ભાષા

ENहिગુ
ગ્રંથ પાઠ

મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 26

26.1

ભાષ ત્વં કાલમેતસ્ય યસ્યેદાનીં તથાગતઃ ।
એવમુક્તાસ્તુ તે બુદ્ધાસ્તૂષ્ણીમ્ભાવા હ્યવસ્થિતા ॥ મ્મ્ક્_25.6(="7") ॥
અથ તેષાં બુદ્ધાનાં સન્નિપાતા સર્વં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતવઃ સર્વસત્ત્વાનાં ચ લોકભાજનાનિ એકજ્વાલીભૂતાનિ, ન ચ એકસત્ત્વાનાં પીડા અભૂત્ । બુદ્ધાધિષ્ઠાનેન મહાન્તશ્ચાવભાસાઃ સન્દૃશ્યન્તે સ્મ ॥
અથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ સર્વં તં શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય, તાંશ્ચ બોધિસત્ત્વાન્મહાસત્ત્વાન્ તત્રસ્થિતાનિ ચ દેવપુત્રાં સર્વશ્રાવકપ્રત્યેકબુદ્ધાંશ્ચ ભગવતઃ મહાપર્ષત્સન્નિપાતાનામન્ત્રયતે સ્મ ॥ ( વૈદ્ય 223 )
સમન્વાહરન્તુ બુદ્ધા ભગવન્તઃ સર્વપ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકાઃ કલ્પમેકાક્ષરસ્ય વિદ્યાચક્રવર્તિનઃ સર્વતથાગતોષ્ણીષાણાં ઉપર્યુપરિવર્તમાનસ્યાપ્રતિહતશાસનસ્યાપરિમિતબલપરાક્રમસ્ય ભગવતઃ ઉષ્ણીષરાજચક્રવર્તિનઃ પુનરપિ કલ્પં ભાષે ઽહમ્ અસ્મિં કાલે કલૌ યુગે ॥
અથ ભગવતો દુરતિક્રમશાસનસ્ય ત્રૈલોક્યગુરોઃ સર્વદેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગસત્કૃતસ્ય સર્વકર્માર્થસાધકસ્ય મન્ત્રે વક્ષ્યે પુનરપિ કલૌ યુગે કાલે શાસનાન્તર્દ્ધાનકાલે સમયે શાસનારક્ષકો ભગવાં ઉષ્ણીષચક્રવર્તી ભવિષ્યતિ । સિદ્ધિં ચ યાસ્યતે । સર્વકાલં સર્વબુદ્ધાનાં ચ શાસનાન્તર્દ્ધાનકાલસમયે બુદ્ધો ઽયં ભગવાં સત્ત્વાર્થં કરિષ્યતિ । આરક્ષકો ઽયં ભગવાં સર્વતથાગતધર્મકોશસંસૃષ્ટઃ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો દેવગણાઃ! સર્વસત્ત્વાશ્ચ । ભ્રૂમ્ ॥
એષ ભગવાં સર્વજ્ઞઃ બુદ્ધૈર્મન્ત્રરૂપેણ વ્યવસ્થિતઃ ।
મહાકારુણિકઃ શાસ્તા વિચેરુઃ સર્વદેહિનામ્ ॥ મ્મ્ક્_25.7(="8") ॥
મન્ત્રાણામધિપતિઃ શ્રીમાં ખ્યાતા ઉષ્ણીષસમ્મતઃ ।
કરુણાધ સમાગમ્ય સ્થિતો ઽયમેષમક્ષરઃ ।
સ ધર્મધાતું નિઃસૃત્ય સ્થિતો ઽયં વિશ્વરૂપિણઃ ॥ મ્મ્ક્_25.8(="9") ॥।
યથા હિ બુદ્ધાનાં શરીરા પ્રવૃત્તા ધાતવો જને ।
સામિષા લોકપૂજ્યાસ્તે નિરામિષાઃ ષુ વિશેષતઃ ॥ મ્મ્ક્_25.9(="10") ॥
સદ્ધર્મધાતવઃ પ્રોક્તા નિરામિષા લોકહેતવઃ ।
સામિષા કલેવરે પ્રોક્તા જિનેન્દ્રાણાં મહર્દ્ધિકા ॥ મ્મ્ક્_25.10(="11") ॥
વિવિધા ધાતવઃ પ્રોક્તાઃ મુનિચન્દ્રા નિરાશ્રવાઃ ।
સામિષા નિરામિષાશ્ચૈવ પ્રસૃતા લોકહેતવઃ ॥ મ્મ્ક્_25.11(="12") ॥
ધર્મધાતું સન્મિશ્રં સત્ત્વાનાં કરુણાવશાત્ ।
તિષ્ઠતે મન્ત્રરુપેણ લોકનાથં પ્રભઙ્કર ॥ મ્મ્ક્_25.12(="13") ॥
સ વિશ્વરૂપી સર્વજ્ઞઃ દૃશ્યતે હ મહીતલે ।
સર્વાર્થસાધકો મન્ત્રઃ સર્વબુદ્ધૈસ્તુ ભાષિતઃ ॥ મ્મ્ક્_25.13(="14") ॥
એષ સંક્ષેપતો મન્ત્રઃ જપ્તો ઽયં વિધિના સ્વયમ્ ।
કરોતિ સર્વકર્મં વૈ ઈપ્સિતાં સફલાં સદા ॥ મ્મ્ક્_25.14(="15") ॥
અસ્ય કલ્પં સમાસેન પુનઃ કાલે પ્રચક્ષ્યતે ।
યુગાન્તે મુનિવરે લોકે અસ્તં યાતે તથાગતે ।
કલ્પસિદ્ધિસ્તદા કાલે મન્ત્રસિદ્ધિરુદાહૃતા ॥ મ્મ્ક્_25.15(="16") ॥
અથ ભગવતશ્ચક્રવર્તિનસ્તથાગતોષ્ણીષસ્ય પરકર્મપ્રયોગવિધ્વંસનકરસ્યાજિતંજયસ્ય સર્વમન્ત્રાધિપતેઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાનુનીતસ્યોષ્ણીષચક્રવર્તિનઃ સંક્ષેપતઃ કલ્પમેકાક્ષરસ્ય પ્રવર્તિતપૂર્વં વિસ્તરતઃ ॥
આદૌ તાવત્ યસ્મિં સ્થાને ઽયં જપ્યતે, તસ્મિં સ્થાને પથે યોજનાભ્યન્તરેણ સર્વદુષ્ટગ્રહાઃ પ્રપલાયન્તિ, સર્વમન્ત્રાઃ સિદ્ધા અપિ ન પ્રભવન્તિ, સર્વદેવાઃ સાન્નિધ્યં ત્યજન્તિ, અન્યત્ર સાધકસ્યેચ્છયાન્યેષાં લૌકિકલોકોત્તરાણાં સાધકાનાં સિદ્ધિમપહરતિ, પરપ્રયોગમન્ત્રાં છિન્નભિન્નૌત્કીલનતાં મોચયતિ ॥
સ્વયં વિદ્યાચ્છેદં કર્ત્તુકામઃ કુશાનાં હરિતાનાં મુષ્ટિં ગૃહીત્વા, અષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા, શસ્ત્રેણચ્છિન્દ્યાત્ તા વિદ્યામુદ્દિશ્ય, સા છિન્ના ભવતિ । અનેન પ્રતિકૃતિં કૃત્વા, હૃદયે કીલકેન તાડયેત્ । કીલિતા ભવતે । સપ્તજપ્તેન સૂત્રેણ કુસુમ્ભરક્તેન ગ્રન્થિં કુર્યાત્ । બદ્ધા ભવતિ । શરાવેણાષ્ટશતજપ્તેન પિથયેદ્, રુદ્ધા ભવતિ । શસ્ત્રેણ હૃદયં દ્વિધા કુર્યાદ્, ભિન્ના ભવતિ । રાજિકાભિર્વિષરુધિરરક્તાભિઃ રઞ્જયેચ્છિષ્ટિતા ભવતિ । કરવીરલતયા આહનેત્, પીડિતા ભવતિ । સર્વવિદ્યાભિચારુકમિચ્છયા કરોતિ । સર્વત્ર પૂર્તિકં કર્મ મુક્તાક્ષીરેણ સ્નાપયિત્વા, હોમં કુર્યાચ્છાન્તિઃ । ઘૃતહોમેન સર્વેષાં શાન્તિરાપ્યાયનં કૃતં ભવતિ । મુષ્ટિબન્ધેન સર્વમન્ત્રાં સ્તમ્ભયતિ, મનસા મોક્ષયતિ, મન્ત્ર સાધયિતુકામસ્તમનેનૈવોપરુદ્ધ્ય સાધયેદન્યકલ્પં સાધયિતુમિચ્છતિ, તમનેનૈવ સાધયેત્ । સિદ્ધ્યતિ । અનેનૈવ મન્ત્રેણાવાહનં ભવતિ । પુનરનેનૈવ વિસર્જનં ભવતિ । અનેનૈવ યસ્ય રક્ષા ક્રિયતે, સો ઽપ્યદૃશ્યો ભવતિ । યો મન્ત્રો ન સિદ્ધ્યતિ, પ્રત્યાદેશં વા ન દદાતિ, અનેનૈવ સહ જપેત્ । શીઘ્રં સિદ્ધ્યતિ, પ્રત્યાદેશં વા દદાતિ । યદિ ન સિદ્ધ્યતિ, પ્રત્યાદેશં પ્રયચ્છતિ । સો મૃયતે ॥
દધિમધુઘૃતાક્તાનાં તિલાનામષ્ટશતં જુહુયાત્ ત્રિસન્ધ્યં સપ્તાહં યં મન્ત્રમુદ્દિશ્ય, સો ઽસ્ય વશો ભવતિ । યદુચ્યતે તત્ કર્મં કરોતિ । પ્રત્યાદેશં વા પ્રયચ્છામિ દેવા વશીકર્ત્તુકામઃ દેવદારુસમિધાનામષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્, સપ્તરાત્રેણ વશ્યો ભવતિ । નાગાં વશિકર્ત્તુકામઃ ત્રિમધુરં જુહુયાત્ । વશ્યા ભવન્તિ । યક્ષાં વશીકર્ત્તુકામો દધિભક્તં જુહુયાદ્ વશ્યા ભવન્તિ । યક્ષિણી વશીકર્ત્તુકામેન દધિભક્તં જુહુયાત્ । સર્વગન્ધૈર્ગન્ધર્વં વશીકરોતિ । અશોકપ્રિયઙ્ગુસમિદ્ભિઃ કુસુમૈર્વા યક્ષિણીનાગિનાગગ્રહાણાં રાજિકાભિઃ રાજાનસિદ્ધાર્થકૈઃ બ્રહ્માણં પુષ્પહોમેન, વેશ્યં દધિક્ષીરઘૃતેન, શૂદ્રં તુષપાંસુભિઃ, સ્ત્રિયાં લવણહોમેન, રણ્ડાં માષજમ્બૂલિકાહોમેન, કન્યાં લાજાહોમેન, સર્વાન્ ઘૃઈતતૈલહોમેન વશ્યાં કરોતિ સર્વત્ર ત્રિસન્ધ્યં સપ્તરાત્રમ્ । ઇત્યુક્ત્વા તૂષ્ણીમ્ભૂતો જિનોત્તમઃ ।
દેવસઙ્ઘાં તદા મન્ત્રે સપ્તમો મુનિપુઙ્ગવઃ ।
પ્રહસ્ય લોકધર્મજ્ઞઃ મુક્તો ઽસૌ ગતધીસ્તદા ॥ મ્મ્ક્_25.16(="17") ॥
મુનિઃ શ્રેષ્ઠસ્તદા જ્યેષ્ઠં તદાલપેત્ ।
મઞ્જુઘોષં તદા વવ્રે બોધિસત્ત્વં મહર્દ્ધિકમ્ ॥ મ્મ્ક્_25.17(="18") ॥
એષ કલ્પો મયા પ્રોક્તઃ એકદેશો હિ ચક્રિણે ।
વિસ્તીર્ણ યસ્ય નાથસ્ય દેવદેવસ્ય ધીમતઃ ॥ મ્મ્ક્_25.18(="19") ॥
કલ્પૈર્યસ્ય પ્રમાણં તુ ન શક્યં ભાષિતું જિનૈઃ ।
સંક્ષેપેણ પ્રવક્ષ્યે તે માણુષાણાં હિતોદયા ॥ મ્મ્ક્_25.19(="20") ॥
એવમુક્તે તદા શ્રીમાં મઞ્જુઘોષો મહર્દ્ધિકઃ ।
અદ્ધ્યેષયતિ તં બુદ્ધં શુદ્ધાવાસોપરિ સ્થિતમ્ ॥ મ્મ્ક્_25.20(="21") ॥
ભાષ ભાષ મહાવીર સમ્બુદ્ધ દ્વિપદોત્તમ ।
નષ્ટે કાલે યુગાન્તે વૈ માનુષાણાં સુખોદયમ્ ॥ મ્મ્ક્_25.21(="22") ॥
કથમસ્ય મહાતેજા મહાવીરસ્ય મન્ત્રરાટ્ ।
પટસિદ્ધિઃ પ્રદૃશ્યેતે ક્ષિપ્રં પટવિધિઃ કથમિતિ ॥ મ્મ્ક્_25.22(="23") ॥
આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ ત્ર્યવિંશતિતમઃ એકાક્ષરચક્રવર્ત્ત્યુદ્ભવપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ ષડ્વિંશતિતમઃ પટલવિસરઃ ।

અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણુ મઞ્જુશ્રીઃ એકાક્ષરચક્રવર્તિનસ્ય મહાનુભાવસ્ય સંક્ષેપેણ પટવિધાનં ભવતિ । વિસ્તરશઃ પૂર્વમુદીરિતમ્ । અધુના સંક્ષેપેણ યુગાધમે સત્ત્વા અલ્પવીર્યા ભવન્તિ, અલ્પપ્રજ્ઞા મન્દચેતસઃ । ન શક્યન્તે વિસ્તરશઃ પટપ્રમાણપ્રયોગં સાધયિતુમ્ ॥
સંક્ષેપેણ વક્ષ્યે ઽહં સત્ત્વાનાં હિતકામ્યયા ।
ઉત્તમાર્થં તુ યથા સિદ્ધિઃ પ્રાપ્નુવન્તિ સ જાપિનઃ

મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc