મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 34
ઇતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાત્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ એકત્રિંશતિમઃ કર્મક્રિયાવિધિનિમિત્તજ્ઞાનનિર્દેશપટલબિસરઃ પરિસમાપ્તઃ ॥
અથ ચતુસ્ત્રિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ તં શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્યઃ મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણુ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયમુદ્રાતન્ત્રં સરહસ્યં પરમગુહ્યતમં અપ્રકાશ્યમશ્રાદ્ધસત્ત્વતથાગતશાસને ઽનભિપ્રસન્નં અસમયાનુજ્ઞાનત્રિરત્નવંશાનુચ્છેદનકરે અકલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતે પુણ્યકામે દુષ્ટજનસમ્પર્કવ્યતિમિશ્રિતે પાપમિત્રપરિગૃહીતે દૂરીભૂતે બુદ્ધધર્માણાં નિઃફલીભૂતે કલ્પે ઽસ્મિન્નાચાર્યાનુપદેશે અવભિષિક્ત તવ કુમાર પરમગુહ્યતમે મણ્ડલે અદૃષ્ટસમયે તથાગતકુલે અસમન્તે જને અપ્રકાશ્ય સર્વભૂતાનાં ત્વન્મન્ત્રાનુવર્ત્તિનાં ॥
અશ્રાદ્ધો બુદ્ધધર્માણાં દૂરીભૂતો હિ બોધયે ।
ન તસ્યા દાપયેન્મુદ્રાં તન્ત્રં ચૈવ ન દર્શયેત્
પ્રમાદાન્મોહસમ્મૂઢઃ લોભાદ્યા યદિ દાપયેત્ ।
ન સિદ્ધ્યન્તે તન્ત્રમન્ત્રા વૈ વિપરીતસ્ય જાપિનઃ
અસાન્નિધ્યં કલ્પયેન્મુદ્રાં મન્ત્રાશ્ચૈવમન્યથા ।
સિદ્ધિં ન લભતે ક્ષિપ્રંશ્ચ શરીરેણાપિ હીયતે
સૌમ્યાનાં શ્રાદ્ધચિત્તાનાં સમયે તત્ત્વદર્શિનામ્ ।
તન્ત્રમન્ત્રપ્રવૃત્તાનાં મુદ્રાતન્ત્રં પ્રકાશયેત્
ત્રિરત્નપૂજકા યે ચ પ્રસન્ના જિનશાસને ।
વિધિપ્રયોગદૃષ્ટાનાં તેષાં મુદ્રા પ્રકાશયેત્
બોધિચિત્તવિધિજ્ઞાનાં બોધિચિત્તવિભૂષિતામ્ ।
નિત્યં બોધિમાર્ગસ્થાં તેષાં મુદ્રાં પ્રકાશયેત્
તન્ત્રમન્ત્રપ્રયુક્તાનાં સમયે દૃષ્ટપરાપરામ્ ।
મહાબોધો પ્રતિચ્છૂનાં તેષાં મુદ્રાં પ્રકાશયેત્
પ્રસન્નાનાં જિનપુત્રેષુ તેષુ શ્રાવકખડ્ગિણામ્ ।
દૃષ્ટધર્મફલં યેષાં તેષાં મુદ્રાં પ્રકાશયેત્
અવિકલ્પિતધર્માણાં શ્રાદ્ધાનાં ગતિમત્સરામ્ ।
શાસ્તુર્વચનયુક્તિજ્ઞાં તેષાં મુદ્રાં પ્રકાશયેત્
મુદ્રા મુદ્રિતા હ્યેતે પ્રમાણસ્થા સાષ્ટશતં તથા ।
ન ચાતિરિક્તા ન ચોનાશ્ચ સાક્ષાદ્ બુદ્ધૈઃ પ્રકાશિતાઃ
મઞ્જુશ્રિયસ્ય કલ્પે વૈ મન્ત્રાશ્ચૈવ તત્સમા ।
સાષ્ટં શતમિત્યુક્તં મન્ત્રાણાં તત્સમોદિતામ્ ।
મુદ્રાશ્ચૈવ શતાષ્ટં તુ કથિતા મુનિવરૈઃ પુરા
એતત્પ્રમાણં તુ કલ્પસ્ય મુદ્રામન્ત્રસમુદ્ભવે ।
કોશં સર્વબુદ્ધાનાં મન્ત્રકોશમુદાહૃતમ્
મુદ્રા મન્ત્રસમોપેતાઃ સંયુક્તઃ ક્ષિપ્રકર્મિકઃ ।
ન ચક્રેણ વિના સ્પન્દં યુક્તિમુત્પદ્યતે રથે
તથૈવ સર્વમન્ત્રાણાં મુદ્રાવર્જં ન કર્મકૃત્ ।
મન્ત્રા મુદ્રસમોપેતા સંયુક્તા ક્ષિપ્રકર્મિકા
સર્વમાવર્ત્તયં હ્યેતે ત્રૈલોક્યસસુરાસુરમ્ ।
કિં પુનર્માનુષે લોકે અન્યકર્મેષુ સંસ્કૃતે
દૃષ્ટધર્મફલો હ્યેતાં મુદ્રામન્ત્રેષુ દૃશ્યતે ।
સંયુક્તઃ ઉભયતઃ શુદ્ધાં વિધિયુક્તેન દર્શિતા
આવર્તયન્તિ ભૂતાનાં જિનાગ્રાણાં તુ સસૂનુતામ્ ।
મન્ત્રં મુદ્રતપશ્ચૈવ ત્રિધા કર્મ કરે સ્થિતમ્
યથેષ્ટા સમ્પદાં કૃત્સ્નાં પ્રાપ્નુયાજ્જપિનસ્તથા ।
મન્ત્રાણાં મુદ્રિતા મુદ્રા મન્ત્રૈશ્ચાપિ મુદ્રિતા
ન મન્ત્રં મુદ્રહીનં તુ ન મુદ્રા મુદ્રવર્જિતા ।
મુદ્રા મન્ત્રસમોપેતા સંયુક્તા સર્વકર્મિકા
અન્યોન્યફલા હ્યેતે અન્યોન્યફલમુદ્ભવા ।
સાધકે યુક્તિમાયુઞ્જે ન સાર્ધં કર્મ ન વિદ્યતે
સિધ્યન્તે સર્વમન્ત્રા વૈ મુદ્રાયુક્તાસ્તુ રૂપિનામ્ ।
વિધિદૃષ્ટઃ પ્રયુક્તસ્તુ મન્ત્રં + + સમુદ્રિતમ્
ન સૌ વિદ્યતિ તત્ સ્થાનં યત્રાકૃષ્ટો ન સિદ્ધ્યતિ ।
ભવાગ્ર્યા વીચિપર્યન્તં લોકધાત્વગતિં તરમ્
યત્રાવિષ્ટો ન ચાકૃષ્ટઃ અસાધ્યો યો ન વિદ્યતે ।
ન સૌ સંવિદ્યતે કશ્ચિત્ સત્ત્વો યો નિવર્તિતુમ્
મહર્દ્ધિકા બોધિસત્ત્વાપિ આકૃષ્યન્તે વિધિવાદિતા ।
અસમર્ત્થા બોધિસત્ત્વાપિ દશભૂમિસમાશ્રિતા
રક્ષાવિધાનભેતું વા કર્મસિદ્ધિ નિવારિતુમ્ ।
અધૃષ્યઃ સર્વભૂતાનાં મન્ત્રમુદ્રસમાસૃતાઃ
સર્વભૂતાનાં યો હિ મન્ત્રે સમાશ્રિતઃ ।
મુદ્રા પ્રયોગયુક્તા વૈ એતે રક્ષાસમુદ્ભવા
ઉદ્ભૂતિઃ સર્વમન્ત્રાણાં સર્વમન્ત્રેષુ દૃશ્યતે ।
મન્ત્રાતઃ સર્વમુદ્રાણાં અન્યોન્યસમાસૃતાઃ
રૂપજાપવિધિર્માર્ગે હોમકર્મે પ્રયુજ્યતે ।
અતો જાત તથાસિદ્ધિઃ મુદ્રા મન્ત્રેષુ દૃશ્યતે
જાપિનો નિત્યમુદ્યુક્તઃ સદા તેષુ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
સિદ્ધ્યન્તે સર્વમન્ત્રા વૈ અવન્ધ્યં મુનિનાં વચઃ
વચનં સર્વબુદ્ધાનાં અન્યથાકારિતં હિતૈઃ ।
+ + + + + + + + + + + + મન્ત્રતન્ત્રેષુ યુક્તિતઃ
કારિતં યૈર્વિધિર્મુક્તા અશેષં મન્ત્રમુદ્રયા ।
એતત્ કુમાર મઞ્જુશ્રીઃ કથયામિ પુનઃ પુનઃ
અશેષમન્ત્રમુક્તિસ્તુ મુદ્રા તત્ર હિતોદયમ્ ।
તાં વન્દે કલ્પરાજે ઽસ્મિં નૈસ્તારિકં ફલસમ્ભવમ્
હિતં ગુહ્યતમં લોકે મુદ્રાતન્ત્રં સમુદ્ધિતમ્ ।
તતો ઽસૌ યુક્તિમાં શ્રીમાં સહિષ્ણુર્બાલરૂપિણઃ
ઈષસ્મિતમુખો ભૂત્વા કુમારો વિશ્વસમ્ભવઃ ।
બોધિસત્ત્વો મહાવીર્યઃ દશભૂમિસમા તઃ
પ્રયચ્છ મુનિના શ્રેષ્ઠં બુદ્ધમાદિત્યબાન્ધવમ્ ।
યદેતત્કથિતં લોકે ભગવન્મન્ત્રકારણમ્
પૂર્વકૈરપિ સમ્બુદ્ધૈઃ કથિતં તત્પુરા મમ ।
અધુના શાક્યસિંહેન કિમર્થં સમ્પ્રકાશિતમ્
એતન્મે સંશયો જાતઃ આચક્ષ્વ મુનિસત્તવ ।
કલવિઙ્કરુતો ધીમાં બ્રાહ્મગર્જિતસમ્ભવઃ
અબ્રવીદ્ બોધિસત્ત્વં તુ દશભૂમિપ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
પુરાહં બહુકલ્પાનિ સંસારે સરતા મ ય
લબ્ધો ઽયં કલ્પરાજેન્દ્રઃ મુનેઃ સઙ્કુસુમાહ્વયાત્ ।
તત્ર તત્ર મયા સત્ત્વા ઉપકારકૃતં બહુ
કરુણાવશમાગત્ય પ્રણિધિં ચ કૃતં તદા ।
યદાહં બુદ્ધમગ્રો વૈ સમ્ભવામિ યુગાધમે
શાસનાર્થં કરિત્વા વૈ ધર્મચક્રાનુવર્ત્તિતે ।
અપશ્ચિમે ચ કાલે વૈ નિર્વાસ્યે ઽહં યદા ભુવિ ।
એતત્તુ કલ્પરાજેન્દ્રં નિર્દિશે ઽહં તવાન્તિકે
મયાપિ નિર્વૃતે લોકે શૂન્યે જમ્બુસમાહ્વયે ।
દૂરીભૂતે તથા શાસ્તુઃ ધર્મકોશે કલૌ યુગે ।
નાશનાર્થં તુ સત્ત્વાનાં કરિષ્યત્યેપ કલ્પરાટ્
તવૈવ સમ્પ્રદત્તો ઽયં કલ્પરાજા સવિસ્તરઃ ।
સત્ત્વાનામર્થમુદ્યુક્તઃ તસ્મિં કાલે ભવિષ્યતિ
અધર્મિષ્ઠાસ્તદા સત્ત્વાસ્તસ્મિં કાલે ભયાનકે ।
અવ્યવસ્થસ્થિતા નિત્યં રાજાનો દુષ્ટમાનસાઃ
માનુષામાનુષાશ્ચાપિ સર્વે શાસનવિદ્વિષાઃ ।
નાશયિષ્યન્તિ મે સર્વં ધર્મકોશં મયોદિતમ્
તેષ વિનયાર્થાય મન્ત્રકોશમુદાહૃતમ્ ।
તવૈતત્ કુમાર પ્રણિધાનં પૂર્વકલ્પાનચિન્તિતામ્
યાવન્તિ કેચિદ્ બુદ્ધા વૈ નિર્વૃતા લોકબાન્ધવા ।
તેષાં સાશનાર્થાય કરિષ્યામિ યુગે યુગે
બાલદારકરૂપો ઽહં વિચરિષ્યામિ સર્વત ।
મન્ત્રરૂપેણ સત્ત્વાનાં વિનેષ્યામિ તદા તદા
એતત્ કુમાર તુભ્યં વૈ પ્રણિધાનં પુરા કૃતમ્ ।
તત્ પ્રાપ્તમધુના બાલ નિર્દેક્ષ્યામિ તેનૈવે
શૂન્યે બુદ્ધક્ષેત્રે અશરણ્યે તદા જને ।
મન્ત્રરૂપેણ સત્ત્વાનાં બાલિશસ્ત્વં સમાદિશેત્
વિનેષ્યસિ બહું સત્ત્વાં સર્વસમ્પત્તિદાયકઃ ।
વરદસ્ત્વં સર્વસત્ત્વાનાં તસ્મિં કાલે યુગાધમે
નિર્વૃતે હિ મયા લોકે શૂન્યીભૂતે મહીતલે ।
ત્વયૈવ બાલરૂપેણ બુદ્ધકૃત્યં કરિષ્યસિ
મહારણ્યે તદા રમ્યે હિમવત્કુક્ષિસમ્ભવે ।
નદ્યા હિરણ્યવતીતીરે નિર્વાણં મે ભવિષ્યતીતિ
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0