ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 49

49.1

ઇતિ ॥
અથ તુમ્બુરુઃ સાર્થવાહઃ સર્વેષાં સાધનવિધાનં સમાચક્ષતે સામાન્યતઃ । દન્તમયીં પ્રતિમાં કૃત્વા દેવીનાં કન્યસાઙ્ગુલિપ્રમાણામતિગુપ્તે પ્રદેશે આહૂય મૂલમન્ત્રૈઃ વામહસ્તેન ધૂપં દત્વા જયાયા મૂલમન્ત્રં જપેત્ । અષ્ટસહસ્રમષ્ટશતં વા જપં કૃત્વા યન્મનીષિતં તત્ સર્વં સ્વપ્ને કથયતિ । ત્રિસન્ધ્યં સપ્તદિવસાનિ જપઃ કર્તવ્યઃ । યથેપ્સિતં તત્ સર્વં સમ્પાદયન્તે । વશ્યાકર્ષણગ્રહવિમોક્ષણાદીનિ સર્વાણિ ક્ષુદ્રકર્માણિ કુર્વન્તિ । યથેષ્ટં વા સત્ત્વવશીકરણે ઉત્તમસાધનાદિષુ કર્માણિ નિમિત્તાનિ દર્શયતિ । જાતીકુસુમૈર્દેવીનાં પ્રતિમાં તાડયેત્ । રાજા વશ્યો ભવતિ ।
( વૈદ્ય 421 ) જાતીકલિકૈઃ દેવીનાં પ્રતિમાં તાડયેત્ । અષ્ટશતવારાં પઞ્ચકલિકાભિઃ ત્રિસન્ધ્યં સપ્તં દિવસાનિ । યામિચ્છતિ રાજકન્યાં મહાધનોપેતાં વરાઙ્ગરૂપિણીં તાં લભતે । જાતીપુષ્પૈઃ પઞ્ચભિઃ કુસુમૈઃ પ્રતિમા એકૈકા આહન્તવ્યા ત્રિસન્ધ્યં સપ્તદિવસાનિ અષ્ટશતિ । યામિચ્છતિ વરાઙ્ગનાં તાં લભતે । તામેવ પ્રતિમામાદાય મૂર્ધનિ ધારયેત્ । કેશાવૃતં કૃત્વા ભર્તા ચાસ્ય દાસત્વેનોપતિષ્ઠતિ । ઊરુમધ્યે સંન્યસેત્ । પરમસૌભાગ્યં લભતે । ગૃહીત્વાધ્વાનં વજ્રેત્ । ચોરૈર્ન મુષ્યતે । પરબલં દૃષ્ટ્વા સ્તમ્ભયતિ । સઙ્ગ્રામમવતરેત્ । શસ્ત્રૈર્ન હન્યતે । અરિં મોહયતિ । પરસૈન્યં હસ્ત્ત્યશ્વરથપર્યટતીં સ્તમ્ભયતિ । અઞ્જનમભિમન્ત્ર્યાક્ષીણાં જપેત્ । યં પ્રેક્ષતિ સો ઽસ્ય દાસભૂતો ભવતિ । ગોરોચનામભિમન્ત્ર્ય આત્મવક્ત્રે તિલકં કૃત્વા યં પ્રેક્ષતિ સો ઽસ્ય વશો ભવતિ । યાવત્ તિલકાસ્તિષ્ઠતે । તાવન્મૈથુને ઽવ્યવચ્છિન્નરતો ભવતિ । એવં વસ્ત્રધૂપગન્ધમાલ્યપુષ્પોપકરણવિશેષાંશ્ચ યજ્ઞોપવીતદણ્ડકમણ્ડલુકાષ્ઠોપાનહાશયનયાનાસનભોજનાદિષુ સર્વોપકરણવિશેષાં સપ્તાભિમન્ત્રિતાં કૃત્વા આત્મના પરૈર્વા કારાપયેત્ । સર્વસત્ત્વા વશ્યાભવન્તિ કિઙ્કરાનુવર્ત્તિનઃ । માષજમ્બુલિકાં સપ્તાભિમન્ત્રિતાં કૃત્વા પ્રચ્છન્ને સ્થાને દેવીનામગ્રતઃ અગ્નૌઃ અષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ ત્રિસન્ધ્યં સપ્ત દિવસાનિ સર્વે રણ્ડાઃ સર્વે ડાકિન્યઃ સર્વે ભૂતગ્રહાઃ સર્વે ચ કશ્મલાઃ વશા ભવન્તિ । કિઙ્કરાનુવર્તિનો યોજનશતગમનાગમને ચ ગોમૂત્રેણ પિષ્ટ્વા પૂર્વાહે પિણ્ડારકબન્દકં આમ્રબન્દકં ચ ગૃહ્ય સહસ્રસમ્પાદિતં કૃત્વા પાદં લેપયેત્ । દિવ્યોદકેન જ્યેષ્ઠોદકેન વા સર્વકર્મસુ યોજ્ય સર્વપૂજિતેષુ ચ કલ્પેષુ પરમન્ત્રવિધાનેનાપિ । કિન્ત્વય વિશેષઃ । યત્ર મણ્ડલે સાર્થવાહસ્ય તુમ્બુરુર્ભગવાં ધર્મસ્વામી બુદ્ધઃ સર્વસત્ત્વાનામગ્રઃ શાક્યમુનિરભિલિખિતઃ તસ્મિં મણ્ડલે દૃષ્ટસમયસ્ય કર્માણિ કર્તવ્યાનિ । આશુ સર્વકર્માણિ સિદ્ધ્યન્તીતિ । દશસહસ્રાણિ પૂર્વસેવાજાપઃ કાર્ય ઇતિ ॥
જયા સ્વકલ્પં ભાષતે । મરકતેન્દ્રનીલપદ્મરાગસ્ફટિકાદિભિઃ પ્રવાલાઙ્કુરાશ્મવૈદૂર્યરત્નવિશેષૈઃ સુવર્ણરૂપ્યમયૈર્વા પ્રતિમાં કૃત્વા દેવીનાં કન્યસાઙ્ગુલપ્રમાણા યવફલમાત્રં વા મુક્તાફલં વા પ્રતિમાં કૃત્વા નૌયાનસમારૂઢા ચતુર્ભગિનીનાં સભ્રાતૃસહિતાનામન્તશઃ પ્રતિમાં કૃત્વા પૂર્વવદ્ યથાભરણપ્રહરણવિશેષાણાં દેવીનાં શુચૌ દેશે ચન્દનકુઙ્કુમકર્પૂરોદકાભ્યષિક્તે તૈરેવ મણ્ડલં કૃત્વા અતિગુપ્તે સ્થાને માર્ગશીર્ષમાસે કાર્ત્તિકપૂર્ણમાસ્યાં વા અન્યે વા સિતપક્ષે પ્રાતિહારકકુસુમાગમે અન્યે વા શુક્લે ઽહનિ પ્રશસ્તે તિથૌ ચન્દ્રભાર્ગવવારે રોહિણીરેવત્યનુરાધાજ્યેષ્ઠનક્ષત્રા ભિક્ષાહારેણ ઉદકસક્તવાહારેણ વા હવિઃ ફલભક્ષણે વા મોચામ્રફલસનાલિકેરૈઃ પૂર્વં જયાયાઃ અક્ષરલક્ષં જપેત્ । જપ્તા કૃતપુરશ્ચરણઃ તથાગતબિમ્બોદયમણ્ડલં તુમ્બુરુર્દૃષ્ટ્વા કૃતરક્ષઃ શુક્લામ્બરધરઃ સ્રગ્વી માલતીકુસુમાવબદ્ધશિરસ્કઃ અહોરાત્રોષિતો ભૂત્વા સાધનમાવિશેત્ । પૂર્વવદર્ઘં કૃત્વા જાતીકુસુમૌઘં મહાકૃપાપિણ્ડીતગરનાગકેસરપુન્નાગૈર્વા એતેષામન્યતમેન નવૈર્વા મહતીં પૂજાં કૃત્વા માલતીકુસુમાનાં પઞ્ચ પઞ્ચ ગૃહીત્વા દેવીનાં તાડયેત્ । સભ્રાતૃસહિતાનાં લક્ષત્રયેણ । ષડ્ભિઃ માસૈઃ વિદ્યાધરો ભવતિ । ક્ષણેન બ્રહ્મલોકમપિ ગચ્છતિ । દિવ્યરૂપી યથેષ્ટગતિરન્તરકલ્પં જીવતિ । અન્યકલ્પવિધાનેનાપિ સર્વલૌકિકૈઃ મન્ત્રૈઃ સિદ્ધ્યતીતિ ॥
અજિતા સ્વકલ્પં ભાષતે ચૈવ મન્ત્રિણી । ઉભાવપ્યેતૌ મહાદેવ્યૌ સ્વમન્ત્રયોનિજૌ સર્વકર્માણિ કુર્વન્તિ પૂર્વવત્ । કિન્તુ એતેષામયં વિશેષઃ । વિજયાયાઃ પીતપુષ્પૈઃ અજિતાયાઃ રક્તપુષ્પૈઃ ( વૈદ્ય 422 ) તદ્વર્ણૈશ્ચોપકરણવિશૈષૈઃ સર્વકર્માણિ સાધયેત્ । વિજયાપ્યેવમાહુઃ । પ્રતિમા પીતરક્તા કાર્યા । પૂર્વવત્ તથાગતમણ્ડલં કૃત્વા તુમ્બુરોઃ સાર્થવાહસ્ય અજિતાયાસ્તામ્રમયી રક્તચન્દનમયીં વા મમ કલ્પે તુ રૂપ્યરાગમયી પીતનિર્ભાસઃ ગોરોચનકુઙ્કુમાક્તા ચ કાર્યા । તથૈવ સર્વં પૂર્વનિર્દિષ્ટમ્ । ઉભૌ પરસ્પરતઃ દેવ્યાવેવમાહુઃ । વિજયા અજિતા ચ । યથાભિલષિતમનસેપ્સિતં સર્વકર્માણિ સાધય ઇતિ ॥
અપરાજિતા એવમાહ । અહમપિ કલ્પં ભાષે । યન્મયોદિતં મણ્ડલે ઽસ્મિં સર્વં તથૈવ કર્તવ્યં સ્વમન્ત્રેણૈવ । શ્મશ નાઙ્ગારેણ શ્મશાનભસ્મેના વા દેવીનાં પ્રતિમાં લિખ્ય કૃષ્ણપુષ્પૈરભ્યર્ચ્ય શત્રોર્નામં ગૃહ્ય જપેત્ ગુહ્યે પ્રદેશે શ્મશાને વા । તત્ક્ષણાન્મૃયતે । ઉન્મત્તકો વા ભવતિ । અપસ્મારેણ વા ગૃહ્યતિ । ગોત્રોત્સાદનં વા કરોતિ । સાધકસ્યેચ્છયા તત્રૈવ શ્મશાને મહામાંસં જુહુયાત્ । અરીન્ નાશયતિ સ્તમ્ભયતિ શોષયતિ મહારાક્ષસેન ગૃહ્ણાપયતિ ગોત્રોત્સાદં વા કરોતિ સાધકસ્યેચ્છયા । સર્વવિષયજનપદં મહામાર્યોપસર્ગેણ ગૃહ્ણાપયતિ પુનઃ સ્વસ્થીકરોતિ । એવં સર્વકર્માણિ ક્રૂરાણિ પરપ્રાણહરાણિ સદ્યોપઘાતાનિ । કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશીનબમ્યષ્ટમીષષ્ઠીચતુર્થ્યાદિભિસ્તિથૌ કાર્યાણિ । આદિત્યાઙ્ગારકશનૈશ્ચરવારૈરહોભિઃ સર્વકર્માણિ સિદ્ધ્યન્તિ । અયત્નેનૈવ શ્મશાનાઙ્ગારં ગૃહ્ય ચણ્ડાલકપાલે નામમાલિખેત્ પ્રતિબિમ્બં વા સ્ત્રિયઃ પુરુષસ્ય વા લિખેત્ । તત્ક્ષણાદેવ સન્ધ્યન્તિ । ભગે ઽઙ્ગુલિં દત્વા ચ પ્રતિબિમ્બે કપાલસ્થે તત્ક્ષણાદ્ દહ્યમાના સ્ત્રી આગચ્છતિ યોજનશતાદપિ । કપાલં ગૃહ્ય જપદ્ અદૃશ્યો ભવતિ । કજ્જલં ગૃહ્યં અક્ષીણ્યઞ્જયેત્ । મદનાગ્નિના દહ્યમાના સ્ત્રી આગચ્છતિ । સર્વકર્માણિ કર્તવ્યાનીતિ ॥
એવમુક્તા દેવ્યો ભગવન્તં યાચયન્તિ સ્મ । તદ્ વદતુ ભગવાં ધર્મસ્વામી બુદ્ધો સ્વમન્ત્રં ચ । યા ચાસ્માકમનુકમ્પાર્થં સર્વસત્ત્વાનાં ચ હિતાય સુખાય સ્વમન્ત્રચર્યાત્ ॥

અથ ભગવાં તથાગતઃ શાક્યાધિરાજતનયઃ તાં કન્યાંમીષદવલોક્ય ભ્રાતૃસહિતામિમાં વાચમુદીરયન્તિ સ્મ । ન યૂયં કન્યકા ભ્રાતૃપઞ્ચમા તથાગતસ્ય ગુણમહાત્મ્યં મન્ત્રચર્યાપ્રભાવં શ્રોતું ચર્યાં વા પ્રતિપદ્યેતુમ્ । કો ઽન્ય સદેવકે સશ્રમણબ્રાહ્મણિકાયાં પૂજાયાં શ્રોતું ચર્યાં વા પ્રતિપદ્યેતુમ્ । વર્જયિત્વા ઉત્પાદિતબોધિચિત્તાનાં દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતેશ્વરાણાં બોધિસત્ત્વાનાં સર્વમન્ત્રચર્યાનિર્હારસમનુપ્રવેશસર્વતથાગતજ્ઞાનમાયાપ્રતિવિશિષ્ટમૂર્ધ્વજઃ કો ઽન્યં શક્તઃ શ્રોતું જ્ઞાતું વા નિર્દેશં મન્ત્રચર્યાસમનુપ્રવેશમાચક્ષિતું સર્વસત્ત્વાનાં ચ પ્રકાશયિતુમ્ । વર્જયિત્વા તથાગતાનામર્હતાં સમ્યક્ સમ્બુદ્ધાનાં તત્પ્રતિપન્નાનાં ચ સત્ત્વાનામુત્પાદિતવોધિચિત્તાનામ્ । ન યૂયં કન્યકાઃ શક્યથ । તેન હિ બોધિચિત્તમુત્પાદયધ્વમ્ । સર્વસત્ત્વાનામન્તિકે મૈત્રચિત્તા હિતચિત્તા ભવથેતિ ॥
એવમુક્ત્વા તાઃ કન્યકાઃ તૃશરણપરિગૃહીતાઃ ઉત્પાદિતબોધિચિત્તાશ્ચ નિષણ્ણા ધર્મશ્રવણાય તૂષ્ણીમ્ભૂતા ઇતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાત્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાત્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ ષટ્ચત્વારિંશતિમઃ પટલવિસરાદ્ દ્વિતીયસાધનોપયિકમણ્ડલપ્રવેશાનુવિધિશ્ચતુઃકુમાર્યપટલવિસરઃ પરિસમાપ્તમિતિ ॥
અથૈકોનપઞ્ચાશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ તા દેવતા ભગવન્તં શાક્યમુનિં સર્વાંશ્ચ બોધિસત્ત્વાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાંશ્ચ ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય શિરસા પ્રણમ્ય બુદ્ધં ભગવન્તં નિરીક્ષમાણાઃ સ્થિતાઃ અભૂવં નિરીક્ષમાણાઃ સમન્ત્રતન્ત્રકલ્પવિસ્તરાણિ ચ । ભાષન્તે સ્મ સ્વમુદ્રાણાં ચૌષધ્યો યથાભિમતં ભાષન્તે સ્મ । અનુજ્ઞાતા તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્સમ્બુદ્ધેન સત્ત્વાનામર્થાય સર્વમુદ્રામન્ત્રપટલવિસરં ભાષતે સ્મ સ્વકં સ્વકં મુદ્રાપટલમોષધીનાં ચ કલ્પં ભાષન્તે સ્મ ॥
તુમ્બુરુઃ સાર્થવાહો એવમાહ - આદૌ તાવદ્ ગન્ધેન હસ્તાવુદ્વર્ત્ય ચન્દનમિશ્રેણ વાન્યૈર્વા સુગન્ધજાતિભિર્દેવીનામગ્રતઃ પ્રાઙ્મુખઃ સ્થિત્વોદઙ્મુખો વા વામહસ્તેન દક્ષિણહસ્તાઙ્ગુષ્ઠં મુષ્ટિયોગેન ગૃહીત્વા અવસવ્યેન ભ્રામયિત્વા નાભિદેશે સ્થાપયેત્ । મુષ્ટિયોગેન શિરઃસ્થાને વા ન્યસેત્ । એષ ભગવં તુમ્બુરેઃ સાર્થવાહસ્ય સમયમુદ્રા મમ । તદેવ હસ્તૌ કર્માર્થસાધકા વામહસ્તેનાઙ્ગુષ્ઠમભ્યન્તરે પ્રક્ષિપ્ય દૃઢં પ્રગૃહ્ય મુષ્ટિયોગેન નાભિદેશે ન્યસેત્ । એષ ભગવં મમ જયાયા મુદ્રા સર્વકર્મકરા । તદેવ મુષ્ટિં તર્જન્યાં વિકાસ્ય તર્જયેત્ । દક્ષિણાં દિશિ સર્વબિઘ્ના પ્રનશ્યન્તે । એષ દ્વિતીયો મહામુદ્રઃ દ્વિતીયમઙ્ગુલિમુત્ક્ષિપ્ય પશ્ચિમાં દિશિ માવર્જયેત્ । એષ દ્વિતીયો મહામુદ્રઃ સર્વદુષ્ટા નાગાં સ્તમ્ભયતિ નિર્વિષીકરણે ચ પ્રયોક્તવ્યઃ । તૃતીયમઙ્ગુલિમુત્ક્ષિપ્ય ઉત્તરાયાં દિશિ આવર્જયેત્ સર્વયક્ષયક્ષીકિન્નરમહોરગકૂષ્માણ્ડાશ્ચ વશ્યા ભવન્તિ । આકૃષ્ટા એષા તૃતીયા મહામુદ્રા ભવતિ । સર્વાશાપારિપૂરિકા । સર્વકર્માશ્ચાભિમુખા ભવન્તિ । ચતુર્થમઙ્ગુલિં વિકાસ્ય અભ્યન્તરસ્થિતમઙ્ગુષ્ઠં સઙ્કોચ્ય હસ્તતલે પૂર્વાયાં દિશિ આવર્જયેત્ । સર્વે દેવા વશ્યા ભવન્તિ । દેવાનામગ્રતઃ પ્રાઙ્મુખો ભૂત્વા દર્શયેત્ । સર્વભૂતા વશ્યા ભવન્તિ । સર્વસત્ત્વાનાં ચ પ્રિયો ભવતિ । એષા ચતુર્થા મહામુદ્રા સર્વકામફલપ્રદા । દ્વૌ હસ્તૌ સંયમ્ય સર્વમઙ્ગુલિં વિકાસ્ય અઞ્જલ્યાકારેણ મૂર્ધન્યાસ્પૃશેત્ । ઊર્ધ્વમધશ્ચાવલોકયેત્ । આબ્રહ્મસ્તમ્બપર્યન્તાત્ । અધશ્ચ રસાતલમ્ । સર્વદેવદાનવાં વશમાનયતિ । એષ પઞ્ચમો મહામુદ્રઃ સર્વકર્માર્થસાધકઃ । એતદેવ ભગવં પઞ્ચ મહામુદ્રા સર્વકામફલપ્રદા ભવતી તિ ॥
વિજયાં એવમાહ - પઞ્ચ એવ ભગવં મમ મહામુદ્રા ભવન્તિ । વામહસ્તેનાઙ્ગુષ્ઠાભ્યન્તરં કૃત્વા યથા નખા ન દૃશ્યન્તે તથા કાર્યં દૃઢં મુષ્ટિં કૃત્વા પ્રહારમાર્જનયોગેનાધઃ અવલોકયેત્ । એષ પ્રથમા મહામુદ્રા । દ્વિતીયમપિ ઊર્ધ્વમવલોકને । તૃતીયં દિગ્દક્ષિણમવલોકને ચતુર્થં સર્વદિગ્ગ્રહણે । પઞ્ચમં શિરસિ ન્યસ્તમ્ । એત એવ પઞ્ચમહામુદ્રા સર્વકામફલપ્રદા ભવન્તિ ઇતિ ॥
અજિતા એવમાહ - ઉભૌ હસ્તૌ સંયમ્ય ઉભૌ અઙ્ગુષ્ઠમધ્યે પ્રક્ષિપ્ય સુષિરઞ્જલ્યાકારં કૃત્વા મધ્યમાઙ્ગુલિસૂચિકૌ કન્યસાઙ્ગુલિમુચ્છ્રિતૌ પાશાકારં કૃત્વા તર્જન્યૌ તથૈવ ચાનામિકાવવષ્ટભ્ય અજિતા નામ મહામુદ્રા ભવતિ । દુર્દાન્તદમકા પુણ્યા સર્વકર્માર્થસાધકઃ । તદેવ મુદ્રં દક્ષિણાં દિશિ માવર્જયેત્ । દ્વિતીયા મહામુદ્રા વિજયા નામ ભવતિ । એવં પશ્ચિમાયાં દિશિ માવર્જયેત્ । જયા નામ મહામુદ્રા ભવતિ । એવમુત્તરાયાં દિશિ માવર્જયેત્ । અપરાજિતા ( વૈદ્ય 424 ) નામ ભવતિ મહામુદ્રા । એવં પૂર્વાયાં દિશિ માવર્જયેત્ । મહાસાર્થવાહો નામ મહામુદ્રા ભવતિ । એત એવ પઞ્ચમહામુદ્રાઃ સર્વાશાપારિપૂરકા ભવન્તિ ઇતિ ॥
અપરાજિતા એવમાહ - પઞ્ચ એવ ભગવં મમ મહામુદ્રા ભવન્તિ । પૂર્વવત્ હસ્તૌ પ્રક્ષાલ્ય કૃષ્ણપક્ષે બન્ધયિતવ્યાઃ । તેનૈવ વિધિના યથા સાધને ઽસ્મિં તથા યોજ્યાઃ । દક્ષિણાભિમુખં સ્થિત્વા દેવીનામગ્રતઃ ઉભૌ હસ્તૌ સંશ્લિષ્ય મધ્યમાનામિકાતર્જન્યાદિભિઃ ત્રિસૂચ્યાકારં તૃશૂલં કૃત્વા કનિષ્ઠિકાઙ્ગુલિમધ્યમઙ્ગુષ્ઠૌ ચ મધ્યે પ્રક્ષિપ્ય હસ્તતલે ઽસ્મિં મૂર્ધ્નિ સ્થાને તદા ન્યસેત્ । પ્રથમં મહામુદ્રઃ અપરાજિતા નામ એવં સર્વે પ્રયોક્તવ્યાઃ । યથા અજિતાયાઃ । યન્નામિકા ભગિન્યઃ ભ્રાતૃસહિતાઃ તન્નામકાઃ સર્વેષાં મહામુદ્રા ભવન્તિ । યદેષ હસ્તતલે એતત્ સાગરમ્ । યદેતદઙ્ગુષ્ઠં યદ્ ભ્રાતુસ્તુમ્બુરોઃ યદેતદઙ્ગુલ્યઃ સર્વે ભગિન્યઃ અનુપૂર્વસંજ્ઞકાઃ । તર્જની જયા મધ્યમા વિજયા અનામિકા અજિતા કન્યસા અપરાજિતા । એતદનુપૂર્વક્રમેણ પદ્ભ્યામેવ યોજ્યઃ । ધ્યાતાઃ નમસ્કૃતાશ્ચ સાન્નિધ્યં કલ્પયન્તિ । ચિન્તિતા નાચિન્તિતા મુદ્રા ભવન્તિ । સર્વકર્મકરાઃ સર્વાશાપરિપૂરકાઃ વિષમસ્થે ચિન્તયિતવ્યા મહામુદ્રાઃ । ભયં ન ભવતિ ઇતિ ॥

તુમ્બુરુઃ સાર્થવાહ એવમાહ - અથેષાં સામાન્યતઃ અગદાભિધાનં ભવતિ । અસ્માકં ચ ઓષધીનાં પ્રભાવો યેન વશ્યા ભવન્તિ સર્વભૂતાઃ । કતમં ચ તત્ । અશ્વત્થન્યગ્રોધશુઙ્ગાં ગૃહીત્વા ક્ષીરેણ પીષયિત્વા ગોક્ષીરેણાલોડ્ય સિતપક્ષે અશ્વિનિનક્ષત્રેણ ઇન્દુવારે તિથૌ સપ્તમ્યાં પૂર્વાહ્ને ઋતુમત્યાઃ સ્ત્રિયાયા અપ્રસવનધર્મિન્યાઃ સાર્થવાહમન્ત્રેણ પરિજપ્ય સપ્તવારાં તથૈવ મુદ્રાં બધ્વા પાયયેત્ પૂર્વાભિમુખાં કૃત્વા નારી ગર્ભં ગ્રહેષ્યતે । પુત્રં જનયતે દીર્ઘાયુષ્યં સુપતિના ચ સહ સ્વપ્તવ્યમ્ । તેષામેવ મૂલં ગૃહીત્વા મૂલનક્ષત્રેણોત્તરાયાં દિશિ ગતાયાં શિલાયામાદિત્યવારેણ સૂક્ષ્મચૂર્ણાનિ કારયેત્ । યસ્ય દદાતિ સ વશો ભવતિ આહારપાનભોજનાદિષુ ગન્ધમાલ્યતામ્બુલાદિષુ પ્રયોક્તવ્યમ્ । યથા શરીરેષુ વિશતિ તથા કાર્યમ્ । સ્પૃશતિ વાચા સત્ત્વેનોપતિષ્ઠતિ । તદેવ શુઙ્ગૌ તેનૈવ વિધિના યથા સ્ત્રિયા તથાત્મના પિબેત્ । સ્ત્રીશતમપિ ગચ્છતિ અવ્યવચ્છિન્નરેતઃ । તથા સ્ત્રિયામપિ બૃહલ્લિઙ્ગતામભિનિર્વર્ત્તયતિ । ગોર્જરુકઃ શતપાદી વા નરશક્રફલાનિ તથૈવ ચૂર્ણમિદં પયસા સહ પેયં યસ્ય ગૃહે પ્રમદાશતમસ્તિ । એવમનેન પ્રકારેણ પૂર્વમૂલાં સ્વમુદ્રાં મન્ત્રેણોપેતાઃ વર્જયિત્વા વિષમુપવિષં ચ સર્વં યોજ્યમ્ । સર્વકર્મિષુ ચ સર્વભૂતાનાં વશીકરણમુત્તમં સાધનીયાશ્ચે તિ ॥
જયા એવમાહ - જયન્તીમૂલં ગૃહ્ય તથૈવ કર્ત્તવ્યં યથા તુમ્બુરેઃ સર્વકર્માણિ સાધયતિ । અથાકાશગમનમિચ્છેત્ । જયન્તીમૂલં તૃલોહપરિવેષ્ટિતં કૃત્વા પુષ્યયોગેન સોમવારેણ શુક્લપક્ષસપ્તમ્યાં સપૂર્ણમાસ્યાં ચતુર્દશ્યાષ્ટમ્યાં ત્રિરાત્રોષિતેન શુચિના કુઙ્કુમમિશ્રં કૃત્વા મુખે પ્રક્ષેપ્તવ્યાઃ । ચન્દ્રગ્રહે મુક્તે અન્તર્હિતો ભવતિ । સ્વમન્ત્રં અક્ષરલક્ષં જપ્ત્વા ગુડિકાં પ્રક્ષિપ્ય ચન્દ્રગ્રહે મુક્તે વિદ્યાધરો ભવતિ કામરૂપી યથેષ્ટગતિઃ વિંશતિવર્ષસહસ્રાણિ જીવતિ । ઉદ્ગીર્ણે પુનર્દૃશ્યતિ । માનુષે પુનઃ એવં સર્વકર્માણિ કરોતી તિ ॥
વિજયા એવમાહ - કિન્તુ અયં વિશેષઃ । અગસ્તિવન્દાકં ગૃહ્ય જ્યેષ્ઠોદકેન દિવ્યવારિણા વા પિષ્ટ્વા સ્વમન્ત્રેણાભિમન્ત્ર્ય પાદૌ મ્રક્ષયેદ્યોજનશતં ગમનાગમનં કરોતિ । અખિન્નં યાવન્ન ત્યજતે । વિજયામૂલં ગૃહ્ય તથૈવ કર્તવ્યમ્ । તથા જયાયાઃ સર્વં કરોતિ ઇતિ ॥
અજિતા એવમાહ - અજિતમૂલં સઙ્ગૃહ્ય તથૈવ કર્ત્તવ્યમ્ । સર્વં સાધયતિ ઇતિ ।
અપરાજિતા એવમાહં - અપરાજિતામૂલં ગૃહ્ય શુક્લકૃષ્ણૌ સપત્રફલમૂલૌ સર્વં તથૈવ કર્તવ્યં યથા સાર્થવાહસ્યેતિ । કિન્ત્વયં વિશેષઃ । આશુકારિ ક્ષિપ્રં સિદ્ધ્યતીતિ ।
પુત્રઞ્જરી કૃતાઞ્જલી સહા ચ સહદેવા ચ મહોષધી ।
છત્રાધિચ્છત્રા તથા દેવી મહાકાલશ્ચ વિશ્રુતઃ ।
નાકુલી ગન્ધનાકુલ્યૌ તથા સઙ્કુચિતકર્ણિકા

49.2

એતેષાં મૂલમાદાય શૂર્જચૂર્ણાનિ કારયેત્ ।
અનેન પૃષ્ટમાત્રસ્તુ વશમાયાન્તિ દેહિનઃ

49.3

રક્તશાલિતુષં ચૈવ કુઙ્કુમં સહચન્દનમ્ ।
કસ્તૂરિકાસમાયુક્તં દિવ્યવારિસમપ્લુતમ્

49.4

ત્રિલોહાકારયેવેષ્ટં વૈ ગુટિકાં કુર્વીત મન્ત્રવિત્ ।
અક્ષમાત્રં તતઃ કૃત્વા ગુટિકાં વક્ત્રે તું તાં ન્યસેત્

49.5

ચન્દ્રગ્રહે ઽથ રાત્રૌ વા જપેન્મન્ત્રં સમાહિતઃ ।
પ્રભાતે સિદ્ધમન્તસ્તુ યથેષ્ટં યાતિ દેહજઃ

49.6

પરિવર્તયતે જાપં વક્ત્રસ્થા ગુટિકા સદા ।
યથેષ્ટપશુરૂપી વા સમન્તાદ્ધિણ્ડતિ મેદિનીમ્

49.7

ઉદ્ગીણે તથા યુક્તિઃ સ્વદેહી ભવતિ જાપધીઃ ।
અન્યથા યદિ વક્ત્રસ્થા વિશ્વરૂપા ભવેત્ સદા

49.8

સ્વમન્ત્રેણાત્મરક્ષં તુ કૃતજાપી વિશિષ્યતે ।
અન્યથા હૃયતે ગુટિકા યદિ રક્ષાં ન કરોતિ જાપી

49.9

સર્વમન્ત્રાસ્તુ સિદ્ધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ સર્વલૌકિકાઃ ।
પૂજનાત્ સર્વકલ્પાનાં સર્વસર્વૈશ્ચ ભાષિતામ્ ।
તે ઽસ્મિં સિદ્ધિમાયાન્તિ મન્ત્રતન્ત્રાભિભાષિતામ્

49.10

વિચરન્તિ મહીં કૃત્સ્નાં વિચિત્રા વેષધારિણો ।
ગતિયોનિવિદેહસ્થાઃ શ્વાનવાયસરૂપિણઃ ।
માર્જાર તથોલૂકાઃ મૂષમણ્ડૂકવૃશ્ચિકાઃ

49.11

સર્વયોનિસમાકીર્ણાઃ વિદેહા દેહવિસ્થિતાઃ ।
પર્યટન્તિ મહીં કૃત્સ્નાં સર્વભૂતરુતાવિનઃ

49.12

સર્વસત્ત્વે વશા વેષા સર્વભૂતે પ્રિયોદયા ।
કુર્વન્તિ ચ સદા મર્ત્યા તદા તેષાં નિયોજયેત્

49.13

નાન્યેષાં કથ્યતે લોકે પૂજિતાશ્ચૈવ દેવતૈઃ ।
સર્વં ચ સર્વતો જ્ઞેયં સર્વમન્ત્રપ્રસાધકમ્

49.14

કથિતં કથયિષ્યન્તિ યે ચાન્યે ભુવિ માનવાઃ ।
તત્ સર્વં કલ્પવિસરં ઇહ ચોક્તં લોકમાતરૈઃ

49.15

એવમુક્તાસ્તુ દેવા વૈ સૂત્રાન્તસહપઞ્ચમાઃ ।
તૂષ્ણીમ્ભૂતા તતસ્તસ્થુ પ્રણમ્ય જિનપુઙ્ગવમ્

49.16

નિષણ્ણો ધર્મશ્રવણાય તસ્મિં પર્ષદ્વરેદ્વરે ।
અધિષ્ઠાનાં ચ બુદ્ધાનાં અશેષાણાં ચ જિનાત્મજામ્

49.17

અધ્યેષ્ય ચ મહાવીરં તૂષ્ણીમ્ભૂતાસ્તદનન્તરે ।
અથ વજ્રધૃક્ શ્રીમાં પૂજયામાસ દેવતાઃ

49.18

સાધુકારમદાત્ તેષાં સત્ત્વાનુગ્રહકામ્યયા ।
સાધુ સાધુ તતઃ કન્ય સમયે તિષ્ઠધ્વ યત્નતામિતિ

મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc