ । યાવચ્છત્રોર્ભવનમગ્નિના દહ્યતે, શત્રોશ્ચ મહાજ્વરકમ્પો ભવતિ । યદિ જાપં ન ત્યજતે ક્રુદ્ધો વા દક્ષિણમૂર્તૈસ્તિષ્ઠતે સ શત્રુર્મૃયતે ગોત્રોત્સાદો ભવતિ । અથ પ્રત્યાયનં કરોતિ । ભૂયો લિઙ્ગમુદકેન પ્રક્ષાલ્ય સુશીતલેન ક્ષીરેણ સ્નાપયેત્ । ગવ્યેન ભૂયઃ । સ્વસ્થો ભવતિ ॥
અપરમપિ કર્મ ભવતિ । મહેશ્વરલિઙ્ગસ્ય દક્ષિણામૂર્ત્તૌ મદનકણ્ટકકષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય વૈકઙ્કતસમિધાનાં વિષરુધિરરાજિકાભ્યક્તાનાં અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ । સર્વેશત્રવો મહાવ્યાધિના ગૃહ્યન્તે । અશક્તા ભવન્તિ સર્વકર્મેષુ । દ્વિતીયે દિવસે મહાજ્વરેણ મહાશૂલેન વા ગૃહ્યન્તે વિવિધૈર્વા રોગૈઃ અમાનુષૈર્વા મારણાન્તિકૈઃ । તૃતીયે દિવસે તૃભિઃ સન્ધ્યૈઃ સર્વેણ સર્વં જીવિતં ત્યજન્તે । પ્રત્યાયને ક્ષીરં જુહુયાત્ । શાન્તિર્ભવતિ । સર્વજનપદેષુ સર્વશત્રવશ્ચ સ્વસ્થા ભવન્તિ । એવં સર્વદેવાનાં સર્વભૂતાનાં યો યસ્ય દેવતાભક્તઃ તમાક્રમ્ય કુર્યાત્ । તસ્ય નક્ષત્રમન્ત્રસંજ્ઞતાં પાદેનાક્રમ્ય વામેન કર્મ કુર્યાત્ । વર્જયિત્વા તુ તાથાગતિં વિદ્યામ્ । સર્વેષાં ચ પાદાઙ્ગુષ્ઠં વામેન ગૃહીત્વા કર્મ કુર્યાન્ન ચાક્રમેણાપિ ચલંયેયેત્કદા સર્વલૌકિકમન્ત્રાશ્ચાક્રમ્ય કુર્યાત્ । અસિદ્ધ એવ ક્રોધરાજા જાપમાત્રેણૈવ કર્માણિ કરોતિ સર્વમન્ત્રાં વિનાશયતિ સર્વશત્રૂં ઘાતયતિ સર્વયન્ત્રાં પાતયતિ । સંક્ષેપતો યથા યથા પ્રયુજ્યતે સર્વલૌકિકલોકોત્તરમન્ત્રવિધાનેનાપિ તત્ સર્વં કરોતિ । સર્વં સાધયતિ । જાપમાત્રેણ સર્વાશાં પારિપૂરયતિ । પઠિતસિદ્ધા એષ ક્રોધરાજા ઉત્તમાં સિદ્ધિમનુપ્રયચ્છતિ । મનસેચ્છયા શત્રું ઘાતયતિ મહાશૂલમુદ્રયા સંયુક્તઃ સર્વકર્માણિ કરોતિ ॥
અપરમમિ કર્મ ભવતિ । મધ્યાહ્ને શ્મશાનં ચિતાવેકરાત્રોષિતઃ કૃષ્ણચતુર્દશ્યાં શ્મશાનકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય વિષરુધિરાક્તાં રાજિકાં જુહુયાત્ । તતો હાહાકારં કુર્વન્તઃ સર્વપ્રેતા આગચ્છન્તિ । ( વૈદ્ય 439 ) ન ભેતવ્યમ્ । તતો વક્તવ્યં શત્રું મે ઘાતયેતિ । એવમસ્ત્વિતિ કૃત્વાન્તર્ધીયન્તે । તતો મુહૂર્તમાત્રેણ યોજનસહસ્રમપિ ગત્વા શત્રું ઘાતયન્તિ કુલાનુત્સાદયન્તિ । એવમાદીનિ કર્માણિ કુર્વન્તિ ॥
અપરમપિ કર્મ ભવતિ । વિવેકે શુચૌ દેશે શુચિવસ્ત્રપ્રાવૃતેન શૂન્યગૃહં પ્રવિશ્ય કર્પાસાસ્થ્યાહુતીનાં અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ તતો તં ભસ્મ ઉભાભ્યાં હસ્તાભ્યાં ગૃહ્ય શુચૌ વસ્ત્રખણ્ડે બધ્નીયા પૃથક્ પૃથક્ । દ્વૌ પોઙ્ગલિકાં કૃત્વા શરાવસમ્પુટે સ્થાપ્ય મહાકૃતરક્ષાશ્ચાત્મનો દ્રવ્યં ચ ગૃહમપ્રવિશ્ય મહાશ્મશાનં ગત્વા રાત્રૌ કૃષ્ણચતુર્દશ્યાં કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં વા ચિતૌ સ્થિત્વા દક્ષિણાભિમુખઃ શરાવસમ્પુટં ગૃહીત્વા સ્થિતકો નગ્નકો મુક્તશિખઃ સ ક્રુદ્ધો નિર્ભયો ભૂત્વા વિદ્યા દશસહસ્રાણિ જપેત્ । સિદ્ધો ભવતિ । તદ્ ભસ્મ યદિ કશ્ચિદમાનુષો દ્રવ્યં પ્રાર્થયતે ન દાતવ્યમ્ । હઠં કરોતિ ક્રોધરાજં સ્મૃત્વા હુઙ્કારઃ પ્રયોક્તવ્યઃ । તત્ક્ષણાદેવ નશ્યતે । સર્વબિઘ્નાનામેષ એવ વિધિઃ । વામદક્ષિણકરગૃહીતં ભસ્મ ચિહ્નં કારયેત્ । અપ્રમત્તેન રક્ષાં કારયિત્વા આગન્તવ્યમ્ । પ્રભાતે સૂર્યોદયે સ્નાત્વા શુચિના શુચિવસ્ત્રપ્રાવૃતેન સ્વગૃહં પ્રવેષ્ટવ્યમ્ । અસ્થાને વા યથાભિમતે ગન્તવ્યમ્ । તતો યો દક્ષિણહસ્તેન ગૃહીતં ભસ્મ તેન મનુષ્યાદ્વિપદચતુષ્પદાં સર્વપ્રાણિભૂતાં સદેવનાગયક્ષાં મૂર્ધ્ના તાડયેદ્ વશા ભવન્તિ । યદ્ વામેન હસ્તેન ગૃહીતં ભસ્મ તેન સર્વેષાં મનુષ્યામનુષ્યાણાં સર્વાસાં સ્ત્રીણાં મૂર્ધ્ના તાડયેદ્ વશ્યા ભવન્તિ । દક્ષિણેન યદ્ ગૃહીતં ભસ્મ તેન મનુષ્યાણાં નાભિદેશે તાડયેત્ । નપુંસકા ભવન્તિ । અઙ્ગજાતદેશેન ચ ચૂર્ણયેદ્ અસમર્થો ભવતિ । ગ્રામ્યધર્મનિષેવિણો યસ્યા સ્ત્રિયાયાં અભિશક્તો ભવતિ તસ્યાઙ્ગજાતે ગુહ્યપ્રદેશે ભસ્મનાવચૂર્ણયેત્ । અસમર્થા સા ભવતિ અન્યપુરુષાતિસેવને । નષ્ટવ્રણા ભવતિ યાવન્તં તદેવ પુરુષં પ્રાપ્નુયાત્ । પુનરેવ તસ્યાઃ તદ્વ્રણમુખં પ્રાદુર્ભવતિ । કામમિથ્યાચારમશક્તો નિસેવિતુમ્ । એવં પુરુષસ્યાપિ । પુરુષેન્દ્રિયં દક્ષિણહસ્તં ભસ્મનાવચૂર્ણયેત્ । સો ઽપિ અસમર્થો ભવતિ । પરદારાભિગમને પરિમ્લાનમિવ તિષ્ઠતે । તસ્ય તદઙ્ગજાતં યાવદ્ દાત્રવશાત્ તસ્યૈવ તત્ પુનઃ પ્રાદુર્ભવતિ । સ્ત્રિયસ્ય વા પુરુષય વા યેન વા તદ્ ભસ્મ પુનર્દત્તં ભવતિ તસ્ય વશેન વર્ત્તતિ વા ન વર્તતિ વા યથેષ્ટં વા તં કરોતિ । યદિ બલાત્ કુર્વન્તિ યેષાં તુ તદ્ દત્તં તેષાં ગુહ્યપ્રદેશાનિ ક્રિમયઃ પ્રાદુર્ભવન્તે । યૈર્ભક્ષમાના જીવિતાદ્ વ્યપરોષ્યન્તે । માસાભ્યન્તરેણ પૂતિકા વા ભવન્તિ દુર્ગન્ધકુણપસદૃશાઃ મહાપ્રદરરોગાદિભિઃ પુરુષવ્યાધિભિઃ પુરુષા ગૃહ્યન્તે । મહાશ્વેથુશ્ચોપજાયતે । યેન તેષાં તેનૈવાબાધેન કાલક્રિયા ભવતિ । અશક્તા વા ભવન્તિ પ્રતિસેવિતું દાસસ્યેચ્છયા । યથાભિરુચિતં તત્ સર્વં કારયતિ । સ્પૃષ્ટમાત્રો યદિ ન પ્રાપ્નોતિ સ્પર્શનં દર્શનપથે સ્થિતા અદર્શને વા અનુવાતે ચ ભસ્મમુત્સૃજેત્ । યથા તસ્ય ભસ્મના ઈષિદવધૂલિતઃ મનસા ચ ચિન્તયિત્વા દાતા ભસ્મમુત્સૃજેત્ । યત્ તેન ચિન્તિતં ભવતિ તત્ સર્વાણિ કર્માણિ કરોતિ । પરહસ્તેન વાત્મના વા યથાભિલષિતં તત્ સર્વાણિ કર્માણિ કરોતિ । નાન્યથા ચાવન્ધ્યં ભવતિ ॥
અથ શયનાસનાદીનાં અસ્તરણપ્રાવરણાદીનાં વિવિધાનિ વાલઙ્કરણવિશેષાણિ નાનાવસ્ત્રાણિ વા વાહનયાનોપાનહચ્છત્રાદીનાં સર્વાણ્યુપકરણવિશેષાણિ ભોજનપાનભક્ષણાદીનાં સર્વાણિ શરીરોપયોજ્યાનિ ભાણ્ડોપકરણાનિ પુષ્પન્તામ્બૂલફલગન્ધધૂપાદીનાં સર્વેષુતૈસ્તં ભસ્મનાવચૂર્ણયેત્ । અરીણાં યૂકમત્કુણક્રિમિભિઃ સમન્તાવચ્છરીરમાકીર્ણં ભવતિ । ભક્ષતે ચ । વિવિધદુઃખવિહતો ભવતિ । સપ્તરાત્રેણ મૃયતે । અશક્તાઃ સર્વવૈદ્યાઃ સર્વદેવાશ્ચ નિવારયિતુમ્ । અશક્તાઃ સર્વમન્ત્રાઃ રક્ષયિતુમ્ । વર્જયિત્વા તુ તેન દત્તં ભવતિ ॥
અથ પ્રત્યાયનં ભવતિ । યષ્ટીમધું નીલોત્પલં શ્વેતચન્દનં ચૈકીકૃત્ય શીતલેનામ્ભસ પીષયિત્વા તચ્છરીરં મ્રક્ષયેત્ મૂર્ધ્ના પ્રભૃતિ યાવત્ પાદતલમ્ આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલમન્ત્રં જપતા । સ્વસ્થો ભવતિ ॥
અપરમપિ કર્મ ભવતિ । સ્ત્રીણામનુવાતં ગત્વા યત્રેપ્સતા સર્વદુષ્ટડાકિનિસ્ત્રીણાં ગર્વિતાનાં ચ પ્રયોક્તવ્યં નાન્યેષામ્ । તમેનમનુવાતે સ્થિત્વા ભસ્મમુત્સૃજેત્ । મનસા ચિન્ત્યયિત્વા સર્વભગસ્તનાન્યપહૃતાનિ ભવન્તિ । પુરુષસ્યાપિ પુરુષેન્દ્રિયં શ્મશ્રુરોમાણિ ચ સ્તનાનિ ચ પ્રાદુર્ભવન્તે ॥
એવં વિવિધવિચિત્રાણ્યનેકાનિ કર્માણિ કરોતિ । પરેણ વા કારાપયતિ । યત્ર વા પ્રીતિરુત્પદ્યતે તેન વા કારાપયતિ । સ્ત્રિયા વા પુરુષેણ વા । યત્ર વા ચિત્તસ્ય નિર્વૃત્તિરુત્પદ્યતે તસ્ય તદ્ ભસ્માં દત્વા યથેષ્ટં કારાપયતિ । પ્રયોગતશ્ચ શિક્ષાપયેત્ । એવં મહાવ્યાધિભિઃ ગૃહ્ણાપયતિ । મનસા ચિન્તયિત્વા મૂર્ધ્નિ સ્પર્શનાન્મસ્તકશૂલઃ મુખસ્પર્શનાન્મુખપાકઃ એવમનૂપૂર્વ્યા યાવદ્ધૃદયં હૃચ્છૂલકુક્ષિશૂલં વા ઉપજાયતે । એવં પદ્ભ્યાં જઙ્ઘાભિશ્ચાસૃગુદ્ભવૈ રોગૈર્દુષ્ટશોણિતાદિષુ રોગૈર્ગૃહ્ણાપયતિ । સંક્ષેપતો મારયતિ શોષયતિ પાચયતિ આકર્ષયતિ વશયતિ યથા યથા પ્રયુજ્યતે તથા તથા તત્ સર્વં કરોતિ । ચોપઘાતિકં આકર્ષણવશીકરણં ચ સુદૂરે ઽપિ સ્થિતઃ કર્માણિ કરોતિ । સુદુર્ગં કુડ્યસમીપં ગત્વા, અનુવાતે સ્થિત્વા, તદેવ ભસ્મોત્સૃજેત્ । ઉભૌ પાણિગૃહીતં પ્રાકારં પ્રતોલી અટ્ટાલાંશ્ચ પ્રપતન્તે । તદાધ્યક્ષં ભવનં ચ મહાગ્નિદાહમુપજાયતે । સેનાભઙ્ગં ચ ભવતિ । મહોપદ્રવૈશ્ચોપદ્રુતો ભવતિ । સર્વમવમુચ્ય પ્રપલાયતિ વા ગ્રહણં વાધિગચ્છતિ । એવં પરબલે ઽપિ અનુવાતે ભસ્મમુત્સૃજેત્ । મહાબલસેનાયા ભઙ્ગો ભવતિ । દાઘજ્વરેણ વા ગૃહ્યતે । હસ્ત્યશ્વરથપતાકાદયઃ સેનાપતિશ્ચ ભઙ્ગમુપજાયતે । ગ્રહણં વા અભિગચ્છતિ । એવમનેકપ્રકારાણિ યથેષ્ટાનિ શત્રુનાશાય કર્માણિ કરોતિ । આત્મનો મહારક્ષા યે ચ સ્વસેનાયાં વા સખાયાનાં । અથ પ્રત્યયનં કરોતિ । સર્વતઃ સર્વેષાં પટસ્યાગ્રતઃ ક્ષીરાહુતિસહસ્રં જુહુયાત્ । સ્વસ્થા ભવન્તિ અધૃષ્યાશ્ચ ॥
અથ યક્ષિણીં સાધયિતુકામઃ -
નટી નટ તથા ભટ્ટ રેવતી ચાપિ વિશ્રુતા ।
તમસુરી થ લોકા મેખલા ચાપિ સુમેખલા ।
ઇત્યેતા અષ્ટ યક્ષિણ્યઃ સર્વકામપ્રસાધિકાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[2].1 ॥
નટિકાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ નટિ મહાનટિ આગચ્છાગચ્છ દિવ્યરૂપિણિ સ્વાહા । અસ્યોપચારઃ - ફલકે પટ્ટકે વા અભિલિખ્ય માંસાહારેણ વા ક્ષીરાહારેણ વા વિદ્યા અષ્ટસહસ્રં જપ્તવ્યા । આલેખ્યા ચ સર્વાલઙ્કારભૂષણી શ્યામાવદાતા વૃક્ષાશૃતા એકવસ્ત્રા મુક્તકેશા, સંરક્તનયના ઈષિસ્મિતમુખા સાધકં તર્જાયમાના દક્ષિણહસ્તેન વામેન પાણિના વૃક્ષશાખામવલગ્ના સર્વાઙ્ગશોભના વિચિત્રપટ્ટનિવસ્તા । તસ્યેવ ક્રોધરાજસ્ય પટસ્યાગ્રતઃ ઉન્મના ઉત્તરામુખં સ્થિત્વા પલાશકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય ગુગ્ગુલુગુટિકાનાં દધિમધુઘૃતાક્તાનાં અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ ત્રિસન્ધ્યં યાવત્ સપ્ત દિવસાનિ । તતઃ સપ્તમે દિવસે ઉદારાં બલિં કૃત્વા ઘૃતપ્રદીપાંશ્ચ પ્રજ્વાલ્ય મન્ત્રં જપતા તાવત્ તિષ્ઠેત્ યાવદર્ધરાત્રમ્ । તતઃ સા યક્ષિણી સ્વયમેવ મહાવભાસં કૃત્વા સ્વરૂપેણાગચ્છતિ । આગતા ચ બ્રવીતિ । કિં મયા કર્તવ્યમ્ ઇતિ । તતઃ સાધકેન વક્તવ્યમ્ - ભાર્યા મે ભવસ્વ ઇતિ । એવમસ્ત્વિતિ કૃત્વાન્તર્ધીયતે । તતઃપ્રભૃતિ ભાર્યા ભવતિ । સર્વકામદા સ્વભવનં નયતિ । રસાયનં પ્રયચ્છતે । યત્ પીત્વા દિવ્યરૂપી ભવતિ મહાયક્ષપ્રતિસ્પર્ધી । યદિ નાગચ્છતિ દ્વિતીયે વારે ક્રોધરાજસહિતં જપેન્નિયતમાગચ્છતિ । ન ચેદુચ્છુષ્યં મૃયતે ॥
નટ્ટાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ નટ્ટે શુક્લામ્બરમાલ્યધારિણિ મૈથુનપ્રિયે સ્વાહા । એતસ્યૈષ એવ વિધિઃ ।
ભટ્ટાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ ભટ્ટે ભટ્ટે આલોકિનિ કિં ચિરાયસિ એહ્યેહિ આગચ્છાગચ્છ મમ કાર્યં કુરુ સ્વાહા । એષા વિનાપિ પટેન સિદ્ધ્યતે । શિરઃસ્થાને મણ્ડલકં કૃત્વા ગુગ્ગુલુધૂપં દહતા વિદ્યામષ્ટસહસ્રં જપેત્ । મૌનિના એકાકિના શુચિના દ્વારં પિધાય માસેન રાત્રૌ નિયતામાગચ્છતિ । આગતા ચ કામયિતવ્યા ભાર્યા ભવતિ સર્વકામદા । યદ્યસૌ ભવનં પ્રવિશતે પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ જીવતિ । ન ચેદત્રૈવ જમ્બૂદ્વીપે વિચરતિ । પઞ્ચવર્ષશતાનિ જીવતિ । તયા સાર્ધં ક્રીડતિ । સર્વાજ્ઞાં સમ્પાદયતિ । તેન સહ યત્રેષ્ટં તત્ર ગચ્છતિ । રસાયનમનુપ્રયચ્છતે । ઇષ્ટભાર્યેવાવહિતાધ્યાશયં કરોતિ ॥
રેવત્યા મન્ત્રઃ - નમઃ સર્વયક્ષીણામ્ । ઓમ્ રક્તે રક્તવભાસે રક્તાનુલેપને સ્વાહા ।
રેવત્યા યક્ષિણી શ્રેષ્ઠા લલન્ત્યા મૈથુનપ્રિયા ।
ઈષિદ્ રક્તેન વસ્ત્રેણ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજા ॥ મ્મ્ક્_52.[3].1 ॥
સર્વાઙ્ગશોભના યક્ષી કામભોગરતા સદા ।
કામદા ભોગદા નિત્યં વરદાં તામ્ અભિનિર્દિશેત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[3].2 ॥
પૂર્વવત્ પટમભિલિખ્ય એતસ્યા અયં વિશેષઃ - રક્તપટ્ટનિવસ્તા રક્તપટ્ટાંશુકોત્તરીયા રક્તાવભાસા ચ વર્ણતઃ ।
મેખલાયાઃ મન્ત્રઃ - ઓમ્ મેખલે મહાયક્ષિણિ મમ કાર્યં સમ્પાદય સ્વાહા ॥
સુમેખલાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ મેખલે સુમેખલે મહાયક્ષિણિ સર્વાર્થસાધનિ ઓમ્ સમયમનુસ્મર સ્વાહા ॥
આલોકિન્યા મન્ત્રઃ - ઓમ્ લોકિનિ લોકવતિ સ્વાહા । એતેષામેત એવ વિધિઃ ॥
તમસુન્દર્યાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ ઘુણુ ગુહ્યકે ઘુણુ ઘુણુ ગુહ્યે એહ્યેહિ ગુહ્યકે સ્વાહા । અસ્યોપચારઃ ન । એતાયા પટવિધાનો ઽસ્તિ આદૌ તાવત્ શુચિના શુચિવસ્ત્રપ્રાવૃતેન પૂર્ણમાસ્યાં વિવિક્તે સ્થાને દ્વારં પિધાયિત્વા અન્ધકારે આલોકવર્જિતે વિદ્યાં દશસહસ્રાણિ જપેત્ । પૂર્વસેવા કૃતા ભવતિ । તતઃ સાધનમારભેત્ । પૂર્વમાસ્યાદારભ્ય યાવદપરા પૂર્ણમાસી અત્રાન્તરે કર્મ ભવતિ । રાત્રૌ શયનકાલે શય્યામારૂઢઃ પ્રચ્છન્ને ગુપ્તપ્રદેશે એકાકિના દ્વારં પિધયિત્વા સઙ્કુચિતકર્ણિકાં વાનપુષ્પં ચ કટુતૈલેન મિશ્રયિત્વા હસ્તૌ પાદૌ પ્રક્ષાલયિત્વા દક્ષિણં બાહુમષ્ટશતાભિમન્તૃતં કૃત્વા સ્વપેત્ મોની । એવં પ્રત્યાહં યાવત્ પૌર્ણમાસ્યાત્ । તતો ઽર્ધરાત્રે નિયતમાગચ્છતિ । આગતા ચ ન મન્ત્રાપયિતવ્યા । તૂષ્ણીભાવેન કામયિતવ્યા ષડ્ભિઃ માસૈઃ । યદા મન્ત્રાપયતિ તદા મન્ત્રયિતવ્યમ્ । તતઃ પ્રભૃતિ સિદ્ધા ભવતિ । ભાર્યા ભવતિ સર્વકામદા । દિવ્યં ચાસ્ય સુખસંસ્પર્શમ્ અદર્શનેનૈવ સર્વકાર્યાણિ સમ્પાદયતિ । રસરસાયનાનિ સમ્પ્રયચ્છતિ । પૃષ્ઠમારોપ્ય સુમેરુમપિ નયતિ । રાત્રૌ જમ્બૂદ્વીપં ભ્રામયતિ । યોજનશતસ્થિતમપિ શત્રું ઘાતયતે । યથાજ્ઞપ્તા તત્ સર્વં સમ્પાદયતિ । વર્જયિત્વા પરસ્ત્રિયાભિગમનમ્ । સર્વેષામયં વિધાન પરસ્ત્રીં નાભિગચ્છેત્ । તેનૈવ સહ સંવસેત્ । યદિ ગચ્છેન્મરણોન્મત્તિં વા પ્રયચ્છન્તે । એષા અન્ધારસુન્દરી નામ યક્ષિણી । અનેકયક્ષીશતસહસ્રપરિવૃતા । દિને દિને એકૈકાં યક્ષિણીં ક્ષવિટિં પ્રેષયતિ । સિદ્ધા સતી સર્વસાધકાનાં અનેકમન્ત્રપરિવારાં ચ સર્વયક્ષીણાં ચ મહર્દ્ધિકા ત્તમાવૃતા । સર્વેષામેવ એવ વિધિઃ । કિં તર્હિ તેષાં દર્શનં ભવતિ । એતસ્યા દર્શનં ન ભવતિ ॥
અન્ધારવાસિની નામ યક્ષીણાં મહર્દ્ધિકા ।
ગુહાવાસિની નરવીરા કુમારી લોકવિશ્રુતા ॥ મ્મ્ક્_52.[4].1 ॥
મધુયક્ષી મનોજ્ઞા ચ સપ્તમા સુરસુન્દરી ।
ઇત્યેતાઃ સપ્ત યક્ષિણ્યઃ સત્ત્વાનુગ્રહકારિકાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[4].2 ॥
પર્યટન્તિ ઇમં લોકં કૃત્સ્નાં ચૈવ મેદિનીમ્ ।
ઈષિત્ ક્ષણમાત્રેણ ઉત્પતન્તિ સુરાલયમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[4].3॥
સઙ્ગ્રામં દેવદૈત્યાનાં યુદ્ધ્યન્તે ચ મહર્દ્ધિકાઃ ।
ધર્મિષ્ઠા કરુણાવિષ્ટાઃ સત્ત્વકામાઃ સુવત્સલાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[4].4॥
સત્ત્વાનાં હિતકામ્યર્થં પર્યટન્તિ મહીતલે ।
ન તાસાં કિઞ્ચિ દુઃસાધ્યં સર્વકર્મકરાઃ શુભાઃ ।
સત્ત્વાનામુપભોગાર્થં બોધિસત્ત્વેન ભાષિતા ॥ મ્મ્ક્_52.[4].5॥
ગુહ્યવાસિન્યા મન્ત્રઃ - ઓમ્ ગુહિલે ગુહમતિ ગુહવાસિ આનય ભગવતિ મયાન્તિકં સમયમનુસ્મર સ્વાહા । ખદિરકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય પૃયઙ્ગુપુષ્પાણાં ઘૃતાક્તાનાં અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ ત્રિસન્ધ્યં માસમેકમ્ । પૂર્વસેવા કૃતા ભવતિ । તતઃ પશ્ચાત્ સાધનમારભેત્ । ફલકે વા પટ્ટકે વા કુડ્યાયાં વા અશ્લેષકૈર્વર્ણકૈઃ નવભાજનકૂર્ચકૈઃ । આદૌ તાવત્ પર્વતરાજા સુમેરુર્લિખાપયિતવ્યઃ ( વૈદ્ય 443 ) ચતુરસ્રઃ ચતુઃશૃઙ્ગોચ્છૃતઃ સપ્તપર્વતપઙ્ક્તિપરિવેષ્ટિતઃ । તેષાં પર્વતાનામન્તે ગુહઃ પર્વતનિઃશૃતઃ આલિખિતવ્યમ્ । તત્રસ્થા દિવ્યરૂપિણી સર્વાલઙ્કારભૂષિતા એકાકિની યક્ષિણી ગુહવાસિની નામ લિખાપયિતવ્યા પટ્ટવસ્ત્રનિવસ્તા પટ્ટાંશુકોત્તરીયા કનકવર્ણા વિચિત્રચારુરૂપી તં તાદૃશં પટમભિલેખ્ય શુચૌ પ્રદેશે શુચિના ક્ષીરાહારેણ વિદ્યાં દશસહસ્રાણિ જપેત્ । મહાપૂજાં કૃત્વા યથાશક્તિતો વા તતો જપાન્તે મહાવભાસં કૃત્વા દિવ્યરૂપી યક્ષિણી સ્વયમેવાગચ્છતિ । આગતાયા જાતીકુસુમૈઃ શ્વેતચન્દનોદકવ્યતિમિશ્રૈઃ અર્ઘો દેયઃ । તતઃ સા બ્રવીતિ - વત્સ કિં કર્ત્તવ્યમ્ । વક્તવ્યમ્ - માતા મે ભવસ્વેતિ । કૃત્વાન્તર્ધીયતે । ન ચ તત્ર ચિત્તં દૂષયિતવ્યમ્ । નાપિ કામોપસંહિતં પ્રાર્થયિતવ્યમ્ । આર્યા સા મહર્દ્ધિકા ચ કામ પ્રાર્થયતિ ન સિદ્ધ્યતે । તતઃ પ્રભૃતિ માતૃવત્ સર્વકાર્યાણિ કરોતિ । અષ્ટશતપરિવારસ્ય ભક્તાચ્છાદં પ્રયચ્છતે । વિષમસ્થસ્ય ત્રાયતે । મહાવન્યપર્વતસ્યોપરિસ્થિતસ્યાપિ સર્વકાર્યાણિ સમ્પાદયતિ । કામિતં ચ ભોજનમનુપ્રયચ્છતે । રસરસાયનાદીન્ સર્વમનુપ્રયચ્છતિ । યથેષ્ટં ચાનુવર્ત્તતે । કુટિકુટાદીમભિનિર્મિણોતિ । સુવર્ણસહસ્રમનુપ્રયચ્છતિ દિને દિને । સર્વં વ્યયીકર્ત્તવ્યં તદહ એવ । યદિ ન કરોતિ ચ્છિન્નો ભવતિ । સર્વેણ સર્વં ભવતિ ।
અપરમપિ કર્મ અસ્યા । અસ્યૈવ પટસ્યાગ્રતઃ ખદિરકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય વિગતાર્ચિધૂમવિગતૈઃ અઙ્ગારૈઃ દક્ષિણહસ્તતલે મનચ્છિલયા પ્રતિકૃતિમભિલિખ્ય નામ ચ પુરુષસ્ય સ્ત્રિયા વામહસ્તતલે તત્રૈવાઙ્ગારરાશૌ તાપયેત્ મન્ત્રં જપતા । યોજનશતાદપિ સ્ત્રિયમાનયતિ । યદુચ્યતે તત્ સર્વં કારયતિ । રાત્રૌ એતત્ કર્મ । ન દિવા ॥
નરવીરાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ નરવીરે સ્વાહા । તથૈવ એતસ્યા પતમભિલિખ્ય વર્જયિત્વા ગુહાલયં અશોકવૃક્ષાશૃતા લિખાપયિતવ્યા । એતસ્યાઃ અયં વિશેષઃ - સર્વં તથૈવ કર્મ યથા ગુહવાસિન્યા । અયં ચ વક્તવ્યા - ભગિન્યાસ્વેતિ ॥
એતસ્યાપરો ઽસ્તિ કર્મ । ચન્દ્રગ્રહે સુવર્ણગૈરિકાં ભૂર્જપત્રેણ વેષ્ટયિત્વા મુખે પ્રક્ષિપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવચ્ચન્દ્રો મુક્ત ઇતિ । તતઃ સુવર્ણગૈરિકયા યસ્યા નામ લિખતિ સ્ત્રિયસ્ય વા આયોજનશતાસ્થિતા અપ્યાનયતિ । પ્રભાતે તત્રૈવ નયતિ । ભગિનીવ કાર્યાણિ કરોતિ । આપત્સુ મહારક્ષાં કરોતિ । સર્વાણ્યેવ સ્ત્રિયાં જાપમાત્રેણ વશીકરોતિ । નરવીરાયા એષ વિધિઃ ॥
યક્ષકુમારિકાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ યક્ષકુમારિકે સ્વાહા । અસ્યાઅયમુપચારઃ - ગોરોચનેન ભૂર્જપત્રે લિખાપયિતવ્યા । કુમારી અર્ધબર્બરાશિરા સર્વાલઙ્કારભૂષિતા એકવસ્ત્રા દક્ષિણહસ્તેન બીજપૂર્ણાવસક્તફલા વામહસ્તેનાશોકવૃક્ષશાખાવલગ્ના । તાદૃશં ભૂર્જપત્રં શિરાસ્થાને ઉપરિ સ્થાપયિતવ્યમ્ । ગુહ્યે પ્રદેશે એકાકિના ચ સ્વપ્તવ્યમ્ । શ્વેતચન્દનેન ચ મણ્ડલકં કૃત્વા ત્રિસન્ધ્યં જાતીકુસુમૈરભ્યવકીર્ય ગુગ્ગુલુધૂપં દહતા વિદ્યામષ્ટસહસ્રકમ્ જપેત્ યાવન્માસમેકમ્ । તતો પૂર્ણમાસ્યાં જાતીકુસુમૈઃ મહતી પૂજાં કારયિત્વા ઘૃતપ્રદીપાંશ્ચ નિવેદ્યાંશ્ચ દત્વા કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટેન રાત્રૌ તાવજ્જપેદ્ યાવત્ સ્વરૂપેણૈવ કુમારી પઞ્ચશતપરિવારા વૈશ્રવણસ્ય દુહિતૃ આગચ્છતિ । સર્વં તં દિશાભાગમવલોકયિત્વા સ્વરૂપેણાન્તરિક્ષે તિષ્ઠતિ । સા એવમાહ - કિં ( વૈદ્ય 444 ) મયા કર્ત્તવ્યમ્ । તતઃ સાધકેન વક્તવ્યમ્ - ત્રયાણાં વારાણામન્યતમમેકં વરં પ્રાર્થયિતવ્યા । માતૃત્વે ભગિનીત્વે ભાર્યાત્વે ચ । યદિ માતા ભવતિ । ન ચિત્તં દૂષયિતવ્યમ્ । દૂષયતો વિનાશ ઉપજાયતે । માતૃવદ્ વર્તયિતવ્યા । સા ચ માતા પઞ્ચશતપરિવારસ્ય ભક્તાચ્છાદનમલઙ્કરણવિશેષાણિ ચ સર્વત્ર ચિન્તિતમાત્રેણૈવ સમ્પાદયતિ । દિને દિને દીનારસહસ્રં દદાતિ । અત્રૈવ જમ્બૂદ્વીપે વિચરતઃ સર્વ સમ્પાદયતિ । ભગિની ભવતિ તદા યોજનશતાદપિ સ્ત્રીયમાનયતિ । તત્રૈવ નયતે । ભગિનીવત્ સર્વકાર્યાણિ સમ્પાદયતિ । અથ ભાર્યા ભવતિ સ્વભવનં ભવતે । દિવ્યં વર્ષસહસ્રં જીવતિ । યદા મૃયતે તદા આઢ્યકુલોપપત્તિઃ । સર્વાજ્ઞાં ભાર્યેવ સમ્પાદયતિ ॥
વધૂયક્ષિણ્યા મન્ત્રઃ - ઓમ્ નિઃ । એષા વધુયક્ષિણી । અસ્યા મુપચારઃ - શ્વેતચન્દનેન દક્ષિણાં બાહુમુપલિપ્ય વાસતઃ કુઙ્કુમેર સહસ્રાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા રાત્રૌ એકાકિના મૌનિના પ્રચ્છન્ને પ્રદેશે દ્વારં પિધાય પઞ્ચાષ્ટૌ વિભીતકફલાનિ તિલતૈલે પ્રક્ષિપ્ય પથેત્ । તં તૈલં ગૃહીત્વા વિધીતકફલાં પરિત્યજ્ય નવે માણ્ડે સૌવર્ણે રાજતે તામ્રે મૃન્મયે વા સ્થાપ્ય પાદાન્તે શય્યાયાં સહસ્રાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા અનેનૈવ મન્ત્રેણ એકાક્ષરયક્ષિણ્યા અન્ધકારે વિવિક્તે શયને પુષ્પાભિકીર્ણે સ્વપ્તવ્યમ્ । આગત્ય ચામાનુષીં પાદૌ મ્રક્ષયતિ । દિવ્યમુખં સ્પર્શકોમલહસ્તતલા । યસ્ય સ્પર્શનાદેવ દિવ્યં સુખસંસ્પર્શનિદ્રામુપજાયતે । યેન સૂર્યોદયે ઽપિ રાત્ર્યન્તે દુઃખેન પ્રતિબુધ્યતે । પ્રતિબુદ્ધાપિ સન્ તદેવ ચિન્તયેત્ । ન ચ કામયિતવ્યા નાપિ મન્ત્રાપયિતવ્યા । ષડ્ભિર્માસૈઃ સિદ્ધા ભવતિ । તતઃ સા દિવ્યરૂપી અભિનવબધ્વા વયાત્સમાના પરિચારિકૈઃ પરિવારિતા પ્રદીપહસ્તા સ્વપ્રભોદ્યોતિતાલોકા શયનાસનપરિગૃહીતા વિચિત્રાભરણોજ્જ્વલા આગત્ય ચ મન્ત્રાપયતે । કામભોગોપકરણપરિગૃહીતા આગત્ય ચ સાધકં કણ્ઠે પરિપ્વજતે । તતઃપ્રભૃતિ ઇષ્ટભાર્યેવ મનુવર્ત્તતે । આગતા ચ કામયિતવ્યા રાત્રૌ પરિચર્ય પ્રભાતે ઽન્તર્ધીયતે । શય્યાયાં મુક્તાહારં ત્યજ્ય સુવર્ણસહસ્રમૂલ્યં દિને દિને પરિત્યજ્ય ગચ્છતિ ચ । સર્વં નિરવશેષં વ્યયીકર્ત્તવ્યમ્ । યદિ કિઞ્ચિત્ સ્થાપયતિ ભૂયો ન ભવતિ । ન કસ્યચિત્ કથિતવ્યમ્ । યદિ કથયતિ ભૂયો નાગચ્છતિ । અનર્થં વા કુરુતે । મારણાન્તં પરમગુહ્યકા હ્યેતે પરમગોપ્યા ન દ્વિતીયસત્ત્વમારોચનં ક્ષમન્તે । માતાપિતૃસુહૃત્સ્વામિબાન્ધવાનામપિ નારોચયિતવ્યમ્ । અન્તશઃ પશુસ્યાપિ તિર્યગ્ગતાનાં પ્રાણિનાં નારોપયિતવ્યમ્ । પરમગુહ્યમેતત્ । સર્વગુહ્યકાનાં સર્વયક્ષિણીનાં ચ એષ એવ વિધાના । સિદ્ધા અપિ અસિદ્ધા ભવન્તિ । યદ્યારોચયતે । અન્યસ્ત્રીમૈથુનાભિગમનં ચ ભાર્યાયા ચ વર્જયેત્ સદા ॥
મનોજ્ઞાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ મનોહરે મદોન્માદકરિ વિચિત્રરૂપિણિ મૈથુનાપ્રેયે સ્વાહા । અસ્યામુપચારઃ - ઉદ્યાનવાટિકાયાં અશોકવૃક્ષસ્યાધસ્તાત્ સવિભક્તાં કુટિં કારયિત્વા અગુપ્તતરાં કૃતકવાટાર્ગલપ્રાકારોચ્છ્રિતાં શુચિના લક્ષમેકં જપેત્ । તતઃ કર્મમારભેત્ । મહાવસાં સઙ્ગૃહ્ય શ્મશાનવોટકેન વર્તિં કૃત્વા દ્વારં પિઘયિત્વા પ્રદીપં પ્રજ્વાલયેત્ । સદશં ચ વસ્ત્રં કેશાપગતં બહિર્દ્વાર સ્થાપયેત્ । પ્રત્યગ્રં રાત્રૌ સા નગ્નિકાગત્ય તં વસ્ત્રં નિવાસ્ય પ્રવિશતે માનુષસ્ત્રીરૂપિણી ભૂત્વા । તતઃ સાધકઃ તેન સાર્ધં રમતે યાવત્ પ્રદીપં જ્વલતે । નિર્વૃતે પ્રદીપે ઽન્તર્ધીયતે । તસ્મિં ( વૈદ્ય 445 ) વસ્ત્રે સુવર્ણમેકં બદ્ધ્વા વસ્ત્રં પરિત્યજ્યશય્યાયામપક્રમતિ । અથ સાધકસ્તાં હસ્તે ગૃહ્ણાતિ । અઙ્ગુલેયિકૈકાવમુઞ્ચ્યાવક્રમતે । અથ કણ્ઠા દિવ્યમુક્તાહારાં અથ બાહાત્ કટકં કટ્યાં મેખલાં પદ્ભ્યાં નૂપુરં શીર્ષે મણિં એવમન્યતરાન્યતરંદિવ્યમાભરણમેકં યત્ર યત્ર ગૃહ્યતે તત્ર તત્રાનુપ્રયચ્છતિ । અવધ્યાં ગચ્છતિ ચાગચ્છતિ ચ । એવં પ્રત્યહં નિરવશેષં વ્યયીકર્ત્તવ્યમ્ । એવં યાવદ્ભિર્માસૈઃ મન્ત્રાપયતિ તદા મન્ત્રયિતવ્યમ્ । ભાર્યા ભવતિ । નિત્યસ્થા રસાયનં પ્રયચ્છતિ યં પીત્વા દીર્ઘકાલં જીવતિ । મનસા ધ્યાત્વા ખદિરકીલકં ભૂમૌ નિખાનયેત્ । દિવ્યં વિમાનમુપપદ્યતે । ઉદ્ધૃતે ઽન્તર્ધીયતે । અસ્યાયા મન્ત્રઃ દ્વિતીયમસ્તિ । ઓમ્ મહાનગ્નિ નગ્નિજે સ્વાહા તેનૈવ દીપં પ્રજ્વાલ્ય અનેન મન્ત્રેણાષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા કારયેત્ । નિયતમાગચ્છતિ । કીલકં ચાભિમન્ત્ર્ય નિખાનયેત્ । ઉદ્ધૃતે દીપે નિર્વૃતે ચાન્તર્ધાનં કીલકં માનુષં વસાકીલં ચ સો શૃઙ્ગે ગવલમહિષશૃઙ્ગે વા શ્મશાને ચૈલવર્તિના વોઢવ્યમ્ । દેશાન્તરે । યત્રેષ્ટં તત્ર દદાતિ । સ્વયં વા કરોતિ । ન ચ મન્ત્રા દાતવ્યા । અથ દદાતિ છિન્નવિદ્યો ભવતિ । યસ્ય દદાતિ તસ્યૈવ તત્ સમ્પદ્યતે । યત્ર બાભિરુચિતં યત્ર વા સ્થાને ગુપ્તે કરોતિ । એષા સિદ્ધિઃ આવર્ત્ત્ય નાપગચ્છતિ । અન્યાં વા રમાપયતે । કિન્તુ તૈઃ સાર્ધં ન મન્ત્રયતિ । અન્યસ્ત્રીદર્શનાભિરુચિતં મનસેપ્સિતં તદાનુરૂપી તસ્યોપસઙ્ક્રમતો હ્યપૂર્વસ્ય સાધકવશાદિતિ ॥
સુરસુન્દર્યાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ સુરસુન્દરિ સ્વાહા । અસ્યામુપચારઃ - ખદિરકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય ઘૃતાહુતીનાં અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ । ત્રિસન્ધ્યં માસમેકં શુક્લપૂર્ણમાસ્યાં કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટઃ શુચિના શુચૌ દેશે મન્ત્રં તાવજ્જપેદ્રહસિ યાવદર્ધરાત્રે નિયતમાગચ્છતિ । તતો માતા ભગિની ભાર્યા યથૈવ પૂર્વં તત સર્વં કરોતિ સર્વં ચ વિસ્તરતો વક્તવ્યમ્ ॥
ઇત્યેતાઃ સપ્ત યક્ષિણ્યઃ વજ્રપાણિસમાજ્ઞયા ।
પર્યટન્તિ મહીં કૃત્સ્નાં ત્રૈલોક્યં ચ સુરાસુરમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].1 ॥
વિચેરુઃ કૃપાલુભ્યો મર્ત્ત્યાનાં મૈથુનપ્રિયાઃ ।
કે ઽપિ દાર્યાસ્તથા બાલા મૂઢાશ્ચાપરયક્ષિકા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].2 ॥
પર્યટન્તિ તથા રાત્રૌ સિંહકામ્યપરા હિતા ।
બાલાનાં જીવનાશાય લોલુપા માંસભોજિકા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].3 ॥
તથા રુધિરગન્ધેન જમ્બૂદ્વીપં હિ માગતાઃ ।
પ્રાણાપરોધિકા યક્ષી નિત્યં સા શોણિતપ્રિયા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].4 ॥
પર્યટન્તિ ગૃહાં સર્વાં આરક્ષામૃતકસૂતકામ્ ।
તેષા નિગ્રહમિત્યુક્તઃ સમયો ઽયં સમ્પ્રકાશિતઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].5 ॥
યથા સઙ્ગ્રહરાગં ચ નિબન્ધ્યં ચેહ બાલિશામ્ ।
તથા સર્વમિદં પ્રોક્તં સત્ત્વાનાં હિતકારણાત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].6 ॥
મૈથુનાર્થી યથા મન્ત્રી રાગાન્ધો મૂઢચેતસઃ ।
મન્ત્રૈરાકૃષ્ય ભુઞ્જીત યક્ષીં વા અથ રાક્ષસી ।
નાગી ચ મથ ગન્ધર્વી દૈત્યયોષિમથ કિન્નરીમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].7 ॥
પાતાલભવનં રમ્ય અસુરાણાં પુરોત્તમમ્ ।
પ્રવિશેત્ તત્ર મન્ત્રજ્ઞઃ યત્ર સ્ત્રીણામસઙ્ખ્યકમ્ ।
તત્ર ગત્વા વસેત્ કલ્પ મન્ત્રજ્ઞો મન્ત્રજાપિનઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].8 ॥
મૈત્રેયો નામ સમ્બુદ્ધઃ યદા બુદ્ધો ભવિષ્યતિ ।
તદાસૌ શ્રોષ્યતિ સદ્ધર્મં શ્રુત્વા મુક્તો ભવિષ્યતિ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].9 ॥
સુરકન્યાસુરીં ચૈવ વિદ્યાધરવરાઙ્ગનામ્ ।
મન્ત્રૈરાકૃષ્ય ભુઞ્જીત દિવ્યસૌખ્યરતિં તદા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].10 ॥
જમ્બૂદ્વીપગતો મન્ત્રી તત્રૈવાનયતે સદા ।
શુચિસ્થાને તદા ગુપ્તે શૌચાચારરતઃ સદા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].11 ॥
મૂઢાનામુત્તમા સિદ્ધિઃ કદાચિત્ તેન જાયતે ।
વિન્મૂત્રમશુચિસ્થાનં સદા દુર્ગન્ધિપૂતિકમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].12 ॥
વ્યાધિદુઃખં તથા શોકં મરણાન્તં દુઃખભાજનમ્ ।
વિયોગં રતિસમ્પૃક્તં ન સ્પૃશેન્માનુષીં સ્ત્રિયામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].13 ॥
અનિત્યદુઃખ તથા શૂન્યરિક્તસ્તુચ્છમશાશ્વતમ્ ।
વાલમુલ્લાપનં ચાપિ સઙ્કલ્પજનિતોદ્ભવેત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].14 ॥
ન ગચ્છેત્ કામતો મન્ત્રી સર્વકામામનાદિજામ્ ।
તેષાં વિરતિમિત્યુક્તો વિમુક્તિઃ તેષુ સિદ્ધિતામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].15 ॥
સિધ્યન્તે તસ્ય મન્ત્રા વૈ યે વિરક્તા તુ કામતઃ ।
વિન્મૂત્રરુધિરાસિક્તાં + + + ચૈવ પૂજિતામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].16 ॥
જરામૃત્યુસુશોકાં ચ ન સ્પૃશેન્માનુષીં તનુમ્ ।
ન ભેજેન્મૈથુનં તત્ર મોહાન્ધા રાગચેતસામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[5].17 ॥
ન સિદ્ધિર્લભ્યને મન્ત્રાં તેષુ સેવી સદાશુચી ।
મન્ત્રજ્ઞો મન્ત્રજાપી ચ સપ્રજ્ઞો ઽથ જિતેન્દ્રિયઃ ।
શૌચાચારરતો ધીરઃ સર્વમન્ત્રો ઽપિ હિ સદા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].18 ॥
પદ્મોચ્ચા સમોદા ચ અજિતા ચાપિ જયા સદા ।
શ્યામાવર્ત તથા યક્ષી ઇત્યેતા યક્ષિમહર્દ્ધિકા ॥ મ્મ્ક્_52.[5].19 ॥
પદ્મોચ્ચાયા મન્ત્રઃ - ઓમ્ પદ્મોચ્ચે સ્વાહા ॥ અસ્યાઃ કલ્પઃ - ગઙ્ગાકૂલે સમુદ્રતટે વા ઉદ્યાનપુષ્પવાટિકાયાં મધ્યે ઉડયં કૃત્વા શુચિતરં આત્મના ચ શુચિર્ભૂત્વા શિલાપટ્ટકાકારં મૃણ્મયે કૃત્વા તત્રૈવ રાત્રૌ દ્વારં પિધયિત્વા સર્વકામભોગ્યાદ્યુપકરણાન્યુપહૃત્ય તત્રૈવાત્મસમીપે યક્ષિણ્યાં ( વૈદ્ય 447 ) શય્યાં કલ્પયેત્ । તતો વિદ્યાં દશ સહસ્રાણિ જપેત્ । એવં યાવન્માસાભ્યન્તરેણ નિયતમાગચ્છતીતિ । આગતા ચ કામોપભોગ્યા ભવતિ ભાર્યા । દિવ્યં ચ મુક્તાહારં શય્યાં પરિત્યજ્ય પ્રભાતે ગચ્છતિ । એવં યાવદ્ દિનેદિને ષડ્ભિર્માસૈઃ નિત્યસ્થા ભવતિ । તન્મુક્તાહારં ન ગ્રહેતવ્યમ્ । યદિઃ ગૃહ્ણાતિ તન્માત્ર એવમુપપદ્યત । દીનારલક્ષમૂલ્યં તત્ હારં મણિરત્નોપશોભિતં ષટ્ભિર્માસૈરતિક્રાન્તૈઃ નિત્યસ્થા ભવતિ ભાર્યા સર્વકામદા । યથા રૂપમભિલષિતં તથા રૂપં કૃત્વાં ઉપતિષ્ઠતે । યથાભિરુચિતમાત્માનમભિનિર્મિનોતિ । સાધકસ્યેચ્છયા સર્વેષાં યક્ષીણામયં વિધાનઃ યથા નિર્દિષ્ટાનાં અત્ર અન્યત્ર ॥
જયાય મન્ત્રઃ - ઓમ્ જયે સુજયે જાપયતિ સર્વકાર્યાણિ કુરુ મે સ્વાહા ।
કનકાભા ચિત્રાઙ્ગી નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજા ।
સર્વાઙ્ગશોભના દેવી ભોમ્ય ચ સુભગા શુભા ॥ મ્મ્ક્_52.[6].1 ॥
પ્રિયંવદા પ્રમદાશ્રેષ્ઠા સુરૂપા ચારુદર્શના ।
પ્રશસ્તાકારરુઃ શુક્રઃ સર્વલોકસુપૂજિતા ।
ઈષિદ્રક્તેન વસ્ત્રેણ જયાં તામભિનિર્દિશેત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[6].2 ॥
અસ્યાઃ કલ્પઃ - આદૌ લક્ષમેકં જપેત્ । પૂર્વસેવા કૃતા ભવતિ । તતો મહારણ્યં પ્રવિશ્ય ફલાહારઃ તાવજ્જપેદ્યાવત્ સ્વરૂપેણોપતિષ્ઠતે । આગતા ચ બ્રવીતિ - કિં કરોમી તિ । યદિ માતા ભવતિ । માતૃવત્ સર્વાશાં પરિપૂરયતે । રાજ્યં દદાતિ । મહાધનપતિં કરોતિ । દીર્ઘાયુષ્કતામધિતિષ્ઠતે । અથ ભગિની યથેપ્સિતં સ્ત્રીમાનયતિ યાજનસહસ્રસ્થિતામપિ । દીનારલક્ષં દિને દિને દદાતિ । સ ચ વ્યયીકર્તવ્યઃ । અથ ભાર્યા ભવતિ સ્વભવનં નયતે દિવ્યવિમાનાભિરૂઢો તયા સાર્ધં રમતે । દીર્ઘકાલં ત્રિંશદ્ વર્ષસહસ્રાણિ યથેષ્ટં વિચરતે । મહાયક્ષપ્રતિરૂપો ભવતિ ॥
પ્રમોદાયા મન્ત્ર - ઓમ્ ષ્ઠ્રીઃ । હ્રીંઃ મહાનગ્નિ હૂં ફટ્ સ્વાહા । અસ્યાઃ કલ્પઃ - અર્ધરાત્રે અપરિમાણો જાપઃ કર્તવ્યઃ । ભૂયો નિદ્રાં ગચ્છેત્ । માસાભ્યન્તરેણ નિયતમાગચ્છતિ । ભાર્યા ભવતિ સર્વકામદા । દિનેદિને પઞ્ચવિંશતિ દીનારામનુપ્રયચ્છતિ । આત્મના ચ સઙ્કોશં દીર્ઘકાલં ચ જીવાપયતિ ॥
એવમપરિમાણાનિ યક્ષિણી શતસહસ્રાણિ ભવન્તિ । એવં પિશાચાઃ પિશાચમહર્દ્ધિકાઃ નાગકન્યાઃ અસુરકન્યાઃ અપ્સરા સુરયોષિદ્ દૈત્યકન્યા । એવં વિદ્યાધરીણાં સર્વેષાં સર્વતઃ માનુષીણામમાનુષીણાં ચ મન્ત્રાણિ ભવન્તિ । અસઙ્ખ્યેયાનિ તથૈવ યક્ષાણાં દેવાનાં નાગાનાં ઋષીણાં ગન્ધર્વાણાં અસુરાણાં પ્રેતાનાં રાક્ષસાનાં ચ મહાબ્રહ્મણઃ મહેશ્વરસ્ય મહાવિષ્ણોઃ માતરાણાં ઐન્દ્રાણિ ચામુણ્ડિવારાહિપ્રમુખાનાં મન્ત્રાણિ ભવન્તિ પૃથક્પૃથક્ સર્વે ચ સમયે આકૃષ્ટાઃ ઇહ ક્રોધરાજેન યમાન્તકેન આનીતા ગ્રસ્તા સમયે સ્થાપિતા મઞ્જુઘોષસ્યોપનામિતા અનુપરિવારા અનુપૂર્વસ્થિતા પરિચારિકા સર્વેષાં સંક્ષેપતઃ યત્ર પ્રતિમા સ્વયં વા પ્રતિકૃતિં કૃત્વા ક્રોધરાજાનં યમાન્તકં તાવજ્જપેદ્યાવત્ પ્રતિબિમ્બં પ્રકમ્પ્ય પ્રચલતે પ્રસ્વિદ્યતિ વા । અયં સ્વરૂપેણાગચ્છન્તે । યદુચ્યતે તત્ સર્વં સમ્પાદયન્તે ॥
એવં યાપિ તાઃ ચતુઃકુમાર્યઃ મહાયક્ષિણ્યઃ ભ્રાતુઃ તુમ્બુરુસમેતા દિવ્યરૂપિણ્યઃ અમ્બુરાશિસમાશ્રિતાઃ નૌયાનસમારૂઢાઃ સર્વલો(ક)સુપૂજિતા સત્ત્વાનુગ્રહકારિકાઃ તેષામપ્યેષ એવ વિધિઃ । યદુત
પટભિત્તિફલકે સમાકીર્ણો લિખિતાપિ વા ।
નૌયાનસમારૂઢા ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠાનુનેયિકા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].1 ॥
અમ્બુધે અન્તર્ગતા કન્યા ચતુરેવસમાનુગા ।
તેષાં પ્રચ્છન્નતઃ સ્થાપ્ય ક્રોધં જાપ્ય સમારભેત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].2 ॥
ચલઃ કમ્પઃ તથા સ્વેદઃ જાયતેષુ ચ સર્વતઃ ।
તતઃ સિદ્ધા ઇતિ જ્ઞાત્વા મન્ત્રજાપી જપં ત્યજેત્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].3 ॥
સ્વરૂપેણૈવ રાત્ર્યન્તે કથયન્તિ શુભાશુભમ્ ।
સર્વથા સાધકા તે વૈ ભવન્તે હ સજાપિને ॥ મ્મ્ક્_52.[7].4 ॥
સર્વં કુર્વન્તિ આજ્ઞપ્તાઃ ક્રોધમાકૃષ્ટમૂર્ચ્છિતાઃ ।
સોમાદ્યૈર્ગ્રહવરૈર્નિત્યં ઋષિભિઃ રાક્ષસૈસ્તથા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].5 ॥
પિશાચૈર્ગરુડૈશ્ચાપિ સુપૂજિતા તે મહર્દ્ધિકાઃ ।
મહેશ્વરાદ્યૈસ્તથાભૂતૈઃ પૂજિતા તે મહર્દ્ધિકાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].6 ॥
એતૈશ્ચ ભાષિતા કલ્પા મન્ત્રતન્ત્રાઃ સવિસ્તરાઃ ।
તે તુ સર્વે પ્રયોક્તવ્યા સકલ્પા કલ્પવિસ્તરાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].7 ॥
સર્વે તે ક્રોધરાજસ્ય વશે તિષ્ઠન્ત્યયત્નતઃ ।
યાવન્તિ કેચિન્મન્ત્રા વૈ ઉચ્છુષ્યા કશ્મલોદ્ભવાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].8 ॥
સર્વે તે ક્રોધરાજસ્ય નિયુક્તા તે પ્રકાશિતા ।
આર્યા યે ચ મન્ત્રા વૈ વિશિષ્ટા સર્વતોગતાઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].9 ॥
ઉત્કૃષ્ટાઃ પ્રવરા હ્યગ્રાઃ ભાષિતા જિનવરૈસ્તથા ।
તથા મન્ત્રધરે મન્ત્રા મયા ચૈવ પ્રભાષિતા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].10 ॥
યે ચાન્યે મન્ત્રમુખ્યાસ્તુ કુલેષ્વેવ હિ પઞ્ચસુ ।
ભાષિતા જિનપુત્રૈસ્તુ લૌકિકાશ્ચાપિ મહર્દ્ધિકા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].11 ॥
સર્વાંસ્તાં સમાકૃષ્ય ક્રોધરાજો મહર્દ્ધિકઃ ।
સર્વેષાં મન્ત્રતન્ત્રાસ્ત્રનિબદ્ધાસ્તે ઇહ શાસને ॥ મ્મ્ક્_52.[7].12 ॥
યો યેષાં વિધિરાખ્યાતઃ તેનૈવાયં નિયોજિતઃ ।
ક્રોધરાજા યમાન્તસ્તુ ઉત્કૃષ્ટઃ સર્વકર્મિકઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].13 ॥
તારાં ચ ભૃકુટી ચૈવ તથા પણ્ડરવાસિનીમ્ ।
મહાશ્વેતાં તથા વિદ્યાં મામક્યાં કુલિશોદ્ભવામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].14 ॥
ઉષ્ણીષપ્રભાં સર્વલોચનાં ચૈવ દેવતામ્ ।
સર્વાં તથાગતિં વિદ્યાં મઞ્જુઘોષં ચ ધીમતમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].15 ॥
મહાસ્થામં સમન્તં ચ તથા પદ્મવરં પ્રભુમ્ ।
યયાપિ લોકે યક્ષેશં બોધિસત્ત્વં મહર્દ્ધિકમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].16 ॥
યદુક્તં જિનપુત્રં તુ સર્વાઙ્ગં લોકવિશ્રુતમ્ ।
વજ્રસેનં સુષેણં ચ મત્સુતાં ચાપિ ધીમતામ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].17 ॥
મયા યે ભાષિતા મન્ત્રા નાવજ્ઞાં કારયેજ્જપી ।
તે સર્વા પૂજયેન્નિત્યં અલઙ્ઘ્યાસ્તેષુ ભાષિતા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].18 ॥
ન જપી યોજયેત્ તત્ર ક્રોધરાજં સુપૂજિતમ્ ।
વિદ્યાચ્છેદં ન કુર્વીત તેષુ મન્ત્રેષુ સર્વદા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].19 ॥
સર્વાંશ્ચૈવ યથા કર્માં લૌકિકાં મન્ત્રદેવતામ્ ।
ઉમાશઙ્કરબ્રહ્માદ્યાં હરિં ચાપિ સુપૂજિતમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].20 ॥
યથા તન્ત્રેષુ મન્ત્રાણાં સર્વેષ્વેવ તથા કૃતા ।
સર્વં ચ સર્વતો મન્ત્રાં સર્વં ચૈવ સમારભેત્ ।
સર્વમન્ત્રપ્રવૃત્તિસ્તુ દૃશ્યતે ક્રોધસમ્ભવા ॥ મ્મ્ક્_52.[7].21 ॥
એષ મન્ત્રો મહાક્રોધઃ યમાન્તો નામ નામતઃ ।
આકૃષ્ય ઘાતયેત્ ક્ષિપ્રં યમસ્યાપિ મહાત્મને ॥ મ્મ્ક્_52.[7].22 ॥
વૈવસ્વતં કૃતાન્તં વૈ શક્રશ્ચાપિ મહાત્મનઃ ।
આકૃષ્ટા વસિતા ઘીરા દુર્દાન્તદમકો પ્રભુઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].23 ॥
એષ મન્ત્રો મહામન્ત્રઃ કથિતો મઞ્જુભાણિના ।
સર્વકર્મકરઃ ક્રૂરઃ સર્વમન્ત્રપ્રસાધકઃ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].24 ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા તતઃ શ્રીમાં વજ્રપાણિર્મહર્દ્ધિકઃ ।
પ્રણમ્ય બુદ્ધં મહાવીરં શાક્યસિંહં નરોત્તમમ્ ।
મન્ત્રં ચ કાશ્રિતો વજ્રી મન્ત્રં ભાષે મહર્દ્ધિકમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].25 ॥
શૃણ્વન્તુ સર્વે સત્ત્વા વૈ સર્વભૂતગણાઃ શુભાઃ ।
સર્વમૈત્રગણાધ્યક્ષા ભાષે ઽહં મન્ત્રમુત્તમમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].26 ॥
ભાષિતં બોધિસત્ત્વેન મઞ્જુઘોષેણ ધીમતા ।
દુર્દાન્તદમકં ઘોરં સર્વદુષ્ટનિવારણમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].27 ॥
વિનેયાર્થં તુ સત્ત્વાના બોધિસત્ત્વેન ભાષિતમ્ ।
અહં ચ ભાષહે હ્યત્ર પર્ષન્મધ્યે સુદારુણમ્ ॥ મ્મ્ક્_52.[7].28 ॥
નમઃ સમન્તબુદ્ધાનાં અભાવસ્વભાવસમુદ્ગતાનામ્ । નમઃ પ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકાણાં નમો બોધિસત્ત્વાનાં દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતેશ્વરાણાં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનામ્ । તદ્યથા - ઓમ્ ખ ખ ( વૈદ્ય 450 ) ખાહિ ખાહિ દુષ્ટસત્ત્વદમક અસિમુસલપાશપરશુહસ્ત ચતુર્ભુજ ચતુર્મુખ ષટ્ચરણ ગચ્છ ગચ્છ મહાવિઘ્નઘાતક વિકૃતાનન સર્વભૂતભયઙ્કર અટ્ટહાસનાદિને વ્યાઘ્રચર્મનિવસન કુરુ કુરુ સર્વકર્માં ચ્છિન્દ ચ્છિન્દ સર્વમન્ત્રાં આકર્ષાકર્ષય સર્વભૂતાં નિર્મથ નિર્મથ સર્વદુષ્ટાં પ્રવેશય પ્રવેશય મણ્ડલમધ્યે વૈવસ્વતજીવિતાન્તકર કુરુ કુરુ મમ કાર્યં દહ દહ પચ પચ મા વિલમ્બ મા વિલમ્બ સમયમનુસ્મર હૂં હૂં ફટ્ ફટ્ સ્ફોટય સ્ફોટય સર્વાશાપારિપૂરક હે ભગવં કિં ચિરાયસિ મમ સર્વાર્થં સાધય સ્વાહા ॥
એષ સઃ માર્ષાઃ સર્વદેવગણાઃ યમાન્તકો નામ ક્રોધરાજા યમરાજાનમપ્યાનયતિ ઘાતયતિ શોષયતિ પાચયતિ દમયતિ । એવં સર્વમન્ત્રાં સર્વદેવાં કિં પુનર્માનુષં પ્રતિ દુઃખિતમ્ । દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતામપિ બોધિસત્ત્વાનાનયતિ । કિં પુનર્લૌકિકાં મન્ત્રામ્ । એવમપરિમિતબલપરાક્રમો ઽયં ક્રોધરાજા । એવં સર્વમન્ત્રતન્ત્રભાષિતેષ્વપિ સર્વકર્માણિ કુરુતે । સર્વમન્ત્રાણા યથા યથા પ્રયુજ્યતે તથા તથા કરોતિ । પઠિતસિદ્ધ એષ ક્રોધરાજા યમાન્તકો નામ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ પઞ્ચાશતિમઃ યમાન્તકક્રોધરાજાસર્વવિધિનિયમઃ તૃતીયઃ પટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
નમો બુદ્ધાય । સમાપ્તં ચ યમાન્તકસ્ય ક્રોધરાજસ્ય કલ્પમિતિ ॥
અથ ત્રિપઞ્ચાશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ તસ્માત્ સમાધેર્વ્યુત્થાય મહાસાગરોપમાયાં પર્ષન્મણ્ડલં ધર્મં દેશયમાનઃ સર્વસત્ત્વાનાં સર્વભૂતગણાનામગ્રતઃ સન્નિષણ્ણાઃ તત્ર વજ્રપાણિપ્રમુખાનામનેકબોધિસત્ત્વસઙ્ખ્યેયસહસ્રાં શારિપુત્રપ્રમુખાં અનેકાસઙ્ખેયાર્હત્સહસ્રાં વૈશ્રવણપ્રમુખાં અસઙ્ખ્યેયાર્ચચાતુર્મહારાજિકદેવપુત્રાં શક્રપ્રમુખાં ત્રાયસ્ત્રિંશાં અસઙ્ખ્યેયદેવપુત્રાં સુયામસન્તુષિતનિર્માણરતિપરનિર્મિતવશવર્તિબ્રહ્મકાયિકબ્રહ્મપુરોહિતમહાબ્રહ્મપરીત્તાભાપ્રમાણાભાસ્વરૈર્યાવત્ પુણ્યપ્રસવા બૃહત્ફલા તૃહાતપાકનિષ્ઠા દેવાનામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો દેવસઙ્ઘાઃ સર્વ બોધિસત્ત્વાર્યશ્રાવકાઃ
અનિત્યાઃ સર્વસંસ્કારા ઉત્પાદવ્યયધર્મિણઃ ।
ઉત્પદ્ય હિ નિરુદ્ધ્યન્તે તેષાં વ્યુપશમઃ સુખમ્
અવિદ્યાપ્રભાવાઃ સર્વે ઉત્પદ્યન્તે સહેતુકાઃ ।
સહેતું દુઃખમૂલં તુ સ્કન્ધા હ્યુક્તાઃ સમોદયાઃ
તેષાં નિરોધિની વિદ્યા સુખહેતુસુખક્રિયામ્ ।
દુઃખપ્રહાણમિત્યુક્તં સંક્ષેપેણ નિવારણા
તદેવ ત્રિવિધં યાનં નિર્દિષ્ટં ચ મયા ઇહ ।
અનિત્યદુઃખમાનાત્માનો ક્ષણિકં સર્વસંસ્કૃતમ્
શૂન્યં સદા સર્વદા સર્વં નિર્દિષ્ટં ભવબન્ધનમ્ ।
તદ્વિરાગા ત્રિધા યાન્તિ યે સત્ત્વા ગોત્રનિસૃતા
બોધિસત્ત્વાસ્તદા બુદ્ધા પ્રત્યેકાં બોધિનિશ્રિતામ્ ।
તથા પરેહ્યહરહન્નો વીતરાગા મહર્દ્ધિકા
શ્રાવકીં બોધિનિસૃત્ય ત્રિધા શાન્તિગતા હિ તે ।
એષ ધર્મો સમાસેન નિર્દિષ્ટો મે શુભાશુભમ્
અશુભં વર્જયેન્નિત્યં સર્વદા શુભમાચરેત્ ।
અહિંસાં સર્વભૂતાનાં યથા ધર્મો પ્રકાશિતઃ
એક એવ ભવેન્માર્ગ ધર્માણાં ગતિપઞ્ચકે ।
અનાશ્રવશ્ચ યો ધર્મો ભૂતકોટિસમાશૃતઃ
સ એષ કથિતો માર્ગઃ આદિબુદ્ધૈઃ પુરાતનૈઃ ।
મયાપિ કથિતં સર્વં શાન્તનિર્વાણગામિનમ્
ધર્મકોટિં સમાસૃત્ય ભૂતકોટિં તુ લભ્યતે ।
અકોટી સર્વધર્માણાં ભૂતકોટિમુદાહૃતા
એષ ધર્મઃ સમાસેન દ્વિવિધૈવ પ્રકાશિતમ્ ।
શૃણ્વન્તુ સર્વે દેવા વૈ બોધિસત્ત્વા મહર્દ્ધિકાઃ
અર્હન્તઃ શ્રાવકા મહ્યં નિર્વાણં મે યદા ભુવિ ।
અભૂત્ સાલવને મધ્યે હિમવત્કુક્ષિસમ્ભવે
નદ્યાં હિરણ્યવત્યાયાં મલ્લાનામુપવર્તતે ।
યમકશાલકવને મધ્યે નિર્વાણં મે ભવિષ્યતિ
યાવત્ સંજ્ઞી તથા નગરે ચૈત્યે મકુટવર્ધને ।
નદીતીરે સદા રમ્યે નિર્વાણં મે તદા ભુવિ
સર્વે વૈ બોધિસત્ત્વાસ્તુ શ્રાવકાશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ ।
દેવા નાગા તથા યક્ષા લોકપાલા મહર્દ્ધિકા
શક્રબ્રહ્મસુયામાશ્ચ અકનિષ્ઠાદ્યાસ્તથા પરે ।
સર્વેષાં સન્નિપાતા વૈ તસ્મિં સ્થાને ભવિષ્યતિ
યમકશાલકવને તત્ર મલ્લાનામુપદર્તતે ।
ગઙ્ગાયામુત્તરે તીરે મહાનદ્યાસ્તથા પરે
હિમાદ્રેર્દક્ષિણે ભાગે અભૂત્ સાલવને વને ।
અપશ્ચિમે મે તથા શય્યા તસ્મિં સ્થાને ભવિષ્યતિ
નદ્યા તીરે તથા રમ્યે હિરણ્યાખ્યે શુભે તટે ।
સર્વદેવસઙ્ઘાદ્યાં સન્નિપાતો ભવિષ્યતિ
મનુજૈઃ નૃપવરૈઃ સર્વૈ મનુષ્યામનુષ્યસમ્ભવૈઃ ।
સર્વભૂતૈસ્તથા મર્ત્યૈ બાલિશાબાલિશૈસ્તદા
મહોત્સવમહોત્સાહં તસ્મિં સ્થાને સમાગમમ્ ।
કૃતમન્ત્રમહં દિવ્યં મચ્છરીરે તુ સામિષે
નિરામિષં તુ તદા સ્થાપ્ય શાન્તિમાપ્નોતિ નિર્વૃતિમ્ ।
ધર્મકોટિં પરિત્યજ્ય ભૂતકોટિં તુ સંવિશેત્
અપશ્ચિમા મે તથા જાતિઃ નગરે કપિલવાસ્તુકે ।
શાક્યાનાં ચ કુલે મુખ્યે જાતો ઽહં ભવચારકે
તતો ઽહં ત્યજ્ય દુઃખાત્મ્યં નિર્યાતો ઽહં ગૃહાત્તથા ।
બહુતીર્થાં તથા સેવ્ય ન ચ પ્રાપ્તો મૃતઃ પુનઃ
દુઃકરં ચ મયા ચીર્ણં કાયં સન્તાપ્ય તશ્ચૈનમ્ ।
ષડાબ્દમુષિતઃ ભ્રષ્ટદેહં વાપિ વિશુષ્કતઃ
ન ચ કિઞ્ચિન્મયા લબ્ધં યેન જ્ઞાનમવાવૃતમ્ ।
તતોત્થાય મયા તત્ર આહારં કૃથ શુભોદનમ્
દેવતાસૂચિતં માર્ગં ગતો ઽહં તત્ર ભૂતલમ્ ।
નદ્યા નૈરઞ્જનાતીરે વૃક્ષરાજે સુશોભને
નાનાપુષ્પસમાકીર્ણે તથેરણ્યે ઽથ ભૂતલે ।
મહાવનફલોપેતે નાનાવૃક્ષસમુદ્ભવે
મહાનદી પરિવેષ્ટ્યાન્તે તરુમૂલે તતો હ્યહમ્ ।
યો સ્વકં દૃષ્ટમાત્રં તુ ભૂભાગં ધૃતિસંલભે
તથૈવાહં તં તરું દૃષ્ટ્વા પર્ણશાખોપશોભિતમ્ ।
મહાવૃક્ષં મહાચ્છાયં મૂલગૂઢોપશોભિતમ્
અશ્વત્થે ઽશ્વત્થતાં ગચ્છેત્ તરુમૂલે નિષદ્ય વૈ ।
ધૃતિં તત્રાભિવિન્દામિ ધ્યાનં ચાપિ સમાધિકમ્ ।
પ્રાપ્તં તત્ર અનાશાં વૈ રાત્ર્યન્તે જાતિરન્તકમ્
મારેણ બહુધા વિઘ્ના અનેકાકારસુયોજિતાઃ ।
ભગ્નસૈન્યપરાવૃત્ય ગતો ઽસૌ સ્વભવનં પુનઃ
તદર્થે મન્ત્રતન્ત્રા વૈ ભાષિતા બહુધા પુનઃ ।
અનેકાકારપ્રયોગાશ્ચ ધ્યાના જ્ઞાનાશ્ચ ભાષિતાઃ
ત્રિધા યાનં પુનસ્તત્ર ચરિતં સર્વસેવિતમ્ ।
પ્રતિપક્ષા હિ દોષાણાં ત્રિધા ચૈવ પ્રકાશિતઃ
તતોત્થાય પુનર્ગત્વા બુરુબિલ્વાં શુભોદકામ્ ।
સ્નાત્વામ્ભસે તત્ર ઋષિં પ્રવ્રજ્ય સશિષ્યકામ્
સત્ત્વાર્થં બહુધા કૃત્વા પ્રક્રાન્તો ઽહં તતઃ પુનઃ ।
પુનઃ કાશિપુરીરમ્યાં અનુપૂર્વ્યા સમાવિશેત્
તત્ર સ્થાને તુ ગત્વા વૈ પરા બુદ્ધા મહર્દ્ધિકાઃ ।
તત્રાહં સ્થિતો દેશે જને કાશિજને સ્વયમ્ ।
પ્રવર્ત્ય ચક્રં સાધર્મ્યશાન્તિં નિર્વાણકારકમ્
સસુરાસુરલોકાનાં ગતિં પઞ્ચાસુનિસૃતામ્ ।
સર્વભૂતસુખાર્થાય તત્ર ધર્મ પ્રકાશિતઃ
આદિબુદ્ધૈઃ પુરા તત્ર ધર્મચક્રં પ્રવર્તિતમ્ ।
મયાપિ દિશિ તત્ર ધર્મચક્રો હ્યનુત્તરઃ
ભવમુક્તિસુખાર્થાય સત્ત્વદોષનિવારણા ।
પ્રવર્ત્ત્ય ચક્રં બ્રાહ્માં વૈ ક્ષેમં શાન્તપરાયણમ્
ભવમાર્ગવિનાશાર્થં ચતુઃસત્યસમાધિજમ્ ।
આર્યાષ્ટાઙ્ગિકં માર્ગં ચતુર્બ્રાહ્મવિભૂષિતમ્
સપ્રતીત્ય સમુત્પાદં દ્વાદશાકારકારિતમ્ ।
અવિદ્યાનિરોધસંયુક્તં વિદ્યામુત્પાદનેમિજમ્
ભ્રામિતા કોટિતત્થ્યં વૈ ભૂતકોટિસુકોટિજમ્ ।
અનુલોમવિલોમાભ્યાં ગતિમાહાત્મનેમિજમ્
સમ્પ્રદેશશિવં ચક્રં બહુસત્ત્વા વિમોક્ષ ચ ।
વિમુઞ્ચ્ય કાશિપુરીં રમ્યાં શ્રાવસ્ત્યાહં તદા ગમે
તીર્થિકાનાં તથા વર્જ્યા પ્રાતિહાર્યૈર્વિકુર્વતૈઃ ।
શઙ્કશ્યે તથા કૃત્વા ઋદ્ધિર્જનપદે તદા
બહુતીર્થાયતનાં સ્થાનાં સમ્પ્રતોષ્ય તદા પુનઃ ।
અગ્નિભાણ્ડે જને કૃત્વા દેવાવતરણં શુભમ્
ત્રાયસ્ત્રિંશેષુ દેવેષુ શક્રસંયોજ્ય ધર્મતામ્ ।
અકનિષ્ઠાદ્યાં તથા દેવાં બ્રહ્માદીશપુરન્દરામ્
સવૈશ્રવણયક્ષેન્દ્રાં ચતુર્મહારાજકાયિકાં સદા ।
મત્તાકરોપમાણાશ્ચ ત્રિવીણાં માલધારિણામ્
દેવાં યણગણાં સર્વાં ભૌમાં દિવ્યાન્તરીક્ષકામ્ ।
આર્યાં યથગણાધ્યક્ષાં સર્વાંશ્ચૈવ સુરાસુરામ્
કૃત્વા ધર્મફલે યુક્તાં નિર્વાણાનુગસત્રિવામ્ ।
શ્રેયસૈવ તદા યોજ્યા બહુપ્રાણામચિત્તકામ્
અસઙ્ખ્યા ગણના તેષાં સંસારાન્તાદનન્તકામ્ ।
મહાસાહસ્રલોકાનાં ધાત્વાધ્યામચિત્તકામ્
બહુ સર્વં સદા સત્યે ભૂતાર્થે સન્નિયોજ્ય વૈ ।
ઇહાહમાગતસ્તત્ર શુદ્ધાવાસોપરિ સ્થિતઃ
પ્રવર્ત્ય મન્ત્રસદ્ધર્મત્રિધાયાનસમાનુગમ્ ।
સત્ત્વાનાં વિનયમાગમ્ય કલ્પરાજમિદં પુનઃ ।
પ્રકાશ્યે બહુધા લોકે મઞ્જુઘોષસ્ય દત્તવાં
નિર્વૃતે તુ મયા લોકે શૂન્યીભૂતે મહીતલે ।
મઞ્જુશ્રિયો ઽથ સત્ત્વાનાં બુદ્ધકૃત્યં કરિષ્યતિ
આરક્ષણાર્થં સદ્ધર્માં જિનેન્દ્રાણાં પરિનિર્વૃતા ।
સતતા રક્ષણા નિત્યં મઞ્જુઘોષો ભવિષ્યતિ
મન્ત્રપ્રભાવનાર્થં તુ કથિતં કલ્પવિસ્તરમ્ ।
તસ્મિં કાલે યુગાન્તે વૈ મહાઘોરે સુદારુણે
નરાધિપા મહાક્રિરા પરસ્પરવધે રતાઃ ।
પાપકર્મા દુરાચારા અલ્પભોગા તદા યુગે ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહો તસ્મિં કાલે યુગાધમે
મમાગમ્ય ચ પૂજાર્થં અભૂત્ સાલવને વને ।
નદીહિરણ્યાવતીતીરે ચૈત્યે મકુટબન્ધને
પરિનિર્વૃતે શયાનં મે શાન્તધાતુસમાસૃતે ।
ચિતામરોપિતે દેહે સમ્ભોગે ભોગવર્જિતે
દૃષ્ટ્વેવ તત્ પુરા કર્મં મામેબાદ્ભુતચેષ્ટિતમ્ ।
મયૈવ વિનયતાગમ્યે બુદ્ધવૈનેયચેષ્ટિતે
ચરિતં તં શુભં ચિત્રં સ્મૃત્વા સર્વે નરાધિપાઃ ।
સર્વે પૂજાં કરિષ્યન્તિ સદેવાસુરમાનુષાઃ
સમાગત્યથ ભૂપાલાઃ સર્વે પૂજામહોત્સવામ્ ।
કરિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ તસ્મિં કાલે મમાન્તિકે
ચિતામારોપિતે દેહે સામિષે ગુણમુદ્ભવે ।
અશુભાન્તે શુભે ચૈવ સર્વે પુણ્યવિવર્જિતે ।
ભૂતકોટ્યો ઽથ શૂન્યાસ્તે પઞ્ચસ્કન્ધસમોદયે
બહુસત્ત્વા તુ તં દૃષ્ટ્વા મહાપુણ્યાર્થે તુ યોજિતા ।
મહાશ્રાવકા મહાત્માનઃ વીતરાગા મહર્દ્ધિકા ।
બોધિસત્ત્વાસ્તુ સર્વે વૈ દશભૂમિસમાશૃતા
પરિવાર્ય સ્થિતા સર્વે સર્વે ચૈવાનુકમ્પકા ।
સર્વે વૈ દેવસઙ્ઘાસ્તુ આર્યા સપૃથગ્જના
સર્વે ચૈતં મહાપુણ્યં સ્થાનં ચૈકત્ર માશ્રિતમ્ ।
ચિત્તપ્રસાદં પ્રતિલેભે ઽનિત્યદુઃખાર્થમાશ્રયમ્
સર્વે ભૂતગણા તસ્થુઃ ચૈત્યાન્તે ઽપિ સમીપતઃ ।
પૂજાં ચ મહતીં ચક્રે ચુચુક્રોશ રુરોદનમ્
મુમુચુઃ સાશ્રુબિન્દૂનિ સબાષ્પાણિ કરુણેરિતામ્ ।
એવં ચ ક્રોશિરે સર્વે અનિત્યં દુઃખશૂન્યતામ્ ।
ધર્મં દિદેશિતવાં બુદ્ધઃ સામ્પ્રતે ઽથ મહીતલે
સૈવાદ્ય મુનિવરાઃ શ્રેષ્ઠઃ સપ્તમો ઋષિપુઙ્ગવઃ ।
શાક્યજઃ સર્વસત્ત્વાગ્ર્યો દર્શનં તસ્ય અપશ્ચિમમ્
સ એષ ભગવાં શેતે અનિત્યદુઃખાભિભાષિણઃ ।
શૂન્યપરમાર્થમાખ્યાયી આદિશાન્તાર્થભાષિણઃ ।
કિમર્થં દેવસઙ્ઘા ભો ન પ્રબોધયત તં પ્રભુમ્
આગતા ઇહ સર્વે વૈ બુદ્ધપુત્રા મહર્દ્ધિકા ।
ધર્માર્થિકા મહાવીરા શ્રાવકાશ્ચ મહર્દ્ધિકા
સર્વે વૈ દુઃખિતા સત્ત્વા માનુષાશ્ચ સુરાસુરાઃ ।
સમયો વર્તતે હ્યત્ર ધર્મચક્રાનુવર્તને
ઉત્થાતુ ભગવાં ક્ષિપ્રં બુદ્ધવેલાનુવર્તનેઃ ।
મહાસાગરે ચલે વોલ્લઙ્ઘ્યા મુનિતદ્ગતૈઃ
ન ચાવમન્યાં બહૂં સત્ત્વાં ચિરકાલં સમોભિજે ।
ધ્યાનં વિમોક્ષ સંસેસ્તુ શાન્તનિર્વાણમાર્ગે
નિષેપ્તું વા ભૂતતો મુનિઃ ............ ।
એવમ્પ્રકારં હ્યનેકાં બહુપ્રલાપાં પ્રલપવંચૂરે
તૂષ્ણીમ્ભૂતાથ સર્વે વૈ દેવસઙ્ઘા મહર્દ્ધિકા ।
આક્રન્દમતુલં કૃત્વા સપ્રણામા તતસ્થિરે
ચકૂચુ વિરઃ મુત્કોશ્ય સાશ્રુકણ્ઠા સગદ્ગદા ।
સશોકાચિત્તમનસો બ્રહ્માદ્યાઃ સસુરાસુરાઃ ।
મનુજા નરાધિપાઃ સર્વે નિષણ્ણાસ્તત્ર મહીતલે
અપરઃ શાક્યજો મુક્તઃ વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ ।
જ્ઞાનિનો દેવદેવસ્ય બુદ્ધસ્યૈવ મહાત્મને
અનિરુદ્ધો નામતો ભિક્ષુઃ અનુજો ઽસૌ મનુજઃ શુભઃ ।
સુસૂક્ષ્મ નિપુણો વ્યક્તઃ ગીતનીતિવિશારદઃ ।
પરિવારિતો રહમુખ્યૈસ્તુ અનેકૈશ્ચાપિ નરાધિપૈઃ
સ ભાષે મધુરાં વાચાં નિશ્વસન્તઃ સુચેરિતામ્ ।
કરુણાર્દ્રચેતસાં ક્ષિપ્તાં મલ્લાનાં સનરાધિપામ્
મા તાવન્માર્ષાં હ્યત્ર ચિતાવગ્નિં પ્રદાયથ ।
યાવદ્ ભગવતઃ પુત્રઃ અગ્રતો ધર્મતોદ્ભવઃ
મહાકાશ્યપનામેન શ્રાવકો ઽસૌ મહર્દ્ધિકઃ ।
મહામુને હ્યગ્રધીજાતબ્રાહ્મણો ઽસૌ નિરામિષઃ
મગધાનાં જને જાતઃ પર્વતે તત્ર સમાહિતઃ ।
તિષ્ઠતે ગ્રહપિપ્પલે નગરે રાજગૃહે વરે
સ એવાગમનં ક્ષિપ્રં કરિષ્યતિ ન ચાન્યથા ।
યા તત્ર દેવતાભક્તા સ ચેહોલ્કાં નિવારયેત્
મા તાવચ્ચિતિસન્દીપં કરિષ્યથ વૃથા શ્રમમ્ ।
યાવત્ સો મહર્દ્ધિકો હ્યગ્રઃ શ્રાવકો મુનિનૌરસઃ
પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ગુરવે બુદ્ધસ્ત્રૈલોક્યપૂજિતે ।
મૂર્ધ્ના પ્રણમ્ય પાદૌ શાસ્તુનો લોકપૂજિતૌ
તદાયં ચિતિદીપાર્થં સર્વે તત્ર કરિષ્યથ ।
આદીપ્તા ચૈત્યભૂતાદ્ ભવિષ્યતિ તદા ઇમા
સર્વે મા વૃથા કુર્વં શ્રમં કેવલ ભો ઇહ ।
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે અનિરુદ્ધેન ધીમતા ।
નિષણ્ણા સર્વમલ્લાસ્તુ માનુષાસ્તે સનરાધિપાઃ
માનુષાણામુત્પન્નો ઽહં માનુષૈશ્ચાપિ વર્ધિતઃ ।
ભોગૈર્બહુવિધા ચાન્યૈઃ કલાશિલ્પશુભોદયૈઃ
મનુષ્યાણાં બોધિલબ્ધા મે તરુમૂલે મહીતલે ।
મનુષ્યાણાં ધર્મનિર્દિષ્ટઃ સર્વસત્ત્વોપકારકમ્
અત એવ મનુષ્યાણાં ચિતા દીપાર્થયોજિતા ।
મનુષ્યો ઽહં સર્વભૂતાનાં અગ્ર્યત્વં ચ સમાગતઃ ।
મનુષ્યલોકે ચ શાન્તિ મે પરિનિર્વાણં તુ કલ્પિતમ્
યે કેચિત્ સર્વબુદ્ધા વૈ અતીતાનાગતવર્તિના ।
સર્વે વૈ મનુષ્યલોક્રે ઽસ્મિં મનુષ્યા દેહમુદ્ભવા
જાતિબોધિ તથા ચક્રં સાધર્મ્યં ચરિતું શુભમ્ ।
શાન્તિં સમાવિશેત્ સર્વે પ્રત્યેકામર્હતાસ્ત્રિધા ।
માનુષીં તનુમાશૃત્ય ગતા શાન્તિમનુત્તરામ્
ઉપકારં મયા તેષુ કૃતં કલ્પામચિન્તિકામ્ ।
આપશ્ચિમં મયા શાન્તે શીતીભૂતે નિરોદયે ।
સ્થાપિતા ધાતવસ્તત્ર શૂન્યીભૂતે મહીતલે
મનુષ્યાણાં હિતાર્થાય પૂજાનુગ્રહકામ્યયા ।
સસુરાસુરલોકાનાં ઋષિયક્ષગરુત્મતામ્
રાક્ષસાં પ્રેતકૂશ્માણ્ડાં પિશાચાં પ્રેતમહર્દ્ધિકામ્ ।
સર્વાંશ્ચૈવ ભૂતાનાં સગ્રહાશ્ચૈવ માતરાન્
સર્વાંશ્ચૈવ તથા લોકાં ધાત્વાચિન્ત્યામસઙ્ખ્યકામ્ ।
સર્વપ્રાણિભૃતાંશ્ચૈવ પૂજનાર્થાય ધાતવઃ ।
સ્થાપિતા તે તદા કાલે શૂન્યીભૂતે મહીતલે
કેચિ દ્રવ્યાગતૈઃ મર્ત્યૈઃ દેવરાજૈશ્ચ ચાપરૈઃ ।
પાતાલવાસિભિશ્ચાન્યૈઃ દાનવેન્દ્રૈર્મહર્દ્ધિકૈઃ ।
નાગરાજૈસ્તથા દૈત્યૈઃ ધાતવો મે પૃથક્ પૃથક્
અપહૃત્ય હૃતાર્થા યે ગુણવન્તો ઽથ મહર્દ્ધિકાઃ ।
કરિષ્યન્તિ તદા પૂજાં નીત્વા સ્વભવનં પુનઃ
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ સર્વબુદ્ધા મહર્દ્ધિકાઃ ।
ઉત્તમાધમમધ્યસ્થા ત્રિધા ચિત્તપ્રસાદતઃ
ભવિષ્યન્તિ તે ત્રિધા લોકે બુદ્ધખડ્ગરર્હદ્ગતા ।
ત્રિધા યાનં તથા લોકે ત્રિપ્રકારં સમોદિતમ્
મહાયાનાનુવર્ણિનં માર્ગં તત્કર્માશૃતનિર્ગતા ।
ભવિષ્યન્તિ તદા લોકે પ્રત્યેકાં બોધિનિઃશ્રિતામ્
શ્રાવકાશ્ચ પરે તત્ર વીતરાગમહર્દ્ધિકા ।
ભવિષ્યન્તિ તદા લોકે ત્રિધા ગોત્રવિભૂષિતા
મહીપાલા મહાભોગા મહાસૌમ્યાથ ચક્રિણાઃ ।
દિવ્યાં માનુષસમ્પત્તીઃ અનુભૂય ચિરં તદા ।
કાલમાસાદ્ય અન્તે વૈ ત્રિધા શાન્તિં ગતા હિ તે
આદિમદ્ભિઃ પુરા બુદ્ધૈઃ વર્ત્તમાનૈર્હ્યનાગતૈઃ ।
સર્વેષાં એષ માર્ગો વૈ યથાયં સમ્પ્રકાશિતઃ
તત્ર નિર્વાણભૂમા વૈ નિષણ્ણાઃ સર્વદેવતા ।
વિભિન્નમનસોદ્વિગ્નાઃ સહગદ્નદભાષિણઃ
એવમાહ તદા સર્વે અહો કષ્ટં હ્યનિત્યતા ।
બુદ્ધમહર્દ્ધિકા લોકે પરિનિર્વાણાસૃતાપિ તે
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે દેવરાજા મહર્દ્ધિકા ।
........ તૂષ્ણીમ્ભૂતાથ તસ્થિરે
માગધાનાં જને શ્રેષ્ઠે કુશાગ્રપુરિવાસિનામ્ ।
પર્વતં તત્સમીપં તુ વારાહં નામ નામતઃ ।
તત્રાસૌ ધ્યાયતે ભિક્ષુઃ ગુહાલીનો ઽથ પૈપલે
શ્રાવકો મે સુતો હ્યગ્રઃ ઔરસો ધર્મતોદ્ભવઃ ।
મહાકાશ્યપનામાસૌ નિષણ્ણો ગુહવરે તદા
પિણ્ડપાતં તદા ભુક્ત્વા નિષણ્ણશ્ચિન્તયેત્ સ્વયમ્ ।
બહુકાલં મયા બુદ્ધો વન્દિતો ઽસૌ મહામુનિઃ ।
સામ્પ્રતં ગન્તુમિછામિ સ્વયમ્ભુવં તં નરોત્તમમ્
કુત્ર વા તિષ્ઠતે ભગવાં શાક્યતો મુનિસત્તમઃ ।
સમન્વાહરતિ તત્રસ્થઃ મહાકાશ્યપવિપ્રરાટ્
એવં સમન્વાહૃતવાં નું ચિત્તેનૈવ મુનિના મુનિમ્ ।
દિવ્યેન ચક્ષુષા લોકં સર્વલોકાંશ્ચાવલોકયેત્
અકનિષ્ઠાદ્યં તથા લોકાં અવભાસ્યા લોકધાતવઃ ।
સર્વાં સમગ્રસત્ત્વાખ્યાં મહાસાહસ્રોદ્ભવોદ્ભવામ્
શ્રાવકાનાં ગોચરં યાવત્ પશ્યતે દિવ્યચક્ષુષા ।
શાસનં નિર્વૃતં શાન્તં શીતીભૂતં નિરામિષમ્
પરિવારિતં સમન્તાદ્ વૈ દેવસઙ્ઘૈઃ મહર્દ્ધિકૈઃ ।
મનુજૈર્નરાધિપૈશ્ચાપિ અસુરૈર્યક્ષરાક્ષસૈઃ ।
સર્વભૂતગણૈશ્ચાપિ બોધિસત્ત્વૈર્મહર્દ્ધિકૈઃ
મહાયશૈઃ શ્રાવકૈશ્ચાપિ પ્રાજ્ઞઃ ધૂર્ધરતાં ગતૈઃ ।
સરાગૈર્વીતરાગૈશ્ચ દિવ્યાર્યૈર્મનુજૈસ્તદા
ચિતામારોપિતં વીરં બુદ્ધમાદિત્યબાન્ધવમ્ ।
દેવદેવં તદા શ્રેષ્ઠં મુનીનાં સત્તમં પ્રભુમ્
પરિવારિત સમન્તાદ્ વૈ ભૂપાલૈર્દીપવાસિભિઃ ।
તૃણોલ્કૈર્ગૃહીતસંહસ્તૈઃ મલ્લૈશ્ચાપિ મનુજેશ્વરૈઃ
નાદીપયિતું સમર્થા તે દેવતાભિર્નિવારિતા ।
વ્રતિના ચૈવમુક્તેન અનિરુદ્ધેનૈવ ભિક્ષુણા
સાશ્રુકણ્ઠં સ ચોત્કૃષ્ટાં વિઘુષ્ટાંશ્ચૈવ મેદિનીમ્ ।
હાહાકારરવં ઘોરં દુન્દુભીનાં ચ નાદિતમ્
દિવ્યં ઋષિગણાકીર્ણં અપ્સરાં ગણસંસ્તુતમ્ ।
સિદ્ધવિદ્યાધરીગીતં કિન્નરોદ્ગીતં ચ તદ્ વનમ્
મધુરાકૂજિતોદ્ઘુષ્ટં પક્ષિણાં રુદિતં શુભમ્ ।
ચિત્રં મનોજ્ઞવાદિત્રં દિવ્યમાનુષ્યનાદિતમ્
અપ્સરાં ગણસઙ્ગીતં સિદ્ધવિદ્યાધરોચિતમ્ ।
યોગિભિઃ સર્વતઃ કીર્ણં અભૂત્ સાલવનં વનમ્
સમન્તાત્ પરિવૃતં શ્રેષ્ઠં શયાનં મુનિપુઙ્ગવમ્ ।
તતોર્ધ્વં નિઃશ્વસ્ય સશોકો વૈ વીતશોકો
અશ્રુબિન્દું પ્રમુઞ્ચં વૈ શ્રમણઃ કાશ્યપસ્તદા ।
અગ્રશ્રાવકો મહ્યં પૃથિવ્યા માવર્તતે તદા
વાચં ચાભાષતે ક્ષિપ્રં અહો કષ્ટં પ્રવર્તતે ।
યત્ર નામ તથા બુદ્ધાઃ પરિનિર્વત્ય નાશ્રવાઃ
અનિત્યં દુઃખશૂન્યં તુ ઇહ તેનૈવ ભાષિતમ્ ।
ન દૃષ્ટો મે શાશ્વતો વિશ્વં અન્યજન્માનુવર્તિનમ્
તતોત્થાય તતઃ ક્ષિપ્રં મગધાનાં નૃપતિં વ્રજેત્ ।
અજાતશત્રું દુઃખાર્ત્તં પિતૃશોકસમર્પિતમ્
ગૃહં તસ્ય તદા ગત્વા તમુવાચ નરાધિપમ્ ।
નિર્વૃતો ઽસૌ મહારાજ સમ્બુદ્ધો દ્વિપદોત્તમઃ
ક્ષિપ્ર યોજય માનં તુ ગચ્છામો શાસ્તુમન્તિકમ્ ।
ધરણિસ્થં શયાનં વૈ નિર્જ્વરં ગતચેતસમ્ ।
સર્વવૈરભયાતીતં સમ્ભોગ્યં કાયસપ્તમમ્
શ્રુત્વા તદ્વચનં ક્રૂરં સુદુઃખી સૌ નૃપતિઃ પુનઃ ।
અન્તઃ પ્રલાપં ક્રન્દન્તઃ વાચાં ભાષે તદા નૃપ
ઉભાભ્યામપિ ભ્રષ્ટો ઽહં શાસ્તુનો પિતરસ્ય ચ ।
સર્વૈર્બાન્ધવૈ ત્યક્ત્વા અવિશ્વાસ્યો ઽહં તથા જને ।
પતિતો ઽહં ઘોરનરકં કઃ શરણ્યં વૃણોમ્યહમ્
પરિત્રાયસ્વ મહાવીર શ્રાવકઃ શાસ્તુમગ્રકઃ ।
મહાકાશ્યપો મહાતેજા નાસ્તિ મે જીવિતં ઇહ
ઇત્યેવમુક્ત્વા તુ નૃપો મુખ્યો માગધાનાં નરાધિપઃ ।
પ્રપતિતઃ તત્ક્ષણામુર્વ્યાં અગ્રશ્રાવકપાદયોઃ ।
નિશ્ચેષ્ટો મૂર્ચ્છિતસ્તત્ર સહસા શયતે મહીમ્
ત્વં કુમાર તદા કાલં મઞ્જુઘોષ મહર્દ્ધિક ।
સમન્તાદ્ વિચરસે લોકાં સત્ત્વાનુગ્રહકામ્યયા
ચિતામારોપિતે દેહે મમ સ્થાને વને તદા ।
મન્ત્ર ત્વં નિષણ્ણો ઽભૂદ્ બોધિસત્ત્વગણાવૃતઃ
મચ્છરીરં હિ પૂજાર્થં ત્વયા કૃત્વેહ મહીતલે ।
સમન્તાદાલોકયસે ભૂતાં કો હિ દુઃખી કમુદ્ધરેત્
ઇત્યહં પતિતો ભૂમૌ કુમારો ગમ્ભીરતથ્યધીઃ ।
મઞ્જુશ્રિયા થ ત્વયાવશ્ય ભૂપાલસ્યાતિદુઃખિતે
તત્રસ્થો ઽપિ ત્વયા તસ્ય ત્વયૈવ વિનયિનો ઽસૌ ।
બોધિસત્ત્વાવગમ્યો યો ન તચ્છક્યં મહર્દ્ધિકૈઃ ।
દૈવતૈ ઋષિભિશ્ચાન્યૈઃ પ્રત્યેકાર્હશ્રાવકૈઃ ।
તત્રસ્થઃ સ્વપ્નવત્પશ્યેન્મઞ્જુઘોષં નરાધિપમ્
ત્વયૈવ ઋદ્ધિમાવિષ્ટઃ સ રાજા શોકમૂર્ચ્છિતઃ ।
પશ્યતે ઽસૌ તદા સ્વપ્ને પ્રત્યક્ષં ચ બાલિનમ્ ।
કુમારં વિશ્વમાત્માનં મઞ્જુઘોષ મહર્દ્ધિકમ્
વિકુર્વન્તં તથા ધર્મં બોધિસત્ત્વં સબાલકમ્ ।
વિચિત્રં અચિન્ત્યતાં ઋદ્ધિં મઞ્જુશ્રીઃ ત્વત્પ્રસાદતઃ
અવીચિગમનં નૃપતેઃ ઉત્થાનં ચ સત્ત્વરમ્ ।
વિવિધાં ધર્મતાંશ્ચૈવ અપાયં નાશશોભનમ્
ગતિમાહાત્મ્યગુણાંશ્ચૈવ સર્વશ્રાવકવર્જિતામ્ ।
વિસ્તરેણ તતઃ કૃત્વા સૂત્રકૌ કૃત્યનાશનમ્
અજાતશત્રોર્નૃપતેઃ વિનોદં ચાતિવિસ્તરમ્ ।
સમાસેન ઇદં પ્રોક્તં વિસ્તરાર્થાર્થભૂષિતમ્
વચનં સર્વબુદ્ધાનાં આદિમધ્યાવસાયિનામ્ ।
સર્વસત્ત્વહિતાર્થાય ભાષિતઃ કલ્પવિસ્તરઃ
ત્વં કુમાર તદા કાલે મઞ્જુશ્રીર્વચ સર્વતઃ ।
વિનેષ્યસિ મહીપાલાં પાપકર્માનુવર્તિનામ્
અચિન્ત્યં તે ઋદ્ધિવિષયં વિનેયં વાપિ અચિન્તિતમ્ ।
સર્વભૂતગણાંશ્ચૈવ ત્વં વિનેતા ભવિષ્યસિ
ઇત્યેવમુક્ત્વા મહાવીરો બુદ્ધાનાં ચ મહાદ્યુતિમ્ ।
મઞ્જુઘોષં તદા કાલે શુદ્ધાવાસોપરિસ્થિતમ્ ।
ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠઃ સમ્બુદ્ધો દ્વિપદોત્તમઃ
ભવિષ્યસિ ત્વં સમ્બુદ્ધઃ બહુકલ્પાભિનિર્ગતૈઃ ।
અચિન્ત્યૈર્ગણનાસઙ્ખ્યૈર્માનુષૈર્ગણનાસમૈઃ ।
મઞ્જુધ્વજો ઽથ નામો વૈ બુદ્ધા લોકે ભવિષ્યસિ
બુદ્ધકૃત્યં તદા કૃત્વા અનુપૂર્વેણ વો સદા ।
વિમોચ્યથ બહું સત્ત્વાં પરિનિર્વાણં તે ભવિષ્યતિ
ઇત્યુક્ત કુમારો વૈ બાલરૂપી મહર્દ્ધિકઃ ।
સ દીર્ઘં નિઃશ્વસ્ય સંવિગ્નઃ કરુણાવિષ્ટચેતસા
ચિરમાલોક્ય સમ્બુદ્ધં સાશ્રુબિન્દૂન્ મુમૂચ્ચચુ ।
સપ્રણામાઞ્જલિપુટઃ નિષસાદ તતઃ પુનઃ
તતો ક્ષ્માતલાધસ્થઃ અજાતાખ્યો નૃપોત્તમઃ ।
પ્રણમ્ય શિરસા વિપ્રં મહાકાશ્યપમદ્ભુતમ્
વિબુદ્ધશ્ચેતનાયાતં પાદૌ બન્દ્ય અગ્રણઃ ।
નિઃશ્વસ્ય ચ ચિરં કાલં વિસ્તરાર્થં નિવેદ્ય ચ
નિષણ્ણો નૃપતેઃ પુત્રઃ અજાતાખ્યો મગધેશ્વરઃ ।
મહાકાશ્યપં તતો વવ્રે ગચ્છામોસ્તં ચિતાલયમ્
પૂજિતં ચૈત્યબિમ્બસ્થં ઉપકારાર્હમાનુષામ્ ।
તત્રસ્થઃ શ્રાવકો હ્યગ્રઃ ઋદ્ધ્યા ચૈવમુપાગમમ્
તસ્યોત્વહૃતે ચિત્તં અયુક્તં મમ ઋદ્ધિયે ।
પદ્ભ્યાં ગન્તુમિચ્છામિ મહાચૈત્તં સમાગમમ્
અપશ્ચિમે ગતિઃ શાસ્તુઃ દર્શનાર્થં તુ માગમમ્ ।
તતો ઽર્ધપથે તસ્થુઃ સઙ્ઘારાતે તુ સ વ્રતી
યાવત્ પશ્યતે તત્ર સઙ્ઘારામનિવાસિનમ્ ।
મહલ્લં ભિક્ષુનવકમુમાયસત્ત્વં વિમોહિતમ્
સ દૃષ્ટ્વા ઉપસઙ્ક્રાન્ત મહલ્લો તં ચિરોષિણમ્ ।
મહેશાખ્યં મહાભાગં શુદ્ધસત્ત્વનિરામયમ્
ઉપસઙ્ક્રમ્ય તં વિપ્રં વન્દિત્વા પાદયોસ્તદા ।
ઉવાચ તં મહાભાગં સ્વાગતં તે કિમાગતમ્
કુત્ર વા યાસ્યતે ક્ષિપ્રં ઉદ્વિગ્નો વા કિં વતિષ્ઠસે ।
ઉવાચ સો તં ઋષિં તં બાલં આયુષ્મં ન શ્રુતં ત્વયા
શાસ્તા વૈ સર્વલોકસ્ય સમ્બુદ્ધો દ્વિપદોત્તમઃ ।
પિતા મે અગ્રધીઃ બુદ્ધઃ પ્રદીપાર્ચિરિવ નિર્વૃતઃ
અસ્તં ગતો મહાવીરઃ શૂન્યીભૂતા હિ મેદિની ।
સર્વશૂન્યાસ્તથા લોકાઃ શૂન્યા ભૂતાશ્ચ મે દિશાઃ
તતઃ પ્રહૃષ્ટો મહલ્લો ઽસૌ વિપરીતો બાલચેતનઃ ।
પ્રસહ્ય વચનં ચાહ નિર્વૃતો ઽસૌ પ્રદીર્ઘકઃ
પ્રલમ્બબાહુરત્યુચ્ચચ્છત્રાકારસમશિરઃ ।
અસ્માકં નાયકો હ્યગ્રઃ શિક્ષાશિક્ષસુવર્તિનઃ
યથેષ્ટં વિચરિષ્યામિ સામ્પ્રતં તેન નિર્વૃતે ।
ઇત્યેવમુક્તો મહલ્લેન પ્રહૃષ્ટો ઽસૌ મહર્દ્ધિકઃ
ભૃકુટિં કૃત્વા તતો વક્ત્રે હુઙ્કારો ઽસૌ પ્રયોજયેત્ ।
રુરુષ્ય તત્ક્ષણાદ્ વિપ્રઃ બાસનાભાવિતો યતિઃ
હન્યાન્મહીતલે તત્ર પાદાઙ્ગુષ્ઠેન તત્ક્ષણાત્ ।
સર્વં પ્રચલિતા ઉર્વી પર્વતોચ્ચાઃ સમો રવઃ
ક્ષુભિતાઃ સાગરાઃ સર્વે સર્વે વૃક્ષાશ્ચ પર્વતાઃ ।
કન્દરા ગુહવિન્યસ્તા નાગરાજાશ્ચ દેવતા
નષ્ટા લોકા મહી તસ્મિં કાલે ચન્દ્રભાસ્કરૌ ।
નિવાતા વા તતસ્તસ્થુઃ ઉલ્કાશ્ચાપિ પપેતુરે
તતો ઽસૌ મન્ત્રમિતિ ખ્યાતઃ શ્રાવકાણાં કુલોદ્ભવમ્ ।
એકાક્ષરઃ સહુઙ્કારઃ સર્વકર્મકરઃ શુભઃ
અસાધિતો ઽપિ કરોત્યેષ જાપમાત્રેણ મન્ત્રરાટ્ ।
સર્વશસ્ત્રંસ્તથા સ્તમ્ભં વિષં સ્થાવરજઙ્ગમમ્
સર્વેષાંદુષ્ટસત્ત્વાનાં જાપમાત્રેણ સ્તમ્ભનઃ ।
કરોતિ કર્મવૈચિત્ર્યં અન્યાંશ્ચૈવ વિશેષતઃ
પ્રપલાનો મહલ્લકસ્તત્ર તૂષ્ણીમ્ભૂતો હ્યતો ગતઃ ।
ઋદ્ધ્યા ચાવર્જિતસ્તેન વિનયિત્વા ચ તત્ક્ષણાત્
શ્રાવકેણ તદ્રાગ્રેણ નીતો ઽસૌ ચિતિસન્નિધૌ ।
પદ્ભ્યાં ગતો હિ સો ભિક્ષુઃ વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ
ગત્વાસૌ પશ્યતે તત્ર મુનિનો દેહચિતાશ્રિતામ્ ।
અનેકધા દૈવસઙ્ઘૈસ્તુ મહાપૂજાં પ્રવર્તિતામ્ ।
વિવિધાકારવરોપેતાં સર્વાકારસુભૂષિતામ્
ચિતામારોપિતં દેહં મુનિનો ગૌતમસ્ય વૈ ।
દૃષ્ટ્વા તુ તં મહાભાગં મહાકાશ્યપમદ્ભુતમ્
સર્વે તે વીતદોષા વૈ ભિક્ષવશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ ।
સર્વે દેવગણા ભૂતાઃ હાહાકારં પ્રમુઞ્ચ્ય ચ ।
આક્રન્દ્ય ચ મહચ્છબ્દં રવં ચાપિ સુશોકજમ્
પ્રત્યુદ્ગમ્ય તતઃ સર્વે દેવનાગા મહર્દ્ધિકાઃ ।
ઉવાચ તં મહાભાગં વન્દસ્વ દ્વિપદોત્તમમ્
તવૈચોદીક્ષણં તં વિશ્વા દેવસઙ્ઘા સમાનુષાઃ ।
સર્વે ભૂતગણાશ્ચૈવ ઋષયક્ષનરાધિપાઃ ।
પિતાદીપનતં નિષ્ઠા અશક્તા દીપયિતું ચિતામ્
તતો ઽસૌ વીતદોષસ્તુ મહાભોગો મહર્દ્ધિકઃ ।
કૃત્વા પ્રદક્ષિણં બાહુ બહુધાનુસ્મૃત્ય તથાગતમ્ ।
ચિતાન્તે અન્તિમે ભાગે વન્દતે ઽસૌ મહર્દ્ધિકઃ
આર્યસીં ચ તદા દ્રોણીં ભિત્વા પાદૌ વિનિર્ગતૌ ।
વન્દિત્વા પાદયોર્મૂર્ધ્ના પરામૃશ્ય પુનઃ પુનઃ
ઉદ્વીક્ષ્ય બહુધા તત્ર ચરણૌ મુનિવરે વરૌ ।
પ્રવિષ્ટા ભૂયસસ્તત્ર આયસીં દ્રોણિમાશ્રિતૌ
નિષણ્ણો ઽસૌ તતોત્થાય વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ ।
પરિવારો ઽથ અર્હન્તૈઃ વીતરાગૈર્મહર્દ્ધિભિઃ
રાજા માગધો મુખ્યઃ આગતો ઽસૌ ચિતાન્તિકે ।
અનુપૂર્વ્યા તથા યાનૈઃ હસ્ત્યશ્વરથવાહનૈઃ
મહાસૈન્યા થ ભૂપાલાઃ સર્વે સવલવાહનાઃ ।
આગતા વન્દિતું તત્ર મુનિં શાક્યમુનિં તદા
શયાનં ભૂતલે શાન્તે પ્રાન્તે ઽરણ્યે ......... ।
નદ્યા હિરણ્યવતીતીરે ચૈત્યે મકુટબન્ધને
શાન્તધાતુસમાવિષ્ટે ભૂતકોટિસમાસૃતે ।
માગધો નૃપતિસ્તત્ર મહાસૈન્યસમાગતઃ
સો ઽપિ પશ્યતિ તં દિવ્યં વિવિધાકારચેષ્ટિતમ્ ।
મહાનુશંસં પ્રભાવં ચ આશ્ચર્યં ભુવિ મણ્ડનમ્
ચૈત્તદેહજં તત્ર ચિતામારોપિતં મુનિમ્ ।
આનન્દો નામતો ભિક્ષુઃ સુશૈક્ષે પરિચારકઃ
યમેવ મનુજં શ્રેષ્ઠં વત્સલો મે સદા રતઃ ।
ભવિષ્યતિ તદા કાલે આર્ત્તે વિક્લબમાનસઃ
મહાકાશ્યપં તતો ગત્ય પાદયોર્નિપતિતો ભુવિ ।
એવં ચોવાચ દુઃખાર્તઃ વેપથુન્તે સગદ્ગદઃ
અદ્ય મે નિર્વૃતઃ શાસ્તા અનાથો ઽહં સ સામ્પ્રતમ્ ।
સતિમેલયનં ત્રાણં ત્વમેવ પરિકીર્ત્તિતઃ
તેનૈવ મુનિચન્દ્રેણ વ્યાકૃતો ઽહં તવાન્તિકે ।
સર્વક્લેશપ્રહાણાં તુ અર્હત્વં ત્વમન્તિકે
રાત્ર્યાં પશ્ચિમે યામે નિર્દિષ્ટં તેન જિનેન વૈ ।
વ્રિયતે તુભ્ય નિત્યં વૈ મયૈવ પરિનિર્વૃતઃ
બુદ્ધ કૃત્યાર્થ તુભ્યં વૈ કૃતં તેન હિતૈષિણા ।
મયાપિ દુઃખિતઃ ત્યક્ત્વા શાન્તિયાતો મહામુનિઃ
અનિરુદ્ધો નામતો ધીમાં સમાશ્વાસયતિ તં યતિમ્ ।
મા રોદન્તથા શોચં મા શોકં ચ સમાવિશ ।
મા વ્રજ કુત્ર વસ્થાનં એતમેવ સમાશ્રય ।
એષ એવ ભવેચ્છાસ્તા નિર્વૃતે લોકચક્ષુષે
મુનિના વ્યાકૃતો હ્યત્ર બુદ્ધકૃત્યં કરિષ્યતિ ।
વયં ચ ભવતા સાર્ધં અનુયાસ્યામ કાશ્યપમ્
ઋદ્ધિમાત્રં મહાભાગં તેજવન્તં મહાદ્યુતિમ્ ।
દ્વિતીયમિવ શાસ્તારં પ્રતિબિમ્બં મહીતલે
મહાકાશ્યપમુખ્યં તુ શ્રાવકાણાં મહર્દ્ધિકમ્ ।
તિષ્ઠન્તં ધ્રિયમાણં વૈ મા શોકં ચેત્તુ વૈ કૃથા
એવમાલાપિનઃ સર્વે કરુણાવિષ્ટા મહર્દ્ધિકા ।
વીતરાગા મહાયોગા મુનિપુત્રા નિષણ્ણવામ્
ચિતામાદીપિતો તૈસ્તુ મલ્લૈશ્ચાપિ નરાધિપૈઃ ।
આદીપ્તે તુ સમન્તા વૈ ભસ્મીભૂતં તુ તં ચિતમ્
તં દૃષ્ટ્વા દેવસઙ્ઘા તુ ભોગવન્તો મહોરગાઃ ।
શાન્તયે તચ્ચિતાસ્થાનં ચન્દનોદકવારિણા
મહાવર્ષં પ્રમુઞ્ચન્તા સ્થિતા ભૂયો ઽથ તત્ક્ષણાત્ ।
મહાપુષ્પૌઘમુત્સૃજ્ય પુનરેવ મહીતલે
આગતા તત્ક્ષણાત્ સર્વે જિનધાતું સુપૂજના ।
સર્વે પરસ્પરં યુદ્ધં કર્તુમારબ્ધ તત્ક્ષણાત્
બ્રહ્માદ્યા શક્રયામાશ્ચ સર્વદેવગણાસ્તથા ।
નિવારિતા વીતરાગૈસ્તુ શ્રાવકૈશ્ચ મહર્દ્ધિકૈઃ
મહાકાશ્યપેન વિભજ્યં વૈ ધાતવો જિનમૂર્તિજા ।
સ્તોકસ્તોકાનિ દત્તાનિ પૂજનાર્થાય સર્વતઃ ।
ત્રિધા યાનપરાવૃત્તિં નિષ્ઠાશાન્તિ ચ કારણાત્
મહાકાશ્યપસ્તદા યોગી વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ ।
ચિન્તયામાસ તં બોધ્યં મહલ્લકસ્ય અભાષિતમ્ ।
માહૈવ પ્રવચનં કૃત્સ્નં દ્વાદશાઙ્ગં સુખોદયમ્
સૂત્રવિનયાભિધર્મં વૈ ધૂમકાલિકતાં વ્રજેત્ ।
અસ્તં યાતે માહવીરેં વિપ્રલોપો ભવિષ્યતિ
સઙ્ગાતવ્યમિમં કૃત્સ્નં વચનં બુદ્ધભાષિતમ્ ।
ગચ્છામઃ સહિતાઃ સર્વે વીતરાગા મહર્દ્ધિકાઃ ।
માગધાનાં પુરં શ્રેષ્ઠં રાજાખ્યં નગરં શુભમ્
કુશાગ્રપુરે રમ્યે પર્વતે સુશિલોચ્ચયે ।
વૈશાલ્યાં ચ શુભે દેશે ચૈતસ્થાને સુશોભને
એવમ્પ્રકારા હ્યનેકાંશ્ચ શાસનાર્થં તુ કારણાત્ ।
મલ્લા પલાયિનઃ સર્વે ચક્રિરે સ મહર્દ્ધિકા
તસ્મિં કાલે યુગાન્તે વૈ અસ્તં યાતે મયા તુ વૈ ।
મહીપાલા ભવિષ્યન્તિ પરસ્પરવિધે રતા
ભિક્ષવો બહુકર્માન્તા સત્ત્વા લોભમૂર્ચ્છિતા ।
અશ્રાદ્ધા યુગાન્તે વૈ ઉપાસકોપાસિકાસ્તથા ।
પરસ્પરવધાસક્તાઃ પરસ્પરગવેષિણઃ
છિદ્રપ્રહારિણો નિત્યં સવ્રણા દોષદસ્તથા ।
ભિક્ષવો હ્યસંયતાસ્તત્ર મુનિરસ્તં ગતે યુગે
સ્થાપિતા રક્ષણાર્થાય શાસનં ભુવિ મે તદા ।
અષ્ટૌ મહર્દ્ધિકા લોકે વીતરાગા નિરાશ્રવાઃ
અર્હન્તઃ તદા જ્યેષ્ઠા રાહુલાદ્યા પ્રકીર્ત્તિતા ।
તેષાં દર્શનં નાસ્તિ તસ્મિં કાલે યુમાધમે
અમોઘં દર્શનં તેષાં સિદ્ધિકાલે તુ મન્ત્રિણામ્ ।
મયાત્ર સ્થાપિતાઃ સર્વે ઋદ્ધિમન્ત્રો મહર્દ્ધિકાઃ
પ્રણિહિતં મયા તેષાં દણ્ડકર્મમહાયશામ્ ।
આજ્ઞોલ્લઙ્ઘનં તેષાં કિઞ્ચિચ્છિષ્યા વ્યતિક્રમે
તિષ્ઠધ્વં યાવત્ સદ્ધર્મં ભૂતકોટિં નિરામિષમ્ ।
મમ વાક્યમિદં પુણ્યં યાવદ્ ઘુષ્યતે તલે
તતઃ શાન્તા નિરાત્મનઃ પરિનિર્વાથ નિરાશ્રવાઃ ।
ભવિષ્યતિ તદા કાલે શાસનાન્તર્હિતે મુનૌ
ભિક્ષાભિક્ષુકાઃ સર્વે ભિક્ષુણ્યશ્ચ સુમત્સરાઃ ।
તર્કુકાઃ કુત્સિતા નિત્યં પરિભૂતા તદા યુગે
સુસ્થિતા શાસને મહ્યં ગૃહદારગવેષિણઃ ।
ઉપાસકાશ્ચ તદા કાલે પરદારસદારતાઃ સદા
ચિહ્નમાત્રં તદા સંજ્ઞા પરિશેષ્વેવ ચતુર્વિધે ।
વૈરાભ્યાસરતાઃ સર્વે પરસ્પરવિહેઠકાઃ
તીર્થિકા ક્રાન્તભુયિષ્ઠા સર્વાક્રાન્તા ચ મેદિની ।
ભવિષ્યન્તિ તદા કાલે દ્વિજવર્ણરતા જના
મિથ્યાચારા તથા મૂઢા પ્રાણિહિંસારતા નરા ।
મયા તુ પરિનિર્વાણો વ્યાકૃતો ઽયં કલૌ યુગે
બહુનાર્યા નરાશ્ચૈવ પરદારરતાઃ સદા ।
અકુશલેષુ રતાઃ સર્વે કુશલાર્થાર્થવર્જિતાઃ ।
બહુસત્ત્વા ભવિષ્યન્તિ મયિ શાન્તગતે ભુવિ
મમૈતચ્છરીરપૂજા તુ દેવસઙ્ઘા મહોજસા ।
મનુષ્યાશ્ચૈવ મહાત્માનો યક્ષભૂતગણાસ્તથા ।
અસુરા અથ ગન્ધર્વા કિન્નરાશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ
ગરુડા અથ ગન્ધર્વા રાક્ષસા ઋષયસ્તથા ।
સિદ્ધા યોગિનશ્ચૈવ ..... મહોજસા
વિવિધાકારસત્ત્વાસ્તુ વિવિધાં ગતિયોનિજાઃ ।
ભવસૂત્રનિબદ્ધાસ્તુ ચ્છિન્નબન્ધનધીમતા
કરિષ્યતિ તદા પૂજાં શરીરે ઽસ્મિં ગતિજ્વરે ।
નદીહિરણ્યવતીતીરે યમકશાલવને વને
ચૈત્યે મકુટબન્ધે તુ મલ્લાનામુપવર્તને ।
પરિનિર્વૃતે ચ તત્રાહં શાન્તિં ગચ્છેદ્ ભયવર્જિતામ્
મમૈતદ્ ધાતુ સઙ્ગૃહ્ય હૃયમાણૈઃ પરૈસ્તદા ।
દેવૈશ્ચ રસુરૈશ્ચાપિ સર્વભૂતગણૈસ્તથા ।
વિભજ્ય સ પૃથગ્ ભાગેષુ વ્યસ્તં કારિતા અભૂત્
મનુષ્યરાજા મહાસૈન્યઃ અજાતાખ્યો માગધસ્તદા ।
પ્રર્થયામાસ સર્વેષાં શ્રાવકાં સુમહર્દ્ધિકામ્
મમાપ્યકૃતપુણ્યસ્ય પિતુર્મરણકારિણઃ ।
અભ્યુદ્ધરથ મહાત્માનં દુઃખિતં પતિતં તુ મામ્
તતો ઽગ્ર્યઃ શ્રાવકો ધીમાં બુદ્ધસ્ય સુતમૌરસઃ ।
મહાકાશ્યપેતિ વિખ્યાતઃ પ્રજાનાં હિતકારકઃ
તં તુ દૃષ્ટ્વાથ વૈક્લબ્યં અજાતાખ્યાસ્ય ધીમતઃ ।
સમન્વાહરતિ તત્કાલં ઋદ્ધ્યા ચૈવમધિષ્ઠયેત્
ભાગૈકં ગૃહ્ણયામાસ સધાતૂનાં જિનનિઃશ્રિતામ્ ।
અન્યેદપહૃતાદન્યૈઃ ભોગિભિશ્ચ મહાબલૈઃ
અન્યોન્યરભસાત્ ક્ષોભં કૃત્વા ચૈવ પરસ્પરમ્ ।
નીત્વા ધાતું તદાકાશૈઃ સ્વગૃહં ચાપિ તસ્થુતે
મહાકાશ્યપો તદા ભિક્ષુઃ અગ્રશ્રાવકઃ તદા મુનિઃ ।
ચિન્તયામાસ .........
અહો કષ્ટં મનુષ્યેષુ શૂન્યો ઽયં ભુવિ મણ્ડલે ।
બુદ્ધૈઃ પ્રત્યેકબુદ્ધૈસ્તુ શ્રાવકૈશ્ચ મહર્દ્ધિકૈઃ
આલોકહીના સત્ત્વા વૈ ભવચારકચારિણા ।
તે દુઃખાં વિવિધાં તીવ્રાં અનુભવિષ્યતિ તે ચિરમ્
ધાતું પૂજયિત્વા તુ લોકનાથસ્ય તાપિને ।
અનુભવિષ્યન્તિ તે સૌખ્યં દેવલોકમનલ્પકમ્
રાજ્યં ચ મથ ભોગાંશ્ચ મન્ત્રસિદ્ધિસુદુર્લભામ્ ।
પ્રાપ્સ્યન્તિ વિવિધાકારાં વિચિત્રગતિચેષ્ટિતામ્
લોકસ્યાગ્રા સમ્પદામિષ્ટાં ત્રિધા મોક્ષભૂષિતામ્ ।
પૂજયિત્વા તુ ધાતૂનાં પ્રાપ્નુયાત્ સિદ્ધિમુત્તમામ્
એવં ચિન્તયિત્વા તુ બ્રાહ્મણઃ લોકવિશ્રુતઃ ।
શ્રાવકો મુનિવરે જ્યેષ્ઠઃ કાશ્યપો નામ નામતઃ
સઙ્ગૃહ્ય ચ તદા ધાતું સંબિભર્ત્તિ તદા ભુવિ ।
સ્તોકં દત્વાજાતાખ્યે માગધસ્યૈવ યત્નતઃ
એવં નરાધિપેષુ સર્વેષુ અષ્ટેષ્વપિ મહાદ્યુતિઃ ।
સર્વેભ્યઃ સર્વતો દદ્યાચ્છ્રાવકો ઽસૌ મહાત્મનઃ
પુનરેવ ભવસ્તસ્થૌ અનિત્યસંજ્ઞમભાવતઃ ।
શોચયામાસ સત્ત્વાનાં કરુણાવિષ્ટેન ચેતસા
રોદિષ્યન્તિ ચિરં સત્ત્વા કલ્પાં બહુવિધાં તથા ।
સદ્ધર્મિન્તર્ધિતે લોકે શાસ્તુનો શાક્યપુઙ્ગવે ।
સઙ્ગાતવ્યમિમં વાચ્યં માહૈવં ધૂમકાલિકમ્
તતો ઽભ્યુત્થિતવાં વીરઃ પ્રભાવામૃતચેતસઃ ।
આમન્ત્રયામાસ મન્ત્રજેન્દ્રં અજાતાખ્યં નરાધિપમ્
ગચ્છામો રાજગૃહં નગરં શાસ્તુશાસનસત્કૃથા ।
ગાથકુમ્ભસુવિન્યસ્તાં ધાતું પ્રક્ષિપ્ય યત્નતઃ
તે ઽત્ર પૂર્વેણ આયાતા ક્ષિપ્રં રાજગૃહં તદા ।
સ્થાનં વેણુવનં પ્રાપ્ય સ્થાપયામાસ જિનોદ્ભવામ્
સ્તૂપં મહાદ્ભુતં કૃત્વાસૌ લોકનાથસ્ય તાપિને ।
પૂજયામાસ તં સ્તૂપં વિવિધાકારભૂષણૈઃ
માલ્યચીવરચ્છત્રૈશ્ચ ચૂર્ણગન્ધૈસ્તુ ધૂપનૈઃ ।
છત્રૈઃ પતાકૈર્વિચિત્રૈશ્ચ ઘણ્ટામાલ્યવિલેપનૈઃ ।
અનેકાકારવિચિત્રૈસ્તુ દીપમાલાભિ સ્રગ્મિભિઃ
પૂજાં કૃત્વા મહીપાલ પ્રણામગતચેતસઃ ।
મૂર્ધ્ના પ્રણમ્ય તં સ્તૂપં પ્રણિધિં ચક્રિરે તદા
લોકાગ્રં પૂજયિત્વા તુ યન્મયા કુશલં બહુ ।
અનેકતાથાગતીપૂજાં પ્રાપ્નુયાહમચિન્તિયા
ઉત્થાય તતો રાજા મહાકાશ્યપમબ્રવીત્ ।
અશ્રુ સમ્પરામૃજ્ય બાષ્પાકુલિતલોચનઃ ।
કૃપાવિષ્ટહૃદયઃ પિતરં સંસ્મરેત્ તદા
આર્યો મે મહાપ્રાજ્ઞઃ સાક્ષિભૂતો ભવસ્વ મામ્ ।
યન્મયા કારિતં પાપં નિયતાવીચિપરાયણમ્
તાદૃશં ધર્મરાજં તુ શાસ્તુર્વચનપથે સ્થિતમ્ ।
ઘાતયિત્વા તુ તં પિતરં ન શક્નોમિ વિનોદિતુમ્
કલ્યાણમિત્ર આર્યો મે ધર્માર્થં દેષ્ટુમર્હતિ ।
એવમુક્તો મહાત્માસૌ અગ્રશ્રાવકૌ જિને ।
કાશ્યપો નામતઃ ધીમાં ઇમં વાચમુદીરયેત્
મા ભૈષ્ટ મહારાજ કૃતં તે કુશલં બહુ ।
અસ્તિ તે જન્મિનો ઽભ્યાસઃ અનેકશતધા પુરા ।
બુદ્ધાનામનુત્પાદા પ્રત્યેકજિનસમ્ભવઃ
નગર્યાં વારાણસ્યાં શ્રેષ્ઠિપુત્ર અભૂત્ તદા ।
અજ્ઞાનાદ્ બાલચાપલ્યાદ્ રથ્યાયાં નિર્યયૌ તદા
સ એવ ભગવં તત્ર પ્રત્યેકજિનમાગતઃ ।
ભિક્ષાર્થી હિણ્ડતે તત્ર લોકાનુગ્રહકામ્યયા
બાલસ્ય દૃષ્ટ્વા તં પ્રસન્નગતમાનસમ્ ।
પાદયોર્નિપત્ય પપ્રચ્છ કિં કરિષ્યસિ તૈર્ભિક્ષુ
તૂષ્ણીમેવ સ્થિતો ભગવાં ખડ્ગકલ્પમસમ્ભવ ।
તદા તેન તુ બાલેન ચીવરે ગૃહ્યમસ્થિત
ગચ્છ ગચ્છ ઇમં શ્રેષ્ઠં મન્દિરં ધ્વજભૂષિતમ્ ।
અસ્માકમેતદાવાસં પાદૌ પ્રક્ષાલ્ય ભોક્ષસે ।
ભુંક્ષ્વ ક્ષિપ્રં યથાકામં ક્રીડિષ્યામો યથેષ્ટતઃ
તતો ઽસૌ વીતદોષસ્તુ ત્રિમલાન્તકઘાતકઃ ।
અનૂપૂર્વેણ યયૌ તત્ર પરાનુગ્રહતત્પરઃ ।
ગત્વા દ્વારમૂલે ઽસ્મિં સ્થિત એવ મહાદ્યુતિઃ
તતસ્તેન તુ બાલેન પ્રવિશિત્વા અમ્બ ઉચ્યતે ।
દેહિ ભક્ષ મયા અમ્બ ભિક્ષાંશ્ચ વિવિધાં બહૂમ્
મિત્રો મે હ્યાગતો હ્યત્ર પાંસુક્રીડનકશ્ચિરાત્ ।
મોદિષ્યસિ ચિરં તેન તિષ્ઠતે દ્વારમાગતઃ
તદા સ ત્વરમાના તુ દ્વારં નિર્યયુ તત્ક્ષણાત્ ।
પશ્યતે તં મહાભાગં શાન્તવેષં મહર્દ્ધિકમ્
તદા સા ક્ષિપ્રમાગત્ય ગૃહીત્વા ભાજનં શુભમ્ ।
સુપ્રક્ષાલ્ય તતો હસ્તૌ .......
ગૃહીત્વા ઓદનં ચૌક્ષમનેકરસભૂષિતમ્ ।
વિવિધાકારભક્ષાંશ્ચ ભાજને ન્યસ્ય રાજતે
આગમ્ય ચ તદા ક્ષિપ્રં પાત્રે નિવેદ્ય ચ ।
પાદયોર્નિપતિતા સા તુ સસુતા ધર્મવત્સલા
ગૃહીત્વાસૌ પિણ્ડપાતં તુ આકાશે અભ્યગચ્છત ।
તતો ઽસૌ જ્વલમાનસ્તુ દીપમાલેવ દૃશ્યતે
તેન તેષાં વાચિકો ધર્મ વિદ્યતે ખડ્ગચારિણામ્ ।
પ્રભાવ ઋદ્ધિસત્ત્વાનાં દર્શયન્તિ મહાત્મનઃ
અતિકારુણિકા તે ઽપિ સત્ત્વેભ્યો ગતમત્સરાઃ ।
પરલોકાર્થં તુ સત્ત્વેભ્યઃ ઋદ્ધિં સન્દર્શયન્તિ તે
તેન કર્મવિપાકેન માત્રયા સહ બાલકઃ ।
પઞ્ચજન્મસહસ્રાણિ દેવત્વમથ કારયેત્
દેવાનાં દેવરાજાસૌ સા એવ જનની અભૂત્ ।
અમનુષ્યાણાં ચક્રવર્ત્તિત્વં મનુજેશ અભૂત્ તદા
અનુભૂય ચિરં સૌખ્યં બિમ્બિસારસુતો ઇહ ।
યસ્તે આકર્ષિતો ભગવાં ચીવરાન્તે ઽથ ગૃહ્ય ચ
વાચા દુર્ભાષિતા ઉક્તા ભિક્ષુવાદેન ચોદિતઃ ।
પાંસુક્રીડનકો મહ્યં ભવસ્વેતિ પુરા તદા
વાચો ગતસ્ય કર્મસ્ય અનિષ્ટસ્ય કટુકસ્ય ચ ।
તીવ્રં પ્રતાપનાદુઃખં અનુભૂય ચિરં બહુ ।
નરકે પતિતો ઘોરે અનીપ્સકો દુઃખદુઃસહમ્
કર્મપાશાનુબદ્ધાસ્તુ સત્ત્વા ગચ્છન્તિ દુર્ગતિમ્ ।
હસદ્ભિઃ ક્રિયતે કર્મ રુદદ્ભિરનુભૂયતે
પૂર્વં બાલિશભાવેન પ્રત્યેકજિનતાપિને ।
વાચા નિશ્ચારિતા દુષ્ટા તસ્ય કર્મસ્ય ઈદૃશમ્
નરકેભ્યઃ વ્યસિત્વા તુ મનુષ્યત્વમિહાગતઃ ।
નારકે ચેતના હ્યાસીદ્ વિપાકજાતે નરાધિપ
તેન તીવ્રેણ રોષેણ જીવિતા તે દ્વતપૂર્વિકામ્ ।
પૂર્વિકાં વાસનાં સ્મૃત્વા પ્રત્યેકજિનચારિણીમ્ ।
સમ્મુખં દર્શિતો બુદ્ધઃ પૂજ્યશ્ચૈવમકારિતા
તેનૈવ હેતુના હ્યાસીદ્ રાજ્યત્વમિહ કારય ।
એવં વેણુવને તેષાં અન્યોન્યા સંલપેદ્ ભુવિ
એકશ્ચ અગ્રશિષ્યો મે દ્વિતીયઃ સ નરાધિપ ।
પ્રણમ્ય શતધા સ્તૂપં સ્વગૃહેણૈવ યયૌ તદા
તતો ઽસૌ શિષ્યમુખ્યૈર્મે પિપ્પલાગુહવાસિનઃ ।
સન્નિપાત્ય મુનિં સર્વાં વીતરાગાં મહર્દ્ધિકામ્
દ્વાદશાઙ્ગં પ્રવચનં કૃત્સ્નં વિનયં ચૈવમગાયત ।
તન્મયા કથિતો ધર્મઃ પૂર્વં જિનવરૈસ્તથા
સ તેન શિષ્યવરાગ્રેણ ત્રિપ્રકારં સમાદિશેત્ ।
ગ્રથનં સૂત્રભેદેવ વિનયે વાભિધર્મતઃ
તૃબન્ધાન્મોચયેત્ સત્ત્વાં ત્રિદોષાં ચાપિ શોષયેત્ ।
તૃદુઃખાન્મુક્તવાં ધીરઃ ત્રિયાનં સ્થાપયેત્ તદા
શાસનાર્થં તુ બુદ્ધાનાં કારયિષ્યતિ અગ્રધીઃ ।
મહારાજાજાતવિખ્યાતો માગધેયો નરાધિપઃ
યાવદાદઙ્ગપર્યન્તં વારણસ્યામતત્પરમ્ ।
ઉત્તરેણ તુ વૈશાલ્યાં રાજા સો ઽથ મહાબલઃ
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ શાસનાર્થં કરિષ્યતિ ।
ત્વયા કુમાર નિર્દિષ્ટઃ વ્યાકૃતઃ શાન્તિમુત્તમે
તસ્યાપિ સુતો રાજા ઉકારાખ્યઃ પ્રકીર્ત્તિતઃ ।
ભવિષ્યતિ તદા ક્ષિપ્રં શાસનાર્થં ચ ઉદ્યતઃ
તદેતત્ પ્રવચનં શાસ્તુ લિખાપયિષ્યતિ વિસ્તરમ્ ।
પૂજાંશ્ચ મહતીં કૃત્વા દિક્સમન્તાન્નયિષ્યતિ
ન ચાસ્ય દુર્ગતિં ચાસ્ય દેવેષૂપપત્સ્યતે ।
વિંશદ્ વર્ષાણિ ત્રિંશચ્ચ પિતૃણા સહ જન્મિનઃ
વેલાયામર્ધરાત્રે તુ પઞ્ચત્વં યાસ્યતે તદા ।
ગોત્રજેનૈવ રોગેણ અભિભૂતો ઽસૌ ભવિષ્યતિ
મહારોગેણ દુઃખાર્ત્તઃ દિવસાનિ ષડ્વિંશતિ ।
સમસ્તવ્યાધિગ્રસ્તો ઽસૌ વિવિધાકારમૂર્છિતઃ
ચ્યુતો ઽસૌ નરપતિઃ ક્ષિપ્ર દેશેષૂપપત્સ્યતે ।
નિયતં પ્રાપ્સ્યતે બોધિ સો ઽનુપૂર્વેણ યત્નતઃ
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ અતીતા યે ઽપ્યનાગતા ।
કૃત્વા તુ વિવિધાં કારાં પ્રત્યેકજિનતાપિષુ
ઇષ્ટાં વિશિષ્ટાં સમ્પત્તિં દિવ્યામાનુષિકાંસ્તથા ।
તે ઽનુપૂર્વેણ ગચ્છન્તિ શાન્તિં નિર્જરસમ્પદમ્
હીનોત્કૃષ્ટરાજાનો મધ્યમાશ્ચ નરાધિપાઃ ।
આદ્યે તુ યુગે કથિતા નહુષાદ્યા પાર્થિવાદયઃ
બુધશુક્રોદયો નિત્યં મન્ત્રસિદ્ધા નરાધિપા ।
શાન્તનુશ્ચિત્રસુચિત્રશ્ચ પાણ્ડવા સનરાધિપાઃ
યાતવા વારયત્યાશ્ચ રિષિશાપાસ્તમિત્રા તદા ।
કાર્ત્તિકઃ કાર્ત્તવીર્યો ઽસૌ દશરથદાશરથી પુરા
અર્જુનઃ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ દ્વિદ્રોણસુતો ઽપરઃ ।
અશ્વત્થામા પરો મન્ત્રી સાધયામાસ મન્ત્રરાટ્
શાસ્તુમૂર્જિતમન્ત્રાસ્ત્રૈઃ ક્ષ્માપત્યં કારયેત્ તદા ।
સમન્તાત્ ત્રિષુ દ્વીપેષુ જમ્બૂદ્વીપગતા તદા
દેવકારાંશ્ચૈવ મન્ત્રાણિ પાર્થિવાદયઃ ।
તે ઽપિ તાથાગતિં પૂજાં અનુમોદ્યા દિવિં ગતાઃ
બુદ્ધત્વનિયતા તે ઽપિ કેચિત્ પ્રત્યેકયાનિકા ।
શ્રાવકત્વનિયતા કેચિત્ સર્વે તે મોક્ષપરાયણાઃ
કાલવ્યસ્થાનુરૂપેણ આયુષશ્ચ વિકલ્પતે ।
ઉત્તમા દીર્ઘમાનુષ્યે મધ્યા મધ્યમકે તથા
અન્તિમે તુ યુગે કષ્ટે કલિપ્રાપ્તે યુગાધમે ।
+ + + + + + + + + + પાર્થિવા તુ કલિપ્રિયાઃ
અન્યો ઽન્ય વૈરસંસક્તા પરસ્પરવિહેઢકાઃ ।
નીચોત્પત્તિમાયાતાઃ શસ્ત્રસમ્પાતમૃત્તવઃ
શસ્ત્રપ્રવૃત્તિસમુત્સાહા પરદારાભિરતસ્તદા ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ ભૂપાલા લોકકુત્સિતાઃ
ધૂર્તા નિકૃષ્ટકર્માણઃ અનાર્યા મત્સરિણસ્તથા ।
ભવિષ્યન્તિ તદા કાલે મધ્યે દ્વાપરયો કલૌ
સંક્ષેપેણ તુ વક્ષ્યામિ કુમારસ્તં નિબોધત ।
વર્તમાને તુ યત્કાલે પાર્થિવા ભુવિ મણ્ડલે
તેષાં તુ રૂપચિહ્નાનિ વર્ણતશ્ચ નિબોધતામ્ ।
પ્રસેનજિત્ કોસલો રાજા બિમ્બિસારસ્તથાપરઃ
ઉદયનઃ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠઃ શતાનીકસમુદ્ભવઃ ।
સુબાહુઃ સુધનખ્યાતો મહેન્દ્રચન્દ્રસમસ્તથા
લિચ્છવીનાં તથા જાતઃ સિંહો વૈશાલ્યમુદ્ભવ ।
ઉદાવિદ્યોતમુદ્યોતમહાસેનશ્ચ કથ્યતે
ઉજ્જયન્યાં તથા ચણ્ડઃ કપિલાહ્વે પુરે નૃપઃ ।
રાજા શુદ્ધોદનશ્ચૈવ વૈરાટાખ્યો મહાબલઃ
ઇત્યેતે ક્ષત્રિયાઃ પ્રોક્તા મહીપાલાઃ શાસ્તુ પૂજકાઃ ।
સમ્મુખં બુદ્ધ પશ્યન્તિ શાક્યસિંહે નરોત્તમમ્
ધર્મં શ્રુત્વા તતસ્તે ઽપિ ચિરં પ્રાપ્સ્યન્તિ સમ્પદામ્ ।
નિયતં મોક્ષકામાસ્તુ શાન્તિં પ્રાપ્સ્યન્તિ તે ઽપિ તામ્
ઇત્યેતે લોકવિખ્યાતા ભૂપાલા ક્ષિતિમણ્ડલે ।
વર્ણતઃ ક્ષત્રિયઃ પ્રોક્તઃ ચિહ્નતો નામસજ્ઞિતઃ
પૂજયિષ્યતિ તે વાક્યં મયૈવ કથિતં ભુવિ ।
ત્વયૈવ વ્યાકૃતો લોકે કુમારો બાલરૂપિણઃ
અજાતાખ્યો નામસૌ નિયતં બોધિપરાયણઃ ।
મયિ વર્ષશતે પરિનિર્વૃતે ભુવિ મણ્ડલે
નિરાલોકે નિરાનન્દે અજ્ઞાનતમસા વૃતે ।
ભવિષ્યતિ તદા શૂન્યા મેદિની જિનવર્જિતા
તસ્મિં કાલે મહાઘોરે કુસુમાહ્વે નગરે તદા ।
અશોકો નામ વિખ્યાતઃ પાર્થિવો ભુવિ પાલકઃ ।
તીવ્રકારી સરોષી ચ નિર્ઘૃણો ઽસૌ ભવેત્ તદા
કલ્યાણમિત્રમાત્રમ્ય વીતરાગં મહર્દ્ધિકમ્ ।
ભિક્ષું શીલસમ્પન્નં નિજ્વરં ગતચેતસમ્ ।
પૂર્વવાસનહેતું ચ પાંશુદાનં મહર્દ્ધિકમ્
નિયતં ક્ષેત્રસમ્પન્નં પાર્થિવો ઽસૌ મહાધનઃ ।
ધર્માધર્મવિચારી ચ સઘૃણી કારુણિકો હિ સૌ
હેતુમુદ્ધાટયામાસ વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ ।
ત્વયા હિ નૃપતેઃ પૂર્વં અજ્ઞાનાદ્ બાલચાપલાત્
જિને શાક્યસિંહસ્ય પાંસુ અઞ્જલિના તદા ।
પાત્રે ભસ્મે પ્રતિષ્ઠાપ્ય પ્રાપ્તા સમ્પત્તયો દિવિ
દેવલોકં વ્યવિત્વા તુ પિતૃલોકમિહાગતમ્ ।
ભુંક્ષ્વ રાજ્યં મહીપાલ જમ્બૂદ્વીપં સકાનનમ્
આરાધ્ય મન્ત્રં યક્ષસ્ય જમ્ભલસ્ય મહાત્મને ।
તતો ભૂતરથઃ સિદ્ધઃ ક્ષિતિપશ્ચ મહાત્મનઃ
યક્ષાસ્તસ્ય તિષ્ઠન્તે આજ્ઞો દીક્ષિતમાનસાઃ ।
નાગાશ્ચૈવ તિષ્ઠન્તે ભવ્યાઃ કિઙ્કરહેતવઃ
એવં મહર્દ્ધિકા ધર્માત્મા બલચક્રી અભૂત્ તદા ।
યથેષ્ટગમનં તસ્ય નિષેદ્ધા ન ક્વચિદ્ ભવેત્
પૂવસ્થાપિતકાર્યે તુ જિનાનાં ધાતુવરા ભુવિ ।
નગરે રાજમુખ્યે તુ વને વેણુવને તદા
ગૃહ્ય ધાતુધરે ધાતું કુશલાલમ્બનમાનસઃ ।
પૂજયામાસ તં સ્તૂપં યથા પૌરાણમકારય
ગૃહ્યન્તં ધાતુકુમ્ભં તુ વિભજ્ય શતધા પુનઃ ।
ક્ષણેનૈકેન મેધાવી યક્ષાણામાજ્ઞાવિનિર્દિશેત્
જમ્બૂદ્વીપ ઇમં કૃત્સ્નં સ્તૂપાલઙ્કૃતભૂષણમ્ ।
કારયન્તુ ભવન્તો વૈ ધાતુગર્ભાં વસુન્ધરામ્
આજ્ઞાપ્રતીચ્છતે યક્ષાઃ અર્ધરાત્રે તુ યત્નતઃ ।
અમાનુષેયં કૃતિં કૃત્વા શિલાયષ્ટ્યોચ્છ્રિતાં ભુવિ
અનેકસ્તમ્ભસહસ્રાણિ રોપયામાસ તે તદા ।
પૂજનાર્થં તુ ચૈત્યાનાં ચિહ્નભૂતં ચ દેહિનામ્
કૃત્વા તુ વિવિધાં સ્તૂપાં લોકનાથેભ્ય તાપિષુ ।
ક્ષણેનૈકેન તે યક્ષા નૃપતે ઽન્તિકમાગતાઃ
પ્રણિપત્ય તતો મૂર્ધ્ના વાચા નિશ્ચારગુહ્યકામ્ ।
યથાજ્ઞતં કૃતં સર્વં કિં ન પશ્યસિ ભૂતે
તતો ઽસૌ પાર્થિવઃ ક્ષિપ્રં આરુરોહ રથં તદા ।
વિવિધાકારપૂજાર્થં અનેકાકારશોભનામ્
કાઞ્ચનં રાજતં તામ્રં વિવિધાંસ્તૂપભૂષણામ્ ।
તતો ભૂતરથં ક્ષિપ્રં પૂરયામાસ પાર્થિવઃ
ક્ષણેનેકન તં દેશં યત્ર તે ધાતુધરા જિના ।
વિચિત્રાકારપૂજાભિઃ પૂજયેત નરાધિપઃ
શોભને મેદિનીં કૃત્સ્નાં જિનધાતુધરૈસ્તદા ।
પ્રણિધિં ચક્રિરે રાજા ધર્માશોકો મહાત્મવાન્ ।
અનેન કુશલાર્થેન બુદ્ધો ભૂમામનુત્તરઃ
એવં વિદિત્વા મહાત્માસૌ ધર્માશોકો નરાધિપઃ ।
મૃતો ઽસૌ દેવતાં યાતિ નિયતં બોધિપરાયણઃ
અશીતિવર્ષાણિ સપ્તં ચ પૂજયે ધાતુવરાં ભુવિ ।
જીવેદ્ વર્ષશતં સાર્ધં કૃત્વા રાજ્યમકણ્ટકમ્
સ્વકર્મજનિતાસ્તસ્ય વ્યાધિરુત્પન્નદેહજે ।
તેનૈવ વ્યાધિતો દુઃખી મૃતઃ સ્વર્ગોપગો ભવેત્
મહતીં સમ્પદં પ્રાપ્ય અનુભૂય દિવૌકસામ્ ।
અનુપૂર્વેણ મેધાવી બોધિં પ્રાપ્સ્યતિ દુર્લભામ્ ।
મન્ત્રા સિદ્ધ્યન્તિ તત્કાલે વજ્રાબ્જકુલયોરપિ
જમ્ભલાદ્યાસ્તથા યક્ષા અસ્મિં શાસનવર્ત્તિનઃ ।
યક્ષિણ્યશ્ચ સમાખ્યાતા હારીત્યાદ્યા મહર્દ્ધિકાઃ
ચક્રવર્તિસમુત્પાદે મન્ત્રા સિદ્ધ્યન્તિ ચક્રિણઃ ।
જિનૈસ્તુ કથિતા યે મન્ત્રા વિદ્યારાજા મહર્દ્ધિકાઃ
ઉષ્ણીષપ્રભૃતયઃ સર્વે યે ચાન્યે જિનભાષિતાઃ ।
ઉત્તમાં સાધનાં કુર્યાત્ તસ્મિં કાલે સુશોભને
ઉત્તમૈર્નાધમાઃ સાધ્યા ઉત્તમાં ગતિમાશૃતૈઃ ।
દિલીપો નહુષશ્ચૈવ માન્ધાતા સગરસ્તથા
સાધયિત્વા તુ તે મન્ત્રાં ચક્રિણાં જિનભાષિતામ્ ।
તેજોરાશિસ્તદા સિદ્ધઃ નહુષસ્ય મહાત્મનઃ
રાજા સિતાતપત્રસ્તુ સિદ્ધસ્તુ સગરસ્ય વૈ ।
દિલીપસ્ય તથા મન્ત્રં સિદ્ધમેકમક્ષરમ્
માન્ધાતસ્ય તથા લોકે સિદ્ધ ઉષ્ણીષમુન્નતઃ ।
જયોષ્ણીષસ્તથા સિદ્ધો ધુન્ધુમારે નૃપોત્તમે
કન્દર્પસ્ય તથા રાજ્ઞો વિજયોષ્ણીષ કથ્યતે ।
પ્રજાપતિસ્તસ્ય પુત્રો વૈ તસ્યાપિ લોચના ભુવિ
પ્રજાપતેઃ સુતો નાભિઃ તસ્યાપિ ઊર્ણમુચ્યતિ ।
લાભિનો ઋષભપુત્રો વૈ સ સિદ્ધકર્મ દૃઢવ્રતઃ
તસ્યાપિ માણિચરો યક્ષઃ સિદ્ધો હૈમવતે ગિરૌ ।
ઋષભસ્ય ભરતઃ પુત્રઃ સો ઽપિ મન્ત્રાન્ તદા જપેત્
સો ઽનુપૂર્વેણ સિદ્ધસ્તુ મહાવીરં ભુવિસ્તદા ।
એતે ચા ઽન્યે ચ બહવઃ પાર્થિવા લોકવિશ્રુતાઃ ।
સાધયિત્વા તુ મન્ત્રાણાં રાજ્યં કૃત્વા દિવં ગતાઃ
જિનેન્દ્રૈર્યે તુ ઉક્તાનિ વિદ્યારાજા મહર્દ્ધિકાઃ ।
તે સર્વે શોભને કાલે યુગે ઽશીતિસહસ્રગે ।
સિદ્ધાઃ સાધયિષ્યન્તિ મન્ત્રતન્ત્રાર્થકોવિદાઃ
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ પાર્થિવા લોકવિશ્રુતાઃ ।
તતો ઽશીતિસહસ્રાણિ વર્ષાણાં શતમેવ વા ।
રાજ્યં કૃત્વા તતઃ સ્વર્ગ નિયતં બોધિપરાયણાઃ
મધ્યમે તુ તદા કાલે દિવ્યામાશ્ચર્યમહર્દ્ધિકાઃ ।
મન્ત્રાઃ સિદ્ધિમેવાસુરબ્જપાણિસમોદિતાઃ ।
મન્ત્રિભિર્નરમુખ્યૈસ્તુ ભૂષાલૈઃ સાર્ધભૂમિકૈઃ
રાજા ચ બ્રહ્મદત્તો વૈ વારાણસ્યાં મહાપુરે ।
સિદ્ધઃ અબ્જપાણિસ્તુ લોકીશો લોકવિશ્રુતઃ
મહાવીર્યો મહાત્માસૌ અતિકારુણિકો મહાન્ ।
સત્ત્વાનાં મન્ત્રરૂપેણ દિદેશ ધર્મદેશનામ્
રાજ્ઞા બ્રહ્મદત્તેન અનુભૂતં માનુષં સુખમ્ ।
તતો ઽસૌ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ સદેહઃ સ્વગમાવિશેત્
તસ્યાપિ ચ સુતો ધીમાન્ પુણ્યકર્મા દૃઢવ્રતઃ ।
તસ્યાપિ સિદ્ધો મહાવીર્યો હર્યાખ્યેતિ વિશ્રુતઃ
તેન મન્ત્રપ્રભાવેન જિતઃ શક્ર અભૂત્ તદા ।
તસ્યાપિ સુતઃ શ્વેતાખ્યો રાજાભૂત્ સર્વદસ્તદા
તસ્યાપિ વરદા મન્ત્રા મહાશ્વેતા નામ નામતઃ ।
સાધયિત્વા તુ તાં મન્ત્રં જીવેદૂ વર્ષશતત્રયમ્
તેન મન્ત્રપ્રભાવેન સુખાવત્યા સ ગચ્છતિ ।
નિયતં બોધિમેવાસ્ય યે ચાન્યે વ્યાહૃતા મયા
મધ્યમે તુ તદા કાલે મધ્યમન્ત્રાંતુ સાધયેત્ ।
અધમે ઽતિયુગે કષ્ટે મયિ બુદ્ધત્વમાગતે ।
મન્ત્રાઃ સિદ્ધિં પ્રયાસ્યન્તિ વજ્રાબ્જકુલયોરપિ
ત્વયા કુમાર મન્ત્રા વૈ યે પૂર્વં કથિતા ભુવિ ।
તે ઽપિ સિદ્ધિં પ્રયાસ્યન્તિ મન્ત્રા વૈ ભાગહેતુતામ્ ।
ઇતરાણિ તુ મન્ત્રાણિ લૌકિકાં વિવિધાં તથા
કશ્મલા વિકૃતરૂપાશ્ચ અન્તરિક્ષા તુ ખેચરા ।
ભૌમ્યા ચ મથ યક્ષિણ્યઃ પિશાચ્યા વિવિધાસ્તથા ।
ગરુડાઃ કિન્નરાશ્ચૈવ પ્રેતા રાક્ષસભાષિતા
પિશાચોરગરક્ષાણાં નાગીનાં ચ મહર્દ્ધિકા ।
મન્ત્રા સિદ્ધિં પ્રયાસ્યન્તિ યુગે કષ્ટે યુગાધમે
કુમારરૂપાસ્તુ મન્ત્રા વૈ કુમારિરૂપાસ્તુ સર્વદા ।
તે ઽપિ સિદ્ધિં પ્રયાસ્યન્તિ તસ્મિં કાલે ભયાનકે
ત્રિવિધાસ્તુ તથા મન્ત્રા ત્રિપ્રકારાસ્તુ સાધના ।
ત્રિવિધેનૈવ કાલેન ત્રિવિધા સિદ્ધિરિષ્યતે ।
સંક્ષેપેણ તુ વક્ષ્યામિ કથ્યમાનમતિવિસ્તરમ્
રાજ્ઞે સૌ શોકમુખ્યસ્ય પૃષ્ઠતે ત ભવે નૃપઃ ।
વિશોક ઇતિ વિખ્યાતો લોકે ધર્માનુચારિણઃ
તસ્ય સિદ્ધા ઇમા મન્ત્રા દેવી પણ્ડરવાસિની ।
વિશોકઃ સાધયિત્વા તુ આજહાર દિવૌકસામ્
નાકપૃષ્ઠે ચિરં સૌખ્યમનુભૂય સ મહાનૃપઃ ।
પુનરેવ ગચ્છન્માનુષ્યં ધર્મશીલો હિ બુદ્ધિમામ્
રાજ્યં વિવિધસમ્પત્તિં અનુભૂય મહાદ્યુતિઃ ।
પૂજયેદ્ ધાતુવરાં શ્રીમાં વર્ષાણિ ષટ્સપ્તતિ ।
તતો જ્વરેણાભિભૂતો ઽસૌ ભિન્નદેહો દિવં ગતઃ
તસ્યાપ્યનન્તરે રાજા શૂરસેનઃ પ્રકથ્યતે ।
વિઘુષ્ટો ધર્મચારી ચ શાસને ઽસ્મિં સદા હિતઃ
તેનાપિ સાધિતા મન્ત્રા દેવીસ્તૂપમહાશ્રિયા ।
તેનાપિ કારિતા શાસ્તુઃ કારા સુમહતી તદા ।
સ્તૂપૈરલઙ્કૃતા સર્વા સમુદ્રાન્તા વસુન્ધરા
તસ્ય કર્મવિપાકેન વ્યાધિરુત્પન્નદેહજા ।
પક્ષમેકં ક્ષયિત્વાસૌ ચ્યુતદેહો ભવિષ્યતિ
કૃત્વા રાજ્ય વર્ષાણિ દશ સપ્ત ચ માનવીઃ ।
ચ્યુતો ઽસૌ સ્વર્ગમાવિષ્ટો નિયતં બોધિપરાયણઃ
તસ્યાપ્યનન્તરો રાજા નન્દનામા ભવિષ્યતિ ।
પુષ્પાખ્યે નગરે શ્રીમાં મહાસૈન્યો મહાબલઃ
તેનાપિ સાધિતો મન્ત્ર પિશાચો પીલુનામતઃ ।
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવં તુ મહાભોગો ભવિષ્યતિ
નીચમુખ્યસમાખ્યાતો તતો લોકે ભવિષ્યતિ ।
તદ્ધનં પ્રાપ્ય મન્ત્રી સૌ લોકે પાર્થિવતાં ગતઃ
ભવિષ્યતિ તદા કાલે બ્રાહ્મણાસ્તાર્કિકા ભુવિ ।
સિદ્ધ્યાભિમાનલુબ્ધા વૈ નગરે મગધવાસિનઃ ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહો ગિથ્યાગર્વિતમાનિનઃ
તેભિઃ પરિવારિતો રાજા વૈ ......... ।
ધર્મશીલો ઽપિ ધર્માત્મા તેષાં દાસ્યતિ તં ધનમ્ ।
કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય પૂજે ધાતુવરાનસૌ
કેવલં તુ તદાભ્યાસાદ્ દાનાવિક્લબહેતુના ।
વિહારા કારિતા તેન ષોડશાષ્ટૌ ચ ધીમતા
ભવિષ્યતિ તદા કાલે નગરે પુષ્પસાહયે ।
મન્ત્રિમુખ્યો મહાત્મા વૈ ઘૃણી સાધુ તથા દ્વિજઃ
સ ભવિષ્યતિ ધર્માત્મા તસ્યા રાજ્ઞો ઽતિશાક્યિનઃ ।
સો ઽપિ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ યક્ષિણી વીરમતી ભુવિ
તેનાપિ કારિતં શ્રેષ્ઠં જિનાનાં ધાતુવરો ભુવિ ।
અતિપ્રાજ્ઞો હિ સંવૃતો યક્ષિણ્યાસ્તુ પ્રભાવતઃ
તેન વાસનકર્મેણ પૂર્વવાસનચોદિતઃ ।
અનુપૂર્વેણ મેધાવી બોધિં પ્રાપ્સ્યતિ દુર્લભામ્
સ્ત્રીકૃતેન દોષેણ મૃત્યું પ્રાપ્સ્યન્તિ માનવાઃ ।
વરરૂચિર્નામ વિખ્યાત અતિરાગી અભૂત્ તદા
નન્દો ઽપિ નૃપતિઃ શ્રીમાં પૂર્વકર્માપરાધતઃ ।
વિરાગયામાસ મન્ત્રીણાં નગરે પાટલાહ્વયે
વિરક્તમન્ત્રવર્ગિસ્તુ સત્યસન્ધો મહાબલઃ ।
પૂર્વકર્માપરાધેન મહારોગી ભવિષ્યતિ
મહાજ્વરેણ દુઃખાર્તઃ અર્ધરાત્રે ભવિષ્યતિ ।
આયુસ્તસ્ય ચ વૈ રાજ્ઞઃ ષટ્ષષ્ટિવર્ષાં તથા ।
નિયતં શ્રાવકે બોધૌ તસ્ય રાજ્ઞો ભવિષ્યતિ
તસ્યાપ્યન્યતમઃ સખ્યઃ પાણિનિર્નામ માણવઃ ।
નિયતં શ્રાવકત્વેન વ્યાકૃતો મે ભવિષ્યતિ
સો ઽપિ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ લોકીશસ્ય મહાત્મનઃ ।
સાધયેત્ પ્રજ્ઞાકામસ્તુ ક્રોધં હાલહલં દ્વિજઃ
તસ્ય રાજ્ઞો ઽપર ખ્યાતઃ ચન્દ્રગુપ્તો ભવિષ્યતિ ।
જપેન્દ્રયક્ષસિદ્ધસ્તુ કારયેદ્ રાજ્યમકણ્ટકમ્
મહાયોગી સત્યસન્ધશ્ચ ધર્માત્મા સ મહીપતિઃ ।
અકલ્યાણમિત્રમાગમ્ય કૃતં પ્રાણિવધં બહુ ।
તેન કર્મવિપાકેન વિષસ્ફોટૈઃ સ મૂર્છિતઃ
અર્ધરાત્રે રુદિત્વાસૌ પુત્રં સ્થાપયેદ્ ભુવિ ।
બિન્દુવારસમાખ્યાતં બાલં દુષ્ટમન્ત્રિણમ્
તતો ઽસૌ ચન્દ્રગુપ્તસ્ય ચ્યુતઃ કાલગતો ભુવિ ।
પ્રેતલોકં તદા લેભે ગતિં માનુષવર્જિતામ્ ।
મન્ત્રાભ્યાસાત્ તદા યુક્તો ગતિં ત્યક્ત્વા દિવિ ગતમ્
મન્ત્રહેતુસમુત્પાદાત્ કુશલાલમ્બનચેતનામ્ ।
પ્રત્યેકં બોધિમાયાતિ સો ઽનુપૂર્વેણ નરાધિપઃ
રાજ્ઞાથ બિમ્બસારેણ બાલેનાવ્યક્તચેતસા ।
પુરા કારિતં ચૈત્યં સિંહદત્તેન ભવાન્તરે
તસ્ય કર્મપ્રભાવેન દિવં યાતો હ્યનિન્દિતઃ ।
પઞ્ચ જન્મસહસ્રાણિ અમરેભ્યો ભુક્તવાન્ સુખમ્
સ્વર્ગલોકાચ્ચ્યવિત્વા તુ મનુષ્યેન્દ્રોપપદ્યતે ।
જાતો રાજકુલે ચન્દ્રગુપ્તસ્ય ધીમતઃ
બાલ એવ તતો રાજા પ્રાપ્તઃ સૌખ્યમનલ્પકમ્ ।
પ્રૌઢો ધૃષ્ટશ્ચ સંવૃત્તઃ પ્રગલ્ભશ્ચાપિ પ્રિયવાદિનમ્ ।
સ્વાધીન એવ તદ્ રાજ્યં કુર્યાદ્ વર્ષાણિ સપ્તતિ
મન્ત્રા કેશિની નામ સિદ્ધા તસ્ય નરાધિપે ।
કુમાર ત્વદીયમન્ત્રે તુ સિદ્ધિં ગચ્છેયુ તે તદા
ભવિષ્યતિ તદા કાલે મન્ત્રસિદ્ધિસ્ત્વયોદિતા ।
કુમારરૂપી વિશ્વાત્મા લોકાનાં પ્રભવિષ્ણવઃ
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહો મન્ત્રરૂપેણ દેહિનામ્ ।
+ + + + + + + + + + + + + + + હિતકામ્યયા
તસ્મિં કાલે સદા સિદ્ધિર્ભવિષ્યન્તિ પઠિતા ભુવિ ।
મન્ત્રી તસ્ય રાજ્ઞસ્ય બિન્દુસારસ્ય ધીમતઃ
ચાણક્ય ઇતિ વિખ્યાતઃ ક્રોધસિદ્ધસ્તુ માનવઃ ।
યમાન્તકો નામ વૈ ક્રોધઃ સિદ્ધસ્તસ્ય ચ દુર્મતેઃ
તેન ક્રોધાભિભૂતેન પ્રાણિનો જીવિતાદ્ધતા ।
કૃત્વા તુ પાપકં તીવ્રં ત્રીણિ રાજ્યાનિ વૈ તદા
દીર્ઘકાલાભિજીવી સૌ ભવિતા દ્વિજકુત્સિતઃ ।
તેન મન્ત્રપ્રભાવેન સદેહમાસુરીં ભજેત્ ।
આસુરીં તનુમાવિષ્ટ દીર્ઘકાલં સ જીવયેત્
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ નરકેભ્યો વિગચ્છતઃ ।
તતો ઽસૌ નારકં દુઃખં અનુભૂયેહ દુર્ગતિઃ
વિવિધા નારકાં દુઃખાં અનિષ્ટાં કર્મજાં તદા ।
કલ્પમેકં ક્ષયિત્વાસૌ ક્રોધમન્ત્રપ્રચોદિતમ્ ।
ચ્યુતો ઽસૌ નરકાદ્ દુઃખાત્ તિર્યગેભ્યોપપદ્યતે
નાગયોનિં સમાપદ્ય ભીમરૂપી ભવિષ્યતિ ।
નાગરાજો મહાક્રોધી મહાભોગી વિષદર્પિતઃ
દારુણં કર્મચારી ચ ........ ।
ચ્યુતો ઽસૌ દુષ્ટકર્મા તુ યમલોકમગચ્છત
સુનિદા યમરાજાસૌ પ્રેતરાજો મહર્દ્ધિકઃ ।
એવં દુઃખસહસ્રાણિ અનુભૂય પુનઃ પુનઃ
સો ઽનુપૂર્વેણ દુર્મેધા ભુવિમાયાત માણવઃ ।
માનુષ્યં જન્મમાયાતઃ ભીમરૂપી ભવિષ્યતિ ।
દરિદ્ર ક્રોધનશ્ચૈવ અલ્પશાખ્યો ભવિષ્યતિ
પ્રત્યેકબુદ્ધા યે લોકે નિરાશાઃ ખડ્ગચારિણઃ ।
હીનદીનાનુકમ્પ્યાસ્તુ વિચરન્તિ મહીતલે ।
સત્ત્વાનાં હિતકામ્યર્થં પ્રવિષ્ટા પિણ્ડચારિકામ્
તે તં દુર્મતિં દૃષ્ટ્વા વૈ પરચિત્તવિદોસ્તદા ।
તે તત્ર મનુબદ્ધાસ્તુ કારુણ્યાન્નાન્યહેતવઃ
તેન કુલ્માષખન્ડાસ્તુ ગૃહીતા ભક્ષહેતુના ।
ક્રોધમન્ત્રાભિભૂતેન હેતુમુદ્ધાટિતા તદા
તેષાં નિર્યાતયેદ્ ભિક્ષં તત્રૈકસ્ય મહાત્મનઃ ।
ઇદં ભોઃ પ્રવ્રજિતાઃ સર્વે ભક્ષયધ્વં યથાસુખમ્ ।
તસ્યાનુકમ્પા બુદ્ધેભ્યઃ ઋદ્ધિં દર્શિતવાં તદા
તતો ઽસૌ વિસ્મયાવિષ્ટઃ પ્રભાવોદ્ગતમાનસઃ ।
પ્રપતેત્ સર્વતો મૂર્ધ્ના બુદ્ધેભ્યઃ ખડ્ગકલ્પિષુ ।
આકાશેન ગતાઃ સર્વે વીતદોષા યથેષ્ટતઃ
તેનાપિ કુશલાર્થેન પ્રત્યેકાં બોધિચિન્તિતામ્ ।
યાદૃશા હિ મહાત્માનઃ શાન્તવેષા મહર્દ્ધિકાઃ ।
તાદૃશો ઽહં ભવેલ્લોકે મા દુઃખી મા ચ દુર્ગતિઃ
ક્ષીણકર્માવશેષસ્તુ ચ્યુતઃ સ્વર્ગોપગઃ સદા ।
સો ઽનુપૂર્વેણ ધર્માત્મા પ્રત્યેકં બોધિ લપ્સ્યતે ।
તસ્માન્ન કુર્યાન્મન્ત્રેભ્યઃ સાધનમાભિચારુકમ્
બુદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વૈશ્ચ પ્રતિષિદ્ધમાભિચારુકમ્ ।
અતિકારુણિકા બુદ્ધા બોધિસત્ત્વાસ્તુ મહર્દ્ધિકાઃ ।
પ્રભાવાર્થં તુ મન્ત્રાણાં દર્શિતં સર્વકર્મિણઃ
ચિન્તામણયો મન્ત્રા ભાષિતાસ્તુ તથાગતૈઃ ।
બાલરૂપા મૂઢચિત્તાસ્તુ ક્રોધલોભાભિભૂતયઃ ।
પરસ્પરં પ્રયોજ્યન્તે યે મન્ત્રા આભિચારુકે
પ્રતિષિદ્ધં તથા બુદ્ધૈર્બોધિસત્ત્વૈસ્તુ ધીમતૈઃ ।
સર્વપ્રકાર તુ મન્ત્રાણાં સત્ત્વેભ્યો ભોગવર્ધનમ્
ઉત્તિષ્ઠમથ રાજ્યં વૈ મદારક્ષાં ધન્યહેતવઃ ।
આકર્ષણં તુ સત્ત્વાનાં વિવિધાં યોનિમાશ્રિતામ્ ।
સાધનીયાસ્તુ મન્ત્રા વૈ ન જીવમુપરોધતઃ
તસ્મિં કાલે ભવિષ્યન્તિ ભિક્ષવો મે બહુશ્રુતાઃ ।
માતૃચીનાખ્યનામાસ્તુ સ્તોત્રં કૃત્વા મમૈવ તુ ।
યથા ભૂતગુણોદ્દેશૈઃ યથાકારમભાષત
પ્રસાદ્ય સર્વતશ્ચિત્તં બુદ્ધાનાં શાસને રતઃ ।
મન્ત્રસિદ્ધસ્તુ દુર્લક્ષ્યઃ મઞ્જુઘોષસ્તવૈવ તુ
ગુણવાં શીલસમ્પન્નઃ ધર્મવાદી બહુશ્રુતઃ ।
પુરા તિર્યગ્ગતેનૈવ ઇમાં સ્તોત્રમભાષત
નૃપાખ્યે નગરે રમ્યે ખણ્ડાખ્યે ચ વને વતુ ।
સાર્ધં શિષ્યગણેનૈવ વિહરામિ યથાસુખમ્
તત્રસ્થો વાયસ આસી માં ચિત્તં સમ્પ્રસાદયેત્ ।
પ્રસાદ્ય ચ મયિ ચિત્તં ભિન્નદેહો દિવં ગતઃ
દેવેભ્યશ્ચ ચ્યવિત્વા તુ મનુષ્યેભ્યોપપત્સ્યતે ।
મનુષ્યેભ્યોપપન્નસ્તુ પ્રવ્રજેચ્છાસને મમ
પ્રવ્રજિત્વા મહાત્માસૌ યથાભૂતં હિ માં તદા ।
સ્તવિષ્યતિ તદા કાલે માતૃચીનાખ્ય સવ્રતી
સ્તોત્રોપહારં યથાર્થં ચ નાનાદૃષ્ટાન્તરહેતુભિઃ ।
પ્રકર્તા સર્વભૂતાનાં હિતાયૈવ સુભાષિતમ્
અનુગ્રહાર્થં તુ સત્ત્વાનાં સ્તોત્રચોદનતત્પરઃ ।
ભવિષ્યતિ તદા કાલે યુગાન્તે લોકનિન્દિતે ।
તેન કર્મવિપાકેન ભિન્નદેહો દિવિં ગતઃ
સો ઽનુપૂર્વેણ મેધાવી અનુભૂય વિવિધાં સુખામ્ ।
બોધિં પ્રાપ્સ્યતિ સર્વજ્ઞિંઉત્તમાર્થમચિન્તિયામ્
ચતુર્થે વર્ષશતે પ્રાપ્તે નિર્વૃતે મયિ તથાગતે ।
નાગાહ્વયો નામ સૌ ભિક્ષુઃ શાસને ઽસ્મિં હિતે રતઃ ।
મુદિતાં ભૂમિલબ્ધસ્તુ જીવેદ્ વર્ષશતાનિ ષટ્
માયૂરી નામતો વિદ્યા સિદ્ધા તસ્ય મહાત્મનઃ ।
નાનાશાસ્ત્રાર્થધાત્વર્થં નિઃસ્વભાવાર્થતત્ત્વવિત્
સુખાવત્યાં ચોપપદ્યેત્ યદાસૌ ત્યક્તકલેવરઃ ।
સો ઽનુપૂર્વેણ બુદ્ધત્વં નિયતં સમ્પ્રપત્સ્યતે
સઙ્ગનામા તદા ભિક્ષુઃ શાસ્ત્રતત્ત્વાર્થકોવિદઃ ।
સૂત્રનીતાર્થનેયાનાં વિભજ્ય બહુધા પુનઃ
લોકાભિધાયી યુક્તાત્મા તુચ્છશીલો ભવિષ્યતિ ।
તસ્ય સિદ્ધા શાલદૂતીતિ કથ્યતે
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવેન બુદ્ધિરુત્પન્ન શ્રેયસી ।
સઙ્ગ્રહે સૂત્રતત્ત્વાર્થં શાસનસ્ય ચિરસ્થિતે ।
જીવેદ્ વર્ષશતં સાર્ધં ત્યક્તદેહો દિવિં ગતઃ
અનુભૂય ચિરં સૌખ્યં દીર્ઘસંસારસંસરમ્ ।
અનુપૂર્વેણ ચાત્માસૌ બોધિપ્રાપ્તો ભવિષ્યતિ
એવં બહુવિધાકારો ભિક્ષવો મયિ શાસને ।
પ્રજ્ઞા ધર્મશીલાસ્તુ ભવિતાભૂત્ તદા યુગે
અપશ્ચિમે તુ તદા કાલે નન્દનામતઃ ।
સો ઽપિ મન્ત્રાર્થયુક્તાત્મા તન્ત્રજ્ઞો ઽથ બહુશ્રુતઃ ।
તસ્ય ભદ્રઘટઃ સિદ્ધઃ યક્ષમન્ત્રપ્રચોદિતઃ
મહાયાનાગ્રસૂત્રે તુ મયા ચ કથિતા પુરા ।
તસ્મિં કાલે ઘટે તસ્મિં ઉજ્જહાર મહાતપા
તસ્ય દૃષ્ટસદા તત્ર પુસ્તકે ઽસ્મિં મન્ત્રરૂપિણે ।
રક્ષા ન કારિતા તત્ર ઘટે ઽસ્મિં યક્ષસાધિતે
અનપ્રમાદાત્ સ્મૃતિભ્રંશા ઘટો મૂર્ધ્નટકે હૃતઃ ।
તતો ઽસૌ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ ભિક્ષુર્મન્ત્રતપી અભૂત્
વટં નિરીક્ષયામાસ નાભિપશ્યેત તત્ર વૈ ।
તતો ઽસૌ ક્રોધરક્તાઙ્ગઃ વિસ્ફૂર્જન અભાષત
આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તં શક્રાદ્યાં સમહેશ્વરામ્ ।
મન્ત્રેનાકૃષ્યમાનેયં નાહં મન્ત્રી ન મન્ત્રરાટ્
યે મન્ત્રા બુદ્ધપુત્રૈસ્તુ મન્ત્રા જિનવરૈસ્તથા ।
ભાષિતા નિગ્રહાર્થાય દુર્દાન્તદમકાપિ વા
તે તુ સર્વે ભુવિર્નાસ્તિ થદિ નાકૃષ્યામિ ચોરીણામ્ ।
તતોત્થાય તતો મન્ત્રી સિદ્ધકર્મદૃઢવ્રતઃ
યથા તુ વિહિતે મન્ત્રે પ્રયોગાકૃષ્ટહેતવઃ ।
પ્રયોજયામાસ તં દિક્ષુ ક્ષિપ્રાકર્ષણતત્પરઃ
ક્ષણેન સ્મૃતમાત્રેણ ક્ષિપ્રકર્માયતિહ્યસૌ ।
હુઙ્કારેકેણ માત્રેણ બ્રહ્માદ્યામાનયેદ્ ભુવિ
આકૃષ્ટા સર્વદેવાસ્તુ બ્રહ્માદ્યાઃ સશક્રકાઃ ।
હાહાકારં પ્રમુઞ્ચાના આર્ત્તા ભૈરવનાદિનઃ ।
કિં કરોમ કિમાનીતા નામ યં મન્ત્રાપરાધિનઃ
શીઘ્રં ચ ત્વરમાણસ્તુ ભિક્ષુર્ધીમાં વિશારદઃ ।
દિવૌકસાં મન્ત્રયામાસ ઘટં પ્રત્યર્પયથ ઇતો ઇહ
અન્યોન્યં વૈ સુરાઃ સર્વે સ ભિક્ષુઃ સમ્પ્રભાષતઃ ।
ક્ષિપ્રં વદત ભદ્રં વો યે નેનાપહૃતો ઘટઃ ।
નિરીક્ષયામાસ તે દેવાઃ ન દાસ્યન્તે ઽથ સમન્તતઃ
સમન્વાહરતિ દેવેશઃ કેનાયં ઘટકો ઽપહૃતઃ ।
પશ્યતે વજ્રિણઃ શ્રીમાં બોધિસત્ત્વો મહાદ્યુતિઃ
તસ્યાસ્તિ સુતો ઘોરઃ મહારોષી સુદારુણઃ ।
નિર્મિતો વિઘ્નરૂપેણ વિચેરુઃ સર્વતો જગત્
તેનાસૌ ઘટો નીત દેવેશઃ સમ્પ્રભાષિતમ્ ।
અસ્તિ વજ્રકુલે વિઘ્નઃ ક્રીડતે લીલયા ભુવિ
પૂજિતો ઽહમિમેનેતિ તેનાસૌ ઘટકો હતઃ ।
એવમુક્ત્વા તુ દેવેશઃ પુનરેવ દિવિં ગતાઃ
સર્વે વિસર્જિતા દેવાઃ સ્વમન્ત્રેણૈવ તે તદા ।
ક્ષણેનૈવ તુ તત્રૈકઃ મુહૂર્તસુતરાનપિ
આનયામાસ તં બિઘ્નમવશાત્ સઘટં તદા ।
તતસ્તેન તુ વિઘ્નેન પ્રેતાનાં ઘટમાદદે
તતો નીતેન તુ વિઘ્નેન ઇમાં વાચામભાષિતા ।
પ્રેતલોકે ઘટો નીતઃ ન વયં તત્ર દોષિણઃ
રુષ્ટો સો ઽપિ મહામન્ત્રી તં વિઘ્નમભ્યભાષત ।
ગચ્છ ગચ્છ મહાવિઘ્ન મા ભૂયો એવમાચરેત્
તતસ્તેન તુ તે પ્રેતા આનીતાસ્તત્ક્ષણાદપિ ।
ક્ષુભિતાક્રાન્તમનસઃ દીનાઃ સૂચીમુખા હિ તે
આર્તસ્વરં ચ ક્રન્દેયુર્મહાઘોરતમા હિ તે ।
ચુક્રુતુઃ કરુણાં વાણીં પરિત્રાયસ્વ મહાત્મન
ઘટં વો ઇહ આનીતા યથેષ્ટ કુરુતે વયમ્ ।
મહાકારુણિકો મન્ત્રીં વેપથુ સમ્પ્રજાયતામ્
કરુણાર્દ્રેણ મનસા ઇમાં વાચામભાષત ।
કિં દુઃખં ભવતાં લોકે સમ્પ્રભાષથ મા ચિરમ્
તે ઊચુર્દીનમનસા બુભુક્ષાસ્મત્ સમ્પ્રબાધતે ।
ત્રિષિતાઃ પ્રેતલોકે ઽસ્મિં ચિરં કાલં મહાત્મનઃ
મહાકારુણિકો ભિક્ષુસ્તેષામેવ પ્રદદૌ ઘટમ્ ।
તતસ્તે તુષ્ટમનસાઃ સત્ત્વરામાલયં ગતાઃ ।
તેષાં ચિન્તિતમાત્રેણ અન્નપાનં ભવેદ્ ઘટે
ભવિતા ચન્દનમાલે ઽસ્મિં ભિક્ષુર્નન્દકો ભુવિ ।
તસ્મિં કાલાધમે પ્રાપ્તે જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્ ।
મહાત્મા બોધિનિમ્નસ્તુ ક્ષિપ્રં પ્રાપ્સ્યતિ દુર્લભામ્
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
રાજા ગોમિમુખ્યસ્તુ શાસનાન્તર્ધાપકો મમ
પ્રાચિં દિશિમુપાદાય કશ્મીરે દ્વારમેવ તુ ।
નાશયિષ્યતિ તદા મૂઢઃ વિહારાં ધાતુવરાંસ્તથા
ભિક્ષવઃ શીલસમ્પન્નાં ઘાતયિષ્યતિ દુર્મતિઃ ।
ઉત્તરાં દિશમાશૃત્ય મૃત્યુસ્તસ્ય ભવિષ્યતિ
અમાનુષેણૈવ ક્રુદ્ધેન સરાષ્ટ્રા પશુબાન્ધવઃ ।
આક્રાન્તો ઽદ્રિખણ્ડેન પાતાલં યાસ્યતિ દુર્મતિ
અધો અથ ગતિસ્તસ્ય નરકાન્નરકતરં ભૃશમ્ ।
દુઃખા દુઃખતરં તીવ્રં સમ્પ્રપત્સ્યતિ દારુણમ્
અવીચિર્નામ વિખ્યાતં નરકં પાપકર્મિણા ।
મુચ્યતે ઽસૌ મહાકલ્પં ગોમિષણ્ડો દુરાત્મનઃ ।
અકલ્યાણમિત્રમાગમ્ય કૃતં પાપસુદારુણમ્
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન શાસને ઽસ્મિં તથાગતે ।
પ્રસાદ્યમખિલં ચિત્તં સમ્પ્રભોક્ષ્યથ સમ્પદામ્
બુદ્ધત્વનિયતં માર્ગમ્ અષ્ટાઙ્ગપથયાયિનમ્ ।
ગમિષ્યથ સદા સર્વે અશોકં નિર્જરસં પુરમ્
તસ્યાનન્તરે મહીપાલઃ બુદ્ધપક્ષ ઇતિ શ્રુતઃ ।
મહાયક્ષો મહાત્યાગી બુદ્ધાનાં શાસને રતઃ
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
અતિપ્રીતો હિ નૃપતિઃ શાસ્તુઃ શાસનતત્પરઃ ।
વિહારારામચૈત્યાંશ્ચ શાસ્તુર્બિમ્બાનનુત્તમામ્
વાપ્યઃ કૂપાશ્ચ + + + + + + અનેકધાઃ ।
કારયિત્વા મહારાજા દિવં ગચ્છેદ્ ગતાયુષઃ
તસ્ય સિદ્ધો મહાવીર્યઃ અબ્જકેતુર્મહીતલે ।
પૃથિવાં પાલનાં પ્રાર્થે બોધિસત્ત્વસ્ય મહાત્મને
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવેન જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્ ।
તેન કર્માવશેષેણ ક્ષિપ્રં બોધિમવાપ્નુયાત્
તસ્યાપિ ચ સુતો રાજા મહાસૈન્યો મહાબલઃ ।
ગમ્ભીરયક્ષો વિખ્યાતઃ પૃથિવીમખિલોદિતામ્
સો ઽપિ રાજાથ યુક્તાત્મા તસ્મિં કાલે ભવિષ્યતિ ।
વિહારાવસથચૈત્યાંશ્ચ વાપીકૂપાંશ્ચ નૈકધા ।
કારયિષ્યતિ ન સન્દેહો ભૂપતિઃ સ મહાદ્યુતિઃ
તેનાપિ સાધિતં મન્ત્રં મઞ્જુઘોષસ્ય ધીમતઃ ।
ષડક્ષરં નામ યદ્ વાક્યં મહાર્થં ભોગવર્ધનમ્
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવેન મહાભોગી ભવે હ્યસૌ ।
અનુપૂર્વેણ મેધાવી ક્ષિપ્રં બોધિપરાયણઃ ।
વિવિધાકારકારાંસ્તુ શાસને ઽસ્મિં તથાગતે
ભવિષ્યતિ તદા કાલે ઉત્તરાં દિશિમાશૃતઃ ।
નેપાલમણ્ડલે ખ્યાતે હિમાદ્રેઃ કુક્ષિમાશ્રિતે
રાજા માનવેન્દ્રસ્તુ લિચ્છવીનાં કુલોદ્ભવઃ ।
સો ઽપિ મન્ત્રાર્થસિદ્ધસ્તુ મહાભોગી ભવિષ્યતિ
વિદ્યા ભોગવતી નામ તસ્ય સિદ્ધા નરાધિપે ।
અશીતિવર્ષાણિ કૃત્વાસૌ રાજ્યં તસ્કરવર્જિતમ્
તતઃ પ્રાણાત્યયે નૃપતૌ સ્વર્ગલોકે જજગ્મસુ ।
તત્ર મન્ત્રાશુ સિધ્યન્તિ શીતલા શાન્તિકપૌષ્ટિકા
તારા ચ લોકવિખ્યાતા દેવી પણ્ડરવાસિની ।
મહાશ્વેતા પરહિતોદ્યુક્તા અખિન્નમનસાં સદા
ઇત્યેવમાદયો પ્રોક્તા બહુધા નૃપતયોસ્તદા ।
અનેકધા બહુધાશ્ચૈવ નાનારૂપવિવર્ણિતાઃ
શાસ્તુપૂજકાસ્તે ઽપિ મ્લેચ્છરાજા ન હૈ ।
વવિષઃ સુવૃષશ્ચૈવ ભાવસુ શુભસુસ્તથા
ભાક્રમઃ પદક્રમશ્ચૈવ કમલશ્ચૈવ કીર્ત્યતે ।
ભાગુપ્તઃ વત્સકશ્ચૈવ + + + + + પશ્ચિમઃ
ઉદયઃ જિહ્નુનો હ્યન્તે મ્લેચ્છાનાં વિવિધાસ્તથા ।
અમ્ભોધેઃ ભ્રષ્ટમર્યાદા બહિઃ પ્રાજ્ઞોપભોજિનઃ
શસ્ત્રસમ્પાતવિધ્વસ્તા નેપાલાધિપતિસ્તદા ।
વિદ્યાલુપ્તા લુપ્તરાજાનો મ્લેચ્છતસ્કરસેવિનઃ
અનેકા ભૂપતયો પ્રોક્તા નાના ચૈવ દ્વિજપ્રિયા ।
ભવિષ્યન્તિ તદા કાલે ચીનં પ્રાપ્ય સમન્તતઃ
રાજા હિરણ્યગર્ભસ્તુ મહાસૈન્યો મહાબલઃ ।
વિસ્તીર્ણશ્ચ તન્ત્રશ્ચ પ્રભૂતજનબાન્ધવઃ
મ્લેચ્છપ્રણતો વિજયી ચ શાસ્તુઃ શાસનતત્પરઃ ।
તેનાપિ સાધિતો મન્ત્રઃ કુમારસ્યેવ મહાદ્યુતેઃ
............ વિદ્યારાજામષ્ટ અક્ષરમ્ ।
મહાવીરં નામ વિખ્યાતં સમ્પદાનાં મહાસ્પદમ્
તેન બાલધિયો રાજા રાજ્યહેતોઃ સમાહિતઃ ।
યસ્ય સ્મરિતમાત્રેણ બુદ્ધત્વં નિયતં પદમ્
સો ઽલ્પકાર્યનિયુઞ્જાનઃ રાજ્યહેતો નરાધિપઃ ।
આકાંક્ષમાનયદ્યેવં વરદાનમનુત્તમમ્
બ્રહ્માદ્યા દેવતાં કૃત્સ્નામાજ્ઞાપયતિ સર્વદા ।
કિં પુનર્માનુષાં લોકે ઇતરાં ભાવકુત્સિતામ્
જીવિત્વા વર્ષશતં સાર્ધં દિવં ગચ્છન્મહાનૃપઃ ।
સો ઽનુપૂર્વેણ ધર્માત્મા ઉત્તમાં બોધિમાપ્નુયાત્
તસ્મિં દેશ ઇમા વિદ્યા યે કુમારેણ ભાષિતા ।
સત્વરા તે ઽપિ સિદ્ધ્યન્તે નાન્યે વિદ્યા કદાચન
બોધિસત્ત્વો મહાધીરઃ મઞ્જુઘોષો મહાદ્યુતિઃ ।
તસ્મિં દેશે તુ સાક્ષાદ્ વૈ તિષ્ઠતે બાલરૂપિણઃ
સિદ્ધિક્ષેત્રા ઽથ પરં દિવ્યં માનુષ્યૈઃ સાધયિષ્યતિ ।
તુરુષ્કનામા વૈ રાજા ઉત્તરાપથમાશૃત
મહાસૈન્યો મહાવીર્યઃ તસ્મિં સ્થાને ભવિષ્યતિ ।
કશ્મીરદ્વારપર્યન્તં બષ્કલોદ્યં સકાવિશમ્
યોજનશતસપ્તં તુ રાજા ભુઙ્ક્તે ઽથ ભૂતલમ્ ।
સપ્તસપ્તતિસહસ્રાણિ લક્ષૌ દ્વૌ તસ્ય ભૂપતેઃ ।
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહો તસ્મિં કાલે યુગાધમે
સો ઽપિ સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ જીવેદ્ વર્ષશતત્રયમ્ ।
સાધિતા કેશિની વિદ્યા નરાધ્યક્ષેણ ધીમતા
આત્મના શ્રેયસાર્થં તુ વિહારાં કારયેદ્ બહૂન્ ।
ષડાશીતિસહસ્રાણિ કુર્યાત્ સ્તૂપવરાંસ્તથા
મહાયાનાગ્રધર્મં તુ બુદ્ધાનાં જનનીસ્તથા ।
પ્રજ્ઞાપારમિતા લોકે તસ્મિં દેશે પ્રતિષ્ઠિતા
સ રાજા ભિન્નદેહસ્તુ સ્વર્ગલોકં ગમિષ્યતિ ।
સો ઽનુપૂર્વેણ ક્ષિતીપેશઃ બોધિં પ્રાપ્સ્યતિ મુત્તમામ્
તસ્યાન્તરે ક્ષિતિપતેઃ મહાતુરુષ્કો નામ નામતઃ ।
ધીમતઃ બહુમતઃ ખ્યાતો ગુરુપૂજકતત્પરઃ ।
સદા સો ઽપિ સાધે સ મન્ત્રં વૈ તારાદેવીં મહર્દ્ધિકામ્
સો ઽપિ પ્રસિદ્ધમન્ત્રસ્તુ રાજ્યહેતો થ ભૂતલે ।
મહાયક્ષા મહાસૈન્યઃ મહેશાક્ષો ઽથ ભૂપતિઃ
સમ્મતો બન્ધુવર્ગાણાં રાજા સો ઽપિ ભવિષ્યતિ ।
અષ્ટૌ સહસ્રવિહારાણાં તસ્મિં કાલે ભવિષ્યતિ
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવેન જીવેદ્ વર્ષશતદ્વયમ્ ।
યદાસૌ ભિન્નદેહસ્તુ તુષિતેભ્યોપપદ્યતે ।
સોન્મત્તો દેવપુત્રાણાં બોધિસત્ત્વો મહર્દ્ધિકઃ
સો ઽનુપૂર્વેણ ધર્માત્મા બોધ્યઙ્ગ સમભિપૂરતઃ ।
પ્રાપ્નુયામતુલાં બોધિં સો ઽનુપૂર્વેણ યત્નતઃ
તત્ર દેશે સદા કાલં તિષ્ઠતે પ્રવરં બહુ ।
જિનૈસ્તુ કથિતં પૂર્વં અધુના ચર્યયા ભુવિ ।
વીતરાગૈઃ સમાક્રાન્તં નાગૈશ્ચાપિ મહર્દ્ધિકૈઃ
લોકપાલાઅસ્તથા યક્ષાઃ શાસ્તુ શાસનરક્ષકાઃ ।
ભવિષ્યન્તિ તદા કાલે સદ્ધર્મા રક્ષકા ભુવિ
એવં બહુવિધાઃ પ્રોક્તાઃ ભૂપાલા લોકવિશ્રુતાઃ ।
કથિતાઃ કથયિષ્યન્તિ તસ્મિં કાલે સુદારુણે
પશ્ચાદ્દેશપર્યન્તં ઉજ્જયન્યામતઃ પરે ।
સમુદ્રતીરપર્યન્તં લાડાનાં જનપદે તથા
શીલાહ્વો નામ નૃપતિઃ બુદ્ધાનાં શાસને રતઃ ।
પુરીં વલભ્ય સમ્પ્રાપ્તો ધર્મરાજા ભવિષ્યતિ
વિહારાં ધાતુવરાં ચિત્રાં શ્રેયસાં પ્રાણિનાંસ્તથા ।
કારયિષ્યતિ યુક્તાત્મા ભૂપતિર્ધર્મવત્સલઃ
પૂજાં ચ વિવિધાકારાં જિનબિમ્બાં મનોરમામ્ ।
પૂજયેદ્ધાતુવરાં અગ્ર્યાં લોકનાથેભ્યો યશસ્વિષુ ।
નાસૌ મન્ત્રસિદ્ધસ્તુ કેવલં કર્મજોત્તમઃ
તત્ર દેશે સમાખ્યાતો ભિક્ષુઃ પિણ્ડચારિકઃ ।
શીલવાં બુદ્ધિસમ્પન્નો બુદ્ધાનાં શાસને રતઃ
કાલચારી મહાત્માસૌ પ્રવિષ્ટો પિણ્ડરાચિકમ્ ।
પશ્યતે રાજકુલં શ્રેષ્ઠં વિસ્તીર્ણં ચ જનાવૃતમ્
પ્રવિષ્ટો તત્ર ભિક્ષાર્થી ક્ષુધયા ચ સમન્વિતઃ ।
તૃષિતો ક્લાન્તમનસો ન લેભે પિણ્ડકં તદા
ગૃહીત્વાસૌ પુરુષૈઃ ક્ષિપ્રં નિર્યયુઃ તદ્ગૃહાત્ પરમ્ ।
તતો સૌદ્વિગ્નમનસો રક્ષિતો રાજભટૈસ્તદા
નિર્યયુર્નગરાત્ તસ્માત્ સ્વાલયં તત્ક્ષણાદ્ ગતઃ ।
ક્ષુધિતો તૃષિતશ્ચૈવ દુઃખી ચ દુર્મતિં ગતઃ
તતો ઽસૌ ભક્તચ્છિન્નસ્તુ અર્ધરાત્રે સમુપસ્થિતે ।
પ્રાણત્યાગં તદા ચક્રુઃ યતી સૌ લઘુચેતસઃ ।
પ્રણિધિં ચ તદા ચક્રે લાડાનામધિપતિર્ભવેત્
તતો ઽસૌ કાલગતો ભિક્ષુર્ધરાખ્યે નૃપતૌ કુલે ।
ઉત્પદ્યેત મહાત્માસૌ શાસ્તુઃ શાસનપૂજકઃ
દશવર્ષાણિ વિંશં ચ રાજ્યં કૃત્વા મકણ્ટકમ્ ।
લુબ્ધઃ સ્વજનપ્રયોગેણ અજીર્ણયતિમૂર્છિતઃ
ભિન્નદેહો તતો રાજા કાલં કૃત્વા દિવિં ગતઃ ।
દેવા તુષિતવરા નામ મૈત્રેયો યત્ર તિષ્ઠતિ
ધર્મશ્રાવી મહાત્માસૌ તત્રાસૌ ઉપપત્સ્યતે ।
ધર્મં શૃણ્વન્તિ સત્કૃત્ય મૈત્રેયસ્ય મહાદ્યુતેઃ
સો ઽનુપૂર્વેણ બોધિં ચ .... પ્રાપ્સ્યતિ દુર્લભામ્ ।
શીલાખ્યે નૃપતૌ વૃત્તે ચપલસ્તત્ર ભવિષ્યતિ
વર્ષાર્ધપક્ષમેકં તુ પઞ્ચ માસાં તથૈવ તુ ।
રાજ્યં કૃત્વા વિભિન્નો ઽસૌ શસ્ત્રિભિઃ શસ્ત્રજીવિભિઃ
સ્ત્રીકૃતેનૈવ તુ દોષેણ શસ્ત્રભિન્નો અધો ગતઃ ।
તસ્યાપ્યનુજો ધ્રુવાખ્યસ્તુ ધ્રુવઃ સ્થાવરતાં ગતઃ
સેવક કૃપણો મૂર્ખઃ લાડાનામધિપતિર્ભવેત્ ।
શેષા નરાધિપાઃ સર્વે મૂર્ધાન્તાસ્તુ સેવકાઃ
તેષાં ચ પૂર્વજા વંશાઃ શીલાહ્વોપરતે તદા ।
ભવિતા ભૂપતયઃ સર્વે અમ્ભોજે તીરપર્ષગાઃ
નૃપઃ ઇન્દ્રો સુચન્દ્રશ્ચ ધનુઃ કેતુસ્તથૈવ ચ ।
પુષ્પનામો તતઃ પ્રોક્તા વારવત્યાં પુરોદ્ભવઃ
બલભ્યાં પુરિમાગમ્ય આદ્યમસ્યાનુપૂર્વકા ।
પ્રભનામા સહસ્રાણિ વિષ્ણુનામા તથૈવ ચ
અનન્તા નૃપતયો પ્રોક્તા યાદવાનાં કુલોદ્ભવાઃ ।
તેષામપશ્ચિમો રાજા વિષ્ણુનામા ભવિષ્યતિ
ઋષિશાપાભિભૂતસ્તુ સપૌરજનબાન્ધવઃ ।
અસ્તં ગતે નૃપો ધીમાં ઉદકે પ્લાવિતા પુરી
દ્વારવત્યા તદા તસ્ય મહોદધિસમાશ્રિતા ।
ઉત્તરાં દિશિ સર્વત્ર નાનારમ્ભનિતમ્બયોઃ
અનન્તા નૃપતયઃ પ્રોક્તા નાનાજાતિસમાશૃતાઃ ।
શકવંશ તદા ત્રિંશત્ મનુજેશા નિબોધતા
દશાષ્ટ ભૂપતયઃ ખ્યાતા સાર્ધભૂતિકમધ્યમા ।
અન્તે નાગસેના તુ વિલુપ્તા તે પરે તદા
તતો વિષ્ણુહરશ્ચૈવ કુન્તનામાજિતઃ પરઃ ।
ઈશાનસર્વપઙ્ક્તિશ્ચ ગ્રહસુવ્ર તથાપરઃ
તતસ્તે વિલુપ્તરાજાનઃ ભ્રષ્ટમર્યાદ સર્વદા ।
વિષ્ણુપ્રભવૌ તત્ર મહાભોગો ધનિનો તદા
મધ્યમાત્ તૌ ભકારાદ્યૌ મન્ત્રિમુખ્યૌ ઉભૌ તદા ।
ધનિનૌ શ્રીમતૌ ખ્યાતૌ શાસને ઽસ્મિં હિતે રતૌ ।
જપ્તમન્ત્રૌ તથા મન્ત્રે કુમારસ્ત્વયિ મન્ત્રરાટ્
તતઃ પરેણ ભૂપાલો જાતાના મનુજેશ્વરૌ ।
સપ્તમષ્ટશતા ત્રીણિ શ્રીકણ્ઠાવાસિનસ્તદા
આદિત્યનામા વૈશ્યાસ્તુ સ્થાનમીશ્વરવાસિનઃ ।
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહો અન્તે સર્વત્ર ભૂપતિઃ ।
હકારાખ્યો નામતઃ પ્રોક્તો સાર્વભૂમિનરાધિપઃ
તત્ર દેશે ઇમે મન્ત્રા સિદ્ધિં ગચ્છેયુ વૈ તદા ।
ધર્મરાજેન યે પ્રોક્તા વિદ્યા શાન્તિકપૌષ્ટિકા
વિવિધાં ભોગવિષયાં સમ્પદાં વિવિધાંસ્તથા ।
નાના ચ રૂપધારિણ્યો યક્ષિણ્યશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ
ભવિષ્યન્તિ તત્ર વૈ સિદ્ધા તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
દક્ષિણાં દિશિમાશ્રિત્ય સસમુદ્રાં વસુન્ધરામ્
રાજા શ્વેતસુચન્દ્રશ્ચ સાતવાહન એવ તુ ।
મહેન્દ્રં શઙ્કરશ્ચૈવ વલ્લભો ઽથ મહીપતિઃ
સુકેશિકેશિશ્ચ વિખ્યાતા દક્ષિણાં દિશિ ।
મઙ્ગલો વલ્લભઃ પ્રોક્તો ગોવિન્દઃ બૃન્દખેતુઃ
મુત્પાતઃ પોતશ્ચૈવ મહેન્દ્રઃ ચન્દ્ર એવ તુ ।
ગોપેન્દ્રો ઇન્દ્રસેનશ્ચ પ્રદ્યુમ્નો માધવસ્તદા
ગણશઙ્કરશ્ચૈવ વ્યાઘ્રં સિંહો તથા બુધઃ ।
બુધઃ શુદ્ધસ્તથા કુમ્ભઃ નિકુમ્ભશ્ચૈવ કીર્ત્યતે
મથિતઃ સુમિતશ્ચૈવ .......... ।
બલઃ પુલિનશ્ચૈવ સુકેશિઃ કેશિનસ્તથા
અનન્તા બહવો ખ્યાતા ભૂપાલા દક્ષિણાં દિશિ ।
અતીતાનાગતા ચાપિ વર્ત્તમાના નિબોધિતા
નાનામૃત્યુભવે હ્યેતે નાનાવ્યાધિસમાપ્લુતા ।
શસ્ત્રસમ્પાતદુર્ભિક્ષૈઃ મૃતાઃ કેચિદ્ દિવિં ગતાઃ
ઇત્યેતે નૃપતયઃ સર્વે કથિતા વિપુખસ્તથા ।
મહેન્દ્રાન્ત નૃપોતાખ્યાતઃ તથાસહતિસ્તથા
........ ભવિષ્યન્તિ તદા અભૂત્ ।
તસ્મિં કાલે તદા દેશે મન્ત્રાણાં સિદ્ધિમિચ્છતામ્
સાધનીયા ઇમા મન્ત્રાઃ ક્રોધાદ્યાઃ કુલિશોચિતાઃ ।
આભિચારુકકર્મેષુ વશ્યાર્ત્થે ચ તથા હિતમ્
મઞ્જુશ્રિયો ઽથ માહાત્મા વૈ કુમારો બાલરૂપિણઃ ।
સિધ્યતે ચ તદા દેશે કલિપ્રાપ્તે ચ તદા યુગે
પર્વતવિન્ધ્યમાશૃતં સાગરે લવણોદકે ।
કાર્તિકેયેતિ સમાખ્યાતઃ સત્ત્વાનાં વરદાયકઃ
આજ્ઞાં ભો બોધિસત્ત્વેન મઞ્જુઘોષેણ ધીમતા ।
સત્ત્વાનાં હિતકામ્યર્થં નિવસેદ્ દક્ષિણાં દિશિ
કાર્તિકેયસ્ય યે મન્ત્રાઃ કથિતા મઞ્જુભાણિના ।
તસ્મિં દેશે તદા સિદ્ધિઃ ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ
શ્રીપર્વતે તદા દેશે વિન્ધ્યકુક્ષિનિતમ્બયોઃ ।
દ્વીપેષ્વેવ ચ સર્વત્ર કલિઙ્ગોદ્રેષુ કીર્ત્યતે
ત્રૈગુણ્યા મ્લેચ્છદેશેષુ ...... સમન્તતઃ ।
અમ્ભોધેઃ કુક્ષિતીરાન્તાઃ નૃપા ખ્યાતા અનન્તકાઃ
કામરૂપકલાખ્યા હિ હિમાદ્રેઃ કુક્ષિમાશ્રિતાઃ ।
બહવો નૃપતયો પ્રોક્તા ઉદ્રસન્ધિષુ સર્વદા
નાનામ્લેચ્છગણાધ્યક્ષા શાસ્તુપૂજકતત્પરાઃ ।
ઇન્દ્રો સુચન્દ્રમહેન્દ્રશ્ચ ભૂપાલ મ્લેચ્છવાસિનઃ
ક્ષ્માપાલૌ ઉભૌ તત્ર ષોઅડશાર્દ્ધા શાસને રતા ।
પૂજકાઃ શાસ્તુબિમ્બાનાં ત્વત્પ્રસાદા ........
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહો પ્રસન્ના શાસને જિને ।
બહવો નૃપવરાઃ પ્રોક્તાઃ પૂર્વાયાં દિશિમાશૃતાઃ ।
અતીતાનાગતા યે તુ વર્ત્તમાનાશ્ચ સર્વદા
આદ્યં નૃપવરં વક્ષ્યે ગૌડાનાં વંશજો ભુવિ ।
જાતો ઽસૌ નગરે રમ્યે વર્ધમાને યશસ્વિનઃ
લોકાખ્યો નામ સૌ રાજા ભવતિ ગૌડવર્ધનઃ ।
મામાનુત્પન્નલોકે ઽસ્મિં ભવિતાસૌ ધર્મચિન્તકઃ
બહવઃ ક્ષિતિપાઃ ક્રાન્તા વિવિધા જીવકર્મિણઃ ।
મધ્યકાલે સમાસ્વાસા મધ્યમા મધ્યધર્મિણઃ ।
અનન્તે વ યુગે નૃપેન્દ્રા શૃણુ તત્ત્વતઃ
સમુદ્રાખ્યો નૃપશ્ચૈવ વિક્રમશ્ચૈવ કીર્ત્તિતઃ ।
મહેન્દ્રનૃપવરો મુખ્ય સકારાદ્યો મતઃ પરમ્
દેવરાજાખ્યનામાસૌ ....... યુગાધમે ।
નિર્દ્ધાખ્યે નૃપઃ શ્રેષ્ઠઃ બુદ્ધિમાન્ ધર્મવત્સલઃ
તસ્યાપ્યનુજો બલાધ્યક્ષઃ શાસને ચ હિતે રતઃ ।
પ્રાચીં સમુદ્રપર્યન્તાં ચૈત્યાલઙ્કૃતશોભનામ્
કરિષ્યતિ ન સન્દેહઃ કૃત્સ્નાં વસુમતીં તદા ।
વિહારારામવાપીશ્ચ ઉદ્યાના મણ્ડવકાં સદા
કરિષ્યતિ તદા શ્રીમાં સઙ્ક્રમાં સેતુકારકઃ ।
શાસ્તુર્બિમ્બાન્ તદા પૂજેત્ તત્પ્રસન્નાંશ્ચ પૂજયેત્
કૃત્વા રાજ્યં મહીપાલો નિઃસપત્નમકણ્ટકમ્ ।
જીવેદ્ વર્ષાં ષટ્તૃંશત્તૃંશાહં પ્રવ્રજેનૃપઃ
તતોત્માનં ઘાતયેદ્ રાજા ધ્યાયન્તઃ સમ્પ્રમૂર્ચ્છિતઃ ।
પુત્રશોકાભિસન્તપ્તઃ યતિવૃત્તિસમાશૃતઃ
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ નરકેભ્યોપપદ્યત ।
ત્રીણિ એકં ચ દિવસાનિ ઉષિત્વા નરકં ગતિમ્
દેહમુત્સૃજ્ય દિવિં ગચ્છેત્ સદા નૃપઃ ।
દેવાનાં સુકૃતિનાં લોકઃ શુદ્ધાવાસ ઇતિ સ્મૃતઃ ।
દેવરાજા ભવેત્ તત્ર શુદ્ધાત્મા બોધિનિમ્નગઃ
શતશઃ સહસ્રશશ્ચૈવ અનુભૂય દિવિં સુખમ્ ।
પુનરેવ માનુષ્યં પ્રાપ્ય બુદ્ધો ભૂયો ભવાન્તરે ।
તેનૈવ કારિતં કર્મ અન્યજન્મેષુ દેહિનામ્
પુરીમુજ્જયનીં ખ્યાતા કાલવાનાં જને તદા ।
તત્રાયનીમુખ્યઃ વણિજો યો મહાધનઃ
બુદ્ધાનામસમ્ભવે કાલે શૂન્યે લોકે નિરાસ્પદે ।
પ્રત્યેકબુદ્ધા લોકે ઽસ્મિં વિહરન્તિ મહર્દ્ધિકાઃ
સત્ત્વાનાં હિતકામાય વિચરન્તિ મહીતલે ।
પુરી ઉજ્જયિની પ્રાપ્ય પ્રવિષ્ટા પિણ્ડચારિકા ।
વર્ગચારિણો મહાત્માનઃ રથ્યાયામવતરતત્
વાણ્યાજેયસ્તુસ્તદા સૈવ દુષ્ટ્વા તુ સંમુખાં મુનિમ્ ।
નિમન્ત્રયામાસ તદા ભક્તેન સ્વગૃહં ચૈવ નયેત્ તદા ।
નીત્વા મુનિવરાં ક્ષિપ્રમાસનેન નિમન્ત્રયેત્
સઙ્ઘીભવધ્વ ભવતઃ ભક્તકાલો ઽયમુપસ્થિતઃ ।
તે ઽપિ તૂષ્ણીં મહાત્માનો ન વાચાં ભાષિરે તદા
પાત્રં ચ નામયામાસ વાણિજે યસ્ય સર્વદા ।
વણિજા ઇઙ્ગિતજ્ઞાશ્ચ બુદ્ધિમન્તો ભવેત્ તદા
પાત્રં ચ પૂરયામાસ વિવિધાકારભોજનૈઃ ।
તદાસૌ સ્વહસ્તેનૈવ તેષાં પ્રાયચ્છ યત્નતઃ
ગૃહીત્વા તુ તતઃ સર્વે પ્રજગ્મુઃ સર્વતોનભમ્ ।
દીપમાલેવ દૃશ્યન્તે વ્યોમમૂર્ત્તિસમાશ્રિતાઃ
તતો ઽસૌ હૃષ્ટરોમસ્તુ સંવેગબહુલસ્તદા ।
ભૂમ્યાં ચ પતિતસ્તત્ર ઋદ્ધ્યા વર્જિતમાનસઃ
પ્રણિધિં ચ તદા ચક્રે પ્રવ્યાહારવભં યથા ।
અનેન કુશલમૂલેન યન્મયા પ્રાપ્તમદ્યતઃ
એષા મુનિવરા મગ્ર ભવેદ્ બુદ્ધો હ્યનુત્તરઃ ।
દશજન્મસહસ્રાણિ ચક્રવર્ત્તી તદા ભુવિ
તતો ઽસૌ વ્યુક્તદેહસ્તુ કોટિષષ્ટિદિવૌકસામ્ ।
અનુભૂય ચિરં સૌખ્યં ત્યક્ત્વા જન્મ દિવૌકસામ્
માણુષાણાં તદા જન્મ પ્રાપ્નુયાત્ પરવશા ઇહ ।
તસ્ય રાજકુલે જન્મ ભવતીહ તુ સર્વદા
બાલાખ્યો નામ સૌ નૃપતિર્ભવિતા પૂર્વદેશકઃ ।
આજન્મસહસ્રાણિ ચિરસૌખ્યમનાવૃતમ્ ।
પ્રાપ્નુવન્તિ યા નૃપતિઃ શ્રીમાં સર્વજ્ઞત્વં ચ પશ્ચિમમ્
એવં બહુવિધં મત્વા સમ્પદો વિપુલાસ્તથા ।
કો નુ કુર્યાત્ તદા શાસ્તુઃ પૂજનાધ્યેષણાંસ્તથા ।
કારાંશ્ચ શ્રેયસીં યુક્તાં બોધિમાર્ગવિયોજનીમ્
તસ્યાપરેણ નૃપતિઃ ગૌડાનાં પ્રભવિષ્ણવઃ ।
કુમારાખ્યો નામતઃ પ્રોક્તઃ સો ઽપિ રત્યન્તધર્મવામ્
તસ્યાપરેણ શ્રીમાં ઉકારાખ્યેતિ વિશ્રુતઃ ।
તતઃ પરેણ વિશ્લેષ તેષામન્યોન્યતેષ્યતે
મહાવિશ્લેષણા હ્યેતે ગૌડા રૌદ્રચેતસઃ ।
તતો દેવ ઇતિ ખ્યાતો રાજા માગધકઃ સ્મૃતઃ
સો ઽપ્યતહતવિધ્વસ્તરિપુભિઃ સમતા વૃતઃ ।
યસ્યાપરેણ ચન્દ્રાખ્યઃ નૃપતિત્વં કારયેત્ તદા
સો ઽપિ શસ્ત્રવિભિન્નસ્તુ પૂર્વચોદિતકર્મણા ।
તસ્યાપિ સુતો દ્વાદશ ગણનાં જીવેન્માસપરમ્પરમ્
સો ઽપિ વિભિન્નશસ્ત્રેણ બાલ એવ અભૂત્ તદા ।
તેષાં પરસ્પરોપવિઘ્નચિત્તાનાં રૌદ્રાણામહિતે રતામ્
ભવિષ્યતિ તદા કાલે ભકારાખ્યો નૃપપુઙ્ગવઃ ।
અગ્રણીર્ગૌડલોકાનાં મહાવ્યાધિસમાકુલઃ
તેનૈવ વ્યાધિના આર્ત્તઃ કાલં કૃત્વા અધો ગતઃ ।
તસ્યાપરેણ દકારાખ્યઃ કતિપાયાં દિવસાં દશ
ભવિતા ગૌડદેશે ઽસ્મિં ગઙ્ગાતીરસમાશૃતઃ ।
તસ્યાપરેણ ભકારાખ્યસ્ત્રીણિ દિવસાનિ કારયેત્
તતો ગોપાલકો રાજા ભવિતા સર્વદસ્તદા ।
પ્રિયવાદી ચ સો રાજા ઘૃણી ચૈવ મહાબલઃ
સ્ત્રીવશઃ કૃપણો મૂર્ખઃ જિતશત્રુર્ભવેદ્ યુવામ્ ।
કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય મહાત્યાગી ભવેત્ તદા
વિહારાંશ્ચૈત્યવરાં રમ્યામારામાં વિવિધાસ્તદા ।
વાપ્યો ઽથ જલસમ્પન્ના સત્રાગારાં સુશોભનામ્
સેવતો બહવસ્તસ્ય યશઃ કીર્ત્યાથમુદ્યતઃ ।
દેવાયતનરમ્યાં વૈ ગુણાવસથકારિણઃ
પાષણ્ડીભિઃ સમાક્રાન્તં નાનાતીર્ત્થિકવાસિભિઃ ।
આક્રાન્તઃ સો દિશઃ સર્વા સમુદ્રાતીરચર્યગાઃ
ક્રિપી ભોગી પ્રમાદી ચ સં રાજા ધર્મવત્સલઃ ।
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ સ પ્રાચીં દિશિ મૂર્જિતઃ
સદ્યાતીસારસંયુક્તવાર્દ્ધિક્યે સમુપસ્થિતઃ ।
ગઙ્ગાતીરમુપાશ્રિત્ય રાજ્યં કૃત્વા તુ વૈ તદા ।
વિંશદ્ વર્ષાણિ સપ્તં ચ જન્મનાશીતિકો મૃતઃ
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ તિર્યગેભ્યો ઽપિપદ્યતે ।
નાગરાજા તતઃ શ્રીમાન્ ધર્મવત્સલઃ ।
યેનાસ્ય કારિતં ચૈત્ય શાસ્તુબિમ્બં મનોરમમ્
વિહારાં કારિતવાંશ્ચાત્ર સઙ્ઘસ્યાર્થે તદા ભુવિ ।
તેન કર્મવિપાકેન અન્તિમે ચ ભવે શ્રિતે
બુદ્ધત્વં નિયતં માર્ગં પ્રાપ્નુયાદચલં પદમ્ ।
તતઃ પરેણ ગૌડાનાં તીર્થિકાક્રાન્તપુરં ભુવિ
તા પૂર્વદેશે ઽસ્મિન્ નગરે તીર્થિકસમાહ્વયે ।
ભગવાખ્યે નૃપે ખ્યાતઃ ગૌડાનાં પ્રભવિષ્ણવઃ
અભિષિક્તો દક્ષિણાત્યેન પ્રતિના પ્રભવિષ્ણુના ।
રાજ્યં કૃત્વા તુ વૈ તત્ર પશ્ચિમાં દિશિમાગતઃ
પ્રવિશ્ય નગરીં રમ્યાં સાકેતાં તુ યથેપ્સિતઃ ।
અરિણા ભૂતસ્તુ પુનરેવ નિવર્તતે
પ્રાચીં સમુદ્રપર્યન્તાં તસ્કરૈશ્ચ સમાવૃતઃ ।
સસ્ત્રપ્રહારવિધ્વસ્તમૃતો ઽસૌ પ્રેતતાં ગતઃ
ત્રીણિ વર્ષાણિ કૃત્વાસૌ ભૂપાલો રાજ્યમલ્પકમ્ ।
તતો દસ્યુભિર્ગ્રસ્તઃ મૃતઃ પ્રેતમહર્દ્ધિકઃ ।
ત્રીણિ વર્ષાણિ તત્રૈવ પ્રેતેભ્યો રાજ્યમકારયેત્
તતો ઽપિ સો ત્યક્તદેહસ્તુ પ્રેતલોકાં સુદારુણામ્ ।
તસ્માન્મુક્તજન્માનઃ સ્વર્લોકં ચ સદા વ્રજેત્
તસ્યાધરેણ નૃપતિસ્તુ સમુદ્રાખ્યો નામ કીર્ત્તિતઃ ।
ત્રીણિ દિવસાનિ દુર્મેધઃ રાજ્યં પ્રાપ્સ્યતિ દુર્મતિઃ
તસ્યાપ્યનુજો વિક્યાતઃ ભસ્મમાખ્યો નામ નામતઃ ।
પ્રભુઃ પ્રાણાતિપાતસંયુક્તઃ મહાસાવદ્યકારિણઃ ।
નિર્ઘૃણી અપ્રમત્તશ્ચ સ્વશરીરે તુ યત્નતઃ
પરલોકાર્થિને નાસૌ બલિસત્ત્વદિહૈવ તુ ।
અકલ્યાણમિત્રમાગમ્ય પાપં કર્મ કૃતં બહુ
દ્વિજૈરાક્રાન્તતદ્રાજ્યં તાર્કિકૈઃ કૃપણૈસ્તથા ।
વિવિધાકારભોગાંશ્ચ માનુષા પિતરાસ્તથા
વિવિધાં સમ્પદાં સો ઽપિ પ્રાપ્તવાન્ નૃપતિસ્તથા ।
સો ઽનુપૂર્વેણ ગત્વાસૌ પશ્ચિમાં દિશિ ભૂપતિઃ ।
કશ્મીરદ્વારપર્યન્તં ઉત્તરાં દિશિમાશૃતઃ
તત્રાપિ જિતસઙ્ગ્રામી રાજ્યં કૃત્વા તુ વૈ તદા ।
દ્વાદશાબ્દાનિ સર્વત્ર માસાં પઞ્ચદશસ્તથા
પૃથિવ્યામાર્તરોગો ઽસૌ મૂર્છિતશ્ચ પુનઃ પુનઃ ।
મહાદુઃખાભિભૂતસ્તુ ભિન્નદેહ અધોગતઃ
તેષાં પરસ્પરતો દ્વેષે લુબ્ધાનાં રાજ્યહેતુનામ્ ।
મહાશસ્ત્રોપસમ્પાતં કૃત્વા તે તુ પરસ્પરમ્
અભિષિચ્ય તદા રાજ્યં સકરાખ્યં બાલદારકમ્ ।
ચિહ્નમાત્રં તુ તં કૃત્વા પુનરેવ નિવર્ત્તતે ।
યૈર્દ્વિજાતિમુક્યાનાં ભિન્નાસ્તે ઽપિ પરસ્પરમ્
માગધાં જનપદાં પ્રાપ્ય પુરે ઉદુમ્બરાહ્વયે ।
દ્વૈ બાલૌ દ્વિજાતિમુખ્યશ્ચ અભિષેચ્ય સ્વયં ભુવિ
તતો ઽનુપૂર્વેણ ગત્વાસૌ પ્રાચીં દિશિમાશૃતઃ ।
ગૌડાં જનપદાં પ્રાપ્ય નિઃસપત્ના હ્ય વૈ તદા
ઘાતિતૌ બાલમુખ્યૌ તૌ કલિઙ્ગક્ષુ દુરાત્મના ।
અકલ્યાણમિત્રમાગમ્ય કૃતં પ્રાણિવધો બહુમ્
પૂર્વસમ્માનિતા યે તુ નૃપૈર્વિગ્રહમાનિભિઃ ।
ઘાતયામાસ સર્વેષાં ગૌડાનાં જનવાસિનામ્
સોમાખ્યો ઽપિ તતો રાજા એકવીરો ભવિષ્યતિ ।
ગઙ્ગાતીરપર્યન્તં વારાણસ્યામતઃ પરમ્
નાશયિષ્યતિ દુર્મેધઃ શાસ્તુર્બિમ્બાં મનોરમામ્ ।
જિનૈસ્તુ કથિતં પૂર્વં ધર્મસેતુમનલ્પકમ્
દાહાપયતિ દુર્મેધઃ તીર્ત્થિકસ્ય વચે રતઃ ।
તતો ઽસૌ ક્રુદ્ધલુબ્ધસ્તુ મિત્થ્યામાની હ્યસંમતઃ
વિહારારામચૈત્યાંશ્ચ નિર્ગ્રન્થાં વસથાં ભુવિ ।
ભેત્સ્યતે ચ તદા સર્વાં વૃત્તિરોધમકારક
ભવિષ્યતે ચ તદા કાલે મધ્યદેશે નૃપો વરઃ ।
રકારાદ્યોતયુક્તાત્મા વૈશ્યવૃત્તિમચઞ્ચલઃ
શાસને ઽસ્મિં તથા શક્ત સોમાખ્યસસમો નૃપ ।
સો ઽપિ યાતિ તવાન્તેન નગ્નજાતિનૃપેણ તુ
તસ્યાપ્યનુજો હકારાખ્ય એકવીરો ભવિષ્યતિ ।
મહાસૈન્યસમાયુક્તઃ શૂરઃ ક્રાન્તવિક્રમઃ
નિર્ધારયે હકારાખ્યો નૃપતિં સોમવિશ્રુતમ્ ।
વૈશ્યવૃત્તિસ્તતો રાજા મહાસૈન્યો મહાબલઃ
પૂર્વદેશં તદા જગ્મુઃ પુણ્ડ્રાખ્યં પુરમુત્તમમ્ ।
ક્ષત્રધર્મં સમાશૃત્ય માનરોષમશીલિનઃ
ઘૃણી ધર્માર્ત્થકો વિદ્વાં કુર્યાત્ પ્રાણિવધં બહૂન્ ।
સત્ત્વાનુપીડનપરો નિગ્રહાયૈવ સો રતઃ
પરાજયામાસ સોમાખ્યં દુષ્ટકર્માનુચારિણમ્ ।
તતો નિષિદ્ધઃ સોમાખ્યો સ્વદેશેનાવતિષ્ઠતઃ
નિવર્તયામાસ હકારાખ્યઃ મ્લેચ્છરાજ્યે મપૂજિતઃ ।
તુષ્ટકર્મા હકારાખ્યો નૃપઃ શ્રેયસા ચાર્થધર્મિણઃ
સ્વદેશેનૈવ પ્રયાતઃ યથેષ્ટગતિનાપિ વા ।
તૈરેવ કારિતં કર્મ રાજ્યહર્ષીસમન્વિતૈઃ
અધુના પ્રાપ્તવાં ભોગાં રાજ્યવૃત્તિમુપાશૃતામ્ ।
પૂર્વં પ્રત્યેકબુદ્ધાય ભક્તાચ્છાદનદત્તવામ્
પાદુકૌ ચ તદા દત્તૌ ચ્છત્રચામરભૂષિતમ્ ।
તસ્ય ધર્મપ્રભાવેતૌ મહારાજ્યતૃદેવતૌ
ભુક્તવાં ભોગસમ્પત્તીઃ દેવમનુષ્યસર્વદા ।
સોમાખ્યો દ્વિજાહ્વયો મહાભોગી ભવે હ્યસૌ
ભોગાં દ્વિજાતિષુ દત્ત્વા વૈ રાજ્યં કૃત્વા વૈ તદા ।
........ સાર્ધં સપ્તમં તથા
વર્ષાં દશ સપ્તં ચ માસમેકં તથાપરમ્ ।
દિવસાં સપ્તમષ્ટૌ ચ મુખરોગસમાકુલઃ
કૃમિભિર્ભક્ષમાણસ્તુ કાલં કૃત્વા અધોગતિ ।
અમાનુષાક્રાન્તવિધ્વસ્તં તત્ પુરં ચ અભૂત્ તદા
માણુષેણૈવ દોષેણ જ્વરાર્તો વ્યાધિમૂર્ચ્છિતઃ ।
મૃતો મન્ત્રપ્રયોગેણ રાજાસૌ કાલગતસ્તદા
અવીચીર્નામ વિખ્યાતં નરકં પાપકારિણા ।
તત્રાસૌ ઉપપદ્યેત પાપકર્માન્તચારિણઃ
મહાકલ્પં તદા નરકે પચ્યતે ઽસૌ દુષ્ટચેતસઃ ।
તતો ટટં હહવં ચૈવ સઞ્જીવં કાલસૂત્રં તુ
અસિપત્રવનં ઘોરં અનુભૂય પુનઃ પુનઃ ।
તિર્યક્પ્રેતલોકં ચ ........ પુનસ્તથા
એવં જન્મસહસ્રાણિ સંસારે સંસરતઃ પુનઃ ।
નાસૌ વિન્દતિ સૌખ્યાનિ દુઃખભાજી ભવેદ્ સદા
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન શાસને ઽસ્મિં તથાગતે ।
પ્રસાદ્યમખિલં ચિત્તં ગચ્છધ્વં નિર્જરસમ્પદમ્
બુદ્ધે કારાપકારાં ચ અનન્તા ભવતિ કર્મતા ।
બુદ્ધે પ્રાસાદઃ કર્તવ્યઃ ધર્મસઙ્ઘે ચ વૈ તથા
ભવન્તિ લોકે અગ્રસ્તુ ચિરન્તે પૂજકા નૃપા ।
મહેશાખ્યમહેરાજ્યં મહાભોગા ધનેશ્વરા
પ્રાપ્નુયાદ્ વિવિધાં સોખ્યાં સમ્પદાં વિપુલાં નૃપા ।
પૂજયિત્વા તુ લોકાગ્ર્યાં લોક ઈશ્વરતાં વ્રજેત્
શક્રત્વમથ યામ્યત્વં બ્રહ્મત્વં ચ પુનઃ પુનઃ ।
પ્રત્યેકબુદ્ધા બુદ્ધત્વં શ્રાવકત્વં ચ વૈ ભુવિ ।
પ્રાપ્નુવન્તિ ત્રિયાનમગ્રત્વં દ્વૌ યાતૌ નિઃસ્પૃહતાં ગતઃ
એવં હ્યચિન્તિયા બુદ્ધા બુદ્ધજ્ઞાનોપચિન્તિયઃ ।
અચિન્તિયો હિ ફલં તેષાં વિપાકો ભવન્ત્યચિન્તિયઃ
અતઃ પરેણ સોમાખ્યો નૃપતૌ અપ્યસ્તમિતે ભુવિ ।
અન્યોન્યક્ષોભશીલસ્તુ ગૌડતન્ત્રો ભવિષ્યતિ ।
સદા ઉદ્યતશસ્ત્રાસ્તુ અન્યોન્યાપિ નપેક્ષિણઃ
દિવસા સપ્તમેવં તુ માસમેકં તથાપરમ્ ।
ગણજ્યં તદા તન્ત્રે ભવિષ્યતિ સદા ભુવિ
ગઙ્ગાતીરે એતસ્મિં વિહારાધ્યુષિતમાલયે ।
તતઃ પરેણ સુતસ્તસ્ય સોમાખ્યસ્ય ચ માનવે
માસાન્યષ્ટૌ દિવસા પઞ્ચ સાધાહે સુનિશાત્યન્તુ ।
............ વૈશ્યવર્ણશિશુસ્તદા
નાગરાજસમાહ્વેયો ગૌડરાજા ભવિષ્યતિ ।
અન્તે તસ્ય નૃપે તિષ્ઠં જયાદ્યાવર્ણતદ્વિશૌ
વૈશ્યૈઃ પરિવૃતા વૈશ્યં નાગાહ્વેયો સમન્તતઃ ।
દુર્ભિક્ષોપદ્રવાસ્તે ઽપિ પરચક્રોપદ્રુતાસ્તદા
તેષાં રાજ્યમસમ્પ્રાપ્તં મહાતસ્કરમાકુલાઃ ।
તે તં ભ્રષ્ટમર્યાદા ..........
વર્ષાં પઞ્ચકમેકં વૈ ભુઙ્ક્તે તત્ર સમાકુલામ્ ।
પ્રાણાત્યયં તદા ચક્રુઃ કૃત્વા પ્રાણિવધં બહૂન્
પૂર્વકર્મપરાધેન તે જના વૈશ્યવૃત્તયઃ ।
અન્યોન્યક્ષોભશીલાસ્તુ ભવિષ્યન્તિ તદા અભૂત્
પ્રભવિષ્ણુસ્તદા તેષાં ક્ષત્રવૃત્તિસમાશ્રિતઃ ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ ગૌડતન્ત્રે નરાધિપઃ
શસ્ત્રભિન્ના તથા કેચિદ્ વ્યાધિભિશ્ચ સમાકુલાઃ ।
કાલં કૃત્વા તતો યાતા નરકેભ્યો નરાધિપાઃ
સ્ત્રીપ્રધાનં શિશુસ્તત્ર પુનરેવ નરાધિપઃ ।
પક્ષમેકં તથા વૈ શસ્ત્રભિન્નો હતસ્તદા
મહાદુર્ભિક્ષસમ્પાતં પરચક્રસમાકુલમ્ ।
પ્રાચ્યા જનપદા વ્યસ્તા ઉત્રસ્તા ગતમાનસા ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ તસ્મિં દેશે નરાધિપાઃ
મધુરાયાં જાતવંશાઢ્યઃ વણિક્ સૂર્વી નૃપો વરઃ ।
સો ઽપિ પૂજિતમૂર્ત્તિસ્તુ માગધાનાં નૃપો ભવેત્
તસ્યાપ્યનુજો ભકારાખ્યઃ પ્રાચીં દિશિ સમાશૃતઃ ।
તસ્યાપિ સુતઃ પકારાખ્યઃ પ્રાગ્દેશેષ્વેવ જાયતઃ ।
ક્ષત્રિયઃ અગ્રણી પ્રોક્તઃ બાલબન્ધાનુચારિણઃ
દશ વર્ષાણિ સપ્તં ચ બન્ધનસ્થમધિષ્ઠિતઃ ।
ગોપાખ્યેન નૃપતિના બદ્ધો મુક્તો ઽસૌ ભગવાહ્વયે
પશ્ચાદ્દેશસમાયાતઃ અકારાખ્યો મહાનૃપ ।
પ્રાચિં દિશિપર્યન્તં ગઙ્ગાતીરમતિષ્ઠત
શૂદ્રવર્ણો મહારાજા મહાસૈન્યો મહાબલઃ ।
સો તં તીરં સમાશૃત્ય તિષ્ઠતે ચ સમન્તતઃ
પુરીં ગૌડજને ખ્યાતં તીર્થાહ્વતિ વિશ્રુતઃ ।
સમાક્રમ્ય રાજાસૌ તિષ્ઠતે ચ મહાબલઃ
તત્રૌ ચ ક્ષત્રિયો બાલઃ વણિના ચ તથાગતઃ ।
રાત્રૌ પ્રવિષ્ટવાંસ્તત્ર રાત્ર્યન્તે ચ પ્રપૂજિતઃ
શૂદ્રવર્ણૈ નૃપઃ ખ્યાતઃ પુનરેવ નિવર્તયમ્ ।
ગઙ્ગાતીરપર્યન્તં નગરે નન્દસમાહ્વયે
માગધાનાં તદા રાજ્યં સ્થાપયામાસ તં શિશુમ્ ।
કાશિનં પદ પ્રાપ્ય વારણસ્યમતઃ પુરે
પ્રવિશેચ્છૂદ્રવર્ણસ્તુ મહીપાલો મહાબલઃ ।
મહારાગેણ દુઃખાર્તઃ અભિષેચે સ તં તદા
અભિષિચ્ય તદા રાજ્યં ગ્રહાખ્યં બાલદારકમ્ ।
મહારોગાભિભૂતસ્તુ ભૂમાવાવર્ત વૈ તદા
તતોર્ધ્વં નિઃશ્વસ્ય યત્નેન ભિન્નદેહો ઽપિ તીર્યતઃ ।
તિર્યેભ્યે વસં માસાં અષ્ટ સપ્તં ચ વૈ તદા
તતો ઽસૌ મુક્તજન્માન દેવેભ્યો મુપપદ્યતે ।
વિવિધાં દેવસમ્પત્તિં વિંશજન્માનિ વૈ તદા
તતો ઽનુપૂર્વેણ ધર્માત્મા પ્રત્યેકં બોધિમાપ્નુયાત્ ।
તેનૈવોપાર્જિતં કર્મ પૂર્વકાલેષુ જન્મનિ
પ્રત્યેકબુદ્ધો મહાત્મા વૈ વસ્ત્રૈઃ સમભિચ્છાદિતઃ ।
ઉપાનહં નામયામાસ હસ્ત્યશ્વરથહેતુના ।
ભોજનં ચ તદા તસ્ય તસ્મા દદ્યુઃ પ્રયત્નધીઃ
તેન કર્મવિપાકેન દેવરાજા શતક્રતુઃ ।
ભવિતા દેવલોકે ઽસ્મિં ત્રિંશત્કોટ્યાસ્તુ જન્મતઃ ।
ભુવિમાયાત રાજાસૌ ભવિતા ઇહ જન્મનિ
પરૈરુપાર્જિતં રાજ્યં અનુભોક્તા ભવિષ્યતિ ।
તસ્યાપિ ચ સુતો રાજા વારાણસ્યાં તુ પ્રતિષ્ઠિતઃ
સમન્તાદ્ધતવિધ્વસ્તવિલુપ્તરાજ્યો ભવિષ્યતિ ।
દ્વિજક્રાન્તમભૂયિષ્ઠં તદ્ રાજ્યં રિપુભિસ્તદા
પ્રમાદી કામચારી ચ સ રાજા ગ્રહચિહ્નિતઃ ।
અપશ્ચિમે તુ કાલે વૈ પશ્ચાચ્છત્રુહતો મૃતઃ
માગધો નૃપતિસ્તેષાં અન્યોન્યાવરોધિનઃ ।
સોમાખ્યે નૃપતે વૃત્તે પ્રાગ્દેશે સમન્તતઃ
ગઙ્ગાતીરપર્યન્તં વારાણસ્યામતઃ પરમ્ ।
ભવિષ્યતિ તદા રાજા પકારાખ્યઃ ક્ષત્રિયસ્તદા ।
યો ઽસૌ શૂદ્રવર્ણેન અકારાખ્યેન પૂજિતઃ
નગરે નન્દસમાખ્યાતે ગઙ્ગાતીરે તુ સમાશ્રિતે ।
ભવિતા ક્ષત્રિયો રાજા પૂર્વકર્મૈસ્તુ ચોદિતઃ ।
તેનૈવ કારિતં કર્મ કૃતં ચાપ્યનુમોદિતમ્
અતિક્રાન્તે તદા કાલે કનકાહ્વે શાસ્તુસમ્ભવે ।
વારાણસ્યાં મહાનગર્યાં શ્રેષ્ઠિરાસીન્મહાધનઃ
વણિજઃ સ સુતો બાલઃ બાલિશૈસ્તુ સમાવૃતઃ ।
પાંસુક્રીડનમર્થાય રથ્યાયાં પ્રતિપદ્યતે
સ્વગૃહે સ્તૂપવરં દૃષ્ટ્વા પિતામાત્રાભિપૂજિતમ્ ।
તદેવ મનસા વર્તે સ્તૂપં કૃત્વા તુ પાંસુના
પૂજાં ચ કારયામાસ નિર્માલ્યકુસુમૈસ્તદા ।
સંસ્તવામાસ તં સ્તૂપં બુદ્ધત્વં શ્રાદ્ધગતિસ્મૃતિઃ
ક્રીડતે બાલસ્તત્ર શિશુભિઃ પરિવારિતઃ ।
જિને કનકશાસ્તુસ્ય શ્રાવકાગ્રો તદૈકકઃ
વીતદોષસ્તુ યુક્તાત્મા ત્રૈધાતુકમુક્તધીઃ ।
તદાસૌ વીતદોષસ્તુ પિણ્ડપાતમહિણ્ડત
પ્રવિશતે ચ તદા નગરીં વારણસ્યાં સુશોભનામ્ ।
વીતરાગસ્તદાદેશં યત્ર તે બાલિશા ભુવિ
યત્ર તે શૈશવઃ સર્વે સમન્તાત્ પરિવારિતાઃ ।
એહિ ભિક્ષુ ઇહાગચ્છ વન્દ સ્ત્વં શાસ્તુચૈત્યકમ્ ।
અસ્માભિઃ કારિતં યત્નાત્ ન ત્વં પશ્યસિ શોભનમ્
તતઃ શ્રેષ્ઠિસુતો બાલઃ ગૃહીત્વા તૃણવર્તિતમ્ ।
ક્રીડયા બન્ધયામાસ વીતરાગં મહર્દ્ધિકમ્
સમન્વાહરતિ તત્રાસૌ વીતરાગો મહર્દ્ધિકઃ ।
પશ્યતે ભુવિ તત્રસ્થં ચૈત્યં કારિતકં હિ તૈઃ ।
બાલિશં મૂર્ધ્નિ માસૃજ્ય એવં વોચ મહાત્મધીઃ
મુઞ્ચ દારક ગચ્છામો યત્ર ત્વં કારિતં કૃતિઃ ।
આગતા ચ તતઃ સર્વે યત્ર ધાતુધરં ભુવિ
વન્દિત્વા વીતરાગા મહાત્માસૌ શિશુભિશ્ચૈતદાસમૈઃ ।
પુનરેવ પ્રસ્થિતો વીરઃ પિણ્ડકાર્થં યથેપ્સતઃ
તતઃ શ્રેષ્ઠિસુતો બાલઃ ગૃહીત્વા ચીવરાન્તિકમ્ ।
સ્વગૃહં નીતવાં હ્યાસીદ્ ભોજનાર્થં ચ કારયેત્
તતઃ શ્રેષ્ઠિમુખ્યો ઽસૌ દૃષ્ટ્વા તં બાલિશમ્ .... ।
ગૃહીત્વા ચીવરાન્તે તુ વીતરાગં મહર્દ્ધિકમ્
ભીતો હૃષ્ટરોમશ્ચ ગૃહં મે આગતો ઽગ્રજઃ ।
પાદયોર્નિપતિતં ક્ષિપ્રં મુઞ્ચાપયતિ બાલકમ્
ગૃહીત્વા તુ સુતં તસ્ય ક્ષમાપયામાસ યત્નતઃ ।
પાત્રં તુ ગૃહીત્વા વૈ જિને અગ્રજિતે હિતે
પૂરયામાસ તં પાત્રં શાલિવ્યઞ્જનભક્ષકૈઃ ।
સુતં ચામન્ત્રયામાસ ગૃહ્ય મન્ત્ર પ્રયચ્છ ભોઃ
તતો વાલો ઽથ સપ્રજ્ઞો હસ્તો પ્રક્ષાલ્ય યત્નતઃ ।
ગૃહીત્વા પાત્રપૂરં તુ વીતરાગાય નામયેત્
નામયિત્વા તુ તં ક્ષિપ્રં પાદયોર્નિપતિતો ભુવિ ।
વીતરાગો ગૃહીત્વા તુ .... ભુક્તવામ્ ।
વીતરાગો તદા હ્યાસીત્ સુખસંસ્પર્શં ચ લબ્ધવામ્
અપરસ્તત્ર બાલો વૈ માત્સર્યાવિષ્ટમાનસઃ ।
કેવલં રોષચિત્તેન વીતરાગો પરે ઽહનિ ।
પ્રભૂતં ખાદ્યભોજ્યં ચ ગૃહીત્વા તં પ્રયચ્છત
યદ્યસ્તિ કુશલં કિઞ્ચિત્ ત્વયિ દત્વા તુ પિણ્ડકમ્ ।
અનેન શ્રેષ્ઠિસુતસ્યાહં ભવિતા આઢ્યતમો ભુવિ
તતસ્તે તીર્થિકાઃ સર્વે દ્વિજાતિવનિતા તદા ।
સન્નિપત્ય તદા સર્વે કલહં નિન્દકં કૃત્વા
બાલિશસ્ત્વં ન જાનાસિ મુણ્ડકાનાં કુતો ગતિઃ ।
આત્મના અસ્થિતા હ્યેતે પરેષાં કુત્ર નિર્વૃતિઃ
તસ્ય બાલકસત્ત્વસ્ય દ્વેષમુત્પન્ન તાદૃશમ્ ।
નાશયામાસ એતેષાં શાસ્તારેણોપવર્ણિતામ્
ધર્મસેતુ સદા કીર્ત્તિ વિહારાં ચૈત્યવરાં ભુવિ ।
શ્રેષ્ઠિમુખ્યસુતસ્યૈવ આઘાત ચૈવ કારયેત્
એતેષાં કુણ્ડકાનાં તુ દત્ત્વા દાનં કુતો ગતિઃ ।
કુગતિગ્રસ્તચિત્તાનાં વિઘાતં કારયામ્યહમ્
યો સૌ વાદ્યતમો બાલો સોમાખ્યો ઽપિ નૃપો હ્યસૌ ।
અનુભૂય ચિરં દુઃખં વિપાકઃ તસ્ય નૈષ્ઠિકમ્
શ્રેષ્ઠિમુખ્યસ્ય પુત્રો ઽસૌ ભિન્નદેહો દિવિં ગતઃ ।
અનુભૂય ચિરં સૌખ્યં દિવૌકસાનાં તદા તદા
ચ્યુતો ઽસૌ દેવલોકે ઽસ્મિમ્ ...... ।
...... તદાજન્મે બન્ધં સેત્સ્યતિ સર્વદા
તૃજન્મોપગતો મર્ત્યઃ ક્ષ્માપતિઃ ભવિતા પુનઃ ।
પુનશ્ચ પતિતઃ કર્મેણ તત્ર તત્ર તદા તદા
ભવિતા જન્મલોકે ઽસ્મિં નૃપતિત્વં કારયેદ્ ભુવિ ।
નિર્માલ્યદાનં યસ્સ્તૂપે નિવેદ્ય સૌ બાલચાપલાત્
તેનાસ્ય ભોગા ક્લિષ્ટા વૈ ક્લિષ્ટાદાનસ્ય તત્ ફલમ્ ।
દુઃખેન ભોગાંસ્તુ પ્રાપ્તસ્તુ નગ્નસન્ધીવ સૌ નૃપઃ
અસ્થૈર્યા બાલવત્ત્વચ્ચ ચલચિત્તતયા ચ સદા ।
કુર્વીત મહતીં પૂજાં શાસ્તુર્ધાતુવરે ભુવિ
તેન કર્મવિપાકેન રાજ્યૈશ્વર્યં ચલતાં વ્રજેત્ ।
ભૂત્વા ભવતિ રાજા અભૂત્વા પ્રતિગચ્છતિ
ઉદીચ્યપ્રતીચ્યમધ્યૌ સો નૃપતિત્વં કારયેદ્ ભુવિ ।
યો સૌ મુક્તધીબન્ધઃ પુનર્મુક્તશ્ચ બાલકઃ
તેન કર્મવિપાકેન બદ્ધો મુક્તશ્ચ બાલકઃ ।
પઞ્ચજન્મશતાનૈવ બદ્ધો મુક્તશ્ચ બાલકઃ
અપશ્ચિમે તુ તદા જન્મે બન્ધં છેત્સ્યતિ સર્વદા ।
પઞ્ચપઞ્ચાશવર્ષસ્તુ સપ્તસપ્તતિકો ઽપિ વા ।
પ્રાચીં સમુદ્રપર્યન્તાં રાજાસૌ ભવિતા ભુવિ
વિન્ધ્યકુક્ષિનિવિષ્ટાસ્તુ પ્રત્યન્તમ્લેચ્છતસ્કરાઃ ।
સર્વે તે વશવર્તિ સ્યાત્ પકારાખ્યે નૃપતૌ ભુવિ
હિમાદ્રિકુક્ષિસન્નિવિષ્ટા તુ ઉત્તરાં દિશિમાશૃતામ્ ।
સર્વાં જનપદાં ભુઙ્ક્તે રાજાસૌ ક્ષત્રિયસ્તદા
પાંસુના કૃત્વા સ્તૂપં અજ્ઞાનાદ્ બાલભાવતઃ ।
માગધેષુ ભવેદ્ રાજા નિઃસપત્નમકણ્ટકઃ ।
સૈમામટવીપર્યન્તાં પ્રાચીસમુદ્રમાશૃતઃ
લૌહિત્યાપરતો ધીમાં ઉત્તરે હિમવાંસ્તથા ।
પશ્ચાત્ કાશિપુરી રમ્યાં શૃઙ્ગાખ્યે પુર એવ વા
અત્રાન્તરે મહીપાલઃ શાસ્તુશાસનદાયકઃ ।
પઞ્ચકેસરિનામાનૌ જિત્વા નૃપતિનૌ સૌ
....... સ્વં રાજ્યમકારયત્ ।
સર્વાંસ્તાં સિંહજાસ્તે ઽપિ ધ્વસ્તોન્મૂલિતા તદા
હિમાદ્રિકુક્ષિપ્રાચ્યાં ભો દશાનૂપઃ તીરમાશ્રયેત્ ।
સત્ત્વા જનપદાં ભુઙ્ક્તે રાજાસૌ ક્ષૈત્રિયસ્તદા
અભિવર્ધમાનજન્મસ્તુ ભોગાસ્તસ્ય ચ વર્દ્ધતામ્ ।
વાર્ધિક્યે ચ તદા પ્રોક્તે ભોગાં નિશ્ચલતાં વ્રજેત્
અશીતિવર્ષાણિ જીવેયુઃ સપ્ત સપ્ત તથા પરામ્ ।
તતો જીર્ણાભિભૂતસ્તુ કાલં કૃત્વા દિવિં ગતઃ
દેવલોકે ઽસ્મિં ચિરસૌખ્યમનુભૂય તથા નૃપઃ ।
પુનશ્ચવતિ કર્મેણ પૂર્વસઙ્ક્લેશિતેન તુ ।
તિર્યક્ષુ ન્વસે માસં નાગરાજમહર્દ્ધિકઃ
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ માનુષેભ્યોપપદ્યતે ।
ક્ષત્રિયો ધીમતો જતો વણિગ્જીવી વિશારદઃ
કલ્યાણમિત્રમાગમ્ય ભોક્તાસૌ જિનશાસને ।
સાધયેદ્ વિદ્યારાજ્ઞીં તારાદેવિં મહર્દ્ધિકામ્
સિદ્ધમન્ત્રસ્તુ જિનો નાસૌ યથેષ્ટગતિચારિણઃ ।
વિદ્યાધરાણાં તદા રાજા ભવિતા સુગતસ્તદા
ચક્રવર્તિસ્તદા ખ્યાતો નામ્નાસૌ ચિત્રકેતવઃ ।
વિદ્યાધરાણાં તદા કર્મ ખ્યાતો ઽસૌ મતિમાંસ્તથા
અશીતિવર્ષકોટ્યાનિ નવસપ્તાનિ ચૈતદા ।
દિવ્યમાનુષ્યમાદ્યેન ભવિતા ચક્રવર્ત્તિનઃ ।
પરિવારસ્તસ્ય કન્યાનાં ષષ્ટિકોટ્યો મજાયત
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ તારાદેવ્યાનુચોદિતઃ ।
દેવાનામધિપતિં ગચ્છેત્ તત્ર ધર્મં ચ દેશયેત્
સો ઽનુપૂર્વેણ મહીપાલ ક્ષિપ્રં બોધિપરાયણઃ ।
પકારાખ્યે ચ નૃપતૌ વૃત્તે તદા કાલે યુગાધમે
ભિન્નં પરસ્પરં તત્ર મહાવિગહમાશૃતાઃ ।
ભૃત્યસ્તસ્ય તુ સપ્તાહં રાજ્યૈશ્વર્યમકારયેત્
તતો ઽનુપૂર્વેણ સપ્તાહાદ્ વકારાખ્યો નૃપતિસ્તથા ।
સો ઽપ્યહતવિધ્વસ્તઃ પ્રક્રમેત દિશાસ્તતઃ
પકારાખ્યે નૃપતૌ તત્ર ભકારાદ્યો મતઃ પરઃ ।
સો ઽપિ ત્રીણિ વર્ષાણિ રાજ્યૈશ્વર્યમકારયેત્
તસ્યાપ્યનુજો વકારાખ્યો વ્રતિના સમધિષ્ઠિતઃ ।
ત્રીણિ વર્ષાણિ એકં ચ ભવિતા રાજ્યવર્દ્ધન
અજીર્ણિતૌ ઉભાવપ્યેતૌ સદ્યાતીસારમૂર્ચ્છિતૌ ।
......... કાલગતૌ લોકે યક્ષેભ્યોપપદ્યતે ।
તે ઽનૂપૂર્વેણ ધર્માત્માનો પ્રત્યેકાં બોધિમાપ્નુયામ્
તસ્યાપ્યનુજો ધકારાખ્યઃ ક્ષત્રિયો ધર્મવત્સલઃ ।
ભવિતા સો ઽપિ રાજા વૈ ત્રીણિ વર્ષાણિ ....... ।
ભવિતાસૌ નરાધિપઃ ........
તસ્યાપિ કન્યસો રાજા ધકારાખ્યો ઽથ વિશ્રુતઃ ।
ભવિતા તત્ર દેશે ઽસ્મિં સાર્વભૂમિકભૂપતિઃ
હસ્ત્યશ્વરથયાનાનિ નૌયાનાનિ સમન્તતઃ ।
જેતા રિપૂણાં સર્વેષાં સમરે પ્રત્યુપસ્થિતામ્
સ ઇમાં જનપદાં સર્વાં કૃત્સ્નાં ચૈવ વસુન્ધરામ્ ।
શાસ્તુબિમ્બૈર્વિહારૈશ્ચ જિનાનાં ધાતુધરૈસ્તથા ।
શોભાપયતિ સર્વાં વૈ કૃત્સ્નાં ચૈવ વસુન્ધરામ્
નૃપપૂર્વી તથા તસ્ય દ્વિજાતિઃ શાક્યજસ્તથા ।
માની તીક્ષ્ણો ઽથ સ પ્રાજ્ઞઃ બોધિનિમ્નો ઽથ માનધીઃ
સૈવાસ્ય સુખાયતાં યાતિ તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
ક્ષત્રિયઃ અગ્રધીઃ પ્રોક્તઃ રાજા વૈ ધર્મવત્સલઃ ।
જીવેદ્ વર્ષશતં વિંશત્ સપ્ત ચાષ્ટં ચ યત્નતઃ
સ્ત્રીકૃતેનૈવ દોષેણ કાલં કૃત્વા દિવિં ગતઃ ।
સો ઽનુપૂર્વેણ મેધાવી પ્રાપ્નુયાદ્ બોધિમુત્તમામ્
તતઃ પરેણ વિખ્યાતઃ શ્રીનામાથ મહીપતિઃ ।
ગૌડતન્ત્રે મહારાજા ભવિતા ધર્મવત્સલઃ
ગૌડાનાં ચ પુરે શ્રેષ્ઠે બકારાદ્યે ચ મહાજને ।
કારયેત્ તત્ર રાજ્યં વૈ જિતશુ સમન્તતઃ
વિહારાં કારયામાસ સપ્ત ચાષ્ટૌ ચ તત્ર વૈ ।
દ્વિજમુખ્યા તથા યુક્તે શાકજેતિ સમાશ્રિતે
તેન સાહાય્યતાં યાતે કુર્યાદ્ રાજ્યં સમન્તતઃ ।
અશીતિરેકં ચ વર્ષાણિ જીવેદ્ તત્ર નરાધિપઃ
ભૃત્યદોષેણ ધર્માત્મા કાલં કૃત્વા દિવિં ગતઃ ।
અનુપૂર્વેણ તથા રાજ્યં દેવાનામપિ કારયેત્
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ સ્વર્ગાત્ સ્વર્ગતમં વ્રજેત્ ।
પરિપૂર્ય કુશલાત્ ધર્માં બોધિ યે તસ્ય હેતવઃ
તસ્યૈવ ભૃત્યો રાજા વૈ કુર્યાદ્ રાજ્યમકણ્ટકમ્ ।
નામ્ના યકારાદ્યસ્તુ મહીપાલો ભવિષ્યતિ
સપ્ત ચૈકં ચ વર્ષાણિ કુર્યાદ્ રાજ્યં તદા યુગે ।
સૈવ ઘાત્યતે સ્ત્રીભિઃ ઘાતિતશ્ચ અધો ગતઃ
પુનઃ પકારવંશાસ્તુ રાજા ભવિતાથ ક્ષત્રિયઃ ।
તેનાસૌ ભૃત્યવર્ગસ્તુ ઘાતિતો ઽસૌ નિરન્તરઃ
અકલ્યાણમિત્રમાગમ્ય કૃતં પ્રાણિવધં બહૂન્ ।
ભવિતા સર્વલોકે ઽસ્મિં પ્રતાપોર્જિતમૂર્ચ્છિતઃ
ક્ષિપ્રકારી ચપલસ્તુ મદ્યપશ્ચ શઠપ્રિયઃ ।
મદ્યપ્રમાદાત્ સમ્મૂઢઃ તદાસૌ શયને ભુવિ
ભિન્નો ઽસૌ શસ્ત્રઘાતૈસ્તુ અરિભિશ્ચ સમુદ્યતૈઃ ।
તતો ઽસૌ ભિન્નદેહસ્તુ કાલં કૃત્વા અઘોગતઃ
તસ્યાપ્યન્યતમો ભ્રાતા રકારાદ્યો નામતઃ સ્મૃતઃ ।
અષ્ટચત્વારિંશદ્દિવસાનિ રાજ્યકર્ત્તા સદા ભુવિ
દત્વા દ્રવિણં દ્વિજાતિભ્યઃ કાલં કુર્યાન્ન સંશયઃ ।
તતઃ પરેણ ભૂપાલઃ સ્વાદાદ્યો ભવિતા તદા
સ એવ શૂદ્રવર્ણસ્તુ વ્યઙ્ગઃ કુત્સિત એવ તુ ।
અધર્મભૂયિષ્ઠઃ દુઃશીલો વિગ્રહે ચ સદા રતઃ
દ્વિજાતિગણસામન્તાં સંયતાં પ્રવ્રજિતાંસ્તથા ।
સ હાપયતિ સર્વા વૈ નિગ્રહે ચ સદા રતઃ
તીવ્રશાસનકર્તા ચ તસ્કરાં ઘાતકસ્તથા ।
નિષેદ્ધા સર્વદુષ્ટાનાં પાષણ્ડવ્રતમાશૃતામ્
વિનિર્મુક્તા ચ દાતા ચ રાજ્યં કૃત્વા તુ વૈ તદા ।
દશવર્ષાણિ સપ્તં ચ જીવેદ્ ભૂપતિસ્તત્ર વૈ
કુષ્ઠદુઃખાભિભૂતસ્તુ કાલં કૃત્વાથ તિર્યત્ ।
તિર્યગ્ભ્યો નાગરાજસ્તુ મહાભોગી વિશારદઃ
મૂર્ત્તિમાં પરમબીભત્સી સ્ફુટાટોપી ચ વૈ તદા ।
અનુભૂય ચિરં દુઃખં ધર્મતસ્તસ્ય નૈષ્ઠિકમ્
એવમ્પ્રકારાઃ કથિતા ભૂપાલા લોકવર્દ્ધના ।
વિદિતા સર્વલોકે ઽસ્મિં પ્રાચ્યા ચ સ્થિતદેહિની
પકારાખ્યસ્ય નૃપતૌ વંશાદ્ વંશજો ઽપરઃ ।
ક્ષત્રિયઃ શૂરવિક્રાન્તઃ ત્રિસમુદ્રાધિપતિસ્તદા
ભવિતા પ્રાચ્યદેશે ઽસ્મિં મહાસૈન્યો મહાબલઃ ।
શાસ્તુધાતુધરૈર્દિવ્યૈર્વિહારાવસથમન્દિરૈઃ
ઉદ્યાનવિવિધૈર્વાપ્યૈઃ કૂપમણ્ડપસઙ્ક્રમૈઃ ।
સત્રાગારતથાનિત્યં શોભાપયતિ મેદિનીમ્
ભક્તો ઽસૌ જિનરવાં શ્રેષ્ઠાં ઉત્તમં યાનમાશૃતઃ ।
શાક્યપ્રવ્રજિતેનૈવ સ તદા નિષ્ઠિતો હ્યસૌ
વર્જયેદ્ દક્ષિણાં સર્વાં દક્ષિણાં ચૈવ પ્રભાવયેત્ ।
નામ્ના કકારવિખ્યાતઃ સ્મૃતિમાંશ્ચૈવ વિશારદઃ
રાજ્યં કૃત્વા તુ ભૂપાલઃ વર્ષાણ્યેકવિંશતિ ।
તતો ઽસૌ વિષૂચિકાભિશ્ચ કાલં કૃત્વા દિવિં ગતઃ
સો ઽનુપૂર્વેણ મેધાવી ક્ષિપ્રં બોધિપરાયણઃ ।
તસ્યૈવ શેષવંશાસ્તુ પરાધીનાયતનવૃત્તનઃ
તતઃ પરેણ ભૂપાલા ગોપાલા દાસજીવિનઃ ।
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહો દ્વિજાતિકૃપણા જના
અધર્મિષ્ઠ તદા કાલે નિર્નષ્ટે શાસ્તુશાસને ।
મન્ત્રવાદેન સત્ત્વાનાં કુશલાર્થાં નિયોજયેત્
કુમારેણ તુ યે પ્રોક્તા મન્ત્રા ભોગવર્દ્ધના ।
સાધનીયા તદા કાલે રાજ્યૈશ્વર્યેણ હેતુના
ન સાધ્યા ઉત્તમા સિદ્ધિઃ તસ્મિં દેશે તુ વૈ તદા ।
ધર્મચક્રે તથા રમ્યે મહાબોધિવને તથા
યત્રાસૌ ભગવાં શાન્તિં નિરોપધિં ચ પ્રવિષ્ટવાં ।
તત્ર સાધ્યૌ ઇમૌ મન્ત્રૌ તારા ભૃકુટી ચ દેવતા
સમુદ્રકૂલે તથા નિત્યં વિસ્ફૂર્જ્યાં સરિતાવરે ।
ગઙ્ગાતીરે તુ સર્વત્ર સાધનીયાબ્જસમ્ભવા
યો ઽસૌ બોધિસત્ત્વસ્તુ ચન્દ્રનામાથ વિશ્રુતઃ ।
સ વૈ તારમિતિ પ્રોક્તા વિદ્યારાજ્ઞી મહર્દ્ધિકા
સ્ત્રીરૂપધારિણી ભૂત્વા દેવી વિચેરુઃ સર્વતો જગતઃ ।
સત્ત્વાનાં હિતકામ્યાર્થં કરુણાર્દ્રેણ ચેતસા
સહાં ચ લોકધાતુસ્થાં તૈમ્ભ્યાખ્યમિતિ વર્તતે ।
મહર્દ્ધિકો બોધિસત્ત્વસ્તુ દશભૂમ્યાનન્તરપ્રભુઃ
વિનેયઃ સર્વસત્ત્વાનાં તારા દેવી તુ કીર્ત્યતે ।
અયત્નસિદ્ધિમેવાસ્ય રક્ષાવરણગુપ્તયે
યત્નેન સાધ્યતે દેવી ભોગૈશ્વર્યવિવર્દ્ધના ।
બોધિસમ્ભારહેતું ચ .........
અનુબદ્ધા તદા દેવી કરુણાવિષ્ટા હિ દેહિનામ્ ।
મન્ત્રરૂપેણ સત્ત્વાનાં બોધિસમ્ભારકારણા
સર્વેષાં તુષ્ટિપુષ્ટ્યર્થં પૂર્વાયાં દિશિમાશ્રિતઃ ।
સહસ્રાર્ધં પુનઃ કૃત્વા આત્મનો બહુધા પુનઃ
ભ્રમતે વસુમતીં કૃત્સ્નાં ચત્વારો દધિ પર્યયામ્ ।
પૂર્વેણ તતઃ સિદ્ધિઃ વારાણસ્યાં પરેણ વા
સક્ષેત્રસ્તસ્ય દેવ્યા તુ પૂર્વદેશઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
સિદ્ધ્યતે યક્ષરાટ્ તત્ર જમ્ભલસ્તુ મહાદ્યુતિઃ
ભોગકામૈઃ તદા સત્ત્વૈઃ તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
યક્ષરાટ્ તારાદેવ્યા તુ સાધ્યેતૌ પુષ્ટિકામતઃ
ક્રોધનાસ્તુ તથા મન્ત્રાઃ સાધ્યતાં દક્ષિણાપથે ।
મ્લેચ્છતસ્કરદ્વીપેષુ અમ્ભોધેર્મધ્ય એવ વા
સિધ્યતે ચ તદા તારા યક્ષરાટ્ ચૈવ મહાબલઃ ।
હરિકેલે કર્મરઙ્ગે ચ કામરૂપે કલશાહ્વયે
વિવિધા દૂતિગણાઃ સર્વે યક્ષિણ્યશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ ।
મઞ્જુઘોષેણ યે ગીતા મન્ત્રા ભોગહેતવઃ ।
તત્ર દેશે યથા સિદ્ધિઃ નાન્યસ્થાનેષુ તથા ભવેત્
પૂર્વં દિશિ વિદિક્ષુશ્ચ મન્ત્રા વિવિધહેતવઃ ।
કથિતાસ્તુ તદા કાલે સાધનીયાસ્તુ દેહિભિઃ
મધ્યદેશે તથા મન્ત્રી ભૂપાલા વિવિધાસ્તથા ।
વિસ્તરાં સત્ત્વદૌર્બલ્યાં અલ્પબુદ્ધિં નિબોધતામ્ ।
સંક્ષેપો નૃપતિમુખ્યાનાં સઙ્ખ્યા તેષાં નિગદ્યતે
મકારાદ્યો નકારાદ્યઃ પકારાદ્યશ્ચ કીર્ત્યતે ।
દકારાદ્યશ્ચ ઇકારાદ્યઃ સકારાદ્યશ્વ અકારાદ્ય
ગ્રહાખ્યશ્ચ કીર્ત્યાખ્યઃ હકારાદ્યશ્ચ ઘુષ્યતે ।
....... શકારાદ્યશ્ચ ભવેત્ તદા
જકારાદ્યો બકારાદ્યો લકારાદ્યઃ સોમચિહ્નિતઃ ।
હકારાદ્યશ્ચૈવ પ્રખ્યાતઃ અકારાદ્ય પુનસ્તથા
સકારો લકારાદ્યશ્ચ સ્ત્ર્યાખ્યયા લોકવિદ્વિષઃ ।
સકારાદ્યો મકારાખ્યઃ લોકાનાં પ્રભવિષ્ણવઃ
ક્રમતઃ કૃમિનઃ ચિહ્નઃ બ્રાહ્મણાશ્ચ વૈશ્યવૃત્તયઃ ।
અધર્મકર્મા ભૂયિષ્ઠાઃ વિદ્વિષ્ટાઃ સ્ત્રીષુ લોલુપાઃ
પ્રભૂતપરિવારા મહીપાલાસ્તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહઃ મધ્યદેશે નરાધિપાઃ
વિંશદ્ વર્ષાણિ શતં ચૈવ આયુરેષા યુગાધમે ।
મનુષ્યાણાં તદા કાલે દીર્ઘમાયુરિતિ કીર્ત્યતે
તેષાં મધ્યોત્કૃષ્ટાનાં અન્તરા ઉચ્ચનીચતા ।
અલ્પાયુષો નૃપતયઃ સર્વે કથિતા તુ તદા યુગે
નદીગઙ્ગા તથા તીરે હિમાદ્રેશ્ચ નિતમ્બયોઃ ।
કામરૂપે તથા દેશે ભવિષ્યન્તિ તથા નૃપાઃ
આદ્યે મધ્યે તથાન્તે ચ અઙ્ગદેશેષુ કથ્યતે ।
આદ્યં વૃત્સુધાનશ્ચ કર્મરાજા સ કીર્ત્તિતઃ
અન્તે ઽઙ્ગપતિઃ તદઙ્ગં ચ સુભૂતિર્ભૂતિરેવ ચ ।
સદહો ભવદશ્ચ કામરૂપે અજાતયઃ
સુભૂમૃગકુમારાન્તા વૈશાલ્યાં વકારયોઃ ।
તત્રાસૌ મુનિર્જાતઃ કપિલાહ્વે પુરોત્તમે
શુદ્ધાન્તા શાક્યજાઃ પ્રોક્તા નૃપા આદિત્યેક્ષસમ્ભવા ।
શુદ્ધોદનાન્તવિખ્યાતા શાક્યં શાક્યવર્દ્ધનામ્
અલ્પવીર્યાસ્તુ મન્ત્રા વૈ કથિતા લોકપુઙ્ગવૈઃ ।
જિનપ્રોક્તાસ્તુ યે મન્ત્રાઃ સર્વચેટગણાસ્તથા
તથા વિવિધા દૂતિગણાઃ સર્વે વજ્રાબ્જકુલયોરપિ ।
સાધ્યમાનસ્તુ સિધ્યન્તે મન્ત્રતન્ત્રાર્થકોવિદૈઃ
સર્વે તે લૌકિકા મન્ત્રાઃ સિધ્યન્તે ઽત્ર મધ્યતઃ ।
વિશેષતો મધ્યદેશસ્થાઃ સાધનીયા જિનભાષિતા
વિવિધાકારચિહ્નૈસ્તુ વિવિધાકારકારણૈઃ ।
વિવિધપ્રયોગપ્રયુક્તાસ્તુ વિવિધા સિદ્ધિદેહિનામ્
મધ્યશેદે તથા મન્ત્રાઃ સાધ્યા વૈ ભોગવર્ધનાઃ ।
રક્ષાહેતુપરિત્રાણં વશ્યાકર્ષણદેહિનામ્
અતીતાનાગતા પ્રોક્તાઃ મધ્યદેશે નરાધિપાઃ ।
વિવિધાકારચિહ્નૈસ્તુ વિવિધાયુષ્યગોત્રતઃ
સર્વે નરપતયઃ પ્રોક્તા ઉત્તમાધમમધ્યમાઃ ।
ત્રિપ્રકારા તથા સિદ્ધિઃ ત્રિધા કાલેષુ યોજયેત્
ત્રિવિધાસ્તુ તથા મન્ત્રાઃ કથિતા મુનિવરૈસ્તથા ।
અનન્તા નૃપતયઃ પ્રોક્તા મધ્યદેશે ઽથ પશ્ચિમે
ઉત્તરાપરપૂર્વૈસ્તુ વિદિક્ષુઃ સર્વતસ્તથા ।
દ્વીપેષુ બહિઃ સર્વેષુ ચતુર્ધા પરિચિહ્નિતૈઃ
અનન્તા મહીપતયઃ પ્રોક્તા અનન્તા મન્ત્રસાધનાઃ ।
અનન્તા દિશમાશ્રિત્ય અનન્તા મન્ત્રસિદ્ધયઃ
નિગ્રહાનુગ્રહાર્થાય શાસને ઽન્તર્હિતે મુનૌ ।
મન્ત્રા નૃપતિષુ કાલે વૈ મઞ્જુઘોષેણ ભાષિતા
ક્રીડારક્ષવિકુર્વાર્થં કાલચર્યા તુ કથ્યતે ।
મન્ત્રમાહાત્મ્યસત્ત્વાનાં ગતિયોનિનૃપાહ્વયે
દેશકાલસમાખ્યાતઃ મન્ત્રસાધનલિપ્સુનામ્ ।
પ્રસઙ્ગા નૃપતયઃ કથિતાઃ શાસનાન્તર્ધિતે પથે
મન્ત્રાણાં ગુણમાહાત્મ્યં ફલમન્તે ચ બોધિતઃ ।
કથિતા દ્વે પરે યાને નૃપા પૂર્વનિબોધિતાઃ
પ્રતિષ્ઠિતાસ્તુ ન સન્દેહઃ તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
કથિતા નૃપતયઃ સર્વે યે તુ દિશમાશૃતાઃ
પ્રવ્રજ્યા ધ્રુવમાસ્થાય શાક્યપ્રવચને તદા ।
શાસનાર્થં કરિષ્યન્તિ મન્ત્રવાદસદારતા
અસ્તં ગતે મુનિવરે લૌકિકાગ્રસુચક્ષુષે ।
તેષાં કુમાર વક્ષ્યામિ શૃણુષ્વૈકમનાસ્તદા
યુગાન્તે ચષ્ટ લોકે શાસ્તુપ્રવચને ભુવિ ।
ભવિષ્યન્તિ ન સન્દેહો યતયો રાજ્યવૃત્તિનઃ
તદ્યથા માતૃચીનાખ્ય કુસુમારાખ્યશ્ચ વિશ્રુતઃ ।
મકારાખ્યે કુકારાખ્યઃ અત્યન્તો ધર્મવત્સલઃ
નાગાહ્વશ્ચ સમાખ્યાતો રત્નસમ્ભવનામતઃ ।
ગકારાખ્યઃ કુમારાખ્યઃ વકારાખ્યો ધર્મચિન્તકઃ
અકારાખ્યો મહાત્માસૌ શાસ્તુશાસનદુર્ધરઃ ।
ગુણસમ્મતો મતિમામ્ લકારાખ્યઃ પ્રકીર્તિતઃ
રકારાદ્યો ......... નકારાદ્યઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
બુદ્ધપક્ષસ્ય નૃપતૌ શાસ્તુશાસનદીપકઃ
અકારાખ્યો યતિ ખ્યાતો દ્વિજઃ પ્રવ્રજિતસ્તથા ।
સાકેતપુરવાસ્તવ્યઃ આયુષાશીતિકસ્તથા
અકારાદ્યસ્તથા ભિક્ષુઃ રાગી સૌ દક્ષિણાં દિશિ ।
પષ્ટિવર્ષાયુષો ધીમાન્ કાવ્યાખ્યઃ પુરવાસિનઃ
થકારાદ્યો યતિશ્ચૈવ વિખ્યાતો દક્ષિણાં દિશિ ।
પરપ્રવાદિનિષેદ્ધા ચ મન્ત્રસિદ્ધિસ્તથા યતિઃ
અપરઃ પ્રવ્રજિતઃ શ્રેષ્ઠઃ સૈહ્નિકાપુરવાસ્તવી ।
અનાર્યા આર્યસંજ્ઞી ચ સિંહલદ્વીપવાસિન
પરપ્રવાદિનિષેદ્ધાસૌ તીર્થ્યાનામતદૂષકઃ ।
ભવિષ્યન્તિ યુગાન્તે વૈ તસ્મિં કાલે ઽથ ભૈરવે
વકારાદ્યો યતિઃ પ્રોક્તો લકારાદ્યશ્ચ કીર્તિતઃ ।
રકારાદ્યો વિકારાદ્યઃ ભિક્ષુઃ પ્રવ્રજિતસ્તથા
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ શાસ્તુશાસનતત્પરઃ ।
બાલાકૌ નૃપતૌ ખ્યાતે સકારાદ્યો યતિસ્તથા
વિહારારામચૈત્યાંશ્ચ વાપ્યકૂપાંશ્ચ સર્વદા ।
શાસ્તુબિમ્બા તથા ચિહ્ના સેતુઃ સઙ્ક્રમાશ્ચ વૈ
ભવિષ્યતિ ન સન્દેહઃ શાસ્તુભિન્નાર્ધ્વગઃ સ્મૃતઃ ।
તતઃ પરેણ મકારાદ્યઃ કકારાદ્યશ્ચ કીર્તિતઃ
નકારાદ્યઃ સુદત્તશ્ચ સુપેણઃ સેનકીર્તિતઃ ।
દત્તકો દિનકશ્ચૈવ પરસિદ્ધાન્તદૂષકઃ
વણિક્પૂર્વી વૈદ્યપૂર્વીં ચ ઉભૌ દીનાર્થચિન્તકૌ ।
ચકારાદ્યો યતિઃ ખ્યાતઃ રકારાદ્યમત પરે
ભકારાદ્યઃ પ્રથિતશ્રાદ્ધઃ શાસ્તુબિમ્બાર્થકારકઃ ।
મકારાદ્યો મતિમાન્ જાતો યતિઃ શ્રાદ્ધસ્તથૈવ ચ
વિવિધા યતયઃ પ્રોક્તા અનન્તાશ્ચ ભવિતા તદા ।
સર્વે તે યતયઃ ખ્યાતા શાસ્તુશાસનદીપકાઃ
નિર્નષ્ટે ચ નિરાલોકે શાસને ઽસ્મિં તદા ભુવિ ।
કરિષ્યતિ ન સન્દેહઃ શાસ્તુબિમ્બાં મનોરમામ્
સર્વે વૈ વ્યાકૃતા બોધો અગ્રપ્રાપ્તાશ્ચ મે સદા ।
દક્ષિણીયાઅસ્તથા લોકે ત્રિભવાન્તકરાસ્તથા
મન્ત્રતન્ત્રાભિયોગેન ખ્યાતાઃ કીર્તિકરાઃ સ્મૃતાઃ ।
અધુના તુ પ્રવક્ષ્યામિ દ્વિજાનાં ધર્મશીલિનામ્
મન્ત્રતન્ત્રાભિયોગેન રાજ્યવૃત્તિમુપાશ્રિતા ।
ભવતિ સર્વલોકે ઽસ્મિં તસ્મિં કાલે સુદારુણે
વકારાખ્યો દ્વિજઃ શ્રેષ્ઠઃ આઢ્યો વેદપારગઃ ।
સેમાં વસુમતીં કૃત્સ્નાં વિચેરુર્વાદકારણાત્
ત્રિસમુદ્રમહાપર્યન્તં પરતીર્થાનાં વિગ્રહે રતઃ ।
ષડક્ષરં મન્ત્રજાપી તુ અભિમુખ્યો હિ વાક્યતઃ
કુમારો ગીતવાહ્યાસીત્ સત્ત્વાનાં હિતકામ્યયા ।
એતસ્યૈ કલ્પવિસરાન્મહિતં બુદ્ધિતન્દ્રિતઃ
જયઃ સુજયશ્ચૈવ કીર્ત્તિમાન્ શુભમતઃ પરઃ ।
કુલીનો ધાર્મિકશ્ચૈવ ઉદ્યતઃ સાધુ માધવઃ
મધુઃ સમધુશ્ચૈવ સિદ્ધઃ ....... નમસ્તદા ।
રઘવઃ શૂદ્રવર્ણસ્તુ શકજાતાસ્તથાપરે
તે ઽપિ જાપિનઃ સર્વે કુમારસ્યેહ વાક્યતઃ ।
તે ચાપિ સાધકઃ સર્વે બુદ્ધિમન્તો બહુશ્રુતાઃ
આમુખા મન્ત્રિભિસ્તે ચ રાજ્યવૃત્તિસમાશ્રિતા ।
તસ્યાપરેણ વિખ્યાતઃ વિકારાખ્યો દ્વિજસ્તથા
પરે પુષ્પસમાખ્યાતા ભવિતાસૌ ક્રોધસિદ્ધકઃ ।
નિગ્રહં નૃપતિષુ ચક્રે દરિદ્રાત્ પરિભવાચ્ચ વૈ
મઞ્જુઘોષ ઇહ પ્રોક્તઃ ક્રોધરાટ્ સ યમાન્તકઃ ।
સત્ત્વાનામથ દુષ્ટાનાં દુર્દાન્તદમકો ઽથ વૈ
અહિતાનિવારણાર્થાય હિતાર્થાયોપબૃંહને ।
અનુગ્રહાયૈવ સત્ત્વાનાં તનુપ્રાણોપરોધિને
સો હિ માણવકો મૂઢઃ દરિદ્રઃ ક્રોધલોભિતઃ ।
આવર્ત્તયામાસ તં ક્રોધં નૃપતેઃ પ્રાણોપરોધિનઃ
તસ્યાપરેણ વિખ્યાતઃ સકારાદ્યો દ્વિજસ્તથા ।
મન્ત્રાર્થકુશલો યુક્તાત્મા ...........
પ્રભુઃ બહુતરઃ ખ્યાતો મન્ત્રજાપી ભવેત્ તદા ।
સાધયામાસ તં મન્ત્રં વૈ વશ્યાર્થં નાન્યકારણમ્
વશીભૂતેષુ ભૂતેષુ ધનમતો ભવતિ તતઃ ।
તતઃ પરેણ વૈ ખ્યાતો દ્વિજો ધર્માર્થચિન્તકઃ
શકારાદ્યો મત અન્તે ભવિતાસૌ માલવે જને ।
પ્રસન્ને શાસને હ્યગ્રો મન્ત્રજાપી હિ વૈ ભુવિ
વેતાડગ્રહદુષ્ટાં ચ બ્રહ્મરાક્ષસરાક્ષસામ્ ।
સર્વપૂતનભૂતાંશ્ચ ક્રવ્યાદાં વિવિધાંસ્તથા
સર્વે તે વશિનસ્તસ્ય વિષાઃ સ્થાવરજઙ્ગમાઃ ।
સર્વે વૈ બશિનસ્તસ્ય દ્વિજચિહ્નસ્ય તથાહિતૈઃ
તતઃ પરેણ વિખ્યાતઃ દ્વિજો દક્ષિણાપથે ।
વકારાદ્યઃ સમાખ્યાતઃ શાસ્તુશાસનતત્પરઃ
વિહારારામચૈત્યેસ્તુ શાસ્તુબિમ્બે મનોરમે ।
અલઙ્કરોતિ સર્વા વૈ મેદિનીં દ્વિસમુદ્રગામ્
તસ્યાપરેણ વિખ્યાતઃ દ્વિજશ્રેષ્ઠો મહાધનઃ ।
ભકારાદ્યસ્તથા ખ્યાતો દક્ષિણાં દિશિમાશૃતઃ
મન્ત્રરૂપી મહાત્મા વૈ નિયતં બોધિપરાયણઃ ।
મધ્યદેશે તથા ખ્યાતં સમ્પૂર્ણો નામત દ્વિજઃ
વિનયઃ સુવિનયશ્ચૈવ પૂર્ણો મધુરવાસિનઃ ।
ભકારાદ્યો ધનાધ્યક્ષો નૃપતીનાં મન્ત્રપૂજકઃ
ઇત્યેતે દ્વિજાતયઃ કથિતાઃ શાસ્તુશાસનપૂજકાઃ ।
મધ્યાન્ત આદિમુખ્યાશ્ચ વિવિધાયતનગોત્રજાઃ
નાનાદેશદ્વિજાતીનાં પૂજકા તે પરિદ્વિજાઃ ।
નાનાતીર્થાશ્ચ ગોત્રાશ્ચ વિવિધાચારગોચરાઃ
સમન્તાદ્ યતયઃ પ્રોક્તા માનવાશ્ચ બહુશ્રુતાઃ ।
ધર્મરાજા સ્વયં બુદ્ધઃ સર્વસત્ત્વાર્ત્થસાધકઃ
સર્વેષાં ચૈવ ભૂતાનાં તૃદેવાનાં ચ કીર્તિતાઃ ।
ચત્વારો ઽપિ મહારાજાઃ સર્વલોકેષુ કીર્તિતાઃ
વિરૂઢો વિરૂપાક્ષશ્ચ ધૃતરાષ્ટ્રો ઽથ યક્ષરાટ્ ।
શક્રશ્ચ અથ દેવાનાં નિયતાયુઃ પ્રકીર્તિતઃ
સુજામા દેવપુત્રશ્ચ સુનિર્મિતો વશવર્તિનઃ ।
રાજા સન્તુષિતઃ પ્રોક્તઃ કામધાત્વીશ્વરો ઽપરઃ
શક્રાદ્ય એકનામ્નાસ્તુ કામધાત્વીશ્વરાસ્તથા ।
એકાશ્રયા સદા તે ઽપિ એકજાપા મહર્દ્ધિકા
અનન્તાઃ કથિતાસ્તે ઽપિ નાનારૂપધરા સુરાઃ ।
અતઃ ઊર્ધ્વં સમા સર્વે તે ઽપિ મહર્દ્ધિકાઃ
એવં સંજ્ઞા સુરશ્રેષ્ઠાઃ આ સંજ્ઞાતાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
ન તેષાં પ્રભવિષ્ણુ સ્યાત્ તુલ્યવૃત્તિસમાશ્રયા
અતઃ અવીચિપર્યન્તં ન રાજા તત્ર વિદ્યતે ।
નરકાષ્ટૌ ષોડશોત્સિદ્ધૌ સપર્યન્તા તે ઽપિ કીર્તિતા
અનૃપાઃ કર્મરાજાનઃ યમરાજા પ્રેતનાં વિભુ ।
સુવર્ણઃ પક્ષિણાં રાજા ગરુત્મા સ મહર્દ્ધિકઃ
કિન્નરાણાં દ્રુમો ખ્યાતઃ ભૂતાનાં રુદ્ર ઉચ્યતે ।
વિદ્યાધરાણાં નૃપો વિદ્યા ચિત્રકેતુર્મહર્દ્ધિકઃ
અસુરાણાં તથા હેતૌ વેમ ચિત્રિથોત્તમઃ ।
ઋષીણાં વ્યાસ ઇત્યુક્તઃ સિદ્ધાનાં ચ મહારથઃ
નક્ષત્રાણાં સોમ નિર્દિષ્ટઃ ગ્રહાણાં ભાસ્કરસ્તથા ।
માતરાણાં તથા રાજા ઈશાનમભિકીર્તિતઃ
દિવશાનાં પ્રતિમ પ્રોક્તઃ રાશીનાં કન્ય ઉચ્યતે ।
સરિતાં સાગરઃ પ્રોક્તઃ મેઘાનાં તુ સુપુષ્કરઃ
ઐરાવતો હસ્તીનામશ્વાનાં હરિવરસ્તથા ।
તીર્યરાજાથ સર્વત્ર પ્રહ્લાદઃ પરિકીર્તિતઃ
અનન્તા ગતયઃ પ્રોક્તા રાજાનશ્ચ અનન્તકા ।
સમન્તાત્ સર્વતસ્તેષુ બુદ્ધો લોકે નરોત્તમઃ
ઉત્તમાં કુરુમાદ્યઃ પ્રભવિષ્ણુસ્તેષુ ન વિદ્યતે ।
દીપેષ્વેવ પરેતેષુ પૂર્વાપરયતસ્તથા
જમ્બૂદ્વીપનિવાસિસ્યાં પૂર્વાયાં સ નરાધિપાઃ ।
અનન્તા ચ ક્રિયા પ્રોક્તા ચતુર્દ્વીપા સનરાધિપા
સંક્ષેપા કથિતા હ્યેતે કત્થ્યમાનાતિવિસ્તરા ।
પ્રભૂતા ભૂતપતયો મુર્વ્યાં ત્રિદેવાસુરજન્મિનામ્
અનન્તલોકધાતુસ્થા અનન્તા ગુણવિસ્તરા ।
અનન્તા કથિતા હ્યત્ર કલ્પે ઽસ્મિં ભૂનિવાસિનઃ
કથિતા મન્ત્રસિદ્ધ્યર્થે દેશકાલસમાત્યયાત્ ।
સિદ્ધ્યન્તે મન્ત્રરાજાનો વિવિધા દૂતગણાસ્તથા
એષ ધર્મઃ સમાસેન કથિતા મુનિપુઙ્ગવૈઃ ।
અધુના કથિતં હ્યેતત્ શુદ્ધાવાસોપરિસ્થિતૈઃ
મઞ્જુશ્રિયો મહાવીરઃ પપ્રચ્છ લોકનાયકમ્ ।
ય એષ કથિતો કર્મ કથં ચૈવં ધારયામ્યહમ્
પેયાલં વિસ્તરેણ કર્તવ્યં સર્વેષાં નૃપતીનાં કર્મ સ્વકં જ મહાપરિનિર્વાણસૂત્રં મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારસ્ય મુનિશ્રેષ્ઠ ।
અભાષત બોધિસત્ત્વાર્થમન્ત્રાણાં ચ સવિસ્તરામ્ ।
બોધિમાર્ગાર્થબોધ્યર્થં ધર્મસૂત્ર ઇતિ સ્મૃતઃ
વિસરં કલ્પમન્ત્રાણાં કર્મ આયૂષિ ભૂનૃણામ્ ।
નૃપતીનાં તથા કાલમાયુષે પરિકીર્તનમ્
ધર્મસઙ્ગ્રહણં નામ પિટકં બોધિપરાયણમ્ ।
મન્ત્રતન્ત્રાભિયોગેન કથિતં બોધિનિમ્નગમ્ ।
ધારયસ્ત્વં સદા પ્રાજ્ઞઃ મન્ત્રતન્ત્રાર્થપૂરકમ્
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0