મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 39

આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાત્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ ષટ્ત્રિંશતિમઃ મુદ્રામણ્ડલતન્ત્રસર્વકર્મવિધિપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથૈકોનચત્વારિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય સર્વાંશ્ચ લોકધાતું બુદ્ધચક્ષુષા સર્વસત્ત્વાનામવલોક્ય પુનરપિ મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયમન્ત્રતન્ત્રમુદ્રાપટલવિસરે સર્વલૌકિકલોકોત્તરસમયમણ્ડલાનુપ્રવિષ્ટે સામાન્યાવિધાનચર્યાનિર્હારે સમનુપ્રવેશસત્ત્વામાશ્રયે અચિન્ત્યાચેષ્ટિત સર્વમન્ત્રાણાં સર્વમુદ્રાણાં સર્વમણ્ડલાનાં સર્વસત્ત્વાનાં સર્વમન્ત્રાનુપ્રવિષ્ટાનાં નિધાનનિર્દેશચર્યા સમાસતો વ્યાચક્ષતે તચ્છ્રૂયતામ્ ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્ય અધ્યેષયતિ સ્મ । અધ્યેષયતુ મે સુગતઃ અસ્માકમનુકમ્પાયૈ લોકસ્યાનુગ્રહાય । તદ્ ભવિષ્યતિ મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય લોકાનુકમ્પાયૈ । તદ્ વદતુ મે સુગત સર્વમન્ત્રાણાં જપહોમઆપ્યાયનપૂજનનિયમસર્વતન્ત્રમુદ્રેષુ સમયપ્રવેશાનુનિગમસાધનોપયિકવિધાનં સર્વમણ્ડલેષુ સર્વલૌકિકલોકોત્તરવિધિવિશેષણોપયિકપટલવિસરમ્ ॥
એવમુક્તે ભગવાં મઞ્જુભાણી તદન્તરમભૂત્ સર્વજ્ઞ વાન્યં તૂષ્ણીં તસ્થૌ તદન્તરમ્ ॥
તુષ્ટઃ મઞ્જુરવો ધીરઃ સુગતજ્ઞ પ્રતીચ્છયમ્ ।
સર્વબુદ્ધાશ્ચ સર્વત્ર સર્વધાતુસમાગતા

બોધિસત્ત્વાસ્તુ સર્વે વૈ સર્વશ્રાવકખડ્ગિણઃ ।
સર્વસત્ત્વા ત્રિધા યે ચ અનાદિભવચક્રકે

નિબદ્ધા યોનિજા યે ચ ગતિપઞ્ચસુયોજિતા ।
સર્વભૂતગણાધ્યક્ષા રાક્ષસોરગમાનુષા

દૈત્યદાનવયક્ષાશ્ચ કૂષ્માણ્ડકટપૂતના ।
દેવમુખ્યા ગણાધ્યક્ષા માતરાશ્ચ મહર્દ્ધિકાઃ

સર્વે ગ્રહગણા લોકે ચન્દ્રસૂર્યા પરેસ્તથા ।
બ્રહ્મેન્દ્રધનદા રુદ્રા વિષ્ણુસ્કન્દવિરૂઢકા

ધૃતરાષ્ટ્રકુબેરાશ્ચ સર્વે વૈ વસવસ્તથા ।
સર્વભૂતાશ્ચ સર્વત્ર સત્ત્વધાતુસમાશ્રિતાઃ

શુભાશુભફલૈ કર્મૈઃ નિબદ્ધા ગતિસૂત્રકે ।
મુક્તામુક્તશ્ચ સર્વત્ર આગતા સમયે સ્થિતાઃ

બુદ્ધાધિષ્ઠાનબલા ઋદ્ધ્યા શૃણ્વન્તેહ ત્રિધા સ્થિતાઃ ।
શુભયોનિજસમ્ભૂતા અશુભૈશ્ચૈવ સ્વકર્મભિઃ

શૃણ્વન્તે સર્વબુદ્ધા વૈ શુદ્ધાવાસપુરે તદા ।
તદા ધર્મં સૌગતં ચાર્યં અગ્રધર્મશુભોદયમ્

મન્ત્રમુદ્રત્રિધાયુક્તં નિયતં ચાપિ કીર્તિતમ્ ।
ક્ષેમં શિવતમં માર્ગં આર્યાષ્ટાઙ્ગિકં તદા

ત્રિધા કર્મપથં શ્રેષ્ઠં નિર્વાણપુરગામિનમ્ ।
દાનશીલ તદા ધ્યાનં તૃધા માર્ગોપદેશિતમ્

ભગવાનુવાચ સર્વજ્ઞ મન્ત્રમાર્ગાઙ્ગપ્રવર્તનમ્ ।
ઈષસ્મિતમુખો ધીર મઞ્જુઘોષં નિરીક્ષ ચ

વાક્યં ચ શુભયા યુક્તં ઇદં બ્રહ્મરવો તદા ।
શૃણ્વન્તો ભૂતગણાઃ સર્વે સ્થિતા સૌમ્યા વિશારદાઃ

મા વો સમયાદ્ ભ્રંશો ભવિષ્યતિ અનર્થકમ્ ।
અહિતં દીર્ઘરાત્રં વો બુદ્ધવાક્યમજાનકાઃ

પ્રતિષ્યથ તમસ્યન્ધે વત્સ દૂરીભવિષ્યથ ।
ઇદં વઃ શ્રેયસે યુક્તા મન્ત્રમુદ્રા સમીરિતાઃ

કરિષ્યથા સદા લોકા સદાનુગ્રહનિગ્રહમ્ ।
મન્યથા મત્ક્રિયાયુક્તં ક્રોધો વૈ ચ યમાન્તકઃ

કરિષ્યતિ ન સન્દેહઃ સદા નિગ્રહતાં યુગે ।
આદૌ પુષ્પાભિકીર્ણે વૈ વિવિક્તે વિજને સદા

કર્તવ્યે મણ્ડલે બુદ્ધ્યા ધ્યાનેનાવર્જ્ય સર્વતઃ ।
આદૌ ચ સર્વબુદ્ધાનાં પદ્મં ધ્યાયીત બુદ્ધિમામ્

દ્વિતીયં પદ્મમુદ્યન્તં અર્કસ્યૈવ મહાદ્યુતિમ્ ।
તત્રસ્થો મઞ્જુવરઃ શ્રીમાં કુમારાકારચિહ્નિતઃ

પઞ્ચચીરકમૂર્ધાનો જાનુકર્ણકકોર્પરઃ ।
ફલિતઃ કૃતાઞ્જલિપુટો બાલો પૃચ્છન્તં સુગતં વિદુમ્

વાચં ચ શુભયા યુક્તાં વદન્તો સુગતાલયે ।
યો વૈ સર્વબુદ્ધાનાં મહાપદ્મં સ્ફટિકોદ્ભવમ્

વૈદૂર્યમયં પદ્મં કિઞ્જલ્કં હેમજોદ્ભવમ્ ।
મહામરકતીનાલાં કર્ણિકાં સહ હેમજમ્

મહાવિટપસંઘાતં મહારત્નવિભૂષિતમ્ ।
પદ્મરાગમયૈઃ કલિકૈઃ અનેકાકારસુભૂષિતૈઃ

અશ્મગર્ભમયૈર્દિવ્યૈઃ અઙ્કુરૈશ્ચ વિભૂષિતમ્ ।
પદ્મં મુનિવરે ધ્યાત્વા મહોચ્ચં ગગનાશ્રિતમ્

તસ્માન્ન્યૂનતરં પદ્મં સમચિહ્નં સુશોભનમ્ ।
તન્મનઃ ધામતો ધ્યાયેન્મન્ત્રી પ્રત્યેકાર્હશ્રાવકામ્

તસ્માન્ન્યૂનતરં પદ્મ તૃતીયં ચિત્તેન યત્નધીઃ ।
ચતુર્થં પદ્મમાવર્તં તસ્માદ્ધ્રસ્વતમં વિદુઃ

ધ્યાયીત પઞ્ચમં પદ્મં હ્રસ્વાહ્રસ્વતમં સદા ।
સમાકારસમોદ્યોતં વ્યોમં સંસ્થિતસર્વતમ્

કુર્યાત્ તસ્ય વિદો પદ્મં ચિત્તયા સપ્તગે સ્થિતમ્ ।
વજ્રપાણેઃ તથા પદ્મં ઉદયન્તં રવેર્યથા

દક્ષિણેન વિદોઃ પદ્મે તથા મઞ્જુરવઃ સદા ।
તતો હ્રસ્વતરં પદ્મં લોકીશસ્ય મહાત્મનઃ

તૃતીયં પદ્મમિત્યેવ સમન્તદ્યોતિલાભિને ।
ચતુર્થં પદ્મમિત્યેવ અક્ષયપ્રતિભાનતા

ઈષિદ્ વિમલગતે હ્રસ્વં કમલં પઞ્ચમતત્ત્વિતે ।
તસ્માત્ ષષ્ઠતમો યો પદ્મઃ આર્યં ચાધર્મસંજ્ઞિતમ્

અધશ્ચૈવ સમન્તાદ્ વૈ ઉદધિં ચાપિ ચિન્તયેત્ ।
મહાનાગે ઽર્ધનિર્યાન્તો ઽનન્તઃ નન્દોપનન્દકૌ

સર્વશ્વેતા મહાનાગાઃ સર્વાલઙ્કારભૂષિતાઃ ।
અબ્ધોર્જાતા સ્મિતમુખો ગગનાલમ્બનદૃષ્ટયઃ

સપ્તશીર્ષમહાભોગો મણિકુણ્ડલભૂષિતા ।
પુરુષાકારદિવ્યાસ્તુ અર્ધભોગોરગસ્તથા

સપ્તસ્ફટા સસૌમ્યાસ્તુ અર્ધચક્ષુર્ગતોર્ધ્વાર્મા ।
વામતો મુનિવરા પદ્મે પઞ્ચમુષ્ણીષસંસ્થિતામ્

ચક્રવર્તિ તથાદ્યન્તાં શક્રાયુધસુતેજિતામ્ ।
એકાક્ષરશ્ચક્રવર્તિસ્તેજોરાશિઃ સિતોન્નતઃ

અભ્યુન્નતો જયોષ્ણીષવિદ્યારાજમહર્દ્ધિકઃ ।
વજ્રપાણિશ્ચ યક્ષેશઃ અધશ્ચૈવ સુચિન્તયેત્

એતેષુ ચિત્તં ધીમાં રૂપિભિઃ સર્વદા સદા ।
આત્મનશ્ચ ધિયો યુક્તો મન્ત્રવિન્મન્ત્રરાડ્ જમે

તત્રસ્થં નિયમસ્થં વૈ પદ્મપત્રોપવિષ્ટ વૈ ।
ધ્યાયીત અધશ્ચાત્માનં પર્યઙ્કેનોપવિષ્ટ વૈ

સર્વપાપાંશ્ચ દેશી મુનિનામન્તિકે સદા ।
તત્રસ્થો નિયમજો રૂષી અધ્યેષ્ય મુનિવરાં વરામ્

ધર્મચક્રાનુવર્તન્તાં તિષ્ઠન્તાં સુગતાત્મજામ્ ।
તેષાં પુણ્યમતુલમ્ અનુમોદ્યેવ જાપધીઃ

સુશુક્લમાલતીકુસુમાં પુન્નાગં નાગકેસરામ્ ।
ચમ્પકાશોકતિલકાં તગર્યાંશ્ચૈવ સમલ્લિકામ્

ક્ષિપેત્ પુષ્પાઞ્જલિં દિવ્યાં સવ્યાંશ્ચૈવ સુશોભનામ્ ।
સભૂતામપ્યભૂતાં વા ધિયા યુક્તાં સુશોભનામ્

વિવિધાં પૂજાવરાં કુર્યુર્વિદ્યા ચ ઇવ મનોરમામ્ ।
વિવિધાં ધૂપવરાંશ્ચૈવ તથા ગન્ધાનુલેપનામ્

ચિત્તેનેવ તુ તત્ કુર્યાત્ સભૂતા મધ્યભાવતઃ ।
નિવેદ્ય વલિમન્ત્રૈર્વૈ પ્રદીપાંશ્ચૈવ તદા ન્યસેત્

વિવિધાકારસમ્પન્ના વિચિત્રશ્ચિત્રભોજનામ્ ।
અનેકાકારસમ્પન્નાં દધ્યોદનમશાલિકામ્

યબગોધૂમમુદ્ગૈશ્ચ ખાદ્યભોજ્યસુભૂષિતૈઃ ।
નિવેદ્ય સુગતે ભવત્યા દદ્યાચ્ચાત્માનમેવ તુ

તથ્યેન નાન્યથા ચાપિ ચિત્ત યેનાપિ શિષ્યતે ।
એષા શ્રદ્ધા મયા પૂજા સર્વપૂજેષુ શિષ્યતે

મં ધ્યાત્વા જાપિનઃ સર્વે નિયતં બોધિમવાપ્નુયાત્ ।
સફલા મન્ત્રસિદ્ધિશ્ચ જાયતે ચ ન સંશયઃ

ઇહૈવ જન્મ નિઃસત્ત્વા સિધ્યન્તે મન્ત્રદેવતા ।
અન્યજન્માન્તરે વાપિ કેચિત્ સિદ્ધ્યન્તિ માનવાઃ

વિચિત્રાં ભોગસમ્પત્તિં વિશેષાંશ્ચાપિ પુષ્કલામ્ ।
વિવિધા કાલમનોવાગ્ ધ્યાનં ચાપિ ત્રિધા પુરા

બુદ્ધૈર્બુદ્ધશતૈશ્ચાપિ પ્રત્યેકાર્હશ્રાવકૈઃ ।
ત્રિઃપ્રકારા તથા બોધિઃ પ્રાપ્નુવન્તો યશસ્વિનઃ

એતૈસ્ત્રિપ્રકારૈસ્તુ મન્ત્રસિદ્ધિરિહોદિતા ।
ત્રિપ્રકારૈસ્તુ સત્ત્વાખ્યૈ ઉત્તમાધમમધ્યમે

ત્રિધા કર્મ સમુદ્દિષ્ટમ્ .......... ।
પ્રણીતં ધ્યાનતાં પ્રોક્તં મધ્યમં શીલજં સ્મૃતમ્

કન્યસં દાનજં મુખ્યં તચ્ચૈવ તુ પુનસ્ત્રિધા ।
પ્રણીતં ધર્મદાનં તુ મધ્યમં તુ ગતં તથા

વાક્યમામિપદાનં તુ કન્યસે વ તુ કીર્ત્યતે ।
શીલં ચાપિ ત્રિધા પ્રોક્તમિત્યુવાચ મુનિઃ પુરા

બુદ્ધત્વપરિણામાખ્યં અગ્ર્યં શીલમિતિ સ્મૃતમ્ ।
પ્રત્યેકબોધો મધ્યં તુ કન્યસં શ્રાવકોદ્ભવમ્

એતલ્લોકોત્તરં શીલં લૌકિકં તુ પ્રકથ્યતે ।
તચ્ચાપિ ત્રિવિધા જ્ઞેયં સાસ્રવોત્પત્તિકારણમ્

મુમુક્ષુબુદ્ધિભિર્ભક્ત્યાધિજ્ઞપ્ત્યા અભિજ્ઞસમ્ભવા ।
શ્રેષ્ઠા જ્યેષ્ઠતમા લોકે કથ્યન્તે ઋષિવરૈઃ સદા

એતદગ્રમયં લોકે શીલમાહુર્મનીષિણઃ ।
મધ્યમં દેવજ જ્ઞેયં કન્યસં તુ નૃપદ્વરામ્

તચ્ચાપિ ત્રિપ્રકારૈસ્તુ ત્રિધા કર્મેષુ યોજિતૈઃ ।
ત્રિધા ચ ત્રિવિધૈશ્ચૈવ પુનર્મુક્તં ત્રિદ્વિસપ્તપઞ્ચશઃ

ત્રિસપ્તં સપ્તતિં તચ્ચાપિ ત્રિધા ભિન્નમ્ ।
પ્રાદુર્ભૂતો ઽઙ્કુરો ઽઙ્કુરાઃ ધ્યાનજં ચૈવમત્યન્તો

સુરેશ્વરૌ પુનઃ ત્રીણિ પુનરષ્ટાષ્ટભૂષિતમ્ ।
યથૈવ પૂર્વનિર્દિષ્ટં ધ્યાનેષ્વેવ ચ કથ્યતે

એવં તરઙ્ગવદ્ ભિન્નં પુનર્જ્વાલેવ ગચ્છતિ ।
બુદ્બુદાકારવદ્ જ્ઞેયં ક્ષણોત્પત્તિપ્રભઙ્ગુરમ્

એવમેવાદ્યપ્રયોગેન શતધા ભિદ્યતે પુનઃ ।
સહસ્રશશ્ચ સદા જ્ઞેયમસંખ્યેયાદ્યલક્ષિતમ્

સાધ્યતે ધ્યાનજં કર્મ અગ્ર્યં માનસોદ્ભવમ્ ।
તસ્માદ્ ધ્યાનવતં મન્ત્રં ચિત્તં બોધાય નામિતમ્

અયનેનૈવ તે સિદ્ધિં લપ્સ્યન્તે મન્ત્રદેવતામ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન જાપિભિઃ સિદ્ધિલિપ્સુભિઃ

કર્તવ્યા માનસી પૂજા બુદ્ધાનાં સર્વતઃ સદા ।
ઇહૈવ જન્મનિ સિદ્ધિં નિત્યં ધ્યાનરતસ્ય તુ

સર્વત્રાપ્રતિહતો હ્યેષ ધ્યાનજો શીલસંવરઃ ।
દાનતો વિભવો ધર્મઃ શીલતો સુરવરોદયમ્

ઉત્પત્તિધ્યાનાદાના શ્રવે .......... ।
એતત્ સંક્ષેપતો હ્યુક્તં જાપિનાં મન્ત્રસિદ્ધયૈ

યં બુધ્વા મન્ત્રિણઃ સર્વે ક્ષિપ્રમન્ત્રેષુ સિદ્ધયે ।
ક્ષિપ્રં ચાનુત્તરાં બોધિં પ્રાપ્નુવન્તિ ન સંશયમિતિ