મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 23

ઇતિ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાદાર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાદ્ વિંશતિમઃ સર્વભૂતરુતજ્ઞાનનિમિત્તશકુનનિર્દેશપરિવર્તપટલવિસરઃ પરિસમાપ્તમિતિ ॥
અથ ત્રયોવિંશતિતમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયકલ્પવિસરે શબ્દગણનાનિર્દેશં નામ વિવર્ત્તનમ્ । શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ । ભાષિષ્યે ઽહમ્ ॥
એવમુક્તે ભગવાન્ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ઉત્થાયાસનાદેકાંશમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા, દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય, યેન ભગવાંસ્તેનાઞ્જલિં પ્રણમ્ય, ત્રિઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય, ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્યોત્થાયૈવમાહ - તત્ સાધુ ભગવાં નિર્દિશતુ । શબ્દજ્ઞાનગણનાનિર્દેશં નામ ધર્મપર્યાયં શ્રુત્વા સર્વમન્ત્રચર્યાનુપ્રવિષ્ટાનાં સત્ત્વાનાં ચ સર્વશબ્દગણનાજ્ઞાનં તદ્ ભવિષ્યતિ સર્વસત્ત્વાનાં સર્વમન્ત્રચર્યાનુપ્રવિષ્ટાનાં ચ હિતોદયં સુખાવહં સર્વશબ્દગણનાસમતિક્રમજ્ઞાનં તદ્ ભગવાં અર્થકામો હિતૈષી સર્વસત્ત્વાનામર્થે ભાષયતુ ॥
અથ ભગવાં શાક્યમુનિર્મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારભૂતસ્ય સાધુકારમદાત્ । સાધુ સાધુ મઞ્જુશ્રીઃ યસ્ત્વં તથાગતમેતમેતમર્થં સત્ત્વસત્ત્વાર્થસમ્પદં પ્રતિ પ્રસ્તિતવ્યં મન્યસે । તેન હિ ત્વા મઞ્જુશ્રીઃ શૃણુ નિર્દેક્ષ્યામિ । અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીર્ભગવતા કૃતાભ્યનુજ્ઞાતસ્તતોત્થાય સ્વે આસને નિષણ્ણો ઽભૂદ્ ધર્મશ્રવણાય ભગવન્તં વ્યલોકયમાનો ॥
અથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ સર્વાવન્તં શુદ્ધાવાસભવનં બુદ્ધચક્ષુષા મવલોક્ય, સર્વશબ્દગણનાસમતિક્રમાસ્પન્દના નામ સમાધિં સમાપદ્યતે સ્મ । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ભગવતઃ નીલપીતાવદાતમાઞ્જિષ્ઠસ્ફટિકવર્ણાદયો મહારશ્મિજાલપ્રભામણ્ડલા નિશ્ચચેરુઃ । નિશ્ચર્ય ચ સમન્તાત્ સર્વસત્ત્વાનાં સર્વલોકધાતું મહતાવભાસેનાવભાસ્ય, સર્વસત્ત્વભવનાનિ ચ સર્વનરકતિર્યક્પ્રેતાયામલૌકિકાં અસુરાભવનાં અવભાસયિત્વા, મહાદુઃખવેદનાં પ્રતિપ્રશ્રુત્ય, પુનરેવ ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ કાયાન્તર્દ્ધીયન્તે સ્મ ॥
સર્વસત્ત્વાનાં સમ્પ્રબોધ્ય ભગવાનેવમાહ -
અથ શબ્દવિદં જ્ઞાનં બાધ્યં ધર્માર્થપૂજિતમ્ ।
ગણનાં ચૈવ લોકજ્ઞો ભાષિરે મધુરાં ગિરામ્

બાધ્યાત્ પદતો જ્ઞેયં પદં બાધ્યસુભૂષિતમ્ ।
ધાતુસ્તેનાતિવિસ્તારં પ્રત્યયાન્તં ક્રિયોદ્ભવમ્

લિઙ્ગં શબ્દત જ્ઞેયં ન લિઙ્ગં શબ્દવર્જિતમ્ ।
શબ્દલિઙ્ગસમુદ્ભેદા નીત ધર્માર્થયોઃ

નાના નેયં શબ્દ ચ જ્ઞાનં ન શબ્દં જ્ઞાનયોજિતઃ ।
જ્ઞાનશબ્દાચ્ચ યો ભાવઃ સ શબ્દો તત્ત્વાર્થયોજનઃ

પ્રત્યયા હેતુતા જ્ઞેયા પ્રત્યયો હેતુમુદ્ભવઃ ।
પ્રત્યયે તુ તદા હેતૌ ક્રિયાયોગવિભાવિની

ધારણા વા તદો હ્યુક્તા આશ્રયો પ્રત્યયો વિદા ।
ધાતુપ્રત્યયયોગેન શબ્દો ધર્માર્થયોજકઃ

ન શબ્દો અર્થતો જ્ઞેયં ન શબ્દાદર્થમિષ્યતે ।
અર્થપ્રત્યયયોગેન સ શબ્દો શબ્દવિધૈર્વિદાઃ

બહુધા ધાતવો પ્રોક્તા પ્રત્યયાશ્ચ તદાશ્રયા ।
યં પ્રતીત્ય તદા શબ્દા વિભેજુસ્તે વરાશ્રયા

યેન શબ્દવિદો વિદ્યા મન્ત્રા તત્ત્વાર્થભાષિતા ।
ન તાં શબ્દવદવગચ્છેન્મન્ત્રાણાં પ્રત્યયૈર્વિના

નોત્પદ્યન્તે તથા મન્ત્રા વિના પ્રત્યયમાશ્રયા ।
ન તાં દિદૃક્ષુ સર્વત્ર મન્ત્રાં પ્રત્યયતો શિવામ્

અર્થપ્રત્યયતાં શૂન્યાં ધાતવૈશ્ચ વિવર્જિતામ્ ।
ન તાં વિદ્ધિ સંયોગં લિઙ્ગવાક્યાર્થસમ્મતમ્

ન લિઙ્ગે ગતિ નિર્દિષ્ટા હેતુપ્રત્યયધાતુજા ।
તથાશ્વયોજિતા સિદ્ધિર્લિઙ્ગો ધર્માર્થયોજિતા

ગતિદેશક્રિયાનિષ્ઠં પદં વાક્યમતઃપરમ્ ।
ચિત્રત્વમતિવા શબ્દે યો વાચમવસૃજેત્ સદા

ન શબ્દાદર્થનિષ્પત્તિર્લિઙ્ગેષ્વેવ તુ યોજિતા ।
મૂર્દ્ધજં કથિતં શબ્દં હુઙ્કારાર્થભૂષિતમ્

સર્વં પ્રત્યયદાશ્રિત્ય આશ્રયં ચ વિનાશ્રયે ।
તાલ્વોષ્ઠપુટો વાક્ય આશ્રયોદ્ભાવનો પરે

શમિનાદાશ્રયતે જ્ઞેયં યુક્તિરવ્યભિચારિણી ।
મતિસ્તત્ત્વ તથા ધાતો વિસ્તારામર્થભૂષિતા

ધાતુઃ કરોતિ સંયોગં પ્રત્યયાર્થાત્તુ લિઙ્ગિતઃ ।
દાન્ત્યં તાલવશ્ચૈવ ઓષ્ઠં શાબ્દમતઃપરમ્

ઋજિક્ષુ સર્વતો લોકાં વિસર્ગાં ધાતુચેષ્ટિતામ્ ।
ગતિમન્ત્રપ્રભાવેન આશ્રયાન્તાં નિબોધતામ્

ગતિમેવ સદા મન્ત્રા ધાતુપ્રત્યયજા મતા ।
ઉભૌ તાં શબ્દનિઃપત્તિં પ્રત્યમાદાશ્રયઃ સ્મૃતઃ

વિભજ્ય બહુધા મન્ત્રાં સદ્ભાવાગમનિશ્રિયામ્ ।
વિભક્તિયોનિજા હ્યેષા શબ્દા મન્ત્રાશ્ચ સર્વતઃ

જ્ઞેયા વિભજત્યર્થે + + + પૂજિતાસ્તથા ।
એકદ્વિકસમાયોગાત્ ત્રિકસઙ્ખ્યાર્થસપ્તમમ્ ।
અસઙ્ખ્યાદષ્ટાધિકા જ્ઞેયા માનુષાણાં નિબોધિતા

આધારં જ્ઞેયમિત્યાહુર્મન્ત્રતન્ત્રાર્થપૂજને ।
સપ્તમે વિધિનિર્દિષ્ટા મન્ત્રસિદ્ધિષુ જાપિનામ્

સપ્તમર્થાર્થતો જ્ઞેયા સપ્તમસ્ય ક્રમો યથા ।
વિવિધં ક્રમનિર્દેશં સપ્તમ્યર્થેષુ યોજયેત્

મન્ત્રાણાં ષષ્ઠયો ખ્યાતા સમૂહાવયવાસ્તથા ।
સમ્બન્ધાદ્ધિ મન્ત્રાણાં લિઙ્ગે દ્વે નિયોજિતા

વિકારં બહુધાસ્તસ્ય ષટ્પ્રકારં નિગદ્યતે ।
સ્ત્રીષુ સલિઙ્ગિની ષષ્ઠ્યા અષ્ટમન્ત્રેષુ યોજયેત્

પઞ્ચપ્રકારા યે મન્ત્રા પઞ્ચમર્થાર્થયત્નતા ।
નપુંસકલિઙ્ગમન્ત્રાર્થો ઉક્તો ધર્માર્થવર્જિતા

યે તત્ર નિસૃતા મન્ત્રા અપાદાનાર્થયોજિતા ।
+ + + + સર્વેપ્રાણહરાઃ સ્મૃતાઃ ।
મૂર્ધ્નશબ્દસમાયોગાન્નિઃસૃતા ઓષ્ઠદન્તયોઃ

જિહ્વા નિષ્પીડિતા યે ઽત્ર શબ્દપ્રાણાપરોધિકા ।
સમપ્રત્યયશાન્તા તે શમિધાતુસયોજિતા

પ્રપન્નાસકરાન્તાનાં અસ્ત્યયનેત્ર યોજયેત્ ।
પુષ્ટ્યાર્થા ધાતવો યે તુ શબ્દાઃ પ્રત્યયાર્થસુશોભિતા

તાં વિદુઃ પુષ્ટિકર્મેષુ અપાદાનેષુ યોજિતાઃ ।
વિભજ્ય યં સ્થાનં યે ઽન્યે પરિકીર્ત્તિતાઃ

શબ્દાક્ષરવિપુષ્ટા તે ધાતુ વિકસતે સ્ફુટા ।
પુંસ્કલિઙ્ગા તથા મન્ત્રા મહાપ્રભાવર્થયોજિતા

ચતુર્થસંવિભક્તિભ્યામક્ષરં માત્રભૂષિતમ્ ।
પવર્ગે કથિતં હ્યગ્ર પ્રવરં સર્વકાર્મકમ્

રેફપ્રત્યયસમોદ્ભૂતં ઉકારાવથ શોભનમ્ ।
મધ્યચિહ્નં વિસર્ગં ચ ભકારં ગતિભૂષિતમ્

વિદુઃ પ્રવરં શબ્દં સર્વકર્માર્થસાધનમ્ ।
નિયતં નૈષ્ઠિકે વર્ત્મ બોધિસત્ત્વે નિયોજિતે

અનુત્તરં શબ્દમિત્યાહુઃ મહાબોધિપથં પથમ્ ।
યં જપં માનુષો ક્ષિપ્રં સર્વમન્ત્રા પ્રસાધયેત્

પઞ્ચમાર્થમતઃ પ્રોક્તો અક્ષરમેકચિહ્નિતમ્ ।
અન્તજં પવર્ગેમમકારાન્તં વિદુઃ સદા

દ્વિતીયં લોકમુખ્યં તુ શબ્દમિત્યાહુ માનવા ।
ન તુ શબ્દસમાયોગા નિઃસર્ગાન્તવિભૂષિતમ્

જજ્ઞે યા પ્રવરો મન્ત્રો ઉત્કૃષ્ટો શબ્દયોનિજો ।
બુદ્ધો લોકગુરુઃ શ્રેષ્ઠઃ છત્રોષ્ણીષેતિ લક્ષ્યતે

અન્તે તકારવર્ગે તુ કથિતા લોકગુરો ત્રિકમ્ ।
મન્ત્રા સર્વતઃ હ્યગ્ર્યે સશબ્દો લોકપૂજિતો

અકારાન્તં વિભક્તાર્થં વિસર્ગન્તં વિબોધિતમ્ ।
મધ્યલિં + સશબ્દાન્તં અન્તં શબ્દવિભૂષિતમ્

તં વિદુઃ શબ્દમુત્કૃષ્ટં મન્ત્રં દેવપૂજિતમ્ ।
પઞ્ચમાર્થે નિયુક્તા યે સઙ્ખ્યે ગણનોદ્ભવે

વિભક્તપઞ્ચમે હ્યેતે વિભક્ત્યાર્થસુપઞ્ચમા ।
અનન્તા કથિતા મન્ત્રા અનન્તા જિનભાષિતા

મન્ત્રા ઉષ્ણીષા + + + + જિનમૂર્દ્ધજા ।
અનન્તા શબ્દવિદો જ્ઞેયા શબ્દાઃ સર્વાર્થસમ્પદાઃ ।
ચતુઃષષ્ટિપરોપેતાં મન્ત્રં શબ્દયોજિતમ્

સ શબ્દા સર્વતઃ શ્રેષ્ઠો પવર્ગે યઃ ચતુરં પદમ્ ।
ચતુર્મકારસંયોગાઃ અન્તે નિઃપ્રયોજિતા

સશબ્દા મન્ત્રમુખ્યાસ્તુ છત્રસંજ્ઞાર્થસાધકા ।
ચતુર્થગણના પ્રોક્તા વિભક્તિઃ શબ્દયોનિજાઃ

સમ્પ્રદાનાર્થમન્ત્રાણાં દ્વિલિઙ્ગાદાશ્રયતાં ગતાઃ ।
કથિતા અબ્જિને મન્ત્રા પુષ્ટ્યમર્થાર્થસમ્પદા

ચતુર્થ કથિતા મન્ત્રા ચતુઃપ્રકારા નિયોજિતા ।
ચતુરક્ષરશબ્દાનાં મૂર્ધમૂષ્માથ તાલવમ્

કથિતં શબ્દનિર્દેશે તૃતીયે સમ્પ્રયોજયેત્ ।
વિકાસાર્થં સ્ફુટધાતૂનાં પ્રત્યયે લિઙ્ગે ઽથ યોજયેત્

પ્રથમે અન્તે ચ યઃ શબ્દો સ શબ્દો લોકપૂજિતો ।
વરો મન્ત્રો પ્રધાનાખ્યો + + + સન્નિયોજિતો

સ શબ્દો પુષ્ટિનો હ્યુક્તો અબ્દકેતુસમુદ્ભવો ।
ત્રાન્તો ત્રિકસમાયોગો મધ્યાન્તો ઽતિવર્ણિતો

સ શબ્દો લોકમુખ્યો ઽસૌ પ્રવરો અર્થતો સદા ।
ધાત્વોપેતં સદાકારં સમાર્થે તં પ્રયોજયેત્

ઉષસમે ચ તદા વવ્રે ધાતું તાં નિબોધતામ્ ।
મધુરાક્ષરસમ્પન્નો ઉત્વં તાં પુંસિ યોજિતામ્

સ શબ્દો લોકમગ્રો ઽસૌ પ્રવરો મન્ત્રમુચ્યતે ।
ચતુષ્ટ્યાં તમક્ષરં વર્જ્યે દ્વિતીયાયાં પરિકીર્તિતા

સ જ્ઞેયો શાન્તિકામ્યાર્થં પ્રવરો બુદ્ધભાષિતો ।
તૃતીયો ઓષ્ઠપુટોષ્માણં પ્રત્યયાર્થાન્તવર્જિતમ્

પુષ્ટિલિઙ્ગે સદા યુક્તો ભૂધાતોન્તયોજિતો ।
ઊર્ધ્વચિહ્નં તથો ભ્રાન્તં સ મન્ત્રો બુદ્ધભાષિતો

તૃતીયે વિભક્તિમાસૃત્ય યો ઽર્થો ભૂતિસશબ્દયોઃ ।
આદ્યા વર્ણતો ગ્રાહ્યાગ્રા શાન્તિકા પૌષ્ટિકોદયા

દ્વિતીયં કર્મણિ પ્રોક્તં તૃતીયા કરણે સ્તથા ।
ઉભયો વિભક્તયો જ્ઞેયં સશબ્દો મન્ત્રરાટ્ સ્મૃતઃ

પ્રથમં કર્મમિત્યાહુઃ કર્તા યઃ સ્વતન્ત્રયોઃ ।
જિનાબ્જકુલિશે મન્ત્રે મન્ત્રનાથા હિતાસ્તથા ।
હિતે વિભક્ત્યન્તા સર્વતો જ્ઞેયા પ્રત્યયાન્તાશ્ચ ધાતુજા

સલિઙ્ગમર્થતો જ્ઞેયં વાક્યાત્ પદયોદ્ભવેત્ ।
મન્ત્રાઃ કથિતમુખ્યાસ્તુ વિભોઃ જિનજા સુરાઃ

જિનાબ્જકુલયોર્મન્ત્રા વજ્રિણે લૌકિકાસ્તથા ।
મર્થવતઃ ધાતું પરિગૃહ્ણાતિ સઙ્ક્રમામ્

ઉદાત્તાનુદાત્તાશ્ચૈવ સૂચિતા જ્ઞેયાર્થસાધના ।
મન્ત્રા લિઙ્ગગતાન્તા ચ મધ્યે હુત્વા તથોદ્યતાઃ

અનાદિનિધનં શબ્દં તન્મન્ત્રાંશ્ચ યોજયેત્ ।
નિવાન્તા કલમન્તાશ્ચ રેફયુક્તાશ્ચ વિસ્તરા

બાધ્યાર્થપદયોર્મધ્યે યો લિઙ્ગચ્છવિચ્છ્રુતમ્ ।
તં લિઙ્ગં સ્વરિતોપેતં ક્ષિપ્રં મન્ત્રેષુ યોજયેત્

પૂર્વાનુપદયો કાલક્રિયાશક્તિષુ યુજ્યતે ।
પદયોર્મધ્યનિઃષ્પત્તિઃ યો ઽર્થો સ શબ્દવિશ્રુતઃ

તસ્માત્ તં પરિજ્ઞેયાર્થં સુરૂપં રૂપવર્ણિતમ્ ।
ફલાર્થે નિષ્પદશ્રેયં સ મન્ત્રો બુદ્ધભાષિતઃ

અભાવસ્વભાવતો કાલં સ્વભાવતશ્ચ પરિકીર્ત્યતે ।
તયોર્નિજરયં શાન્તં પદધર્માર્થભૂષિતમ્ ।
વાક્યં પરતો શ્રેયં શાન્તમર્થાક્ષરં શુભમ્

યં જ્ઞેયો મન્ત્રિભિર્મન્ત્રા પ્રશસ્તા બુદ્ધભાષિતા ।
ઇતિમેકાક્ષરં બ્રહ્મં ઓં શબ્દાર્થભૂષિતમ્

જ્ઞેયા રૂપિણઃ શુભ્રો પ્રશસ્તો મઙ્ગલાવહો ।
કલ્યાણાર્થકરો હ્યુક્તો પ્રશસ્તો મઙ્ગલાન્વિતો

ઉક્તો લોકનાથૈસ્તુ સ મન્ત્રો મુખ્યતો સ્મૃતો ।
વિવિધાર્થાશ્ચ શબ્દમુખ્યાશ્ચ મુખ્યશબ્દા પરેસ્તથા

સ શબ્દો ધર્મિણઃ શ્રેયો ક્રિયાકાલક્રમોદિતા ।
આદિત્યવંશાત્ તે મન્ત્રા દીપ્તિશબ્દાર્થભૂષિતાઃ

જ્વલન્તે પાવકે મન્ત્રા સૌમ્યાસૌમ્યાખ્યયોજિતાઃ ।
સુરૂપા સૌમ્યચિત્તાશ્ચ નક્ષત્રાભિધાર્મિણો સદા

ચન્દ્રે ઽસ્મિં ઉદિતા મન્ત્રાઃ શબ્દૈશ્ચન્દ્રાક્ષરોદિતૈઃ ।
સુચયો નિર્મલા પ્રોક્તા અક્ષરા એકજા પરા

અમાત્રસહવિખ્યાતા ચારુવર્ણા મહર્દ્ધિકા ।
મન્ત્રા અગ્રવરા પ્રોક્તા ઉષ્ણીષા જિનસૂનુભિઃ

વિવિધાકારયોગાસ્તુ યોગતુષ્ટિરિવ સ્થિતા ।
પ્રસન્ના શુચયો નિત્યં પ્રત્યેકાર્હથભાષિતા

પ્રત્યેકબુદ્ધયોર્મન્ત્ર પ્રશસ્તો શાન્તિકર્મણે ।
સ્વાહાવસાનયોર્મન્ત્રા ઓઙ્કારાર્થપૂજિતઃ

એકદ્વિકસંજ્ઞા સો સ મન્ત્રો સર્વકર્મસુ ।
શ્રેયસૈવ સદા યોજ્યા પ્રત્યેકજિનમુદ્ભવો

નન્તઃ સહિતો જ્ઞેયઃ પૂર્વદાશ્ચાન્તમધ્યમમ્ ।
બહુલિઙ્ગિનો મન્ત્રા બહુમન્ત્રાર્થમક્ષરા

બહુધા ધાતવો હ્યેતે + + ષાન્તા નિબોધિતા ।
મન્ત્રાં તાં તુ વૈ સિદ્ધિઃ તવર્ગે માદિમક્ષરમ્

રેફાન્તં આદિતઃ તાડયેન્મન્ત્રાબ્જસમ્ભવાઃ ।
તારય દુઃખિતાં સત્ત્વાં કરુણૈષામવલોકિતે

સા વૈ તારમુખ્યા તુ અનન્તા મન્ત્રા હિ વૈ તુરે ।
ત્વર્યાચ્છબ્દયોર્મધ્યે પવર્ગ મામકી સ્મૃતા

પવર્ગે દેવં વિખ્યાતા કુલમાતાર્થસાધની ।
સિતચિહ્ના પ્રસિદ્ધાર્થે દેવી પણ્ડરવાસિની

તારા તુ કથિતં પૂર્વં રક્ષો ઽર્થે તાં પ્રયોજયે ।
લકારબહુલો યોધર્ગચ્છબ્દાન્તં તે ત્રયોદ્ભવમ્

જિનાઙ્ગમસૃજં શબ્દં દેવી લોચનમુચ્યતે ।
શબ્દમર્થાક્ષરં સિદ્ધિઃ સર્વમન્ત્રેષુઃ યોજયેત્

કુલમાત્રાપ્રસિદ્ધેયં જિનવજ્રાબ્જસર્વતઃ ।
સર્વમન્ત્રેષુ પ્રયોક્તવ્યા પૂર્વમાદિત શાન્તયે

લોચના ભુવિ વિખ્યાતા મન્ત્રાગ્રા તત્ર સાધની ।
યતઃ સર્વમિતિ જ્ઞેયં આદિમન્ત્રેષુ યોજયેત્

પ્રસિદ્ધ્યર્થં ચ મન્ત્રાણાં આત્મરક્ષાર્થકારણમ્ ।
સપ્રસિદ્ધા સર્વતો જ્ઞેયા દેવીં તં જિનલોચનામ્

અનેકાકારરૂપાસ્તુ મન્ત્રા સ શબ્દતે સદા ।
આદિમધ્યેષુ વર્ણેષુ ચતુષષ્ટ્યાક્ષરેષુ ચ

સર્વત્ર સર્વવર્ણેષુ મન્ત્રાં તન્ત્રાંશ્ચ યોજયેત્ ।
આદિમેષુ ચ સર્વત્ર તવર્ગા તચ્ચ વર્ણયોઃ

સર્વે શાન્તિનઃ પ્રોક્તાનાં ત્રિધા પ્રયોજયેત્ ।
તકારાત્ પ્રકૃતિવર્ણેષુ લકારાન્તા સર્વયોનિજા

તે મય પૌષ્ટિકા વર્ણા તદન્યે ચાભિચારુકાઃ ।
તે પુનઃ ત્રિવિધા જ્ઞેયા ક્રૂરશાન્તિકપૌષ્ટિકાઃ

તથા તે ત્રિઃપ્રકારાસ્તુ તથા હ્યુક્તા ત્રિધા ત્રિધા ।
યોગસમાયામા અનન્તા તે પુનસ્ત્રિધા

સૌમ્યાં અક્ષરાં વિદ્ધિ શાન્તયે તં વિયોજયેત્ ।
વરદા હ્યક્ષરા કેચિન્મધ્યમા પુષ્ટિહેતુકા

રૌદ્રાં પાપકરાં જ્ઞેયા હકારાન્તામક્ષરાં પરામ્ ।
એવમેતત્ પ્રયોગેણ શબ્દૈશ્ચાપિ સુભૂષિતામ્

અનન્તાં હ્યક્ષરાં બિદ્ધિ અનન્તા મન્ત્રદેવતાઃ ।
એવમેતેન યોગેન અનન્તાં મન્ત્રાંશ્ચ યોજયેત્

તં વિદુર્મન્ત્રરાજાનં પુંસ્કં સર્વાર્થસાધકમ્ ।
એકારસહિતો યો વર્ણઃ સ શબ્દો મન્ત્રભૂષિતઃ ।
નપુંસકં તં વિદુર્મન્ત્રં મધ્યકર્મેષુ યોજયેત્

ઇકારસહિતો યો વર્ણઃ સ મન્ત્રો વિદ્યતે કીર્ત્યતે ।
સા સ્ત્રીતરે મન્ત્રેષુ પ્રસિદ્ધા ક્ષુદ્રકર્મસુ

તે ત્રિધા પુનઃ સર્વે ઽત્ર નાનાશબ્દવિભૂષિતાઃ ।
ત્રિધાં તાં ત્રિવિધાં સર્વાં સર્વકર્મેષુ યોજયેત્

પુલ્લિઙ્ગસંજ્ઞો યો વાક્યો પુરુષો ઽર્થો સર્વતો મતઃ ।
તં વિદુઃ પુરુષમન્ત્રં વૈ સર્વકર્મેષુ યોજયેત્

નપુસંકલિઙ્ગે યો મન્ત્રઃ તાં વિદ્ધિ નપુંસકમ્ ।
કુર્યાત્ સર્વકર્મેષુ સર્વસૌખ્યસુખોદયમ્

સ્ત્રીલિઙ્ગસંજ્ઞો યો મન્ત્રઃ તાં વિદ્ધિ સદા સ્ત્રિયમ્ ।
સર્વકર્મકરા તે ઽપિ નિત્યં રક્ષેષુ યોજયેત્ ।
અનન્તકર્મકરા મન્ત્રા અનન્તાર્થા શબ્દયોનયઃ

વિવિધા શબ્દમુખ્યાસ્તુ નાનાતન્ત્રમન્ત્રયુતામ્ ।
તથૈવાચરે ક્ષિપ્રં મન્ત્રા સિદ્ધ્યન્ત્યયત્નતઃ

કથિતં શબ્દવિજ્ઞાનં સર્વમન્ત્રાર્થસાધનમ્ ।
+ + + + + + + ગણનં કીર્ત્યતે બુધૈઃ

જાપિનાં હિતકામ્યાર્થં તાં તુ વિદ્ધિ દિવૌકસાઃ ।
એતદ્વિકસમાયોગા + યાવચ્છતમુચ્યતે

દશગુણં પઞ્ચકાં વિંશત્ સહસ્રં તં નિબોધતામ્ ।
દશસાહસ્રિકો સઙ્ખ્ય અયુતેતિ પરિકીર્ત્યતે

દશાયુતાસ્તથા નિત્યં પ્રયુતં લક્ષમુચ્યતે ।
લક્ષસાહસ્રિકો કોટિઃ સ્થાનાર્બુદં સ્મૃતમ્

દશાર્બુદો નિર્બુદો જ્ઞેયઃ સમુદ્રં ચ તતઃ પરે ।
દશો ઽન્યત્ સાગરો જ્ઞેયસ્તા દશાર્થે સમુદ્યતઃ

અક્ષોભ્યં પરે વિન્દ્યાન્નિઃક્ષોભ્યં ચ તતઃ પરે ।
દેવરાટ્ સર્વે વિવાહં કીર્ત્યતે બુધૈઃ

અધિકા દશ તરે તસ્ય ખડ્ગમિત્યાહુ વાણિજાઃ ।
નિખડ્ગં તદ્ વિદુર્મન્ત્રી નિખડ્ગં ચાપિ ખડ્ગિનમ્

તતઃ પરેણ શઙ્ખં વૈ સઙ્ખ્યા તસ્ય પરેણ તુ ।
સા મયા ગણિતે જ્ઞેયા મહામાયનિપશ્ચિમા

અસઙ્ખ્યા યા વિદુર્મર્ત્યા તતો ઽન્યે દેવયોનિજામ્ ।
દશાર્ધગુણિતા સર્વે સાર્ધા ચ દશયોજિતાઃ

તતઃ પરેણ શક્યં વૈ અશક્યં ચાપિ દુર્જયમ્ ।
અર્ચિતોપચિતઃ સ્થાને દૃષ્ટિસ્થાનં વિદુર્બુધાઃ

તતો કૃષ્ટિનિકૃષ્ટિશ્ચ અનન્તાનન્તયોનિજા ।
તતઃ પરેણ બુદ્ધાનાં જ્ઞાનં શ્રાવકખડ્ગિનામ્

બુદ્ધપુત્ર મહાત્માનો યે ઽપિ તત્ત્વવિદો સુરાઃ ।
અનન્તા ગતયો હ્યેષાં ગણનં સ્થાનમુત્તમમ્

અનન્તજ્ઞાનિનાં સ્થાનં નાત્ર ભૂતલવાસિનામ્ ।
કથિતં ગણિતે સ્થાનં ગણિતજ્ઞૈસ્તુ મન્ત્રિભિઃ

મન્ત્રસિદ્ધ્યર્થયુક્તાનાં જપકાલે નિયોજનામ્ ।
પ્રમાણં ગણિતે જ્ઞેયં મન્ત્રજાપાર્થકારણા

સઙ્ખ્યાગ્રહણપ્રમાણં વા વિધિયુક્તો ઽર્થજાપિનામ્ ।
અસિદ્ધા પ્રવિશે વિન્ધ્યં સિદ્ધમન્ત્રો વ્રજે હિતમ્

તથા હૈમવતં શૈલં સિદ્ધમન્ત્રો વ્રજેત્ સદા ।
યથેષ્ટં ગમનં તસ્ય સિદ્ધમન્ત્રસ્ય દેહિનઃ

અસિદ્ધો હિમાલયં ગચ્છેદ્ યદિ મન્ત્રી જાપકારણાત્ ।
ન સેહુઃ દુઃસહં સૈન્યં સર્વદ્વન્દ્વાં ચ શીતલામ્

સ્વલ્પપ્રાણા સ્વલ્પપ્રયોગાચ્ચ મૂલ્યસિદ્ધિઃ સમોદિતા ।
બહુપુષ્પફલોપેતં વિન્ધ્યકુક્ષિનિતમ્બયોઃ

ભેજે મન્ત્રસુજપ્તર્થં તસ્માત્ વિન્ધ્યં તુ ભૂધરમ્ ।
પૂર્વસેવેત્સદા વિન્ધ્યો નિર્દિષ્ટો જપકારણાત્

તસ્માત્ સિદ્ધિં વિજાનીયાદ્ વિન્ધ્યાદ્રેર્ગિરિગહ્વરે ।
ગઙ્ગાદક્ષિણતો ભાગે સર્વં બિન્ધ્યે પ્રયોજયેત્

ઉત્તરતો ભાગે હિમવન્તં વિનિર્દિશેત્ ।
તસ્માત્ સાધયેન્મન્ત્રાં યથેષ્ટશુચયોદિતામ્

સિદ્ધો હિમવાં ગચ્છે સિદ્ધો વિન્ધ્યનિતમ્બયોઃ ।
ગિરિગહ્વરકૂલેષુ ગુહાવસથમન્દિરે

તટે સરિત્પતેર્નિત્યં સતિ + + કૂલેષુ વા ।
સર્વત્ર સાધયેન્મન્ત્રાં યથા તુષ્ટિકરં હિતમિતિ