મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 24
મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાદાર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાત્ એકવિંશતિતમઃ શબ્દજ્ઞાનગણનાનામનિર્દેશપરિવર્તપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ।
અથ ચતુર્વિંશતિતમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ સર્વનક્ષત્રગ્રહતારકજ્યોતિષાં સર્વલોકધાતુપર્યાપન્નાનાં સર્વદિગ્વ્યવસ્થિતાં સર્વમહર્દ્ધિકોત્કૃષ્ટતરાં ગ્રહણામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તઃ માર્ષાઃ સર્વગ્રહનક્ષત્રપ્રભાવસ્વવાક્યં પ્રભાવં નિર્દેશયિતું ભવન્તઃ સર્વમન્ત્રક્રિયાર્થાં સાધયન્તુ ભવન્તઃ । ઇહ કલ્પરાજે મઞ્જુઘોષસ્ય શાસને સિદ્ધિં પરતશ્ચાન્યાં કલ્પરાજાંસિ ઔત્સુક્યમાના ભવન્તુ ભવન્ત ઇતિ ઽથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ -
ગ્રહાણાં ચરિતં સર્વં સત્ત્વાર્થં વહેકાર્થમ્ ।
સર્વજાપિનાં મન્ત્રાર્થં ચ પ્રસાધિતમ્ ।
+ + + + + + + + વક્ષ્યે સર્વં સ સર્વવિત્
અશ્વિન્યા ભરણ્યા કૃત્તિકા ।
નક્ષત્રા ત્રિવિધા હ્યેતે અઙ્ગારગ્રહચિહ્નિતા
મેષરાશિપ્રકથ્યેતે તેષુ સિદ્ધિર્ન જાયતે ।
ઉત્તમા મધ્યમાશ્ચૈવ કન્યસા સિદ્ધિ દૃશ્યતે ।
ન ગચ્છેત્ સર્વપત્થાનાં ક્રૂરગ્રહનિવારિતઃ
રોહિણી મૃગશિરશ્ચૈવ આર્દ્રં નક્ષત્રમુચ્યતે ।
પુનર્વસુપુષ્યનક્ષત્રૌ અશ્લેષશ્ચ પ્રકીર્તિતઃ
મઘાફલ્ગુન્યૌ ઉભૌ ચાપિ હસ્તચિત્રૌ તથૈવ ચ ।
સ્વાત્યવિશાખમનુરાધજ્યેષ્ઠમૂલસ્તથૈવ ચ
આષાઢૌ તૌ શુભપ્રશસ્તૌ જાપિનાં હિતૌ ।
શ્રવણધનિષ્ઠનક્ષત્રૌ ક્રૂરકર્મણિ
શતભિષભદ્રપદૌ ઉભૌ નક્ષત્રૌ સિદ્ધિહેતવઃ ।
રેવત્યા જાયતે શ્રીમાન્ યુદ્ધશૌણ્ડો વિશારદઃ
શેષા નક્ષત્રમુખ્યાસ્તુ ન જાયન્તે યુગાધમે ।
અભિજિત્ સુચરિતશ્ચૈવ સિદ્ધિપુણ્યા પ્રકીર્તિતા
તિષ્ય ઉપપદશ્ચૈવ કનિષ્ઠો નિષ્ઠ એવ તુ ।
ભૂતઃ સત્યસ્તથા લોક આલોકશ્ચ પ્રકીર્ત્યતે
ભોગદઃ શુભદશ્ચૈવ અનિરુદ્ધો રુદ્ધ એવ તુ ।
યશોદસ્તેજરાડ્ રાજા લોકસ્તથૈવ ચ
નક્ષત્રા બહુધા પ્રોક્તા ચતુઃષષ્ટિસહસ્રકાઃ ।
ન એતેષાં પ્રભાવો ઽયમસ્મિન્ કાલે યુગાધમે
કથિતા કેવલં જ્ઞાને કલ્પરાજે સુખોદયે ।
સ્વયમ્ભુપ્રભાવાસ્તુ સત્ત્વા વૈ તસ્મિન્ કાલે કૃતૌ યુગે
આકાશગામિનઃ સર્વે જરામૃત્યુવિવર્જિતા ।
અસ્મિન્ કાલે ન નક્ષત્રા નાર્કચન્દ્રા ન તારકા ।
ન દેવતા નાસુરા લોકે આદૌ કાલે યુગોત્તમે
ન સંજ્ઞા નાપિ ગોત્રં વૈ ન તિથિર્ન ચ જાતકમ્ ।
નોપવાસો ન મન્ત્રા વૈ ન ચ કર્મ શુભાશુભમ્
સ્વચ્છન્દા વિચરન્ત્યેતે ન ભોજ્યં નાપિ ભોજનમ્ ।
શુદ્ધા નિરામયા હ્યેતે સત્ત્વા બહુધા સમા ।
લોકભાજનસંજ્ઞા વૈ + + ગ્રસ્યાયાં પ્રવર્તતે
તતસ્તે પૂર્વેણ કર્મેણ આકૃષ્ટા યાન્તિ ભૂતલમ્ ।
ભૂમૌ વિમાનદિવ્યસંસ્થાં સસુરાસુરઃ
+ + + સમ્ભવં તતો મધ્યમે + + + ।
મધ્યમે તુ યુગે પ્રાપ્તે માનુષ્યં તનુમાશ્રિતાઃ
આહારપાનલુબ્ધાનાં સા પ્રભા પ્રણાશિતા ।
ગાત્રે ખખટત્વં વૈ શુભાશુભવિચેષ્ટિતમ્
તતો દિવસમાસા વૈ સંવૃતા વૈ ગ્રહજ્યોત્સ્નયા ।
તતઃ પ્રભૃતિ યત્ કિઞ્ચિત્ જ્યોતિષાં જ્ઞાનમેવ વા ।
મયા હિ તત્ કૃતં સર્વં સત્વાનામનુગ્રહક્ષમા
ઋષિભિર્વેષઃ પુરા હ્યાસીત્ બ્રહ્મવેષો ઽથ ધીમતઃ ।
મહેશ્વરં તનુમાશ્રિત્ય વિષ્ણુવેષો ઽથવા પુનઃ ।
ગારુડીં તનુમાભુજ્ય યક્ષરાક્ષસવારિણામ્
પૈશાચીં તનુ એવ સ્યાજ્જાતો જાતો વદામ્યહમ્ ।
કુશલા બોધિસત્ત્વાસ્તુ તાસુ તાસુ ચ જાતિષુ
ઉપપત્તિવશાન્નિત્યં બોધિચર્યાર્થકારણાત્ ।
બોધિસત્ત્વઃ પુરાસીદહમેવ તદા યુગે
અજ્ઞાનતમસા વૃતો બાલિશો ઽહં પુરા હ્યસૌ ।
યાવન્તિ કેચિલ્લોકે ઽસ્મિન્ વિજ્ઞાના શિલ્પચેષ્ટિતા
શાસ્ત્રે નીતિપુરાણાં ચ બેદવ્યાકરણં તથા ।
છન્દં ચ જ્યોતિષશ્ચૈવ ગણિતં કલ્પસમ્મતમ્
મિથ્યાજ્ઞાનં તથા જ્ઞાનં મિથ્યાચારં તથૈવ ચ ।
સર્વશાસ્ત્રં તથા લોકે પુરા ગીતં મયા ચિરા ।
ન ચ જ્ઞાનં મયા લબ્ધં યથા શાન્તો મુની હ્યયમ્
બોધિકારણમુક્ત્યર્થં મોક્ષહેતોસ્તથૈવ ચ ।
સંસારચારકે રુદ્ધો ન ચ મુક્તો ઽસ્મિ કર્મભિઃ
બુદ્ધત્વં વિરજં શાન્તં નિર્વાણં યચ્યુતં પદમ્ ।
સમ્યક્ષ લબ્ધો મે ચિરાકાલાભિલાષિતમ્ ।
પ્રાપ્તો ઽસ્મિ વિધિના કર્મૈઃ યુક્તિમન્તો ઽધુના સ્વયમ્
પ્રાપ્તઃ સ્વાયમ્ભુવં જ્ઞાનં જિનૈઃ પૂર્વદર્શિતમ્ ।
ન તં પશ્યામિ તં સ્થાનં બહિર્માર્ગેણ લભ્યતે
ભ્રાન્તઃ સંસારકાન્તારે બોધિકારણદુર્લભામ્ ।
ન ચ પ્રાપ્તો મયા જ્ઞાનં યાદૃશો ઽયં સ્વયમ્ભુવઃ
અધુના પ્રાપ્તો ઽસ્મિ નિર્વાણં કર્મયુક્તા શુભે રતઃ ।
કેવલં તુ મયા હ્યેતદ્ વક્ષ્યતે શાસ્ત્રસઙ્ગ્રહઃ
ન ચ કર્મવિનિર્મુક્તં લભ્યતે સિદ્ધિહેતવઃ ।
દીર્ઘઃ સંસારસૂત્રો ઽયં કર્મબદ્ધો નિબન્ધનઃ
તસ્યૈતદ્ ભૂતિમાહાત્મ્યં પચ્યતે ચ શુભાશુભમ્ ।
કેવલં સૂચયન્ત્યેતે નક્ષત્રગ્રહજ્યોતિષામ્
નાન્યેષાં દૃશ્યતે ચિહ્નમધર્મિષ્ઠા મનુજાં તથા ।
અત એવ ગ્રહાદ્યુક્તા સાનુગ્રાહ્યા શુભાશુભે
ચત્વારો લોકપાલાસ્તુ આપો ભુમ્યનિલજ્યોતિષખદ્યોતિભૂતાઃ પ્રકીર્ત્તિતાઃ ।
ઇત્યેતે ચ મહાભૂતા ભૂતસઙ્ગ્રહકારણા
પ્રચોદિતાસ્તુ મન્ત્રે વૈ સત્ત્વસઙ્ગ્રહકારણાત્ ।
તેષાં કાલનિયમાચ્ચ મન્ત્રસિદ્ધિરજાયતે
તેષુ જાપિષુ યત્ને વૈ રક્ષણીયા શુભાશુભૈઃ ।
પ્રકૃષ્ટો લોકમુખ્યૈસ્તુ શક્રાદ્યાશ્ચ સુરેશ્વરાઃ
તે ઽપિ તસ્મિન્ તદા કાલે યુગાન્તે પરિકલ્પિતા ।
મન્ત્રા સિદ્ધિં પ્રયત્નેન સિદ્ધ્યન્તે ચ યુગાધમે
અત એવ હિ જિનેન્દ્રૈસ્તુ કુમારપરિકલ્પિતઃ ।
મઞ્જુઘોષો મહાપ્રાજ્ઞઃ બાલદારકરૂપિણઃ ।
ભ્રમતે સર્વલોકે ઽસ્મિન્ સત્ત્વાનુગ્રહતત્ક્ષમઃ
તસ્મિન્ કાલે તદા સિદ્ધિર્મઞ્જુઘોષસ્ય દૃશ્યતે ।
નક્ષત્રં જ્યોતિષજ્ઞાનં તસ્મિન્ કાલે ભવિષ્યતિ
સપ્તાવિંશતિનક્ષત્રા મુહૂર્તાશ્ચ પ્રકીર્તિતા ।
રાશયો દ્વાદશશ્ચૈવ તસ્મિન્ કાલે યુગાધમે
તે ગ્રહા સંવિભાજ્યં વૈ નક્ષત્રાણાં રાશિમાશ્રિતા ।
પૃથુભૂતાનિ સર્વાણિ સંશ્રયન્તિ પૃથક્ પૃથક્
જાતકં ચરિતં ચૈવ સત્ત્વા રાશે પ્રતિષ્ઠિતા ।
મોહજા વિપરીતાસ્તુ શુભાશુભફલોદયા
અત એવ કર્મવાદિન્યો રાશયસ્તે મુહુર્મુહુઃ ।
સત્ત્વાનાં સિદ્ધિયાત્રં તુ કલ્પયન્તિ શુભાશુભમ્
જાતકેષુ તુ નક્ષત્રો રોહિણ્યાં પરિકલ્પિતઃ ।
શ્રીમાં ક્ષાન્તિસમ્પન્નઃ બહુપુત્રઃ ચિરાયુષઃ
અર્થભાગી તથા નિત્યં સેનાપત્યં કરોતિ સઃ ।
વૃષરાશિર્ભવેદેષ વૃષે ચ પરિમર્દતે
મૃગશિરે ચૈવ લોકજ્ઞઃ ધાર્મિકઃ પ્રિયદર્શનઃ ।
કૃત્તિકાંશે તથા નિત્યં રાજા દૃશ્યતિ મેદિનીમ્ ।
ત્રિસમુદ્રાધિપતિર્નિત્યં વ્યક્તજાતકમાશૃતે
પ્રાદેશિકે ઽથ દુર્ગે વા એકદેશે નૃપો ભવેત્ ।
યદિ જાતકસમ્પન્નઃ ગ્રહે ચ ગુરુચિહ્નિતે
સમન્તાદ્ વસુધાં કૃત્સ્નાં અનુભોક્તા ભવિષ્યતિ ।
દશ વર્ષાણિ પઞ્ચ વૈ તસ્ય તસ્ય રાજ્યં વિધીયતે
અશ્વિન્યા ભરણી ચૈવ કૃત્તિકાંશં વિધીયતે ।
એષ રાશિસમર્થો વૈ વણિજ્યાર્થાર્થસમ્મદા
યદિ જાતકસમ્પન્નઃ ઐશ્વર્યભોગસમ્પદમ્ ।
જાતકં અસ્ય નક્ષત્રે રક્તે ભાસ્કરમણ્ડલે
અસ્તં ગતે યથાનિત્યં વિકૃતિસ્તસ્ય જાયતે ।
ક્રૂરઃ સાહસિકશ્ચૈવાસત્યલાપી ચ જાયતે
તનુત્વચો ઽથ રક્તાભો દૃશ્યતે ઽસૌ મહીતલે ।
અસ્ય જાતિક્ષણાન્મેષનિમિષં ચ પ્રકીર્ત્તિતમ્
અત્રાન્તરે ચ યો જાતસ્તસ્યૈતે ગુણવિસ્તરાઃ ।
અચ્છટાપદમાત્રં તુ જાતિરેષાં પ્રકીર્ત્તિતા
અતો જાતિતો ભ્રષ્ટા ગ્રહાણાં દૃષ્ટિવર્જિતા ।
જાયન્તે વિવિધા સત્ત્વા વ્યતિમિશ્રે પ્રજાતકે
વ્યતિમિશ્રા ગતિનિષ્પત્તિર્વ્યતિમિશ્રા ભોગસમ્પદા ।
અત એવ ન જાયન્તે જાતિકેષ્વેવ વર્ણિતૈઃ
જાતકા કથિતા ત્રિંશત્ શુભાશુભફલોદયા ।
ક્રૂરજાતિર્ભવે હ્યેષાં અઙ્ગારગ્રહચિહ્નિતા
મહોદરો ઽથ સ્નિગ્ધાભો વિશાલાક્ષઃ પ્રિયંવદઃ ।
જાયતે નિત્યં ધૃતિમાં બૃહસ્પતેગ્રહમીક્ષિતે
યુગમાત્રે તથા ભાનૌ ઉદિતૌ ચન્દ્રાર્કદેવતૌ ।
અહોરાત્રે તથા નિત્યં સમ્યગ્ જાતકમિષ્યતે
વિપરીતૈર્જાતકૈરન્યૈર્વિપરીતાસ્તુ પ્રકલ્પિતા ।
ગ્રહદર્શનસિદ્ધ્યન્તુ મિથ્યાજાતિશુભાશુભે
મિથ્યાફલનિઃષ્પત્તિઃ સમ્યગ્ જ્ઞાનશુભોદયઃ ।
ગતિયોનિ સમાશૃત્ય ક્ષેત્રે જાતિપ્રતિષ્ઠિતાઃ
અવદાતો મહાસત્ત્વો ભાર્ગવૈર્ગ્રહચિહ્નિતે ।
આર્દ્રઃ પુનર્વસુશ્ચૈવ આશ્લેષસ્યાંશ ઉચ્યતે
એષ જાતો મહાત્યાગી શઠઃ સાહસિકો નરઃ ।
સ્ત્રીષુ સઙ્ગી સદા લુબ્ધો અર્થાનર્થસવિદ્વિષઃ
પરદારાભિગામી સ્યાત્ કૃષ્ણાભઃ શ્યામ એવ વા ।
વર્ણતો જાયતે ધૂમ્રો ઉગ્રો વૈ મૈથુનપ્રિયઃ
મૈથુનં રાશિમાશ્રિત્ય જાયતે ઽસૌ શનીશ્વરી ।
શનિશ્ચરતિ તત્રસ્થા દિવા રાત્રૌ મુહુર્મહુઃ
એષ જાતકમધ્યાહ્ને પ્રભાવોદ્ભવમાનસઃ ।
તસ્મિન્ કાલેતિ યો જાયસ્તત્પ્રમાણમુદાહૃતમ્
સ ભવે ધનનિષ્પત્તિઃ ઐશ્વર્ય ભુવિ ચિહ્નિતમ્ ।
પુષ્યે તથૈવ નક્ષત્રે આશ્લેષે ચ વિધીયતે
એતત્ કટકો રાશિઃ ગુરુયુક્તો મહર્દ્ધિકઃ ।
પીતકો વર્ણતો હ્યગ્રો જાતકઃ સમ્પ્રકીર્તિતઃ
અર્દ્ધરાત્રે તથા નિત્યં જાતકો ઽયમુદાહૃતઃ ।
તત્કાલં તુ પ્રમાણેન યદિ જાતઃ સત્ત્વમિષ્યતે
સર્વાર્થસાધકો હ્યેષ વિધિદૃષ્ટેન હેતુના ।
રાજ્યધનનિષ્પત્તિઃ આબાલ્યાદ્ધિ કરોતિ સઃ
પીતાભાસો ઽથ શ્યામો વા દૃશ્યતે વર્ણપુષ્કલઃ ।
શૌચાચારરતઃ શ્રીમાં જાયતે ઽસૌ વિશારદઃ
મઘઃ ફલ્ગુનીશ્ચૈવ સાંશમુત્તરફલ્ગુની ।
ભાસ્કરઃ સ ભવેત્ ક્ષેત્રઃ સિંહો રાશિર્વિધીયતે
તત્ર જાતા મહાશૂરા માંસતત્પરભોજના ।
ગિરિદુર્ગ સમાશ્રિત્ય રાજ્યૈશ્વર્યં કરોતિ વૈ
યદિ જાતકસમ્પન્નઃ ક્ષેત્રસ્થા નિયતાશ્રિતા ।
ઉદ્યન્તે તથા ભાનૌ જાતક એષુ કીર્ત્યતે
ઉત્તરા ફલ્ગુની સંશા હસ્તચિત્રા તથૈવ ચ ।
નક્ષત્રેષુ ચ જાતસ્થો શૂરશ્ચૌરો ભવેન્નરઃ
અસંયમી પરદારેષુ સેનાપત્યં કરોતિ સઃ ।
યદિ જાતકસમ્પન્નઃ નિયતં રાજ્યકારણમ્
કન્યારાશિર્ભવે હ્યેષા યત્રૈતે તારકા સૃતા ।
ઉભૌ ભવેદેષાં સ્વામી સ્યાદન્યો વાત્ર ક્વચિત્ પુનઃ
એતેષાં તારકા શ્રેષ્ઠા ગ્રહો રક્ષતિ દારુણઃ ।
સૌમ્યો વા પુનર્ભદ્રશ્ચ પ્રમુદ્રઃ સદા પતિ
મધ્યાહ્નાપૂરણાજ્જાતિઃ જાતકં એષુ દૃશ્યતે ।
ચિત્રાંશં સ્વાતિનશ્ચૈવ વિશાખાસ્યાર્દ્ધસાધિકમ્
તુલારાશિઃ પ્રકૃષ્ટાર્થસોમશ્ચરતિ દેહિનામ્ ।
એતદારુણં ક્ષેત્રં શનિર્ભાર્ગવનાલયમ્
જાતકં હ્યેષુ જાતસ્થઃ પ્રહરાન્તે નિશાસુ વૈ ।
એષુ જાતા ભવેન્મર્ત્યા બહુપાનરતાઃ સદા ।
અપ્રગલ્ભા તથા હ્રીશા મહાસમ્મતપૂજિતા
ક્વચિદ્ રાજ્યં ક્વચિદ્ ભોગાં પ્રાપ્નુવન્તિ ક્વચિદ્ ધ્રુવ ।
અનિયતા જાતકે દૃષ્ટા માત્રા બાલ્યવિવર્જિતા ।
યદિ જાતકસમ્પન્ના બહ્વપત્યા સુખોદયાઃ
અનુરાધ દૃષ્ટનક્ષત્રે પ્રકૃષ્ટઃ કર્મસાધનમ્ ।
મૈત્રાત્મકો બહુમિત્રઃ શૂરઃ સાહસિકઃ સદા
જ્યેષ્ઠા કથિતં લોકે જાતઃ પ્રચણ્ડો હિ માનવઃ ।
બહુદુઃખો સહિષ્ણુશ્ચ ક્રૂરો જાયતિ માનવઃ
વૃશ્ચિકાં રાશિમિત્યાહુઃ તીક્ષ્ણઃ સાહસિકઃ સદા ।
એતેષ્વેવ સદા જાતિ જાતકં ચ ઉદાહૃતમ્
મધ્યન્દિને તથાદિત્યે યદિ જન્તુઃ પ્રજાયતે ।
તીવ્રો વિજિતસઙ્ગ્રામઃ રાજાસૌ ભવતે ધ્રુવમ્
બાલદારકરૂપાસ્તુ ગ્રહોમીક્ષતિ તત્ક્ષણમ્ ।
યો ઽસાવઙ્ગારકઃ પ્રોક્તઃ પૃથિવીદેવતાશુભઃ
અત એવ પૃથિવીં ભુઙ્ક્તે સ્વસુતશ્ચૈવ પાલિતા ।
તતો ઽન્યો વિપરીતાસ્તુ જાતિ એવ શુભાશુભા ।
દીર્ઘાયુષો ઽથ તેજસ્વી મનસ્વી ચૈવ જાયતે
જાયતો હ્યનુરાધાયાં મહાપ્રાજ્ઞો મિત્રવત્સલઃ ।
એતદઙ્ગારકક્ષેત્રં વ્યતિમિશ્રૈઃ ગ્રહૈઃ સદા ।
મૂલનક્ષત્રસઞ્જાતઃ પૂર્વાષાઢાસ્તથૈવ ચ
આષાઢે ઉત્તરે અંશે ધનૂરાશિઃ પ્રકીર્તિતા ।
એતદ્ બૃહસ્પતેઃ ક્ષેત્રં જાતકં તસ્ય જાયતે
અપરાહ્ને તથા સૂર્યે શશિને વાપિ નિશાસુ વૈ ।
તસ્ય જાતકમિત્યાહુઃ યો જાતો રાજ્યહેતવઃ
સ્વકુલં નાશયેન્મૂલે યત્ને શોભનમુચ્યતે ।
મધ્યજન્મસ્થિતો ભોગાન્ પ્રાપ્નુયાત્ સ ન સંશયઃ
અતિક્રાન્તે તુ તારુણ્યે યથા ભાસ્કરમણ્ડલે ।
વાર્દ્ધિક્યે ભવતે રાજા મહાભોગો મહાધનઃ
નિમ્નદેશે સસામર્થ્યો નાન્યદેશેષુ કીર્ત્યતે ।
તતો ઽન્યે વિપરીતાસ્તુ દૃશ્યન્તે વિવિધા જિના
ઉત્તરાષાઢમેવં સ્યા શ્રવશ્ચૈવ પ્રકીર્ત્યતે ।
ધનિષ્ઠઃ શ્રેષ્ઠનક્ષત્રઃ રાશિરેષા મકરો ભવેત્
એતત્ શાનિશ્ચરક્ષેત્રં તદન્યૈર્વા ગ્રહચિહ્નિતમ્ ।
જાતકર્મેષુ નિત્યસ્થો દૃશ્યતે ચ મહીતલે
નિર્ગતે રજનીભાગે પ્રથમાન્તે ચ મધ્યમે ।
એષુ જાતા મહાભોગા દૃશ્યતે ચ સમન્તતઃ
નીચા નીચકુલાવસ્થા મહીપાલા ભવન્તિ તે ।
પ્રચણ્ડા કૃષ્ણવર્ણાભાઃ શ્યામવર્ણા ભવન્તિ તે
રક્તાન્તલોચના મૃદવઃ શૂરાઃ સાહસિકાઃ સદા ।
જલાકીર્ણે તથા દેશે નૃપતિત્વં કરોતિ વૈ
દીર્ઘાયુષો હ્યનપત્યા બહુદુઃખા સહિષ્ણવઃ ।
તતો ઽન્યે વિપરીતાસ્તુ દરિદ્રવ્યાધિતો જના
ધનિષ્ઠા શતભિષશ્ચૈવ પૂર્વભદ્રપદં તથા ।
અંશમેતદ્ ભવેદ્ રાશિઃ કુમ્ભસંજ્ઞેતિ ઉચ્યતે
એતદ્ ગ્રહમુખ્યેન ક્ષેત્રમધ્યુપિતં સદા ।
વ્યતિમિશ્રૈસ્તથા ચન્દ્રૈઃ શુક્રૈનૈવ તુ ધીમતા
એષુ જાતિર્ભવેદ્રાત્રૌ પ્રત્યૂષે ચ પ્રદૃશ્યતે ।
પ્રકૃષ્ટો ઽયં જાતકો નિત્યો લોકે ચેષ્ટિતશુદ્ધિતઃ
ક્રૂરકર્મે ભવેન્મૃત્યો બુદ્ધિમન્ત્યો ઉદાહૃતઃ ।
વિચિત્રાં ભોગસમ્પત્તિમનુભોક્તા મહીતલે
તદન્યે વિપરીતાસ્તુ દરિદ્રવ્યાધિતો જના ।
ભદ્રપદશ્ચૈવ નક્ષત્રઃ રેવતી ચ પ્રકીર્તિતા
પૂર્વભદ્રપદે અંશે મીનરાશિપ્રકલ્પિતા ।
જાતકર્મેષુ નિત્યસ્થા દૃશ્યતે ચ સમન્તતઃ
રાત્ર્યા મધ્યમે યામે દિવા વા સવિતા સ્થિતે ।
અર્દ્ધયામગતે ભાનૌ મધ્યાહ્ને ઈષદુત્થિતમ્
સ્તોકમાત્રવિનિર્ગતં .............. ।
હસ્તમાત્રાવશેષે તુ એકકાલં તુ જાતકમ્ ।
શુદ્ધઃ શુક્લતરશ્ચૈવ શુક્લતૈવ સુયોજિતઃ
શુક્રક્ષેત્રમિતિ દેવા તં વિદુર્બ્રહ્માચારિણઃ ।
પીતકૈઃ શુક્લનિર્ભાસૈર્ગ્રહૈશ્ચાપિ રધિષ્ઠિતઃ ।
તત્ ક્ષેત્રં શ્રેયસો નિત્યં ધાર્મિકં પરમં શુભમ્
એષુ જાતા ભવેન્મર્ત્યા સર્વાઙ્ગાશ્ચ સુશોભના ।
રાજ્યકામા મહાવીર્યા દૃઢસૌહૃદબાન્ધવા
દીર્ઘાયુષો મહાભોગા નિમ્નદેશે સમાશ્રિતા ।
પ્રાચિં દિશ સમાશ્રિત્ય વૃદ્ધિં યાસ્યન્તિ તે સદા
ન તેષાં જઙ્ગલે દેશે વૃદ્ધિ જાયતિ વા ન વા ।
ન મત્સ્યા મૂલચારિણ્યા દૃશ્યન્તે હ કથઞ્ચન ।
જલૌઘ ચાભિવર્દ્ધન્તે ઋષીણામાલયો ઽમ્ભસિ
તેષુ જાતિ પ્રકીર્ત્યેતે રાશિરેવ પ્રકીર્તિતા ।
તેષુ જાતા હિ મર્ત્યા વૈ નિમ્નદેશે ઽતિવર્દ્ધકા
મહીપાલા મહાભોગા પ્રાચ્યાવસ્થિતા સદા ।
ગ્રહાઃ શ્રેષ્ઠાભિવીક્ષ્યન્તે બૃહસ્પત્યાદ્યાઃ શનૈશ્ચરાઃ
પ્રાચ્યાધિપત્યં તુ કુર્વન્તિ એષુ જાતં ન સંશયઃ ।
રાશયો બહુધા પ્રોક્તા નક્ષત્રાશ્ચ અનેકધાઃ
તૃવિધા ગ્રહમુખ્યાસ્તુ ચિરકાલે તુ નાધુના ।
માનુષાણામતો જ્ઞાનં તિથયઃ પઞ્ચદશસ્તથા
ત્રિંશતિશ્ચૈવ દિવસાનિ અતો માસઃ પ્રકીર્તિતઃ ।
પક્ષઃ પઞ્ચદશાહોરાત્રાઃ દ્વિપક્ષો માસ ઉચ્યતે
તતો દ્વાદશમે માસે વર્ષમેકં પ્રકીર્તિતમ્ ।
એતત્ કાલપ્રમાણં તુ યુગાન્તે પરિકલ્પિતમ્
પ્રાપ્તે કલિયુગે કાલે એષા સઙ્ખ્યા પ્રકીર્તિતા ।
માનુષાણાં તથાયુષ્યં શતવર્ષાણિ કીર્તિતા
તેષાં સંવત્સરે પ્રોક્તો ઋતવઃ સમ્પ્રકીર્તિતાઃ ।
આદિમન્તે તથા મધ્યે ત્રિવિધા તે પરિકીર્તિતાઃ
અન્તરા ઉચ્ચનીચં સ્યાદાયુષં માનુષેષ્વિહ ।
તેષા મનુષ્યલોકે ઽસ્મિં ઉત્પાતાશ્ચ પ્રકીર્તિતાઃ
માનુષાણાં તથાયુષ્યં શતવર્ષાણિ કીર્તિતમ્ ।
અમાનુષ્યા જિવલોકે ઽસ્મિન્ વિદ્રવન્તિ ઇતસ્તતઃ ।
વિત્રસ્તા તે ઽપિ ભીતા વૈ વિચરન્તિ ઇતસ્તતઃ
દેવાસુરમુખ્યાનાં યદા યુદ્ધં પ્રવર્તતે ।
તદા તે મનુષ્યલોકે ઽસ્મિં કુર્વન્તે વ્યાધિસમ્ભવમ્ ।
કેતુકમ્પાસ્તથોલ્કાશ્ચ અશનિર્વજ્ર એવ તુ
ધૂમ્રા દિશઃ સમન્તાદ્ વૈ ધૂમકેતુ પ્રદૃશ્યતે ।
શશિમણ્ડલ ભાનો વૈ કબન્ધાકારકીલકા
છિદ્રં ચ દૃશ્યતે ભાનૌ ચન્દ્રૈ ચૈવ મહર્દ્ધિકે ।
એવં હિ વિવિધાકારા દૃશ્યન્તે બહુધા પુનઃ
દુર્ભિક્ષં ચ અનાયુષ્યં રાષ્ટ્રભઙ્ગં તથૈવ ચ ।
નૃપતેર્મરણ ચૈવ યતીનાં ચ મહદ્ ભયમ્
લોકાનાં ચૈવ સર્વેષાં તત્ર દેશે ભયાનકમ્ ।
મઘાસુ ચલિતા ભૂમિરશ્વિન્યાં ચ પુનર્વસૂ
મધ્યદેશાશ્ચ પીડ્યન્તે ચૌરાઃ સાહસિકાસ્તદા ।
મહારાજ્યં વિલુમ્પેતે દક્ષિણાપથસંશૃતૈઃ
ભરણિઃ કૃત્તિકાશ્ચૈવ રોહિણ્યા મૃગશિરાસ્તથા ।
યદા કમ્પો મહાભયો લોકો તત્ર શઙ્કા પ્રજાયતે
પશ્ચિમાં દિશિમાશૃત્ય રાજાનો મ્રિયતે તદા ।
યે ઽપિ પ્રત્યન્તવાસિન્યો મ્લેચ્છતસ્કરજીવિનઃ
વિન્ધ્યપૃષ્ઠે તથા કુક્ષૌ અનુક્લિનો જનેશ્વરઃ ।
તે ઽપિ તસ્મિં તદા કાલે પીડ્યન્તે વ્યાધિમૂર્છિતાઃ
અરીણાં સમ્ભવસ્તેષામન્યોન્યાતિશયા જનાઃ ।
આર્દ્રઃ પુષ્યનક્ષત્રઃ આશ્લેષાશ્ચૈવ ફલ્ગુની
+ + + + + ઉભાવુત્તરપૂર્વકૌ ।
એતેષુ ચલિતા ભૂમિનક્ષત્રેષુ નરાધિપામ્
સર્વાં ચ કુરુતે વ્યગ્રાં અન્યો આતપસરુન્ધના ।
વધબન્ધપ્રપીડાશ્ચ દુર્ભિક્ષશ્ચ પ્રજાયતે
હસ્તચિત્ર તથા સ્વાત્યા અનુરાધા જેષ્ઠં એવ તુ ।
એષુ કમ્પો યદા જાતઃ ભૂરિ સ્મિં લોકભાજને
હિમવન્તગતા મ્લેચ્છા તસ્કરાશ્ચ સમન્તતઃ ।
નેપાલાધિપતેશ્ચૈવ ખશદ્રોણિસમાશ્રિતાઃ
સર્વે નૃપતયસ્તત્ર પરસ્પરવિરોધિનઃ ।
સઙ્ગ્રામશીલિનઃ સર્વે ભવન્તે નાત્ર સંશયઃ
મૂલનક્ષત્રકમ્પો ઽયં આષાઢૌ તૌ પૂર્વમુત્તરૌ ।
નક્ષત્રેષ્વેવ દૃશ્યન્તે ચલનં વસુધાતલે
પૂર્વં દેશા મનુષ્યાશ્ચ પૌણ્ડ્રોદ્રાઃ કામરૂપિણઃ ।
વઙ્ગાલાધિપતી રાજા મૃયતે નાત્ર સંશયઃ
ગૌડાનામધિપતિઃ શ્રીમાન્ રુધ્યતે પરરાષ્ટ્રકૈઃ ।
ગ્લાનો વા ભવતે સદ્યં મૃત્યુર્વા જાયતે ક્વચિત્
સમુદ્રાન્તો તથા લોકા ગઙ્ગાતીરે સમાશ્રિતા ।
પ્લાવ્યન્તે ઉદકે સર્વં બહુવ્યાધિપ્રપીડિતા
શ્રવણે યદિ ધનિષ્ઠાયાં શતભિષા ભદ્રપદૌ તથા ।
પૂર્વમુત્તરમેવ સ્યાદ્ રેવત્યાં યદિ જાયતે
મહાપ્રકમ્પો મધ્યાહ્ને લોકભાજનસઞ્ચલમ્ ।
પ્રકમ્પતે વસુમતી સર્વા પર્વતાશ્ચ સકાનના
સર્વે તે વ્યસ્તવિન્યસ્તા દૃશ્યતે ગગને સદા ।
ઉત્તરાપથદેશાશ્ચ પશ્ચાદેશસમાશ્રિતા
દક્ષિણાપથે સર્વત્ર સર્વાં દિશિ સમાશ્રિતા ।
નૃપવરા ભૂતિભૂયિષ્ઠા અન્યોન્યાપરુન્ધિના
મહામાર્યો ચ સત્ત્વાનાં દુર્ભિક્ષરાષ્ટ્રભેદને ।
પ્રત્યૂષે ચ શિવા શાન્તિર્દેહિનાં ચ પ્રકમ્પને
તતોત્કૃષ્ટવેલાયાં રૌદ્રકમ્પઃ પ્રજાયતે ।
તતોત્કૃષ્ટતરશ્ચાપિ માગધાનાં વધાત્મકાઃ
અઙ્ગદેશાશ્ચ પીડ્યન્તે માગધો નૃપતિસ્તથા ।
તતો હ્રાસિ મધ્યાહ્ને અપરાહ્ણે દિવાકરે
યદિ કમ્પઃ પ્રવૃત્તો ઽયં કૃત્સ્ને ચૈવ મહીતલે ।
સર્વપ્રવ્રજિતા નિત્યં પ્રાપ્નુયાદ્ વ્યાધિસમ્ભવમ્
જ્વરારોગશૂલૈસ્તુ વ્યાધિભિઃ સ્ફોટકૈઃ સદા ।
ક્લિશ્યન્તે સપ્તરાજ્યં તુ શ્રેયસ્તેષાં તતઃ પરે
તમો હ્રાસિગતે ભાનોઃ ક્ષ્માકમ્પો યદિ જાયતે ।
ચતુર્વર્ણતરોત્કૃષ્ટા બ્રાહ્મણાઃ સોમપાયિનઃ
ક્લિશ્યન્તે નશ્યતે ચાપિ મન્ત્રી રાજ્ઞો ન સંશયઃ ।
પુરોહિતો ધર્મિષ્ઠો અમાત્યો વા રાજસેવકઃ
અન્યો વા વ્રતિનો મુખ્યો મન્ત્રમન્ત્રાર્થકોવિદઃ ।
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વાપિ વૈશ્ય શૂદ્રસ્તથૈવ ચ
નિપુણઃ પણ્ડિતશ્ચાપિ શાસ્ત્રતત્વાર્થનીતિમામ્ ।
હન્યતે નશ્યતે ચાપિ વ્યાધિના વા પ્રપીડ્યતે
સ્મૃતિમાન્ શ્રુતિતત્ત્વજ્ઞ ઇતિહાસપ્રચિન્તકઃ ।
હન્યતે વ્યાધિના ક્ષિપ્રં વજ્રેણેવ સ પાદપઃ ।
તતો ઽસ્તં ગતે ભાનૌ તતોત્કૃષ્ટતરાથ પૃષ્વતે
અપરાહ્ણે યુગાન્તે ચ યદિ કમ્પઃ પ્રજાયતે ।
વ્યતિમિશ્રાસ્તથા સત્ત્વાસ્તિર્યગ્યોનિસમાશ્રિતા ।
માનુષા લોકમુખ્યાસ્તુ તસ્મિં કમ્પે ઽધિરીશ્વરાઃ
તતો રાત્રેઃ પ્રથમે યામે યદિ કમ્પઃ પ્રજાયતે ।
મહાવૃષ્ટિઃ પ્રદૃશ્યતે શિલાપાતનસમ્ભવા
તતો હ્રાસિ યામે વૈ ચલિતે વસુમતી તદા ।
તસ્ય ચિહ્નં તદા દૃષ્ટ્વા વાતવર્ષં મહદ્ ભવેત્
તતો હ્રાસિ યામાન્તે દૃશ્યતે કર્મ દારુણમ્ ।
પરચક્રાગમનં વિન્દ્યા પાશ્ચાત્યં તુ નરાધિપમ્
તતો દ્વિતીયો યદા કમ્પઃ પ્રજાયતે ।
મૃત્યુવ્યાધિપરચક્રકુક્ષિરોગં ચ દારુણમ્
પિત્તશ્લેષ્મગતા વ્યાધિં સ કોપયતિ જન્તુનામ્ ।
સંવેજયતિ ભૂતાનિ દેશાદ્ દેશાગમં તથા
તતો દ્વિતીયમધ્યે તુ યામે કમ્પઃ પ્રજાયતે ।
મહાવાતં તતો વિન્દ્યાદ્ વૃક્ષદેવકુલાં ભિદે
અટ્ટપ્રાકારશૃઙ્ગાશ્ચ પર્વતાનાં ન સંશયઃ ।
વિહારાવસથાન્ રમ્યાન્ મન્દિરાંશ્ચ સતોરણામ્ ।
પાતયત્યાશુ ભૂતાનાં આવાસાં તિર્યગ્ગતાં તથા
અર્દ્ધરાત્રકાલે તુ યો કમ્પ પ્રજાયતે ।
હન્યન્તે નૃપવરા મુખ્યાઃ પ્રાચ્યાનામધિપતિસ્તદા ।
સુતો વા નશ્યતે તસ્ય દુર્ભિક્ષં વા સમાદિશેત્
તતો હ્રાસિમધ્યે તુ અન્તે યામે પ્રજાયતે ।
કમ્પો મહીતલે કૃત્સ્નઃ શાન્તિમારોગ્યં નિર્દિશેત્
તતો ઽન્તે ઽર્દ્ધરાત્રે તુ યદા કમ્પઃ પ્રજાયતે ।
અનૂપા મધ્યદેશાશ્ચ નૃપતો વ્યાધિપીડિતાઃ ।
મ્રિયન્તે દારુણૈઃ દુઃખૈઃ પરસ્પરવિરોધિનઃ
તૃતીયે માસ સમ્પ્રાપ્તે બાલિશાનાં સુખોદયમ્ ।
મશદંશપતઙ્ગાશ્ચ સર્વે નશ્યન્તિ તસ્કરાઃ
આયુરારોગ્યસૌભિક્ષં કુર્યાત્ પ્રત્યૂષકમ્પને ।
અગ્નિદાહં વિજાનીયાન્નગરાણાં તુ સર્વતઃ
ઉદયન્તં યદાદિત્યે ભૂમિકમ્પ પ્રજાયતે ।
મધ્યદેશે ઽથ સર્વત્ર તસ્કરૈશ્ચ ઉતદ્રુતઃ ।
દૃશ્યતે નૃપતેર્મૃત્યુઃ સપ્તાહાત્પરતસ્તદા
યસ્મિં સ્થાને યદા કમ્પો દૃશ્યતે પ્રબલો યદા ।
તસ્મિં સ્થાને તદા દૃષ્ટઃ શુભાશુભવિચેષ્ટિતમ્
ઉલ્કાનિર્ઘાતભૂકમ્પં એકકાલે સમાદિશેત્ ।
જ્વલનં સિતમુલ્કાયાઃ યદ્વક્ર નાશયેત્તુ તમ્
સિતવર્ણાસ્તથા નિત્યં પ્રશસ્તઃ શુભદસ્તદા ।
રક્તવર્ણો મહાઘોરઃ અગ્નિદાહો ઽપદિશ્યતે
ધૂમ્રવર્ણો ઽથ કૃષ્ણો વા રાજ્ઞો મૃત્યુ સમાદિશેત્ ।
પીતવર્ણાથ કપિલા વા વ્યતિમિશ્રા વાથ વર્ણતઃ
વ્યતિમિશ્રં તદા કમ્પં ઉત્પાતં ચૈવ નિર્દિશેત ।
નિર્ઘાતશ્ચૈવ કીર્ત્યતે યસ્યાં દિશિ તસ્યામાદિશેત્
યદિ મધ્યં તદા મધ્યે દેશેષ્વેવ પ્રકીર્તિતમ્ ।
સસ્વરો મધુરશ્ચૈવ ક્ષેમમારોગ્યમાદિશેત્
ક્રૂરઘોરતરો લોકે શુભદો દુન્દુભિસ્વનઃ ।
ભીષણો હ્યતિભીમશ્ચ દુર્ભિક્ષં તત્ર નિર્દિશેત્
એવમાદ્યાઃ પ્રયોગાસ્તુ ગ્રહાણાં વૈ તદા સદા ।
સિદ્ધિકર્મ તદા કુર્યાન્નક્ષત્રેષ્વેષુ શોભને
અશ્વિની ભરણી ચૈવ પુષ્યા ભદ્રપદા ઉભે ।
રેવત્યા ચાનુરાધશ્ચ જાપકાલે પ્રશસ્યતે ।
સિદ્ધ્યન્તે એષુ મન્ત્રા વૈ સિદ્ધમર્ત્થં દદન્તિ તે
મણ્ડલં ચૈવ આલેખ્યમેતેષ્વેવ તારકૈઃ ।
વારગ્રહમુખ્યાનાં પીતશુક્લાવભાસિનામ્
તિથયઃ શોભને હ્યેતે પૂર્ણમી પઞ્ચદશી તથા ।
પ્રવાસં નૈવ કુર્વીત મણ્ડલં તુ સમાલિખેત્
પ્રથમા તૃતીયપઞ્ચમ્યા દશમી ચૈવ સપ્તમી ।
ત્રયોદશ્યાં તથા યાત્રા કલ્પયન્તુ નરાધિપાઃ ।
શુભદઃ સર્વજન્તૂનાં યાત્રાયાનં પ્રશસ્યતે
ન લિખેત્ સર્વમન્ત્રાણાં મણ્ડલં તન્ત્રમન્ત્રયોઃ ।
ન સિદ્ધ્યન્તે એષુ મન્ત્રા વૈ વિઘ્નહેતુમુદાહૃતા
યાત્રાં હોમતઃ સિદ્ધિઃ તિથિઃ શ્લિષ્ટૈઃ ગ્રહોત્તમૈઃ ।
બૃહસ્પતિઃ શુક્રચન્દ્રશ્ચઃ બુધઃ શ્રેષ્ઠઃ સર્વકર્મસુ
એત ગ્રહા વરા નિત્યં ચત્વારસ્તિથિમિશ્રિતા ।
સિદ્ધિયાત્રાં તથા લોકે કુર્વન્તે ઽથ મહીતલે
દુષ્ટારિષ્ટવિનિર્મુક્તા છેદભઙ્ગાયતત્ત્વરમ્ ।
એતેષ્વેવ વિનિર્મુક્તા દિવસાંશ્ચૈવ પ્રકલ્પયેત્
દ્વાદશૈવ મુહૂર્ત્તાનિ તસ્મિં કાલે પ્રયોજયેત્ ।
શ્વેતો મૈત્ર એવં સ્યાત્ રક્તાક્ષાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
રૌદ્રો મહેન્દ્રઃ શુદ્ધશ્ચ અભિજિશ્ચૈવ સુશોભનઃ ।
ભ્રમણો ભ્રામણશ્ચૈવ કીર્ત્યતે ચ શુભપ્રદઃ
સૌમ્યો ઽથ વરદશ્ચૈવ કીર્ત્યતે ચ શુભપ્રદઃ ।
સોમો ઽપિ વરદશ્ચૈવ ઇત્યેતે દ્વાદશા ક્ષણાઃ
બહુધા લક્ષણા પ્રોક્તા મુહૂર્તાનાં તૃંશત્સંજ્ઞકા ।
દશમ્યા વૃષ્ટિરેવં સ્યાત્ ચતુર્દશ્યા રાત્રાવેવ ચ
અષ્ટમી દ્વાદશી ચૈવ + + + + + વર્જિતાઃ ।
ત્વરાદ્યા ગણિતે યુક્તો અસિતે પક્ષે તુ રાત્રિતઃ
વિઘ્નકારણમેષાં તુ વિનાયકોહ ચતુર્થિતઃ ।
એતદ્ગણનયોર્યુક્તં કાલમેતત્ પ્રકીર્તિતમ્
એષોન્મેષનિમેષશ્ચ અચ્છટા ત્વરિતા ગતિઃ ।
એતત્કાલપ્રમાણં તુ વિસ્તરં વક્ષ્યતે પુનઃ
અચ્છટાશતસઙ્ઘાતં નાડિકાશ્ચ પ્રકીર્તિતા ।
ચતુર્નાડિકયો ઘટીત્યુક્તા ચતુર્ઘટ્યા પ્રહરઃ સ્મૃતઃ
ચતુઃપ્રહરો દિવસસ્તુ રાત્ર્યઃ એભિઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
એભિરષ્ટૈસ્તથાયુક્તઃ અહોરાત્રં પ્રકલ્પિતમ્
દશોન્મેષનિમેષં તુ ક્ષણમાત્રં પ્રકલ્પિતમ્ ।
દશતાલપ્રમાણં તુ ક્ષણમાત્રં તુ વક્ષ્યતે
દશ ક્ષણા નિમિત્યાહુર્મુહૂર્ત્તં પતિકલ્પિતમ્ ।
ચતુર્મુહૂર્ત્તઃ પ્રહરસ્તુ મન્ત્રજ્ઞૈઃ પરિકલ્પિતઃ
એતત્કાલપ્રમાણં તુ ત્રિસન્ધ્યે પરિકલ્પયેત્ ।
હોમકાલે તથા જાપે સિદ્ધિકાલે તુ યોજયેત્
સ્વપ્નકાલે તથા જાગ્રં સ્નાનપાને ઽહનિઃ સદા ।
અહોરાત્રં તુ દિવસં વૈ સંજ્ઞા એષા પ્રકીર્ત્તિતા
દિવસાનિ પઞ્ચદશશ્ચૈવ પક્ષમેકં પ્રકીર્ત્તિતમ્ ।
દ્વિપક્ષં માસમિત્યાહુર્ગણિતજ્ઞા વિશારદા
ષડ્ભિર્માસૈસ્તથા ચન્દ્રઃ રાહુણા ગ્રસ્યતે પુનઃ ।
તતો દ્વાદશમે માસે વર્ષશબ્દઃ પ્રકીર્તિતઃ
તતો દ્વાદશ વર્ષાણિ મહાવર્ષં તદુચ્યતે ।
વિપરીતા ગ્રહનક્ષત્રા દાનવેન્દ્રાશ્ચ પ્રકીર્ત્તિતા ।
તતો દ્વાદશમે અબ્દે કુર્વન્તીહ શુભાશુભમ્
એકપક્ષે યદા રાહુરસુરેન્દ્રઃ પ્રદૃશ્યતે ।
સમસ્તં વ્યસ્તવિન્યસ્તં શશિભાસ્કરમણ્ડલૌ ।
મહાન્તં શસ્ત્રસમ્પાતં દૃશ્યતે વસુધાતલે
એવમાદ્યાં સદા નિત્યં કાલેકાલે પ્રયોજયેત્ ।
અનેકે બહુધા ચૈવ વિઘ્ના દૃશ્યન્તિ દારુણાઃ
પ્રાપ્તે કાલે યુગાન્તે વૈ અધાર્મિષ્ઠે લોકભાજને ।
સમસ્તં ચન્દ્રમસં ગ્રસ્તં મૂલનક્ષત્રમાશ્રિતમ્
રાત્રૌ સઙ્ગ્રહશ્ચૈવ અસ્તમેતિ સ ચન્દ્રમા ।
દિવા વા યદિ વા ભાનોરસ્તમેતિ સ પીડિતઃ
રવિણે ચન્દ્રમસશ્ચૈવ અર્દ્ધરાત્રે તુ સગ્રહે ।
અસ્તમન્તિ યદા ભીતા દાનવેન્દ્રસ્ય ચ્છાયયા
હન્યતે પૂર્વદેશસ્થો રાજા દુષ્ટો ન સંશયઃ ।
સ્વકં વા મૃત્યુભયં તસ્ય પરૈર્વા સ વિલુપ્યતે
મ્લેચ્છાનામધિપતિશ્ચૈવ પૂર્વદેશં વિલુમ્પતે ।
ઉદ્રા જનપદા સર્વે ઉદ્રાણામધિપતિસ્તથા
અશ્વિન્યા યદિ દૃશ્યેરં રોહિણ્યાં ભરણીસ્તથા ।
કૃત્તિકાસો યદા દૃશ્યૌ ગ્રહૌ ચન્દ્રદિવાકરૌ
વિવિધાઃ શ્લેષ્મિકા રોગા પૈત્તિકા વાતમુદ્ભવા ।
વ્યતિમિશ્રાસ્તથા ચાન્યે જાયન્તે સર્વદેહિનામ્
વિવિધા રોગમુત્થાના દૃશ્યતે સર્વબાલિશામ્ ।
મઘાસુ યદિ ફલ્ગુન્યો ઉત્તરા પૂર્વમેર્વ તૌ
હસ્તચિત્તે તથા સ્વાત્યાં વિશાખાસુ તથૈવ ચ ।
એષુ ચન્દ્રો યદા ગૃહ્યે ભાસ્કરો વા ન સંશયઃ
રાહુણા ગ્રસ્યતે પૂર્વં શશિભાસ્કરમેવ તૌ ।
પ્રાચ્યો + + + + + + દેશાધિપતિસ્તથા
વઙ્ગાઙ્ગમાગધો રાજા અક્ષિશૂલેન ગૃહ્યતે ।
પુત્રો વા મૃયતે તેષાં મૃત્યુર્વા પત્નિતો ભયમ્ ।
અરીણાં દુષ્ટચિત્તાનાં સઙ્ઘાતો વા ભવેત્ તદા
મૃગશિરાર્દ્રપુનર્વસ્વા પુષ્યાશ્લેષૌ તથૈવ ચ ।
એષુ દૃશ્યતિ રાહુર્વૈ સૂર્યશશિને તથા
માગધો નૃપતિઃ પીડ્યતે માગધા જનપદા તદા ।
અમાત્યા વ્યાધિભયં વિન્દ્યાદ્ બન્ધક્લેશાં સપૌરજામ્
અનુરાધાજ્યેષ્ઠયોઃ સર્વં દૃશ્યેરં દાનવેશ્વરઃ ।
સર્વાન્ જનપદાન્ વ્યાધિં જનયેત્ સર્વગતં તદા
વધબન્ધપરિક્લેશાં આયાસાં વિવિધાંસ્તથા ।
બન્ધરુન્ધ તતસ્તેષુ જનમુખ્યૈસ્તુ વર્દ્ધતે ।
પૂર્વાષાઢે શ્રવણે ચ ઉત્તરાષાઢે તથૈવ ચ
ભાનોર્મણ્ડલં વ્યસ્તો ઽસૌ શશિને રક્તભાવતા ।
ગ્રહસ્યાગમં નિત્યં દુર્ભિક્ષં ચોપજાયતે
શ્રવણધનિષ્ઠનક્ષત્રપૂર્વભદ્રપદમ્ ।
શતભિષેષુ યદા ચન્દ્ર ભાનો વા યદિ ગૃહ્યતે
કૃષ્ણભાવં સમાશ્રિત્ય ગ્રહસ્યાગમનં વિદુઃ ।
મહાન્તશોકમાયાસં દુર્ભિક્ષં ચ સમન્તતઃ ।
સર્વાં જનપદાં વિદ્યાદ્ રાજચૌરમહદ્ ભયમ્
રેવત્યામથ નક્ષત્રે ઉત્તરાભદ્રપદા યદા ।
રાહુણા ગ્રસ્યતે પૂર્વં શશિનૌ ભાસ્કરમણ્ડલૌ ।
પશ્ચાદ્ ભાનો ઽથ વિન્યસ્તઃ પક્ષેનેકેન દૃશ્યતે
રાજ્યાદ્ ભ્રશ્યતે સર્વઃ માગધો નૃપતિઃ પતિઃ ।
એતે ચ કથિતા ચિહ્ના રાહોરાગમનં યદા
દિશાસુ યાસુ ગૃહ્ણાતિ શશિનો ભાસ્કરમણ્ડલમ્ ।
તેષુ તેષુ તદા દેશે ઉત્પદ્યન્તે શુભાશુભમ્
ય એવ ભૂતલે કમ્પા કથિતા લોકચિહ્નિતા ।
ગ્રહોપરાગે તં વિન્દ્યાત્ તત્ર તત્ર શુભાશુભમ્
ધૂમિકા વૃષ્ટિહેતુઃ સ્યાદ્ દિવસાત્યે ઽથ પઞ્ચ વૈ ।
તતો ઽર્દ્ધં લોકતઃ ચિન્તા તીરભુક્તિસમાશૃતા
નશ્યન્તે જનપદાઃ સર્વા વ્યાધિસમ્ભવમાલયા ।
નૃપતિશ્ચાપિ નશ્યેત ગઙ્ગાતીર ઉત્તરે
હિમવન્તસ્તથા કુક્ષૌ દુર્ભગજ્વરમાશૃતા ।
ભૂપાલા ચાપિ વિન્યસ્તા કોહુ પાલાઃ સમન્તતઃ
ગઙ્ગાયા ઉત્તરે તીરે તીરભુક્તિપતિસ્તદા ।
વિવિધૈઃ શોકસન્તાપૈઃ મૃયતે ઽસૌ નરાધિપઃ
સપુત્રભાર્યયા સાર્દ્ધં નશ્યતે ઽસૌ નરાધિપઃ ।
નક્ષત્રેષુ યેષુ કમ્પો વૈ તેષુ ધૂમં સમાદિશેત્
દિશઃ સર્વાસુ ધૂમાશ્ચ ઘોરા વર્દલવર્જિતા ।
પઞ્ચાહા સમતિક્રાન્તા બહુદેવસિકે સદા
નશ્યેત્ પરસ્પરા મર્ત્યા ગોચરા માનુષોદ્ભવા ।
ન દૃષ્ટિસ્તત્ર પ્રવર્તન્તે માનુષાણાં પરસ્પરમ્
વિન્દ્યાન્મહદ્ ભયં તત્ર સરાષ્ટ્રં નૃપતિં હનેત્ ।
યેષુ એવં ભવેત્ કમ્પઃ ઉલ્કાપાત સમન્તતઃ
પર્યેષાં ચાપિ વિન્યસ્તં દ્વિત્રિશ્ચૈવ દારુણઃ ।
રાત્રૌ ઇન્દ્રધનુશ્ચૈવ શ્વેતપક્ષં યદિ વાયસમ્
શુક્લવર્ણો ઽથ કૃષ્ણો વૈ કૃષ્ણો શુક્લો ઽથ દૃશ્યતે ।
વિપરીતા પક્ષિણો વર્ણા વિપરીતા ઋતુનિસ્વના
વિપરીતાઃ પક્ષિણઃ સન્તિ યત્ર તત્ર મહદ્ ભયમ્ ।
દ્વિપદાશ્ચતુષ્પદાશ્ચૈવ સર્વે બહુપદાપદા
પક્ષિણઃ તિર્યક્ પ્રાણા વિપરીતાસ્તુ મહાભયમ્ ।
ઊર્ધ્વતુણ્ડા તથા શ્વાના રવન્તે ચ મુહુર્મુહુઃ ।
દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ યત્ર તત્ર મહાભયમ્
એવંપ્રકારા અનેકાશ્ચ બહુધા યત્ર પ્રકલ્પિતા ।
અનાવૃષ્ટિર્ભવેત્ તત્ર રાજ્ઞાશ્ચક્રં વિનશ્યતિ
યથા હિ જાતકર્માખ્યાતં પ્રાણિનાં ચ શુભાશુભમ્ ।
તથોત્પાતા તતો જાતા કુર્વન્તીહ શુભાશુભમ્
નાન્યથા દૃશ્યતે કિઞ્ચિન્નિમિત્તં પૂર્વહેતુના ।
નાહેતુકં પ્રવર્તન્તે વિઘ્ના ઉત્પાતસમ્ભવા ઇતિ
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0