ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 28

28.1

આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાત્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ પઞ્ચવિંશતિમઃ એકાક્ષરમૂલમન્ત્ર આર્યમઞ્જુશ્રીહૃદયકલ્પપટવિધાનવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ અષ્ટાવિંશતિતમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ અપરમપિ ત્વદીયપટવિધાનં સાધનૌપયિકં સર્વકર્માર્થસાધકમ્ । એતેનૈવ તુ એકાક્ષરેણ હૃદયમન્ત્રેણ ષડાક્ષરેણ વામકરાન્તેન ત્વદીયેન મૂલમન્ત્રેણ વા ષડક્ષરહૃદયેન ઓમ્કારાદ્યેન એકાક્ષરેણ વા પટસ્યાગ્રતઃ અસ્યૈવ કલ્પં ભવતિ । પશ્ચિમે કાલે પશ્ચિમે સમયે મયિ તથાગતે પરિનિર્વૃતે શૂન્યે બુદ્ધક્ષેત્રે યુગાધમે પ્રાપ્તે અત્રાણે લોકે અશરણે અપરાયણે ઇદમેવ કલ્પરાજા ત્રાણભૂતં ભવિષ્યતિ । શરણભૂતં લયનભૂતં પરાયણભૂતમ્ । કતમં ચ તત્ ॥
આદૌ તાવત્ પૂર્વમેવાનાહતે પટે કેશાપગતે સપ્તહસ્તાયતે તૃહસ્તપૃથકે સદશે કુઙ્કુમચન્દનરસપર્યુષિતે બુદ્ધં ભગવન્તં શાક્યમુનિં લિખયેત્ । પદ્માસનોપવિષ્ટં ધર્મં દેશયમાનં મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમવલોકયન્તમ્ । દક્ષિણે પાર્શ્વે સુધનં સુભૂમિં આર્યાક્ષયમતિં મઞ્જુશ્રિયં ચ ભગવતો નમસ્કારં કુર્વન્તં કુમારરૂપિણં સર્વાલઙ્કારવિભૂષિતાઙ્ગં વામપાર્શ્વે સમન્તભદ્રં આર્યાવલોકિતેશ્વરં ભદ્રપાલં સુશોભનં ચ લેખયેત્ । ભગવત્પ્રતિમા હ્રસ્વતરા ચ લેખયિતવ્યા । આર્યાવલોકિતેશ્વરસુધનૌ ચમરવ્યગ્રહસ્તૌ કાર્યૌ । વસુધા ચાધસ્તાત્ । રત્નકરણ્ડકવ્યગ્રહસ્તાઃ પૂર્વકાયવિનિર્ગતાઃ લેખયિતવ્યા । ઉપરિષ્ટાચ્ચ વિદ્યાધરકુમારૌ માલાધારિણૌ મેઘાશ્ચ વર્ષમાણાઃ સવિદ્યુતા લેખયિતવ્યાઃ । સર્વે ચ બોધિસત્ત્વા પુષ્પમાણા યો ભગવતો મુખં વ્યવલોકયન્તઃ કર્તવ્યાઃ । સાલઙ્કારાઃ પ્રસન્નદૃષ્ટયઃ પૂર્વકાયે નિષીદવનતેન લેખયિતવ્યાઃ ॥
તમીદૃશં પટં સધાતુકે ચૈત્યે સ્થાપ્ય પશ્ચાન્મુખમક્ષરલક્ષં જપેત્ । અસ્ય મઞ્જુશ્રિયઃ કાષ્ઠમૌની ત્રિઃકાલસ્નાયી તૃચેલપરિવર્ત્તી સતતપોષધિકઃ શાકયાવકયથાભૈક્ષભૈક્ષાહારશ્ચતુર્ભાગમન્નં કૃત્વા રત્નત્રયસ્ય ભાગમેકં અન્યઃ મઞ્જુશ્રિયઃ અન્યત્ સર્વસત્ત્વાનાં શેષમાત્મનો પયુઞ્જીત । અક્ષાન્તકાયો મનસિ ભગવન્તં કૃત્વા સર્વસત્ત્વાનાલમ્બનેન મનસા નાત્માર્થમહં કિઞ્ચિત્ કરોમિ કરિષ્યામ્યન્યત્ર સર્વસત્ત્વાનામર્થાયેતિ ધ્યાત્વા જાપં કુર્યાત્ । સ્નાનં ગન્ધં પુષ્પં ધૂપં બલિં પ્રદીપાંશ્ચ દદ્યાત્ । સ્નાપનં પટચ્છાયાયાઃ ગન્ધાનધસ્તાત્ પુષ્પાણિ ચ બલિં ચ સતતં દદ્યાત્ । તત્રૈવ તેષાં પૂર્વં દદ્યાત્ । રત્નત્રયસ્ય પશ્ચાન્મૈત્રેયસ્ય તદનન્તરમવલોકિતેશ્વરસ્ય આર્યસમન્તભદ્રસ્ય આર્યાકાશગર્ભસ્ય આર્યાક્ષયમતેઃ કુમારભૂતસ્ય ચન્દ્રપ્રભસ્ય સર્વનીવરણવિષ્કમ્ભિણઃ આર્યવજ્રધરસ્ય આર્યતારાયાઃ આર્યમહામાયૂર્યા આર્યપરાજિતાયાઃ ભગવત્યાઃ પ્રજ્ઞાપારમિતાયાશ્ચ ગન્ધં પુષ્પં ધૂપં બલિં ચ સર્વમેતેષાં પૂર્વં દત્વા પશ્ચાત્ પટસ્ય દદ્યાત્ ॥
પશ્ચાદ્ બહિરેકસ્મિં પ્રદેશે સર્વોષ્ટ્રગર્દભશ્વહસ્તિરૂપાણિ વિનાયકાનિ વલ્મીકમૃત્તિકયા કૃત્વા તેષાં ચાશેષં દદ્યાત્ । અવિસ્મૃત્ય પિણ્યાકપિષ્ટકતિલકૃતકુલત્થમત્સ્યમાંસમૂલકવાર્ત્તાકપદ્મપત્રકાંસભાજનાનિ ચ વર્જયેત્ । કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટઃ તત્રૈવ શ્રાન્તઃ સર્વબુદ્ધાનુસ્મૃતિં ભાવયેત્ । મનસા જાપં કુર્યાત્ । અન્યત્ર વિવિક્તે કુશસંસ્તરે શય્યાં કલ્પયેત્ । અતિપાનમતિભોજનં અતિપર્યટનં અતિદર્શનમતિશય્યાં ચ વર્જયેત્ । ત્રિઃ કાલં બુદ્ધાનુસ્મૃતિ ભાવયેત્ । શુક્રબન્ધં ચ કુર્યાત્ । શોભનાનિ ચ સ્વપ્નાનિ નાન્યસ્ય પ્રકાશયેત્ । ભગવતો નિવેદયેત્ ॥
એવમનુપૂર્વેણ ત્વરમાણઃ અક્ષરલક્ષં જપેત્ । અન્તે ચ ભગવતીં પ્રજ્ઞાપારમિતાં વાચયેત્ । જપકાલે ભગવતો ઽથ મઞ્જુશ્રિયઃ કુમારભૂતસ્ય મુખમવલોક્ય જાપં કુર્યાત્ । અનાકુલાક્ષરપદઃ । અક્ષસૂત્રાન્તે ચ નમસ્કારં કૃત્વા નિવેદયેત્ । અનેન વિધિના પૂર્વસેવાં કૃત્વા પટં ક્વચિત્ સ્વસ્થે સ્થાને સ્થાપ્ય કર્મ કુર્યાત્ । યત્ર મનસઃ પરિતુષ્ટિરસ્તિ ॥ પતવિધાનં સમાપ્તમ્ ॥
પશ્ચાદ્ ભગવન્તં મઞ્જુશ્રિયં શ્વેતચન્દનમયં પદ્માસનસ્થં ભગવતીં પ્રજ્ઞાપારમિતાં એકહસ્તે દધાનં દક્ષિણેન ફલં દધાનં કારયેત્ । તમેકસ્મિં શુચૌ પ્રદેશે પશ્ચાન્મુખં સ્થાપયિત્વા તસ્યાગ્રતો ઽગ્નિકુણ્ડં કુર્યાત્ । સર્વકર્મ સચતુરસ્રં દ્વિવિતસ્તિપ્રમાણં અધશ્ચ ગન્ધાં સર્વધાન્યાનિ ચ ક્ષિપેત્ । તસ્યોપરિ કુર્યાત્ ॥
અનેન વિધિના નવમગ્નિમુત્પાદ્ય અશ્વત્થસમિદ્ભિરગ્નિં અથવાશોકસ્ય વા ઘૃતતન્દુલોદનં ક્ષીરદધિ મધુ ચ સર્વમુપહૃત્ય તામ્રભાજને સ્થાપયિત્વા અષ્ટસહસ્રં પરિજપ્ય પૂર્ણાહુતિં દદ્યાત્ । પશ્ચાદન્યસ્મિં દિને શુક્લપ્રતિપદમારભ્ય કર્મ કુર્યાત્ અશ્વત્થસમિદ્ભિરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય વિગતધૂમં દૃષ્ટ્વા અગ્નિમાવાહયેત્ । આગચ્છ હરિપિઙ્ગલ દીપ્તજિહ્વ લોહિતાક્ષ હરિપિઙ્ગલ દેહિ દદાપય સ્વાહા ॥
અનેન મન્ત્રેણાહુતિત્રયં દદ્યાત્ । પશ્ચાદ્ ભગવન્તમાવાહયેત્ । આગચ્છગચ્છ કુમારભૂત સર્વસત્ત્વાર્થમુદ્યતો ઽહં સાહાય્યં મે કલ્પય ગન્ધપુષ્પધૂપં ચ પ્રતિગૃહ્ણ સ્વાહા ॥
યદ્ દદાતિ તદનેન દાતવ્યમ્ । આગતસ્ય ચાર્ઘો દેયઃ સુગન્ધપુષ્પપાનીયેન પશ્ચાદ્ધોમં કુર્યાત્ । સપ્તવારાનુદાહૃત્ય એકૈવાહુતિં ક્ષિપેત્ । એવં સપ્તદિવસાનિ ઘૃતતન્દુલાનિ તિલયાવકેન ચાપ્યાયનં કુર્યાત્ ॥

અન્ત્રત્રાન્તરાદવશ્યમાર્યમઞ્જુશ્રિયં કુમારરૂપિણં પશ્યતિ । દ્વ્યઙ્ગુલપ્રમાણાનાં ચન્દનસમિધાનામષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ । દિનેદિને શતં પૃથિવીપતીનાં વશમાનયતિ । જાતીકુસુમાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । રાજા વશ્યો ભવતિ । પદ્માનાં દધિમધુઘૃતાક્તાનાં સહસ્રં જુહુયાત્ । દ્રવ્યં લભતે । શમીસમિદ્ભિરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય તિલાં જુહુયાત્ । ધનપતિર્ભવતિ । સતતમુદકમુદકે જુહુયાત્ । પ્રાતરુત્થિતઃ સર્વજનપ્રિયો ભવતિ । અર્કસમિધાનાં દધિમધુઘૃતાક્તાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । સહસ્રપિણ્ડં ગ્રામં લભતે । બહુપુત્રિકાં જુહુયાત્ । કન્યાં યામિચ્છતિ તાં લભતે । અપામાર્ગં જુહુયાત્ વ્યાધિં પ્રશમયતિ । ક્ષીરવૃક્ષકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય તિલાહુતીનાં લક્ષં જુહુયાત્ । યાં ચિન્તયિત્વા કરોતિ તાં લભતે । વિષયાર્થી પદ્માનાં લક્ષં જુહુયાત્ । વિષયં લભતે । યવાનાં લક્ષહોમેનાક્ષયમન્નમુત્પદ્યતે । ગુગ્ગુલુપૃયઙ્ગું ચ ઘૃતેન સહ હોમયેત્ । પુત્રં લભતે । અકાકોલીને જાતીકુસુમાનાં પાનીયે જુહુયાત્ । સપ્તાહેન ગ્રામં લભતે । જાતીકુસુમાનાં જલે એકૈકં પુષ્પં ગૃહીત્વા જુહુયાત્ । અવશેષં ખણ્ડં યસ્ય ઘ્રાણાય દીયતે સ ઘ્રાણમાત્રેણ વશ્યો ભવતિ । કુઙ્કુમ કસ્તૂરિકાલવઙ્ગપુષ્પં ચ મુખે પ્રક્ષિપ્ય જપેત્ । યેન સહ મન્ત્રયતે સ વશ્યો ભવતિ । મરીચમષ્ટસહસ્રાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા મુખે પ્રક્ષિપ્ય ક્રુદ્ધો ઽપિ વચનેન પ્રિયો ભવતિ । શિખામનેનૈવ બધ્નીયાત્ । અદૃશ્યો ભવતિ । શક્રં દૃષ્ટ્વા મનસાનુસ્મરેદ્ વિગતક્રોધો ભવતિ । નિત્યજાપેન સર્વજનપ્રિયો ભવતિ । મહતિ પ્રત્યૂષે ઽભ્યુત્થાય જાતીકુસુમસહિતં પાનીયં શુચૌ પ્રદેશે ભૂમૌ જુહુયાત્ । મન્ત્રી ભવતિ । અનતિક્રમણીયવચનઃ । ( વૈદ્ય 244 ) ભયે સમુત્પન્ને મનસિ કુર્યાત્ । ભયં ન ભવતિ । પરસ્ય ક્રુદ્ધસ્યાપિ મૈત્રીં ભાવયિત્ત્વા અનુસ્મૃત્ય મુખં વ્યવલોકયેત્ । વિગતક્રોધો ભવતિ । સર્વસુગન્ધપુષ્પૈઃ હોમં કુર્યાદ્ યમુદ્દિશ્ય કરોતિ સ વશ્યો ભવતિ । સપ્તાભિમન્ત્રિતં ઉદકં પ્રત્યુષસિ પિબેત્ । નિયતવેદનીયં કર્મ ક્ષપયતિ । સપ્તજપ્તેનોદકેન મુખં પ્રક્ષાલયેત્ સર્વજનપ્રિયો ભવતિ । પુષ્પાણ્યભિમન્ત્ર્ય યસ્ય દદાતિ સ વશ્યો ભવતિ । આચાર્યત્વમેકેન લક્ષહોમેન તન્દુલાનામ્ । વિષયપતિત્વં તિલાનાં પદ્માનાં સહસ્રં જુહુયાત્ । દીનારસહસ્રં લભતે । વીરક્રયક્રીતાં ગુગ્ગુલુસર્જરસં ગન્ધરસં શ્રીવાસકં ચૈકતઃ કૃત્વા જુહુયાત્ । પઞ્ચમ્યાં પઞ્ચમ્યાં ષણ્માસમ્ પૂર્ણે સહસ્રગુણં લભતે । સર્વગન્ધૈઃ પ્રતિકૃતિં કૃત્વા તીક્ષ્ણશસ્ત્રેણૈકધારેણ ચ્છિત્વા ચ્છિત્વા જુહુયાત્ । દક્ષિણેન પાદા પુરુષસ્ય વામપાદં સ્ત્રિયઃ યમિચ્છતિ સ વશ્યો ભવતિ । સપ્તાહં ત્રિસન્ધ્યં ધુત્તૂરકપુષ્પાણિ જુહુયાત્ । ગાવો લભતે । અર્કકાષ્ઠૈર્ધાન્યં શિરીષપુષ્પૈરશ્વાં અશોકપુષ્પૈઃ સુવર્ણં વ્યાધિઘાતકપુષ્પૈર્વસ્ત્રાણિ લભતે । યદ્ યદિચ્છતિ તત્ સર્વં જાતીકુસુમહોમેન કરોતિ । યદ્વર્ણાનિ પુષ્પાણિ પાનીયે જુહોતિ સવિતુરુદયે । તદ્વર્ણાનિ વસ્ત્રાણિ લભતે । સપ્તજપ્તં ભાજનં કૃત્વા ભિક્ષામટતિ ભિક્ષામક્ષયાં લભતે । રાત્ર્યામુત્થાય પરિજપ્યાત્માનં સ્વયં શોભનાનિ સ્વપ્નાનિ પશ્યતિ ॥
અથ રાજાનં વશીકર્તુકામઃ તસ્ય પાદપાંસું ગૃહીત્વા સર્ષપૈસ્તૈલૈશ્ચ મિશ્રયિત્વા જુહુયાત્ । સપ્તાહં ત્રિસન્ધ્યં વશ્યો ભવતિ ॥
રાજ્ઞીં વશીકર્તુકામઃ સૌવર્ચલાં શતપુષ્પાં વારાહીં ચૈકતઃ કૃત્વા જુહુયાત્ । સપ્તરાત્રં ત્રિસન્ધ્યં વશ્યા ભવતિ । રાજમાત્યં વશીકર્તુકામઃ ભલ્લાતકાનાં તિલાં વચાં ચ પ્રતિકૃતિં કૃત્વા જુહુયાત્ । સપ્તાહં સપ્તરાત્રં ચ વશ્યો ભવતિ । પુરોહિતં વશીકર્તુકામઃ બ્રહ્મદણ્ડીં શતપુષ્પાં ચૈકતઃ કૃત્વા જુહુયાત્ । સપ્તરાત્રં ત્રિસન્ધ્યં વશ્યો ભવતિ । બ્રાહ્મણાનાં વશીકર્તુકામઃ, પાયસં ઘૃતસહિતં જુહુયાત્ । સર્વે વશ્યા ભવન્તિ । અથ ક્ષત્રિયં વશીકર્તુકામઃ, શાલ્યોદનં ઘૃતસહિતં જુહુયાત્ । સપ્તાહમ્ । વૈશ્યાનાં વશીકરણે યાવકાં ગુડસહિતાં જુહુયાત્ । વશ્યો ભવતિ । પિણ્યાકં જુહુયાત્ । શૂદ્રા વશ્યા ભવન્તિ । સર્વાનેકતઃ કૃત્વા જુહુયાત્ સર્વે વશ્યા ભવન્તિ । ચતુઃપથે એકશૂન્યે ગૃહે વા બલિં નિવેદ્ય યો ઽસ્ય ગ્લાનઃ સ તસ્માદ્ વિનિર્મુક્તો ભવતિ ॥
મુખં સ્પૃશં જપે જ્વરમપગચ્છતિ । અષ્ટશતજપ્તેન શિખાબન્ધેન સર્વવ્યાધિભ્યઃ પરિમુચ્યતે । સર્વરોગેભ્યઃ મૂશ્રકં બધ્વા શિખા બન્ધં કૃત્વા સ્વપ્તવ્યં । સર્વરોગા અપગચ્છન્તિ । વ્યાધિના ગ્રસ્તઃ જપમાત્રેણ મુચ્યતે । ગલગ્રહે વલ્મીકમૃત્તિકાં જપ્ત્વા લેપઃ કાર્યઃ । વ્યાધિરપગચ્છતિ । અક્ષિરોગે નીલીકલિકાનિ જુહુયાત્ । વ્યુપશામ્યતિ ॥ પટવિધાનસ્યાર્તરિકર્મ્મઃ ॥
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન અનાહતે પટે કેશાપગતે આર્યમઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ આભિલેખ્યઃ સર્વાલઙ્કારવિભૂષિતઃ । રક્તવર્ણઃ કુમારરૂપી પદ્માસનસ્થઃ । દક્ષિણપાર્શ્વે અર્યાવલોકિતેશ્વરઃ વામપાર્શ્વે સમન્તભદ્રઃ । આર્યમઞ્જુશ્રિયસ્ય કિઞ્ચિદૂનૌ । તં પટં સ્થાપયિત્વા કોટિં જપેત્ । રાજા ભવતિ । ચન્દનસમિધાનાં કુઙ્કુમાભ્યક્તાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । રાજા ભવતિ । અગરુસમિધાનાં દધિમધુઘૃતાક્તાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । રાજા ભવતિ । જાતીકુસુમાનાં ઘૃતાક્તાનાં કોટિં જુહુયાત્ । રાજા ભવતિ ॥
યત્પ્રમાણાનાં પદ્માનાં રાશિં જુહોતિ તત્પ્રમાણાનાં દીનારાણા રાશી લભતે । યાવદ્ યાવત્ તાવજ્જપ્યમાનાં ન ગૃહ્ણાતિ તાવદ્ વિદ્યાધરચક્રવર્તી ભવતિ । ભલ્લાતકાનાં લક્ષં જુહુયાત્ દીનારસહસ્રં દદાતિ । વ્યાધિઘાતકફલાનાં લક્ષં જુહુયાત્ મહાધનપતિર્ભવતિ । અષ્ટસહસ્રહોમેન ગુગ્ગુલુસમિધાનાં ધાન્યં લભતે । સતતતિલહોમેનાવ્યવચ્છિન્નં ધાન્યં લભતે । ગોતણ્ડુલાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । સહ દધ્ના ગોસહસ્રં લભતે । બહુપુત્રિકાફલાનિ શમીફલાનિ ચૈકતઃ કૃત્વા જુહુયાત્ । યામિચ્છતિ કન્યાં તાં લભતે । શમીપત્રાણિ જુહુયાત્ । સર્વકામદો ભવતિ । અગસ્તિપુષ્પાણિ ક્ષીરાક્તાનિ જુહુયાત્ । બ્રાહ્મણવશીકરણા । કરવીરપુષ્પાણિ શુક્લાનિ જુહુયાત્ । ક્ષત્રિયવશીકરણે । કર્ણિકારપુષ્પાણિ જુહુયાદ્રાજા વશીકરણે । ધુત્તૂરકપુષ્પાણિ જુહુયાત્ । શૂદ્રવશીકરણે । અર્કપુષ્પાણાં દધિમધુઘૃતાક્તાનાં લક્ષં જુહુયાત્ । સર્વવ્યાધિભ્યઃ પરિમુચ્યતે ॥

અનેનૈવ વિધિના પુષ્પાણાં સુગન્ધાનાં લક્ષં પાદમૂલે નિવેદયેત્ । નિત્યસુખી ભવતિ । અશ્વત્થસમિદ્ભિરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય શમીપુષ્પાણાં સહસ્રં જુહુયાત્ । નક્ષત્રપીડા વ્યુપશામ્યતિ । ગોરોચનયા મન્ત્રમભિલેખ્ય શિરસિ બધ્વા સઙ્ગ્રામે ઽવતરેત્ । શસ્ત્રૈર્ન સ્પૃશ્યતે । હસ્તિસ્કન્ધે મઞ્જુશ્રિયમગ્રતો બલસ્ય દત્ત્વા દર્શનમાત્રેણૈવ પરબલસ્ય ભઙ્ગો ભવતિ । ધ્વજાગ્રે કુમારરૂપિણં સૌવર્ણમયૂરાસનસ્થં કૃત્વા સઙ્ગ્રામમવતરેત્ । દર્શનાદેવ પરબલસ્ય ભઙ્ગો ભવતિ । જાતીકુસુમાનાં પાદમૂલે લક્ષં નિવેદયેત્ । તત્રૈવ કુશસંસ્તરે શય્યાં કુર્વીત । સ્વપ્ને યથાભિલષિતં કથયતિ । પ્રદીપાનાં સહસ્રં દત્ત્વા એકપ્રદીપં પદ્મસૂત્રવર્ત્તિં કૃત્વા મધુયષ્ટિં વેષ્ટયિત્વા પ્રજ્વાલ્ય પશ્યેદ્ યથાભૂતં મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતં પશ્યતિ ॥ દ્વિતીયં પટવિધાનં સમાપ્તમ્ ।
સૌવર્ણં રજતં વા કુમારં કૃત્વા વરદં દક્ષિણેન પાણિના । વામેન ભગવતીં પ્રજ્ઞાપારમિતાં દધાનં તમીદૃશં સધાતુકકરણ્ડકં પુરતઃ સ્થાપ્યાક્ષરલક્ષં જપેત્ । પૂજાં વાસરિણાં કુર્યાત્ । બાલદારકદારિકાશ્ચાસ્યાગ્રતો ભોજયિતવ્યા । ગીતં વાદિતં પુસ્તકવાચનં ચાકુર્યાત્ । જપપરિસમાપ્તૌ પુષ્પત્રયેણાર્ઘં દત્વા પ્રેષયેત્ । પૂર્વોક્તેન વિધાનેનાવાહનવિસર્જનં પદ્મમુદ્રાં બધ્વા જાપં કુર્યાત્ । ધ્વજમુદ્રાયા આવર્ત્તનં સ્વસ્તિકમુદ્રયા આસનં પૂર્ણમુદ્રાયાર્ઘં એકલિઙ્ગમુદ્રાયાં પુષ્પાણિ મનોરથમુદ્રાયાં પ્રદીપં યમલમુદ્રાયા ધૂપં મયૂરાસનમુદ્રાયા ગન્ધં યષ્ટિમુદ્રાયા બલિં અનેન વિધાનેન રાત્રૌ દિનેદિને કુર્યાદ્ યાવજ્જાપપરિસમાપ્તિરિતિ । પશ્વાત્ કર્માણિ કુર્યાત્ ॥
જાતીકુસુમાનાં સમુદ્રગામિન્યાં નદ્યાં લક્ષં પ્લાવયેત્ । વિષયં લભતે । રાત્રૌ જાતિકુસુમૌઘં કૃત્વા ભગવતઃ પુરતઃ સ્વપેત્ । ભગવન્તં પશ્યતિ ધર્મ દેશયમાનં બોધિસત્ત્વપરિવૃતં યમુદ્દિશ્ય કરોતિ તદેવ કમ કુર્યાત્ । નાન્યસ્ય કુર્યાત્ । ઉપોષધિકેન શુક્લપ્રતિપદમારભ્ય શ્રીવાસકધૂપં મધુમિશ્રં જુહુયાત્ રાજ્યં લભતે । કોટિં જપેત્ મઞ્જુશ્રિયં સ્વયમેવ પશ્યતિ ધર્મદેશનાં ચ કરોતિ । યદિ કેનચિત્ સહોલ્લાપયતિ સમ્મુખમવભાષતે અવૈવર્ત્તિકશ્ચ બોધિસત્ત્વો ભવતિ ॥ તૃતીયં વિધાનમ્ ॥
રક્તચન્દનમયં કુમારરૂપિણં એકેન પાર્શ્વેન પ્રિયંકરં અન્યેન વીરમતી સાશોકવૃક્ષાશ્રયાં કારયેત્ । તમેકપાર્શ્વે સ્થાપયિત્વા લવણસર્વપરાજિકાવ્યામિશ્રેણ રક્તચન્દનપ્રતિકૃતિં કૃત્વા ચ્છિત્વા ચ્છિત્વા જુહુયાદ્ યસ્ય નામ્ના સ વશ્યો ભવતિ । ઉદુમ્બરફલાનિ યસ્ય નામ્ના જુહુયાત્ સ વશ્યો ભવતિ । કાકોદુમ્બરિકાફલાનિ જુહુયાદ્ યસ્ય નામ્ના સ વશ્યો ભવતિ । શૃઙ્ગાટકં જુહુયાત્ બ્રાહ્મણવશીકરણે પદ્મમૂલાનિ ક્ષત્રિયવશીકરણે કશેરુકાણિ જુહુયાત્ । વશ્યવશીકરણે શાલૂકાનિ જુહુયાત્ । શૂદ્રવશીકરણે લવણશર્કરાણામષ્ટસસ્રં જુહુયાત્ । ત્રિસન્ધ્યં સપ્તાહં યસ્ય નામ્ના જુહોતિ સ વશ્યો ભવતિ । નિમ્બપત્રાણિ કટુતૈલાક્તાનિ જુહુયાત્ આહુત્યાષ્ટસહસ્રં ત્રિસન્ધ્યં સપ્તાહં યસ્ય નામ્ના સ વશ્યો ભવતિ । સર્વેણ હોમેન વશીકરણમ્ । બૃહતીકુસુમાનાં લક્ષં જુહુયાત્ સુવર્ણં લભતે । કાલાઞ્જનિકાકુસુમાનામષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ મહાન્તં ગ્રામં લભતે । પાટલપુષ્પાણિ જુહુયાદ્ ધાન્યમક્ષયં લભતે । શ્રીપર્ણીપુષ્પાણિ જુહુયાત્ સુવર્ણ લભતે । વચાં દધિમધુઘૃતાક્તાં જુહુયાત્ સર્વવાદેષૂત્તરવાદી ભવતિ । બ્રાહ્મીરસઘૃતસહિતં તામ્રભાજને સ્થાપયિત્વા તાવજ્જપેદ્ યાવદ્ દશસહસ્રાણિ પશ્ચાત્ પિબેત્ સર્વવાદિનો વિજયતે । યસ્ય ક્રુદ્ધસ્યાષ્ટસહસ્રાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા લોષ્ટં ક્ષિપેત્ પુરતઃ સ ક્રોધં મુઞ્ચતિ ॥ ચતુર્થં વિધાનમ્ ।
અનાહતે પટે કેશાપગતે ઉપોષધિકેન ચિત્રકરેણ અશ્લેષકૈર્વર્ણકૈઃ આર્યમઞ્જુશ્રિયશ્ચિત્રાપયિતવ્યઃ । પદ્માસનોપવિષ્ટં ધર્મં દેશયમાનં દર્ક્ષિણપાર્શ્વે આર્યમહામેખલા વામપાર્શ્વે ચાર્યપ્રજ્ઞાપારમિતા જાપવતી સર્વાલઙ્કારવિભૂષિતા શુક્લવસ્ત્રનિવસના । તસ્યાધસ્તાત્ પદ્મસરઃ, બહુવિધપુષ્પસઙ્કીર્ણઃ નાગરાજાનૌ અકાયવિનિર્ગતૌ પદ્મદણ્ડધૃતહસ્તૌ આર્યાપરાજિતા ચૈકસ્મિં વિઘ્નવિનાયકાં નાશયન્તી અગ્નિજ્વાલામુખી ભૃકુટીકૃતલોચનાં અન્યસ્મિં પાર્શ્વે આર્યપર્ણશબરી પાશપરશુવ્યગ્રહસ્તા કૃષ્ણરક્તનેત્રા મયૂરપૃષ્ઠભિરૂઢા સાધકં પરિરક્ષન્તી । સાધકશ્ચ પદ્મમાલાવ્યગ્રહસ્તઃ ભગવતો મઞ્જુશ્રિયમુખં વ્યવલોકયમાનઃ ઉપરિષ્ટાચ્ચામરપુષ્પમાલાદુન્દુભિધારિણૌ દેવપુત્રૌ લેખયિતવ્યૌ ॥
તં પટં પશ્ચાન્મુખં સ્થાપ્ય સધાતુકે ચૈત્યે કોટિં જપેત્ । જપાન્તે ચ મહતીં પૂજાં કૃત્વા ભગવતીં પ્રજ્ઞાપારમિતાં વાચયિત્વા દશસહસ્રાણિ જપેત્ । મઞ્જુશ્રિયો મુખં વ્યવલોકયમાનઃ । પશ્ચાત્ પટં કમ્પતે । રાજ્યં લભતે । ચક્ષુશ્ચ લભતે । વિદ્યાધરો ભવતિ । હસતે ચક્રવર્ત્તી ભવતિ । ભાષણે બોધિસત્ત્વઃ પ્રથમભૂમિપ્રતિલબ્ધો ભવતિ । ધર્મદેશનાં ચાસ્ય શૃણોતિ ॥
તસ્યૈવ પટસ્યાગ્રતઃ કપિલાયાઃ સમાનવત્સાયાઃ ગોઘૃતં ગૃહ્ય તામ્રભાજને સ્થાપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવદૂષ્માયતિ । ધૂમાયતિ । પ્રજ્વલતિ । ઊષ્માયમાનં પીત્વા પરમમેધાવી ભવતિ । શ્રુતિધરઃ ધૂમાયમાને ઽન્તર્દ્ધાનમ્ જ્વલમાને આકાશગમનમ્ । આમશરાવસમ્પુટે સ્થાપ્ય વચાં જાતીકુસુમૈર્વેષ્ટયિત્વા તાવજ્જપેદ્ યાવદઙ્કુરીભવતિ । તાં ભક્ષયિત્વા શ્રુતિધરો ભવતિ । અન્યાં કોટિં જપેત્ મઞ્જુશ્રિયં સાક્ષાત્ પશ્યતિ । ધર્મદેશનાં ચ શૃણોતિ । તાં ચાધિમુચ્યતે ॥
સૌવર્ણપદ્મં શતપત્રં કારયિત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવજ્જ્વલતીતિ । તેન ગૃહીતમાત્રેણ વિદ્યાધરાણાં ચક્રવર્તી ભવતિ પરૈરધર્ષણીયઃ । મનઃશિલાં હરિતાલમઞ્જનં વા શ્રીપર્ણીસમુદ્ગકે પ્રક્ષિપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવત્ ખુટ્ખુટાશબ્દં કરોતિ । ગૃહીતમાત્રેણ ભૂમિચરાણાં રાક્ષસપિશાચાનામધિપતિર્ભવત્યધૃષ્યઃ । ખડ્ગં ગૃહ્ય સલ્લક્ષણસઙ્કીર્ણં અવ્રણં તાવજ્જપેદ્ યાવદહિરિવ ફણં કૃત્વા તિષ્ઠતિ । તં ગૃહ્ય વિદ્યાધરચક્રવર્તી કલ્પાયુરધૃષ્યઃ । મનઃશિલાં તૃલોહપરિવેષ્ટિતાં કૃત્વા મુખે પ્રક્ષિપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવચ્ચુલુચુલાયતીતિ । અદૃશ્યો ભવતિ । ખડ્ગહર્તા અદૃશ્યઃ સર્વાણિ કુશલોપસંહિતાનિ કરોતિ । વર્જયિત્વા કામોપસંહિતમ્ । શમીવૃક્ષરૂઢસ્યાશ્વત્થસ્ય સારં ગૃહ્ય તૃલોહપરિવેષ્ટિતં કૃત્વા મુખે પ્રક્ષિપ્ય તાવજ્જપેદ્ યાવચ્ચુલુચુલાયતિ । અધૃષ્યો ભવતિ વર્ષસહસ્રં જીવતિ । રજતં ચક્રં કૃત્વા અસુરવિવરસ્યાગ્રતઃ તાવજ્જપેદ્ યાવચ્ચક્રં અસુરજન્ત્રાણિ ભિત્ત્વા પ્રવિશતિ । તત્ક્ષણમેવાસુરયુવતયો નિર્ગચ્છન્તિ । તાભિઃ સહ પ્રવિશ્ય કલ્પસ્થાયી ભવતિ । લોહમયં તૃશૂલં કૃત્વા તસ્મિં વિવરદ્વારે જાપં કરોતિ તત્ર સર્વયન્ત્રાણિ સ્ફુટન્તિ । યાવદ્ભિઃ સહેચ્છતિ તાવદ્ભિઃ સહ પ્રવિશતિ । કલ્પસ્થાયી ભવતિ । મૈત્રેયં ચ ભગવન્તં પશ્યતિ ॥ પઞ્ચમં પટવિધાનમ્ ॥

શ્વેતાર્કમયં અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં ભગવન્તં મઞ્જુશ્રિયં કારયિત્વા અર્કપુષ્પાણાં લક્ષં નિવેદયેત્ । સામન્તરાજ્યં પ્રતિલભતે । શ્વેતકરવીરમૂલમયં કૃત્વા અઙ્ગુષ્ઠમાત્રમેવ તત્પુષ્પાણામેકાં કોટિં નિવેદયેત્ મન્ત્રી ભવતિ । કરહાટવૃક્ષમયં વિતસ્તિપ્રમાણમાત્રં કારયિત્વા તત્પુષ્પાણાં લક્ષં નિવેદયેત્ । સેનાપત્યં લભતે । શ્વેતચન્દનમયં વિતસ્તિપ્રમાણમાત્રં ભગવન્તં મઞ્જુશ્રિયં કૃત્વા જાતીકુસુમાનાં લક્ષં નિવેદયેત્ । પુરોહિત્યં લભતે । અશ્વત્થવૃક્ષમયં અઙ્ગુલમાત્રપ્રમાણં ભગવન્તં મઞ્જુશ્રિયં કારયિત્વા અકાકોલીને પાનીયકુમ્ભં નિવેદયેત્ । બહુજનસમ્મતો ભવતિ । સર્વગન્ધમયં કૃત્વા સર્વગન્ધપુષ્પૈર્નિવેદિતૈઃ યમિચ્છતિ તમાપ્નોતિ । સતત્તસમિતમગરુસમિધાનાં જુહુયાત્ મન્ત્રી બહુજનસ્ય સમ્મતો ભવતિ । સતતજાપેન પઞ્ચાનન્તર્યાણિ વિક્ષિપયતિ । મરણકાલે મઞ્જુશ્રિયં પશ્યતિ । ધર્મદેશનાં ચાસ્ય કરોતિ । ઉત્થાયોત્થાય અષ્ટશતં જપેત્ સર્વસત્ત્વાનામધૃષ્યો ભવતિ । અક્ષિણી પરિજપ્ય સ્વામિનં પશ્યેત્ । પ્રસાદવાં ભવતિ । યમુદ્દિશ્ય કર્મકરો તત્રસ્થં સપ્તભિર્દિવસૈઃ ગ્રામાન્તરસ્થં એકવિંશતિભિર્દિવસૈઃ વિષયાન્તરસ્થં ચતુર્ભિઃ માસૈઃ નદ્યન્તરિતં ષડ્ભિર્માસૈઃ સ્વકુલવિધાનેનાન્યમન્ત્રવિધાનેન ચાશેષં કર્મં કરોતિ વર્જયિત્વા કામોપસંહિતમ્ । આભિચારુકં ચેતિ ॥ ષષ્ઠો વિધાનઃ ।
ઇત્યુક્તં યુગાન્તેહિતં + + + + + + તથા ।
સત્ત્વાનામલ્પપુણ્યાનાં હિતાર્થં મુનિના પુરા

28.2

શાસનાન્તર્હિતે શાસ્તુઃ શાક્યસિંહસ્ય તાપિને ।
સિદ્ધિં યાસ્યતે તસ્મિં કાલે રૌદ્રે ઽતિભૈરવે

28.3

સપ્તમં વક્ષ્યતે હ્યત્ર કલ્પરાત્રે સુખાવહે ।
મમૈતત્ કથિતં કલ્પં તસ્મિં કાલે સુદારુણે

28.4

સત્ત્વાનામલ્પપુણ્યાણાં માર્ગો હ્યેષ પ્રવર્તિતઃ ।
બોધિસમ્ભારહેતુત્વં ત્રિયાનપથનિમ્નગમ્

28.5

ઉપાયકૌશલ્યસત્ત્વાનાં દર્શયામિ તદા યુગે ।
તૃષ્ણામૂઢા હિ વૈ સત્ત્વા રાગદ્વેષસમાકુલા

28.6

તેષાં દર્શયામ્યેતં માર્ગં તૃષ્ણાવશાનુગમ્ ।
તૃષ્ણાબન્ધનબદ્ધાસ્તુ કુશલં વા કર્મહેતુતઃ

28.7

સિદ્ધિસાધ્યં તથા દ્રવ્યં મન્ત્રતન્ત્રં સમોદિતમ્ ।
વિનયાર્થં તુ સત્ત્વાનાં કથિતં લોકનાયકૈઃ ।
એતત્ કર્મસ્ય માહાત્મ્યં સાધકાનાં તુ જાપિનામ્

28.8

ઇત્યુક્ત્વા મુનિવરો હ્યગ્ર શાક્યસિંહો નરોત્તમઃ ।
કથિત્વા મન્ત્રતન્ત્રાણાં બલં વીર્યં સવિસ્તરમ્

28.9

અમોઘં દર્શયેત્ સિદ્ધિં તસ્મિં કાલે યુગાધમે ।
શુદ્ધાવાસં તદા વવ્રે દેવસઙ્ઘા જિનોત્તમો

28.10

યમેતન્માર્ષા પ્રોક્તં કલ્પરાજં સવિસ્તરમ્ ।
સવલોકહિતાર્થાય મઞ્જુઘોષસ્ય શાસનમિતિ

મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc