મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 38

કન્યાકર્તિતસુત્રેણ બ્રાહ્મણ્યા વા અરતિસમ્ભવાયા ગૃહીત્વા અષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા અનેન મન્ત્રેણ - ઓમ્ હર હર બન્ધ બન્ધ શુક્રધારણિ સિદ્ધાર્થે સ્વાહા - મામક્યયા મુદ્રાસંયુક્તા મન્ત્રં જપેત્ । તતઃ સૂત્રકં કટ્યાં બન્ધયેત્ । ત્રિગુણપરિવેષ્ટિતં કૃત્વા શુક્રબન્ધઃ કૃતો ભવતિ । કામધાત્વેશ્વરો ઽપિ શક્તઃ સ્વપ્ને મનોવિઘાતમુત્પાદયિતુમ્ । કિં પુનઃ સ્વપ્નવિનાયકાઃ । વિધિના નાવિધિના સરાગસ્ય ન વીતરાગસ્ય કામધાત્વેશ્વરસ્યાપિ ઋષિણો દુહિતરશ્ચ અશક્તા મનોવિઘાતમુત્પાદયિતું વિવિધરૂપધારિણ્યઃ રાગિણામ્ । કિં પુનઃ તદન્યઃ સ્ત્રિયઃ માનુષામાનુષોદ્ભવાઃ ॥
એવં વિધિના પ્રાતરુત્થાય વિસર્જ્ય દન્તધાવન મુખં પ્રક્ષાલ્ય શુચિના જલેન સ્નાત્વા નિષ્પ્રાણકે વિમલોદકેન પૂર્વવદ્ વિધિના પૂર્વાભિમુખસ્થિતેન મુદ્રાં બન્ધીયાત્ । મન્ત્રાંશ્ચ જપેત્ । દીર્ઘાયુષો ભવતિ સર્વકર્મસમર્થઃ । મહાવ્યાધિભિર્મુચ્યતે । સર્વજનપ્રિયો ભવતિ । અમિત્રાણાં પ્રત્યઙ્ગિરમુપજાયતે । દૃષ્ટમાત્રાશ્ચ સર્વગ્રહક્રવ્યાદકશ્મલાદયઃ પ્રપલાયન્તે । પરબલં સ્તમ્ભયતિ । દર્શનમાત્રેણૈવ સર્વકર્માં કરોતિ શુચિનાશુચિના વિધાનેનાવિધાનેન ॥
એવમસ્ય અસઙ્ખ્યેયા મુદ્રામન્ત્રગણપરિવૃતો ઽયં કલ્પરાજા । અસઙ્ખ્યેયૈશ્ચ બુદ્ધૈર્ભગવદ્ભિર્ભાષિતા ભાષિષ્યન્તે ચ । મયાપ્યેતર્હિ શાક્યમુનિના તથાગતેનાર્હતા સમ્યક્ સમ્બુદ્ધેન ભાષિતો ( વૈદ્ય 331 ) મહતા પર્ષન્મણ્ડલમધ્યે । ન્વમપિ કુમાર મઞ્જુશ્રીઃ સન્નિયુક્તો ઽયં શાસનપરિસંરક્ષણાર્થં ધર્મધાતુચિરસંરક્ષણાર્થં ચ મયિ પરિનિર્વૃતે ધર્મકોટિનિશ્રિતે ભૂતકોટિપર્યવસાને શાન્તીભૂતે મહાકરુણાવર્જિતમાનસેન સત્ત્વાનાં હિતાર્થાય ભાષિતો ઽયં મયા યુગાન્તે મહાભૈરવે કાલે વર્તમાને રત્નત્રયાપકારિણાં દુષ્ટરાજ્ઞાં દુષ્ટસત્ત્વાનાં ચ નિવારણાર્થાય વિનયનાર્થાય ચ ભાષિતો ઽયં કલ્પરાજા વિસ્તરવિભાગશઃ સર્વસત્ત્વાનામર્થાયેતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાત્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ પઞ્ચત્રિંશતિમઃ મન્ત્રમુદ્રાનિયમકર્મવિધિપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથાષ્ટાત્રિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણુ મઞ્જુશ્રીઃ
સંક્ષેપતઃ મુદ્રાણાં લક્ષણં મન્ત્રાણાં ચ સવિસ્તરમ્ ।
સંક્ષેપતશ્ચ મણ્ડલાનાં વિધિઃ સમયાનુવર્તનમ્

+ + + + + + + + + + મુદ્રાસ્થાનં ચ તેષુ વૈ ।
સરહસ્યં સર્વમન્ત્રાણાં સર્વમન્ત્રેષુ મણ્ડલમ્

એતત્ સર્વં પુરા પ્રોક્તં સર્વબુદ્ધૈર્મહર્દ્ધિકૈઃ ।
મન્ત્રાણાં ગતિમાહાત્મ્યં કથિતં સર્વકુલેષ્વપિ

આદિમદ્ભિઃ પુરા બુદ્ધૈઃ સત્ત્વાનાં હિતકારણાત્ ।
પ્રવર્ત્ય મન્ત્રચક્રશ્ચ ધર્મચક્રમનુત્તરમ્

શાન્તિચક્રાનુગા યાતા ભૂતકોટિં સમાશૃતાઃ ।
શાન્તિં જગામ સર્વે તે બુદ્ધા લોકમહર્દ્ધિકા

એતત્ સર્વં પુરા ખ્યાતમાદિમદ્ભિસ્તથાગતૈઃ ।
અહમપ્યપશ્ચિમે લોકે દેશેયં ત્વયિ મઞ્જુશ્રધીઃ

એતત્ કૃત્વા તદા વાચ્યં બુદ્ધસ્યેદં મહાદ્યુતેઃ ।
કુમારો મઞ્જુઘોષો વૈ પ્રાઞ્જલિં કૃતમગ્રતઃ

ઉવાચ વદતાં શ્રેષ્ઠં સમ્બુદ્ધં દ્વિપદોત્તમમ્ ।
વદસ્વ ધર્મં મહાપ્રાજ્ઞ લોકાનાં હિતકારણમ્

સંક્ષેપાર્થમવિસ્તારં ગુણમાહાત્મ્યફલોદયમ્ ।
એવમુક્તસ્તુ મઞ્જુશ્રીસ્તૂષ્ણીમ્ભૂતસ્તસ્થુરે

અથ બ્રહ્મેશ્વરઃ શ્રીમાં કલવિઙ્કરુતસ્વનઃ ।
કથયામાસ તત્ સર્વં મુદ્રામણ્ડલસંસ્થિતમ્

મન્ત્રં તન્ત્રં તદા કાલે શુદ્ધાવાસોપરિ સ્થિતો ।
કથયામાસ સમ્બુદ્ધઃ શાક્યસિંહો નરોત્તમઃ

શૃણુ ત્વં કુમાર મઞ્જુશ્રીઃ મુદ્રાણાં વિધિસમ્ભવમ્ ।
મન્ત્રાણાં તન્ત્રયુક્તીનાં ગુણમાહાત્મ્યવિસ્તરમ્

આદૌ સર્વતથાચિહ્નં સત્ત્વાસત્ત્વ યથા ચ તમ્ ।
આકારં ચરિતં ચેષ્ટા સર્વમિઙ્ગિતભાષિતમ્

દ્વિહસ્તપાદયોર્મૂર્ધ્ના એકહસ્તાઙ્ગુલયોજના ।
સર્વં તં મુદ્રમિતિ પ્રોક્તં આદિબુદ્ધૈઃ પુરાતનૈઃ

કલશં છત્રં તથા પદ્મં ધ્વજ પતાકં તથૈવ ચ ।
મત્સ્ય વજ્ર તથા શઙ્ખઃ કુમ્ભશ્ચક્રસ્તથૈવ ચ

વિવિધા પ્રહરણા લોકે યાવન્તસ્તે પરિકીર્તિતા ।
ઉત્પલાકારમુદ્રં ચ સર્વે તે મુદ્રાનુમણ્ડલે

અનુપૂર્વમિહ સ્થિતા તથૈતે વિધિયુક્તમુદાહૃતા ।
સદૃશાકારસ્વરૂપેણ સર્વાસાં ચૈવ લિખેત્ સદા

મણ્ડલે મુદ્રમિત્યુક્ત્વા સામાન્યેષ્વેવ સર્વતઃ ।
યથાસ્થાનસુવિન્યસ્તં મુદ્રાસ્તે પરિકીર્તિતાઃ

મણ્ડલેષ્વેવ સર્વેષુ સ્વાકારં ચૈવ યોજયેત્ ।
ચક્રવર્તી તથા ચક્રં ઉષ્ણીષે સિતમુદ્ભવે

સિતાતપત્રં મુખ્યેન મણ્ડલે તુ સમાલિખેત્ ।
બુદ્ધાનાં ધર્મચક્રં વૈ પદ્મં પદ્મકુલે તથા

વજ્રં વજ્રકુલે પ્રોક્તં ગજં ગજકુલોદ્ભવે ।
તથા મણિકુલે કુમ્ભં નિયુજ્યાત્ સર્વમણ્ડલે

દિવ્યાર્યૌ ચ કુલૌ મુખ્યૌ શ્રીવત્સસ્વસ્તિકૌ લિખેત્ ।
આલિખેદ્ યક્ષકુલે શ્રેષ્ઠે ફલં ફલજસમ્ભવમ્

મહાબ્રહ્મે હંસમાલિખ્ય શક્રસ્યાપિ સવજ્રકમ્ ।
મહેશ્વરસ્ય લિખેચ્છૂલં વૃષં ચાપિ સમાલિખેત્

ત્રિશૂલં પટ્ટિશં ચાપિ સ્કન્દસ્યાપિ સશક્તિકમ્ ।
વિષ્ણોશ્ચક્રમાલિખ્ય ગદાંશ્ચાપિ સદાનવામ્

નાનાપ્રહરણા દેવા વિવિધાસનસમ્ભવામ્ ।
યાના ચ વિવિધાશ્ચાપિ તેષાં મધ્યં લિખેત્ સદા

સરૂપસંક્રાન્તિપ્રતિબિમ્બં યથાસ્થિતમ્ ।
એષામન્યતરં હ્યેકં લિખેત્ સર્વત્ર મણ્ડલે

એકદ્વિકસમાયુક્તા તૃપ્રભૃત્યમસઙ્ખ્યકા ।
મણ્ડલા જિનવરૈઃ પ્રોક્તા વેદિકાપઙ્ક્તિતત્સમા

યદોદ્દિશ્ય મણ્ડલં પ્રોક્તં તં મધ્યે તુ નિવેશયેત્ ।
આલિખેજ્જિનકુલે ગર્ભે બુદ્ધં વાપિ સુમધ્યમે

અભ્યન્તરસ્થં તદા બિમ્બં શાસ્તુનો ચાપિ માલિખેત્ ।
દ્વિતીયં પદ્મકુલે ન્યસ્તં તૃતીયં વજ્રકુલં લિખેત્

એવં સર્વ તદાલિખ્ય અનુપૂર્વ્યા સુરાસુરામ્ ।
સર્વભૂમ્યાં તતઃ પશ્ચાદ્ યક્ષરાક્ષસમાનુષામ્

તીર્થિકાનાં તતો લિખ્ય અનુપૂર્વ્યા યથાસ્થિતમ્ ।
દિક્પાલાં ચ તથાલિખ્ય સર્વાંશ્ચૈવ વિવિધાગતામ્

સંક્ષેપાદેકબિન્દુસ્તુ દ્વિપ્રભૃત્યમસઙ્ખ્યકામ્ ।
આલિખેન્મણ્ડલં યાવદુપર્યન્તં દિશમાશૃતમ્

અપ્રમેય તદા પ્રોક્તા ક્ષ્માતલો મણ્ડલે ઽસ્ય વૈ ।
એકબિન્દુપ્રભૃત્યાદિ અપર્યન્તે વસુધાતલે

મણ્ડલસ્ય વિધિઃ પ્રોક્તો નિર્દિષ્ટં ત્રિવિધસ્ય તુ ।
ઉત્તમં મધ્યમં ચૈવ કન્યસં ચૈવ કીર્તિતમ્

ઉત્તમે ઉત્તમા સિદ્ધિર્મધ્યમે મધ્ય ઉદાહૃતમ્ ।
કન્યસે ક્ષુદ્રસિદ્ધિસ્તુ કથિતં જિનવરૈઃ પુરા

ત્રિધા સર્વે મનોભિશ્ચ સિદ્ધિરુક્તા જિનોત્તમૈઃ ।
મહાસત્ત્વૈર્મહાસિદ્ધિર્મધ્યસત્ત્વે તુ મધ્યમા

તૃતીયા ક્ષુદ્રજન્તૂનાં ક્ષુદ્રકર્મ ઉદાહૃતમ્ ।
ચિત્તં પ્રસાદે બુદ્ધત્વં ઉત્તમે સફલોદયમ્

નિયતં પ્રાપ્યતે સત્ત્વો મણ્ડલાદર્શનેન વૈ ।
મધ્યચિત્તસ્તદા કાલે પ્રત્યેકં બોધિમાપ્નુયાત્

ઇતરે નિયતં પ્રોક્તાં શ્રાવકત્વમનાદરાત્ ।
અબન્ધ્યં ફલમાહાત્મ્યં ગતિશાન્તિ ઉદાહૃતમ્

મણ્ડલાદર્શનસ્વર્ગં નિયતં તસ્ય ભવિષ્યતિ ।
એવ મુદ્રવરાં સર્વાં મન્ત્રાશ્ચૈવ સવિસ્તરામ્

નિયુક્તાસ્ત્રિવિધાશ્ચૈવ ત્રિઃપ્રકારા સુખાવહા ।
મુદ્રા મણ્ડલા પ્રોક્તા મન્ત્રાણાં કથ્યતે હિતમ્

એકાક્ષરપ્રભૃત્યાદિ યાવત્સઙ્ખ્યં પ્રમાણતઃ ।
કથિતા વચના મન્ત્રે યાવન્ત્યસ્તા પ્રકીર્તિતાઃ

વાક્પ્રલાપાં રુદિતં હસિતં ક્રન્દિતં તથા ।
સર્વજલ્પપ્રજલ્પં વા સર્વમન્ત્રહિતં ભવેત્

ત્રિવિધા તે ચ મન્ત્રાશ્ચ ત્રિપ્રકારા સમોદિતા ।
યથૈવ મણ્ડલે ખ્યાતઃ મુદ્રામન્ત્રેષુ વૈ તથા

વિધિરેષા સમાયુક્તા નિર્દિષ્ટા લોકનાયકૈઃ ।
તથૈવ તત્ ત્રિધા યાતિ અનેકધા ચાપિ સહસ્રધા

ત્રિવિધં ત્રિઃપ્રકારં તુ ત્રિધા ચૈવમસઙ્ખ્યકાઃ ।
ચિત્તાયતં હિ મન્ત્રં વૈ ન મન્ત્રં ચિત્તવર્જિતમ્

ચિત્તમન્ત્રસમાયુક્તઃ સંયુક્તઃ સાધયિષ્યતિ ।
તથાગતકુલે યે મન્ત્રા યે ચ પદ્મકુલે તથા

યે ચ પદ્મકુલે ગીતા કુલેષ્વેવ ચ માપરૈઃ ।
સલૌકિકા સર્વમન્ત્રા વૈ સર્વે ત ઇહ નિઃસૃતાઃ

જિને જિનસુતૈર્યો મન્ત્રો ભાષિતઃ સત્ત્વકારણાત્ ।
તાં જપેદ્ યો ઽભિયુક્તશ્ચ નિયતં બુદ્ધો હિ સો ભવેત્

મધ્યસ્થા યે તુ મન્ત્રા વૈ તં જપેદ્ યો ઽભિજાપિનઃ ।
પ્રત્યેકબુદ્ધ આખ્યાતો નિયતં તસ્ય ગોત્રતઃ

યે ઽન્યમન્ત્રે પ્રવૃત્તા વૈ પ્રત્યેકાર્હભાષિતૈઃ ।
સલૌકિકૈશ્ચ સત્ત્વે વૈ અભિયુક્તો મન્ત્રજાપિનઃ

સ ભવેન્નિયતં ગોત્રસ્થો શ્રાવકાણાં મહર્દ્ધિકામ્ ।
તત્રાપિ કર્મ પ્રયોક્તવ્યઃ ઉત્કૃષ્ટે ઽધમમધ્યમે

શાન્તિકે બુદ્ધબોધિઃ સ્યાત્ પૌષ્ટિકે વાપિ ખડ્ગિનામ્ ।
ઇતરૈઃ ક્ષુદ્રમન્ત્રૈસ્તુ શ્રાવકો બોધિમુચ્યતે

તત્રાપિ ચિત્તં દ્રષ્ટવ્યં તત્ ત્રિધા પરિભિદ્યતે ।
પુનશ્ચ ભિદ્યતે બહુધા અસઙ્ખ્યં ચાપિ ભેદત ઇતિ