મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 42
બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ એકૂનચત્વારિંશતિમો ગરુડપટલપરિવર્તઃ ।
અથ દ્વિચત્વારિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય, મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયસર્વસાધનોપયિકમણ્ડલવિધાને સર્વમન્ત્રતન્ત્રેષુ મુદ્રાપટલસમયરહસ્યમ્ યૈઃ સર્વસન્ત્રાસમયં નાતિક્રમન્તિ, સમયસઞ્ચોદિતમનુપ્રવિષ્ટા ભવન્તિ સર્વલૌકિકલોકોત્તરમણ્ડલેષુ સામાન્યસાધનોપયિકસર્વમન્ત્રતન્ત્રેષુ સર્વે સુદહ્યેતે પરમરહસ્યતમા પરમસૌભાગ્યતમા પરમાશ્ચર્યાદ્ભુતતમાઃ । યૈર્વિના ન શક્યન્તે સર્વમન્ત્રા આરાધયિતું સાધયિતુમ્ । પૂર્વં સર્વતથાગતૈર્ભાષિતવન્તઃ । એતર્હિ અહં ચ ભાષિષ્યે સર્વસત્ત્વાનામર્થાય હિતાય સુખાય લોકાનુકમ્પાયૈ મહતો જનકાયસ્યાર્થાય સર્વમન્ત્રજાપિનાં મહામન્ત્રકો શનિત્યૌત્સુક્યધર્મધાત્વચિન્ત્યમહાયાનનૈરાત્મ્યધર્મમેઘમનુપ્રવેશનતાયૈ કતમં ચ તત્ ભાષિષ્યે ઽહમ્ ॥
શૃણુ મઞ્જુરવ સર્વગુહ્યમુદ્રાસમોદિતામ્ ।
યથા તથા સ્વયં વાચ્યં પુરા ગીતમૃષિસત્તમૈઃ
કૃત્સ્નમુદ્રાગણં હ્યગ્રં ગુહ્યમન્ત્રાર્થિનાં સદા ।
સર્વકાલેષુ યોજ્યેદં સર્વકર્મેષુ મણ્ડલે
અથ મઞ્જુરવઃ શ્રીમાં વિહસન્ પઙ્કજેક્ષણઃ ।
નિરીક્ષ સુગતં શ્રેષ્ઠં સર્વધર્મીશ્વરં પ્રભુમ્
કૃતાઞ્જલિપુટો વીરઃ જિનપુત્રો મહર્દ્ધિકઃ ।
ઉવાચ મધુરાં વાણીં દિવ્યશબ્દાર્થભૂષિતામ્
સાધુ સાધુ મહાપ્રાજ્ઞ ધર્મચક્રાનુબર્તકમ્ ।
ધર્મતત્ત્વાર્થમન્ત્રત્વં યસ્ત્વં ભાષયસે વિભોઃ
એવમુક્ત્વા તુ સુગતં શાક્યસિંહં નરોત્તમમ્ ।
અથ મઞ્જુરવઃ શ્રીમાં તૂષ્ણીં તસ્થુસ્તદન્તરે
ઇત્યાહ ભગવાં બુદ્ધો ધર્મધાત્વેશ્વરસ્તદા ।
શૃણોથ ભૂતગણાઃ સર્વૈઃ દેવસઙ્ઘા મહર્દ્ધિકા
મણ્ડલે ભુવિ મર્ત્યાનાં દરિદ્રા વાથ દુઃખિતામ્ ।
આલિખન્તાનાં ભુવિ મુદ્રાણાં સાન્નિધ્યં વો ભવિષ્યથ
યે ચ વૈ સર્વબુદ્ધાનાં પ્રત્યેકાર્હથખડ્ગિણામ્ ।
શ્રાવકાનાં તુ યે મુદ્રાઃ કથિતા મુનિવરૈઃ
સર્વલૌકિકમુદ્રાસ્તુ જિનાબ્જકુલવજ્રિણ ।
સર્વમુદ્રાસ્તુ સર્વત્ર સર્વકર્મેષુ યોજિતા ।
તાનહમભિસંક્ષેપાદ્ વક્ષ્યે ઽહં સર્વમન્ત્રિણામ્
યત્ પૂર્વં કથિતં મન્ત્રં સર્વં મણ્ડલે ચ કર્મસુ ।
સ્થાનં હોમો જપઃ કર્મ તં તથૈવ પ્રયોજયેત્
મણ્ડલે આદિતો લેખ્ય મુદ્રો ઽયં બુદ્ધનિર્મિતઃ ।
સિતં છત્રો ઽથ બુદ્ધાનાં સમન્તજ્વાલો ઽથ ભૂષણમ્
પઞ્ચરઙ્ગિકચૂર્ણૈસ્તુ સમન્તાન્મણિરાજિતમ્ ।
વિચિત્રરઙ્ગોજ્જ્વલં શ્રેષ્ઠં ઇન્દ્રાયુધસમપ્રભમ્
એષ મુદ્રો મહામુદ્રો બુદ્ધાનાં મૂર્દ્ધજો વરઃ ।
તસ્ય દક્ષિણતઃ પાત્રં સમન્તાજ્જ્યોતિમાલિનમ્
તદનન્તરે ખખવરકઃ દંષ્ટ્રા જીબરજો પર ।
શ્રીવત્સસ્વસ્તિકશ્ચક્રકરકં ચાપિ વર્ણિતમ્
પુસ્તકો ધ્વજમિત્યાહુઃ પતાકં ચ તદન્તરે ।
ઘણ્ટા પશ્ચિમજો મુદ્રઃ કથિતં લોકપુઙ્ગવૈઃ
છત્રે વામતઃ પદ્મં મણિમુદ્રો તદન્તરે ।
તદન્તરે વજ્રમિત્યાહુસ્ત્રિસૂચ્યાકારસમ્ભવમ્
ઉત્પલં તુ ગતામુદ્રઃ સલિલઃ સલિલાશ્રિતઃ ।
તોયશ્ચ તદન્ત્યે વૈ તોયધારાભિનિઃશ્રિતઃ
તદન્તે કુણ્ડલૌ જ્ઞેયૌ ભૂષાલૌ શોભનૌ તથા ।
તદન્તે ઽથ મહાશૈલઃ ચતુરત્નો ઽથ ઉજ્જ્વલઃ
તદન્તે મહોદધિર્લેખ્યઃ વિચિત્રો રઙ્ગોજ્જ્વલઃ ।
તદન્તે ઽથ મહાવૃક્ષઃ સફલો દલભૂષિતઃ
એષ બૃક્ષો મહામુદ્રો વામપાર્શ્વ જાન્તજામ્ ।
સિતાતપત્રો ઽથ બુદ્ધાનાં મુદ્રોહ્યુક્તો વરોગ્રજઃ
મન્ત્રે ઽથ ખડ્ગિનાં જ્ઞેયઃ પ્રત્યેકજિનયો વરઃ ।
ચીવરં મુદ્રવરો હ્યુક્તઃ સર્વશ્રાવકસમ્ભવઃ
આર્યાણામર્હતાં લોકે દંષ્ટ્રા ચૈવ પ્રગીયતે ।
તત્ફલોદધિગતાં લોકે શ્રીવત્સો મુદ્રમિષ્યતે
ખખરકશ્ચ મહામુદ્રઃ પત્યેકજિનજો ઽપરઃ ।
ધર્મચક્રો ઽથ મુદ્રો વૈ સર્વદૃષ્ટિવિદાલકઃ ।
કથિતં ધર્મમુદ્રં તુ કારકાક્ષેપજઃ સ્મૃતઃ
પ્રજ્ઞાપારમિતાં લોકે જિનધાતુર્મુદ્રો ઽથ પુસ્તકઃ ।
ધ્વજપતાકા મહામુદ્રૌ વિઘુષ્ટૌ લોકપૂજિતૌ
સર્વાકૃષ્ટૌ મહાવીર્યૌ સર્વમુષ્ણીષસમ્ભવૌ ।
ઘણ્ટાપશ્ચિમો મુદ્રઃ પ્રત્યેકાર્હમૂર્ધજઃ
બુદ્ધમુદ્રે તુ વામે વૈ પદ્મો લોકેશસમ્ભવઃ ।
મુનિમુદ્રસ્તથા જ્ઞેયઃ સમન્તજ્યોતિલાભિને
વજ્રં વજ્રિણેમુદ્રા બોધિસત્ત્વસ્ય ધીમતઃ ।
ઉત્પલં મઞ્જુઘોષસ્ય કુણ્ડલઃ ક્ષિતિગર્ભિણ્યે
મહાતોયતો મુદ્રઃ કથિતો ગગનાલયે ।
મહાશૈલો ઽથ મુદ્રેયં સર્વદૃષ્ટિવિદાલિને
મહોદધિ તથા મુદ્ર સુગતાત્મજ સાગરે ।
મહાવૃક્ષસ્તથા મુદ્ર ઉદ્ઘુષ્ટો લોકવિશ્રુતઃ
સર્વાંશ્ચ જિનપુત્રાંસ્તુ મુદ્રો ઽયં ત્રિભવાલયે ।
ઘણ્ટાસમીપજે સ્થાને આલિખેજ્જિનવર્ણિતમ્
મુદ્રં સર્વમુદ્રાણાં ચતુરસ્રાકારસમ્ભવમ્ ।
વિચિત્રં રઙ્ગજોપેતં ચારુવર્ણં વિરાજકમ્
+ + + + + સમન્તાન્મણિભૂષિતમ્ ।
જ્વાલામાલિનં દીપ્તં પઞ્ચરઙ્ગોજ્જ્વલં શુભમ્
પિણ્ડિકાકારમુદ્યન્તં ઇન્દુમર્કનિભં શુભમ્ ।
+ + + + + વિરાજન્તં મહાદ્યુતિમ્ ।
એષ મુદ્રો મહાવીર્યઃ સર્વમન્ત્રાલયઃ શુભઃ
ત્રિવિધાનાં તુ મન્ત્રાણાં જ્યેષ્ઠમધ્યમકન્યસામ્ ।
સ્થાનો ઽયં મુદ્રમુખ્યોક્તઃ સર્વકર્માર્થસાધકઃ ।
એતદભ્યન્તરં લેખ્યો મહામુદ્રાગર્ભમણ્ડલે
યો યસ્ય મણ્ડલે મન્ત્રઃ સંયોક્તા લોકવિશ્રુતે ।
તદેવ મધ્યે આલેખ્યં છત્રસ્યેવ મહીતલે
તન્મધ્યે મણ્ડલે ચાપિ રૂપકં મુદ્રમેવ વા ।
વરદા રૂપકા લેખ્યા મઞ્જુઘોષોદયસ્તથા
સર્વે વૈ મન્ત્રનાથાસ્તુ સર્વમન્ત્રાર્થવા સદા ।
ન ચેદ્ ભુવિ મુદ્રાણામાલિખેદ્ વિધિચેષ્ટિતામ્
તન્ન્યસ્તૌ પૂર્ણકુમ્ભસ્તુ વિજયેત્યાહુર્મનીષિણઃ ।
બહિઃસ્થા મણ્ડલે ચાપિ મુદ્રામાલિખેદ્ વ્રતી
યથોક્તૈઃ પૂર્વનિર્દિષ્ટૈર્દ્વિતીયે મણ્ડલે જપી ।
સ્થાનેષ્વેવ સર્વત્ર દિગ્વિદિશશ્ચાપિ સર્વતઃ
આલિખેત્ સર્વદેવાનામૃષિયક્ષગરુત્મનામ્ ।
મુદ્રામાલિખેદ્ ધીમાં પિશાચોરગરાક્ષસામ્
પરતીર્થ્યેમતાં સિદ્ધાં કિન્નરા કટપૂતનામ્ ।
ક્રવ્યાદવ્યન્તરાંશ્ચૈવ સકૂષ્માણ્ડં દૂષકો નારકોત્સહામ્ ।
સર્વસત્ત્વાં ભૃવાંશ્ચૈવ રૂપારૂપ્યકામજામ્
દ્વિતીયે મણ્ડલે નિત્યં આરૂપ્યં સુરજોદ્ભવમ્ ।
આલિખેન્મુદ્રનિત્યાગ્રં ત્રિકોણાકારસમ્ભવમ્
પૂર્વાયાં દિશિ માસૃત્ય રેખમાશ્લિષ્ટમુજ્જ્વલ ।
એતત્ સુરમુખ્યાનામારૂપ્યાનાં મહર્દ્ધિકામ્ ।
મુદ્રા સમાધિજેત્યાહુરાદિબુદ્ધૈસ્તુ વર્ણિતમ્
તતોત્તરે તુ તથા રેખે બ્રહ્મણઃ પદ્મજોદ્ભવ ।
રૂપાવચરમિત્યાહુર્મન્ત્રં ત્રિભુવનાલયે
તદેવ દક્ષિણા રેખા ગર્ભમણ્ડલતો બહિઃ ।
દક્ષિણં દિશમાશૃત્ય મુદ્રેઃ કામજો વરઃ
નિર્દિષ્ટો મુનિમુખ્યૈસ્તુ કામધાત્વેશ્વરે પરે ।
મુદ્રો ઽયં નિર્મિતો લોકે સર્વદેવસમન્દિરે
રુદ્રેન્દ્રવસુમુખ્યાનાં વિષ્ણુતીર્થ્યાં દિગમ્બરામ્ ।
અર્કવાસવમૌષધ્યાં વિવશ્વયમચિહ્વિતામ્
લોકપાલાં બહિસ્તાં તાં યથામન્દિરદિક્ષુ તામ્ ।
તથાચાલિખેત્ સર્વાંસ્તથા મુદ્રાંસ્તુ યોજયેત્
યો યસ્ય વાહનઃ ખ્યાતઃ પ્રહરણાવેષધારિણમ્ ।
તં તથૈવ તથા મુદ્રો નિર્દિષ્ટો લોકપૂજિતૈઃ
એષ મુદ્રગણો હ્યુક્તઃ સર્વલોકોત્તરઃ શુભઃ ।
લૌકિકામથ સર્વત્ર સર્વકર્મેષુ સાધકઃ
નિર્દિષ્ટા મુદ્રમુખ્યાશ્ચ સર્વમુદ્રો ઽથ મન્ત્રિણામ્ ।
આલેખ્ય તુ ભુવિ મર્ત્ત્યૈસ્તુ જાપિભિઃ સિદ્ધિકામદૈઃ
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0