મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 22
ઇતિ ।
બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદાર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાદેકુનવિંશતિપટલવિસરાત્ પઞ્ચમઃ ગ્રહોત્પાદનિયમનિમિત્તમન્ત્રક્રિયાનિર્દેશપરિવર્તપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ દ્વાવિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયે મૂલકલ્પપટલવિસરે સર્વભૂતરુતનિમિત્તજ્ઞાનપરિવર્ત્તનિર્દેશં નામ । તં ભાષિષ્યે ઽહમ્ । યં જ્ઞાત્વા સર્વમન્ત્રચર્યાનિયોગયુક્તાઃ સર્વસત્ત્વા સર્વમન્ત્રાણાં કાલાકાલં જ્ઞાસ્યનતે । તં શૃણુ । સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ । ભાષિષ્યે ઽહમ્ ॥
અથ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ઉત્થાયાસનાદેકાંશમુત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ સિંહાસનં તેનાઞ્જલિમુપનામ્ય ત્રિરપિ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમેતદવોચત્ । તત્ સાધુ ભગવાં નિર્દિશતુ । તં ભૂતરુતજ્ઞાનનિર્દેશં સર્વસત્ત્વાનામર્થાય । તદ્ ભવિષ્યતિ સર્વમન્ત્રચર્યાનુપ્રવિષ્ટાનાં સર્વકાલનિયમોપકરણં સિદ્ધિનિમિત્તયે । યસ્યેદાનીં ભગવાં કાલં મન્યસે ॥
અથ ખલુ ભગવાં શાક્યમુનિઃ મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારભૂતસ્ય સાધુકારમદાત્ । સાધુ સાધુ મઞ્જુશ્રીઃ યસ્ત્વં તથાગતમેતમર્થં પરિપ્રશ્નિતવ્યં મન્યસે । તેન હિ મઞ્જુશ્રીઃ શૃણુષ્વ નિર્દેક્ષ્યામિ । એવમુક્તે મઞ્જુશ્રીર્ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્યોત્થાય નિષણ્ણો ઽભૂદ્ધર્મશ્રવણાય ॥
અથ ભગવાં સર્વાવતીં પર્ષદમવલોક્ય સર્વભૂતરુતપ્રચોદની નામ સમાધિં સમાપદ્યતે સ્મ । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ભગવતઃ યે કેચિત્ સત્ત્વાનન્તાપર્યન્તેષુ લોકધાતુષુ સ્થિતા સર્વે તે બુદ્ધરશ્મ્યાવભાસિતા સર્વાંશ્ચ તાં બુદ્ધાં ભગવતાં શિરસા પ્રણમ્ય અનન્તાપર્યન્તલોકધાતુસ્થિતાં અભ્યર્ચયેન ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ શુદ્ધાવાસભવનોપરિસ્થિતં સિંહાસનં તેનોપજગ્મુઃ । યેન ચ સહા લોકધાતુઃ તેન ચ પ્રત્યષ્ઠાત્ । તત્ર ચ સ્થિતા સર્વભૂતગણા બુદ્ધાનુભાવેન સ્વકં સ્વકં રુતં વિદર્શયન્તઃ ભગવતઃ પાદમૂલસમીપોપગતા ધર્મશ્રવણાય । ભગવન્તં પ્રણમ્ય મભ્યર્ચ્ય ચ યથાસ્થાનેષુ ચ સન્નિષણ્ણા અભૂવં ધર્મશ્રવણાય ॥
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ શાક્યસિંહો શાક્યરાજાધિતનયઃ તેષાં સર્વસત્ત્વાનાં ધાર્મ્યા કથાયા સન્દર્શયતિ સમુત્તેજયતિ સમ્પ્રહર્ષયતિ તેષાં સર્વભૂતસુરેશ્વરાણાં તથા તથા ધર્મદેશના કૃતવાં યથા તૈઃ સર્વૈઃ કૈશ્ચિદનુત્તરાયાં સમ્યક્સંબોધૌચિત્યાન્યુત્પાદિતાનિ । કૈશ્ચિત્ પ્રત્યેકાયાં વોકો કૈશ્ચિચ્છ્રાવકત્વે કૈશ્ચિત્કૈશ્ચિત્ સત્યાનિ દૃષ્ટ્વાનિ કૈશ્ચિદર્હત્વં સાક્ષાત્કૃતં કૈશ્ચિદ્ દશકુશલે કર્મપથે સ્થિત્વા પ્રણિધાનં કૃતમ્ । અનન્તાં બુદ્ધાં ભગવતઃ અનન્તાં કલ્પકોટીષ્વજોપસ્થાનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપ્રદાનં ચીવરપિણ્ડપાતશયનાસનપરિષ્કારં પ્રદદ્યાપ ઇતિ નિયતા ચ ભવિષ્યામો બુદ્ધબોધેરિતિ ॥
અથ ભગવાં શાક્યમુનિઃ તેષાં સત્ત્વાનામાશયં જ્ઞાત્વા મન્ત્રં ભાષતે સ્મ સર્વભૂતરુતાભિજ્ઞા નામ । યં સાધયિત્વા સર્વબોધિસત્ત્વાઃ સર્વસત્ત્વાશ્ચ રુતં વિજાનેયુઃ એકક્ષણેન સર્વેષાં સર્વસત્ત્વાનાં યથાગોચરમસ્થિતાનામ્ । કતમં ચ તત્ ॥
નમઃ સમન્તબુદ્ધાનામપ્રતિહતશાસનાનાં સમન્તાપર્યન્તાવસ્થિતાનાં મહાકારુણિકાનામ્ । ઓમ્ નમઃ સર્વવિદે સ્વાહા ॥
કલ્પમસ્ય ભવતિ । આદૌ તાવન્મહારણ્યં ગત્વા ક્ષીરયાવકાહારઃ મૂલફલશાકાહારો વા અક્ષરલક્ષં જપેત્ । ત્રિઃકાલસ્નાયિના વલ્કલવાસસા પૂર્વવત્ સર્વં વિધિના કર્તવ્યમ્ । યથા મન્ત્રતન્ત્રેષુ તથાગતકુલોદ્ભવેષુ । તતઃ પૂર્વસેવાં કૃત્વા અક્ષરલક્ષસ્યાન્તે તત્રૈવ સાધનમારભેત્ । વિનાપિ પટેન । અગ્નિકુણ્ડં કૃત્વા દ્વિહસ્તપ્રમાણં ચતુર્હસ્તવિસ્તીર્ણં સમન્તાચ્ચતુરશ્રં સર્વપુષ્પફલૈરર્ઘ્યં દત્વા પ્રાઙ્મુખઃ કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટઃ નવમગ્નિમુત્પાદ્ય ક્ષીરવૃક્ષકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય શ્રીફલફલાનાં દધિમધુઘૃતાક્તાનામષ્ટસહસ્રં જુહુયાત્ । ત્રિસન્ધ્યં દિવસાન્યેકવિંશતિ ॥
તતો પૂર્વાયાં દિશિ મહાવભાસં કૃત્વા બુદ્ધો ભગવાનાગચ્છતિ । તતો સાધકે મૂર્ધ્નિ પરામૃશતિ । અપરામૃષ્ટે સાધકે તત્ક્ષણાદેવ ભગવતો વાચા નિશ્ચરતે - સિદ્ધસ્ત્વં ગચ્છ યથેષ્ટમ્, ઇતિ કૃત્વાન્તર્દ્ધીયતે ॥
તતઃપ્રભૃતિ સાધકઃ પઞ્ચાભિજ્ઞો ભવતિ મહાપ્રભાવદિવ્યમૂર્ત્તિઃ બોધિસત્ત્વાચારઃ દ્વિરષ્ટવર્ષાકૃતિઃ યથેષ્ટગતિઃ સર્વભૂતરુતજ્ઞઃ, એકક્ષણમાત્રેણ સર્વભૂતાનાં રુતં વિજાનીતે પ્રભવશ્ચ ભવતિ યથેષ્ટગામી । પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ જીવતે । અવૈવર્ત્તિકો ભવતિ બોધિસત્ત્વઃ । વિંશતિભિઃ સાધનપ્રવેશૈર્નિયતં સિધ્યતીતિ નાત્ર વિચિકિત્સા કાર્યા પ્રસાધિતસ્યાપિ ન મન્ત્રં જપતા પૂર્વમાદિતશ્ચૈવ મધ્યે ચૈવ નિબોધતામ્ ॥
રુતજ્ઞાનં પ્રભાવં ચ સ્વભાવં ચૈવ કીર્ત્યતે ।
મધ્યે આદિતશ્ચૈવ અન્તે ચૈવ દિવૌકસામ્
ભાષિતં કથ્યતે લોકે મધ્યદેશે ચ કીર્તિતા ।
માગધા મઙ્ગદેશેષુ કાશિપુર્યા નરોત્તમા
વૃજિકોસલમધ્યેષુ નરેષ્વેવ યથાવચ ।
તથા તે દેવરાટ્ સર્વે મન્ત્રાં વવ્રે સ્વભાવતઃ
ત્રિદશો મધ્યદેશે ચ વત્સ પશ્ય દશાર્ણવા ।
અમન્તે યથા વાચા તથા દેશેષુ જાયતે
ત્રિદશેષ્વેવ સર્વત્ર તથા વાણીમુદાહૃતા ।
યામા દેવમુખ્યાશ્ચ નિર્માણશ્ચ સનિર્મિતા
તદા વાચકૃતાં વાચા મધ્યદેશાર્થચારિણી ।
તથારુપિણ સર્વે વૈ અકનિષ્ઠાશ્ચ મહર્દ્ધિકા
સર્વે તે સુરઃ શ્રેષ્ઠા રૂપધાતુસમાશૃતા ।
ધ્યાનાહારગતા સૌમ્યા કદાચિદ્વાચામભાષિરે
બ્રાહ્મીશ્વરમતેલા ચ કલવિઙ્ગરુતસ્વના ।
મધુરાક્ષરનિર્ઘોષા મત્તકોકિલનિસ્વના
યદ્યદાર્ત્થા ભવેદ્ વાચા ધીરગમ્ભીરસંયુતા ।
તથા સર્વતો વક્રા દૃષ્ટ્યા ચૈવ સુપૂજિતા
ભવન્તે તે સદા દેવા મધ્યદેશે સવાચકા ।
મધુરાક્ષરસમ્પન્નાઃ સ્નિગ્ધગમ્ભીરનાદિનઃ
મેઘગર્જના તેષાં વાચૈષા તાં તુ લક્ષયેત્ ।
મધ્યદેશા યથા મર્ત્યા અવન્ત્યેષ્વેવ પૂજિતા
વાચા શબ્દસમ્પન્ના તથા જ્ઞેયાં સુરેશ્વરામ્ ।
અરૂપિણાં કૃતો વાચા અસંજ્ઞાયતનસમ્ભવામ્
અભાવાદાશ્રયાત્ તેષાં ન વાચાં જગ્મિરે સુરાઃ ।
અધઃ શ્રેષ્ઠાઃ સુરાઃ સર્વે મધ્યદેશેષુ વાચકા
મધ્યદેશાર્ત્થચિહ્નાનાં વાચૈષા સમ્પ્રવર્તતે ।
અથ દેવામથ ભૂમ્યા વૈ યક્ષાશ્ચૈવ મહર્દ્ધિકાઃ
દેવયોનિસમાવિષ્ટા બહુસત્ત્વગણાસ્તથા ।
કરોટપાણયો દેવા સદા મતાશ્ચ વીણકાઃ
ચત્વારો ઽપિ મહારાજા ચતુર્યોનિસમાશ્રિતા ।
ત્રિદશા દેવમુખ્યાસ્તુ શક્રેણ સહ સમાશ્રિતા
સુયામામથ સર્વત્ર ઊર્ધ્વં જાપિ સુરૂપિણઃ ।
સર્વદેવગણા શ્રેષ્ઠા વાચા હ્યેષા તુ કીર્ત્યતે
મધ્યદેશે યથા મર્ત્યા હીનોત્કૃષ્ટમધ્યમામ્ ।
તથા દેવવતી વાચા હીનોત્કૃષ્ટમધ્યમામ્
વાચા તૃવિધા જ્ઞેયા હીનોત્કૃષ્ટમધ્યમા ।
ત્રિવિધાત્ કર્મતો જ્ઞેયા હીનોત્કૃષ્ટમધ્યમા
તથા દેવાલયે વાણી મધુરં ચાપિ સૂક્તજિતા ।
રુતં મતં તથા જ્ઞેયં કર્મેષ્વેવ નિયોજયેત્
અસુરાણાં ભવેદ્ વાચા ગૌડપૌણ્ડ્રોદ્ભવા સદા ।
યથા ગૌડજનશ્રેષ્ઠં રુતં શબ્દવિભૂષિતમ્ ।
તથા દૈત્યગણા શ્રેષ્ઠં રુતં ચાપિ નિયોજયેત્
તેષાં પર્યટન્તાનાં સમન્તાનાં ચ પુરોજવામ્ ।
યક્ષરાક્ષસપ્રેતાનાં નાગાંશ્ચાપિ સપૂતનામ્ ।
સર્વેષામસુરપક્ષાણા વઙ્ગસામતટાશ્રયાત્
હરિકેલે કલશમુખ્યે ચ ચર્મરઙ્ગે હ્યશેષતઃ ।
સર્વેષાં જનપદાઅં વા તથા તેષાં તુ કલ્પયેત્
ત્રિપ્રકારા યથોદ્દિષ્ટા તેષાં નૈવ વિયોજયેત્ ।
દેવાનાં ચ તથા નિત્યં પુરોગાનાં પરિકીર્તયેત્
પ્રેતયક્ષગણાધ્યક્ષા સ્કન્દમાતરકિન્નરા ।
નાગાંશ્ચૈવ સદા કાલે યથા વાચા નિબોધતામ્
લાડોદ્રેષુ તથા સિન્ધૌ યથા મુત્તરતો તથા ।
જનેષ્વેવ હિ સર્વત્ર તાં તુ તેષાં નિયોજયેત્
નાગાનાં ચ યથા લાડી વાચા હ્યુક્તા મનીષિણી ।
યક્ષાણાં તુ તથા વાચા ઉત્તરાં દિશિ યે નરાઃ
ગરુડાનાં યથા હ્યેદ્રે કિન્નરાણાં તુ કીર્ત્યતે ।
નેપાલે સર્વતો વાચા યથા સા તાં નિબોધતામ્
પૂતનાનાં તથા નાર્યા વિન્ધ્યકુક્ષિનિવાસિનામ્ ।
વિન્ધ્યજાતા મનુષ્યાણાં મ્લેચ્છાનાં ચ યા વાચા
પૂતનાનાં તુ સા જ્ઞેયા વાચૈષાં પરિકીર્તિતા ।
રાક્ષસાનાં યથા વાચા તાં વવ્રે સુરોત્તમા
સસૃજ્યદક્ષિણા દેશા અન્ધ્રલાટેષુ કીર્તિતા ।
દ્રવિડાનાં તુ સર્વેષાં ડકારબહુલા સદા
તાં તુ વાચા સમાલક્ષ્યે રાક્ષસેષ્વેવ નિયોજયેત્ ।
ત્રિઃપ્રકારા તથા જ્ઞેયા રાક્ષસાનાં કુલયોનયઃ
ત્રિઃપ્રકારૈવ વાચૈષા ત્રિધા ચૈવ નિયોજયેત્ ।
સર્વતો ત્રિવિધા જ્ઞેયા દેશભાષાશ્ચ તે ત્રિધા
ત્રિઃપ્રકારં તથા કર્મ ત્રિદેશં ચૈવ યોજયેત્ ।
ત્રિવિધઃ સર્વતો જ્ઞેયઃ ત્રિવિધં કર્મ રુતં સ્મૃતમ્
સમં સર્વૈષુ તત્રૈવ વિધાતાન્યં નિયોજયેત્ ।
નાનાભૂતગણા પ્રોક્તા નાનાભૂતલવાસિનઃ
નાના ચ બહુભાષજ્ઞા નાનાશાસ્ત્રવિભૂષિતા ।
માનુષા માનુષાં વિદ્યા નાનાવાચવિભાષિતામ્
નાનાશાસ્ત્રમતા જ્ઞેયા નાનામન્ત્રાર્થશાલિનઃ ।
નાનાકર્મસમોદ્દેશા નાનાસિદ્ધિસ્તુ મુચ્યતે
આવિષ્ટાનાં યદા મર્ત્યા પાત્રસ્થાનસમાગતા ।
તેષાં ચ વિધિયુક્તેન મન્ત્રૈશ્ચાપિ સુયોજિતા
આગતા ભૂતલે દેવાં વાચનૈવ વિભાવયેત્ ।
લિઙ્ગમર્થં તથા પાત્રં દેવં ચૈવ નિયોજયેત્
શ્રેયસા શ્રેયસે ચૈવ આવેશાનાં તુ લક્ષયેત્ ।
નાનાદેશસમાચારા નાનાભાષસમોદયા
નાનાકર્માર્થસંયોગા નાનાલિઙ્ગૈસ્તુ લક્ષયેત્ ।
મધ્યદેશાબહિર્યેષાં વાચા ભવતિ ચઞ્ચલા
તે તુ વ્યક્તં નરા જ્ઞેયા મ્લેચ્છભાષારતા હિ તે ।
યે ક્રૂરા રાક્ષસા ઘોરા રૌદ્રકર્માન્તચારિણઃ
ડકારબહુલા વાચા લકારાવ્યક્ત માર્ષો ।
દક્ષિણાત્યા યથા વાચા ચઞ્ચલા ભવતિ નિન્દિતા
તથા ચ રાક્ષસસ્ત્વેષુ વાચૈષા પરિકીર્ત્તિતા ।
બહુધા રુતયા જ્યેષ્ઠા આવિષ્ટાનાં તુ ત્રિજાપરામ્
આકૃષ્ટા મન્ત્રિભિઃ ક્ષિપ્રં સ્વયં વા ઇહ માગતા ।
બહુધા ગૃહ્ણન્તિ સત્ત્વાનાં માતરા સગ્રહા સુરા
ગરુડા યક્ષગન્ધર્વા કિન્નરા + + + + + ।
પિશાચા ચોરગરાક્ષસાનાં યક્ષપૂતનામ્
આબિષ્ટાનાં તથા લિઙ્ગા કથ્યમાના નિબોધતામ્ ।
મ્લેચ્છભાષિણ ક્રવ્યાદા પિશાચાવ્યક્તલાપિનામ્
લકારબહુલા વાચા ડકારાન્તાસ્તુ પૂતના ।
તેષાં નેર્ધ્વગતા દૃષ્ટિ કર્મેષ્વેતેષુ યોજિતા
માત્સર્યા ક્રૂરસત્ત્વાનાં મૃષાવાદાદસુચે રતા ।
તેષા નોર્ધ્વં ગતા દૃષ્ટિ અર્ધો દૃક્ નોર્ધ્વગતા હિ તે
માતરાણાં તથા વાચા શુભાર્થોપસંહિતા ।
ગ્રહાણાં કુમારમુખ્યાનાં વાચા ભવતિ કેવલા
શુભાઙ્ગસમ્પદા વાચા બાલભાવ્યર્થયોજિતા ।
પ્રભાવસર્વતઃ શ્રેયાં સર્વતશ્ચ દિવૌકસામ્
ગરુડાનાં તથા વાચા આવિષ્ટાનાં તુ લક્ષયેત્ ।
ગકારસમતા જ્ઞેયા મ્લેચ્છભાષેવ લક્ષ્યતે
અવ્યક્તં સ્ફુટાભાસં કીર્તિયુક્તં શુભોદયમ્ ।
સુપર્ણિને પાયવદિત્યેષા વિષદર્પવિનારણી
નાનાગતયો હ્યેષાં નાનાભૂતસમાગમામ્ ।
નાનાવર્ણતો જ્ઞેયાં નાનાલિઙ્ગૈસ્તુ લક્ષયેત્
શુભાકરમભાકર મભાસન્તં ભક્ષયો નાગરાટ્ પદે ।
વાસુકીપ્રભૃતયો નાગા ધાર્મિકા વસુધાતલે ।
ક્ષિપ્રવાચા સમાયુક્તાશ્ચ વસન્તો ઉરગાધિપા
સ્વેન સ્વેન તુ કાયેન યો લિઙ્ગેન તુ લક્ષયેત્ ।
તેન તેન તુ લિઙ્ગેન તં તં સત્ત્વં વિનિર્દિશેત્
કશ્મલા કથિતા સર્વે અધો દૃષ્ટિગતા હિ તે ।
નાનાલિઙ્ગિનાં જ્ઞેયા નાનાસત્ત્વનિકાયતામ્ ।
નાનાકાયગતૈઃ કર્મૈઃ નાનાકાયં નિબોધતામ્
એવંપ્રકારાહ્યનેકા બહુલિઙ્ગાભિભાષિણા ।
નાનાબુદ્ધિકૃતૈઃ કર્મૈઃ નાનાયોનિસમાશ્રિતૈઃ ।
આવિષ્ટાનાં ભુવિ મર્ત્યાનાં કથિતા લિઙ્ગાનિ વૈ સદા
સુરાણામસુરાણાં ચ યથા વાચાર્થલિઙ્ગિની ।
તથૈવ તદ્ યોજયેત્ ક્ષિપ્રં ભૂમિર્માનુષતાં ગતાઃ ।
દેવાનાં તદા વિદ્યાત્ સુપ્રસન્નેન ચેતસા
નિરીક્ષન્તે તથા ચોર્ધ્વં દિશાં ચૈવ સમન્તતઃ ।
અવિક્લવા મનસૌદ્વિલ્યા હૃષ્ટા રૂપસમન્વિતા
શુદ્ધાક્ષા અનિમિષાક્ષાશ્ચ સ્નિગ્ધા ચ સ્નિગ્ધવક્રયઃ ।
પ્રસન્નગ્લત્યા તથા સર્વે સુરશ્રેષ્ઠા નુ લક્ષયેત્
પર્યઙ્કોપહિતા જ્ઞેયા નિષણ્ણા ભૂતલે શુચૌ ।
કેચિદમ્બરં નિઃસૃત્ય નિષણ્ણા ખેચરા પરે
બ્રહ્માદ્યા કથિતા દેવા ધ્યાનપ્રીતિસમાહિતાઃ ।
તદૂર્ધ્વં શ્રેયસાં સ્થાને રૂપિણા બહુરૂપિણા
આકૃષ્ટા મન્ત્રિભિર્મન્ત્રૈઃ મન્ત્રજાનાં સનિશ્રિતા ।
તેષાં રૂપધરા કાન્તિઃ આશ્રયા તે પરિવર્તયે
ધ્યાનપ્રીતિસમાપન્નાઃ ઈષિસ્મિતમુખા સદા ।
શુદ્ધાક્ષા વિશાલાક્ષા બુહુરૂપસમાશ્રિતા
વમન્ત્યો તદા કાન્ત્યા શ્રિયા રૂપસમન્વિતા ।
પ્રરજ્ઞાનવિદો દેવા તેષાં તં નિબોધયેત્
પર્યઙ્કોપરિવિષ્ટા વૈ ધ્યાયન્તા ઋષિવત્ સદા ।
તદાવેશં વિદુર્બુદ્ધ્યા ઇષ્ટમર્થપ્રસાધકમ્
શ્રેયસા સર્વમન્ત્રાણાં હિતાયૈવોપયોજયેત્ ।
કથિતં સર્વમેવં તુ નિબોધત સુરેશ્વરાઃ
ઋષિણા કથિતા હ્યેતે સંયતા તે ઋષવસ્થિતા ।
આવિષ્ટાનાં તદા લિઙ્ગા ઋષીણાં કથિતા મયા
ઊર્ધ્વદૃષ્ટિગતા દેવા ઊર્ધ્વપાદાથ કશ્મલા ।
વિકૃતા રૌદ્રરૂપાશ્ચ ઊર્ધ્વકેશાસ્તુ રાક્ષસાઃ
માતરાણાં તદેવં તુ કેષાં ચેવ તુ દૃશ્યતે ।
ક્રવ્યાદા નગ્નકા તિષ્ઠે સચેલા નિશ્ચેલતાં ગતા
ઊર્ધ્વપાદા વિકૃતાખ્યા ઊર્ધ્વકેશા ગ્રહા પરે ।
વિચેરૂર્મેદિનીં કૃત્સ્નાં સમન્તાત્ સરિતાતટામ્
એકવૃક્ષા શ્મશાનાં ચ એકલિઙ્ગા પુલિનોદ્ભવામ્ ।
દેવાવસથરથ્યાસુ વિન્ધ્યકુક્ષિશિલોચ્ચયામ્
હિમાદ્રે સાનુમાંશ્ચૈવ મ્લેચ્છતસ્કરમન્દિરામ્ ।
તત્રસ્થા વિકૃતરૂપાસ્તુ મન્ત્રાકૃષ્ટાશ્ચ માગતા
ગૃહ્ણન્તિ પ્રાણિનાં ક્ષિપ્રં શૌચાચારપરાઙ્મુખામ્ ।
સર્વમેદિનીં ગચ્છેદ્ ભયાદાહારમોહિતામ્
ગૃહ્ણન્તિ બહુધા લોકે બહુવ્યાધિસમાશ્રિતામ્ ।
નાનાવિકૃતરૂપાસ્તે નાનાવેષધરા પરા
ગૃહ્ણન્તિ પ્રાણિનાં ક્ષિપ્રં મૃતકં મૂત્રસુપ્તકામ્ ।
તેષાં ચ કથિતં લિઙ્ગં ચરિતં તુ વિભાવિતમ્
વાચમાલક્ષિતં પૂર્વં કથિતં તુ મહીતલે ।
આવિષ્ટાનાં તથા ચિહ્નં માનુષેષ્વેવ લક્ષિતમ્
સ્થિરપ્રકારાઃ સર્વત્ર સુરશ્રેષ્ઠા નિબોધતા ।
આવિષ્ટાનાં તથા લિઙ્ગા કથિતા ભૂતલે નૃણામ્
સ્નિગ્ધં પ્રેક્ષતે નિત્યં અનિમિષશ્ચાપિ દૃષ્ટિતઃ ।
માનુષે સત્ત્વસઙ્ક્લિષ્ટે સુરશ્રેષ્ઠે તુ મહીતલે
વવ્રે વસુધરાં વાચાં શબ્દસઙ્ઘાર્થભૂષિતામ્ ।
યુક્તે શ્રેયસે ધર્મે માનુષ્યે વાશ્રથોગતો
સુરશ્રેષ્ઠો ગતો મુખ્યો જ્ઞેયો સર્વાર્થસાધકો ।
ચિન્તિતં જાપિને તેન ગતબુદ્ધિદિવાલયે
તત્ સર્વં બોધયેત્ ક્ષિપ્રં મન્ત્રિણે ચિન્તિતં તુ યત્ ।
એતત્ સમ્યગાખ્યાતમાવેશં ભુવિ દૈવતમ્
અસંજ્ઞિનો ઽપિ સદા મન્ત્રૈરાકૃષ્યન્તે તુ ભૂતલે ।
નભાષ મધુરં વાચં ન યજ્ઞો સત્વરા સુરાઃ
નિઃશ્રેષ્ઠા વિવશા ચૈવ સ્થિતા તે મૌનમાશ્રિતાઃ ।
ન વાચા કિઞ્ચનસ્તેષાં ન ચિત્તા નાપિ માનિતા
તસ્માત્ તં ન ચાકૃષ્યે તં જાપી પરિવર્તયેત્ ।
અસાધ્યં નાપિ તત્તેષાં મન્ત્રાણાં જિનસૌદ્ભવામ્
નાકૃષ્યં વિદ્યતે કિઞ્ચિદ્ દુષ્કરં તેષાં જપ્તમન્ત્રાર્થતાપિનામ્ ।
આકૃષ્યન્તે તથા આર્યા આર્યૈર્મન્ત્રૈસ્તુ યુક્તિતાઃ
આર્યાણાં યાનિ ચિહ્નાનિ ખડ્ગિશ્રાવકસમ્ભવામ્ ।
બોધિસત્ત્વા મહાત્માનિ દશભૂમિસમાશ્રિતા
આકૃષ્યન્તે તથા મન્ત્રૈઃ સમયૈશ્ચાપિ સુભૂષિતાઃ ।
મહાદૂત્યૈસ્તથોષ્ણીષૈર્મુનિર્વર્ણસુયોજિતૈઃ
બુદ્ધપુત્રૈસ્તુ ધીમદ્ભિરબ્જકેતુકુલોદિતૈઃ ।
કુલિશાહ્વૈર્મન્ત્રમુખ્યૈસ્તુ ક્રોધરાજમહર્દ્ધિકૈઃ
નાન્યે મન્ત્રરાટ્ શક્તા લૌકિકા યે મહર્દ્ધિકા ।
નાપિ સમયવિત્તેષાં ન ચોત્કૃષ્ટો મન્ત્રમીશ્વરઃ
વર્ણિતું ગણયિતું ગન્તું તં સ્થાનં યત્ર તે સદા ।
સમયા સઞ્ચાલ્યતે તેષાં હેતુઃ કર્મસમાહિતામ્
નનુ ચાકૃષ્યતે તેષાં હેતું કર્મસમાહિતમ્ ।
તન્ત્રં ચાકૃષ્યતે તેષાં સમયે બુદ્ધભાષિતૈઃ
તસ્માત્ તં ન ચાલયે યત્ના ન વૃથામર્થેન યોજયેત્ ।
મહર્દ્ધિકા તે મહાત્માનો દશભૂમિસમાશ્રિતામ્
અશક્તા સર્વમન્ત્રા વૈ ગન્તું યત્ર તે તદા ।
તથાગતાનાં તથા માજ્ઞા સંસ્મૃત્યામરપૂજિતા
આગચ્છેયુ તદા સર્વે મન્ત્રજપ્તાર્થમન્ત્રવિત્ ।
આકૃષ્ટાનાં ભવેલ્લિઙ્ગા માનુષ્યોકાયમાનુષામ્
ધીરતઃ સ્નિગ્ધવર્ણશ્ચ ગમ્ભીરાર્થસુદેશકઃ ।
ધીરો ગમ્ભીરતાં યાતો અલ્પબાષ્પો ભવેત્ તદા
અસ્વિન્નમનસોત્કૃષ્ટો પૃષ્ટશ્ચ મન્ત્રવિત્ ।
સ્વમુદ્રો બન્ધયામાસ સુવિદિશે ચૈવ નભસ્તલે
પરસત્ત્વવિદો હ્યગ્રો ધર્મતત્ત્વાર્થદેશકઃ ।
નીતિઃ પ્રીતિસુખાવિષ્ટો કૃપાવિષ્ટસ્ય ચેતસા
મહોત્સાહો દૃઢારમ્ભો બુદ્ધધર્માર્થદેશકઃ ।
મુહૂર્ત્તં ક્ષણમાત્રં વા પ્રવિશેન્માનુષાશ્રયમ્
બહુરૂપો સુરૂપશ્ચ ઊર્ધ્વં તિષ્ઠે નભસ્તલમ્ ।
બુદ્ધધર્મગતા દૃષ્ટિઃ સંઘે ચૈવ સગૌરવા
ક્ષણમાત્રં તદા તિષ્ઠેન્માનુષીં તનુમાશૃતા ।
સત્યસન્ધો મહાત્માનો જિતક્રોધો ત્રિદોષહા
પ્રથમં તાવતો વિદ્યા પશ્ચાચ્ચૈવ નિયોજિતા ।
માનુષૈસ્તદા કૃષ્ટા પુનર્મુક્તાશ્ચ યથેષ્ટગાઃ
સ્તબ્ધો નિશ્ચલાક્ષશ્ચ સિતવર્ણસ્તથૈવ ચ ।
અઙ્ગકેતુસ્તદાવિષ્ટો ધીરગમ્ભીરસુશ્વરઃ
સુપ્રસન્નો મહાકાયો તિષ્ઠતે ચ મહીતલે ।
પર્યઙ્કમાસનાવિષ્ટો કૃપાવિષ્ટો ઽથ ચેતસા
સ મુદ્રા પદ્મરોપેતો મહાસત્ત્વો સમાવિશે ।
અવલોકિતો મુનિઃ શ્રેષ્ઠો બોધિસત્ત્વો મહર્દ્ધિકો
સ્વેચ્છયા આગતો લોકાં સત્ત્વવત્સલકારણો ।
અભયાગ્રા કારણો + + + + + + + + +
અભયાગ્રા કરોપેતૌ ઊર્ધ્વદૃષ્ટિસમસ્થિતૌ ।
સાધકં પશ્યતે દૃષ્ટ્યા કરુણાવિષ્ટચેતસા
ઈષિસ્મિતમુખા દેવા કેચિદ્ ભ્રૂલતભૂષિતો ।
મહાસત્ત્વો મહાત્માનો સત્ત્વાનાં હિતકારકઃ
પ્રસન્ના સર્વત મૂર્ત્ત્યા તં વિદ્યાદવલોકિતુમ્ ।
ક્રૂરઃ વજ્રધરો મુખ્યો બોધિસત્ત્વો મહર્દ્ધિકઃ
આવિષ્ટો ક્રૂરિણો સર્વો રક્તાન્તાયતલોચના ।
ઇન્દીવરત્વિષાકાર ઈષત્ કાયે તુ લક્ષયેત્
પરામૃશ્યન્તં તદા વજ્રં મુદ્રાં વધ્નાતિ માત્મનામ્ ।
તુષ્ટો વરદો મર્ત્યાં ભોગાં દાપયતે સદા
મહાત્મા કૃષ્ણવર્ણો વૈ ઈષિ દૃશ્યતિ તત્ક્ષણાત્ ।
સ્નિગ્ધં ગમ્ભીરમુક્તો ઽસૌ વાચાં ભાષતે તદા
નૃણાં કિમર્થમેતં વો કર્મવરં દાસ્યામ વો ભુવે ।
અમોઘં દર્શનમિત્યાહુર્વજ્રિણે ઽબ્જિજિને જિને
વરદા સપ્રભા મન્ત્રા ફલં દદ્યુસ્તદા તદા ।
જિનેરાગમનં તત્ર નિર્માણો ભુવિ માનુષામ્
સમયાત્ કથિતા હ્યેતે વર્ણાશ્ચૈવ વિબોધિતા ।
તથાગતાદાશ્રયાદ્ધિ વા ફલેહેતુસમુદ્ભવા
નિર્માણા કથ્યતે બિમ્બં ન બિમ્બં નિર્માણમાશૃતમ્ ।
બિમ્બનિર્માણયો યદ્વત્ પ્રતિબિમ્બ ન વિદ્યતે
પદ્મકિઞ્જલ્કવર્ણો ઽસૌ હેમવર્ણ મહાદ્યુતિઃ ।
નિર્ભિન્નરોચનાભાસો કુઙ્કુમારાભિવિદ્વિષઃ
ઉદ્યન્તમિવાર્ક વૈ કર્ણિકારસમપ્રભઃ ।
તાદૃશં વિદ્યતે બિમ્બે બુદ્ધબિમ્બસમાસૃતે
બ્રાહ્મશ્ચ રવનિર્ઘોષો કલવિઙ્કરુતધ્વનિઃ ।
શ્રેયસઃ સર્વભૂતાનાં યુક્તિયોગાન્નિયુજ્યતે
તાદૃશં લક્ષણં દૃષ્ટ્વા બુદ્ધમિત્યાહુ જન્તવઃ ।
તદ્ગોત્રા ચ વિધિસ્તેષાં વજ્રાબ્જકુલયો તદા
લૌકિકાનાં તુ મન્ત્રાણાં મન્ત્રનાથં તુ યોજયેત્ ।
યત્ પૂર્વં કથિતં સર્વં બહુપ્રસ્તાવભૂષિતમ્
તં નિયુઞ્જ્ય તદા મન્ત્રી મન્ત્રેષ્વેવ ચ સર્વતઃ ।
ઋષીણામેકસંસ્થાનં ગરુડાનાં ચ નિબોધિતમ્
સ્વલિઙ્ગા વાચયા ચૈવ તં નિયુઞ્જ્યથ મન્ત્રિણામ્ ।
બહુલિઙ્ગા તદા ચૈષા સ્વલિઙ્ગા ચૈવ સાધયે
સ્વમુદ્રામુદ્રિતા હ્યેતે ઇતરા વ્યન્તરા સ્મૃતાઃ ।
કથિતં સર્વમાવેશં સ્વમુખં દુઃખદં પરામ્
એષ કાલક્રમો યોગે આવેશે ચૈવ યોજયેત્ ।
મહાપ્રભાવૈર્મુદ્રૈસ્તુ મન્ત્રૈશ્ચાપિ નિવારયેત્
નિયુઞ્જ્યાત્ સર્વતો મન્ત્રી જપ્તમાત્રાં ચ ચેતરામ્ ।
અન્યથામાચેરદ્ યસ્તુ ઇતરૈર્મન્ત્રિભિઃ સદા
પરિરક્ષ્ય તદા પાત્રં મન્ત્રૈશ્ચાપિ મહર્દ્ધિકૈઃ ।
દૂતિદૂતગણૈશ્ચાપિ ચેટચેટિગણૈઃ સદા
ઇતરાં લૌકિકાં દેવાં આહ્વયે ચૈવ મહર્દ્ધિકામ્ ।
યક્ષરાડ્ વિવિધા સર્વાં યક્ષિણ્યશ્ચ મહર્દ્ધિકમ્
આહ્વયેત્ તત્ક્ષણાન્મન્ત્રી મનસઃ યદ્યપીપ્સિતમ્ ।
અન્યમન્ત્રા ન ચાહ્વેયા નાન્યે દેવગણા સદા
સ્વયમેવાગતા યે તુ સમયે તાં નિયોજયેત્ ।
સર્વે સમ્પદકા હ્યેતે મન્ત્રા સર્વાર્થસાધકાઃ
તં તસ્મા નેતરાં કર્મં આવેશાં ચાપિ વર્જયેત્ ।
આકૃષ્ટા મહર્દ્ધિકા દેવા દિવ્યા આર્યાશ્ચ ભૂમિજા ।
અલ્પકાર્યે ઽથ યુઞ્જાના સમયભ્રંશો ઽથ જાયતે
તક્ષકઃ પ્રેક્ષતે સ્તબ્ધં વાશુકિશ્ચાપિ નૃત્યતે ।
કર્કોટકશ્ચ મહાનાગો મુચિલિન્દયશશ્વિનઃ
શઙ્ખપાલદુર્લક્ષો નૃત્યન્તે ઉરગાધિપા ।
શઙ્ખપાલો ઽથ શઙ્ખશ્ચ મણિનાગો ઽથ કૃષ્ણિલઃ
સાગરા ભ્રમતે ક્ષિપ્રં પતતે ચ મુહુર્મુહુઃ ।
સર્પવન્નિઃશ્વસન્તે તે વિષદર્પસમુચ્છ્રિતાઃ
વિવિધા નાગવરે હ્યેતે અન્તાન્તા તેષુ નિબોધતામ્ ।
કેચિદ્ ભાવયતો હૃષ્ટો કેચિત્ તિષ્ઠન્તિ નિશ્ચલમ્
કેચિત્ પતે + + ક્ષિપ્રં સ્વસ્થાઙ્ગા ઊર્ધ્વમૂર્દ્ધજા ।
પતન્તિ વિવિધાકારં પ્લુતં ચાપિ કરોતિ વૈ
અનન્તા ભ્રમતે ક્ષિપ્રં પદ્મવચ્ચલે જલે ।
અનન્તા નાગયોન્યાસ્તુ સઙ્ખ્યાતા લિઙ્ગવેષયો
પૂર્વવત્ કથિતા વાચા દષ્ટાવિષ્ટમહોદિતમ્ ।
મોચયેત્ કુલિશાહ્વેન મન્ત્રેણ ક્રોધરાજેન યુક્તિમાંશ્ચ
મન્ત્રેણૈવ કુઅર્યાન્તં તેષાં મન્ત્રેણ યોજયેત્ ।
મન્ત્રાસ્તુ પર્ણિના યે ઽત્ર નિર્દિષ્ટા વિષનાશકા
તે તુ મન્ત્રા સદા યોજ્યા દષ્ટાવિષ્ટેષુ સર્વતઃ ।
શેષા વિઘ્ના તથા કુર્યા ગ્રહમાતરયોજિતા
તેનૈવ કારયેત્ કર્મં ગ્રહમાતરપૂતનામ્ ।
અસઙ્ખ્યા લક્ષણા હ્યેતે દષ્ટાવિષ્ટેષુ જન્તુષુ
તૈરેવ લૌકિકૈર્મન્ત્રૈસ્તત્તત્ કર્મ નિયોજયેત્ ।
અશેષં કથિતં હ્યેતં દષ્ટવિષ્ટં વ લક્ષણમ્
અધુના બોધયિષ્યામિ તિર્યગ્ભાષાં સમાનુષામ્ ।
નારકાનાં તુ ભાષાં વા કથ્યમાનાં નિબોધતામ્
યદા પક્ષિગણા સર્વે સન્નિપત્ય સમન્તતઃ ।
ગ્રામવાસં તદા ચક્રુઃ મધ્યાહ્ને જનમાલયે
તદા તે કથયે વાચાં રેફંયુક્તાં સભૈરવામ્ ।
ક્રકઃ કકારમિત્યાહુઃ કાકા યે ક્રૂરભાષિણો
કથયન્તિ ભયં તત્ર ક્ષુધા ચૈવ ચ દર્શયેત્ ।
મયૂરા કોકિલાશ્ચૈવ સન્નિપત્ય પ્રગે તદા
ક્રૂરાં દર્શયેદ્ વાચાં ભયં તત્ર નિવેદયેત્ ।
બુભુક્ષાં કથયામાસ આહારં ચૈવ યોજયેત્
સદાહં સર્વકાયાતા ગ્રામસ્થાનેષુ દૃશ્યતે ।
તદા તે કથયન્ત્યેતે તાં વાચાં ભયભૈરવામ્
ષણ્માસાં નશ્યતે દેશે ગ્રામ્યક્તાં ભોજનોત્તમામ્ ।
તેષાં ક્ષીરસમં દેયં તોયં ચૈવ સુખોદયમ્
શારિકાશુકમુખ્યાંસ્તુ કપોતા હરિતાસ્તથા ।
ચક્રવાકા ભાસસ્વકીકા સર્વે આગત્ય મીલયે
ગ્રામમધ્યગતા હ્યેતે યદા કુર્વન્તિ માલયમ્ ।
તદા તે કથયન્ત્યેવં મહાદુર્ભિક્ષકારણમ્
અનાવૃષ્ટિં તથા વ્યાધિં બહુરોગસમાગમમ્ ।
લૂતા વિસ્ફોટકાશ્ચૈવ મહાતસ્કરતાશ્રયામ્
અવગચ્છન્તુ ભવન્તો વૈ ષડ્ભિર્માસૈર્ભવિષ્યતે ।
યદા સર્વપક્ષિગણા ક્રૂરં ચક્રતુર્ભૃશદારુણમ્
રોદમાને તદા સર્વે સત્ત્વાનાં ચ નિવેદિતા ।
યથાસ્થિતા યથાકાલં તદૈવત્તત્ર યોજયેત્
દકારબહુલં વાચં મનુષ્યભાષિણો યદા ।
આગત્ય ગ્રામવાસે ઽસ્મિં કથયન્તિ યથા હિ તમ્ ।
રાત્રૌ સ્વસ્ત્યયનં કૃત્વા તસ્માદ્ દેશાદપક્રમેત્
મધુરાક્ષરસંયુક્તં યદા નેદુ સપક્ષિજા ।
તસ્માત્ સુભિક્ષમારોગ્યમેવં ચાહુર્નિવેદયએત્
યદા દક્ષિણતો ગચ્છે મૃગા ગચ્છેથ મગ્રતમ્ ।
સિદ્ધિં ચ નિર્દિશન્તે તાઃ મૃગાશ્ચૈવ સુપુષ્કલામ્
શ્વાનજમ્બૂકનિત્યસ્થાઃ તે મૃત્યું દર્શયન્તિ તે ।
ન ગચ્છેત્ તત્ર મેધાવી જમ્બૂકૈશ્ચ નિવારિતઃ ।
પ્રવિશેત્ સ્વાલયં ક્ષિપ્રં કથયામાસ તે તદા
અતિક્રૂરા નિનેદુસ્તાઃ અગ્રતશ્ચાપિ પ્રધાવયેત્ ।
ગચ્છેત તત્ક્ષણાન્મન્ત્રી યદિચ્છેત્ સિદ્ધિમાત્મનઃ
વામતો દક્ષિણં ગચ્છેજ્જમ્બૂકો યદિ ગચ્છતઃ ।
સિદ્ધિયાત્રં વિજાનીયાજ્જમ્બૂકેન નિવેદિતામ્
ચાષા ચ પક્ષિણા સર્વે મૃગાશ્ચૈવ સજમ્બુકા ।
હરિણા શશકાશ્ચૈવ વિવિધા તિર્યજાતયાઃ
પ્રદક્ષિણં ચ યદા ચક્રુર્મહાસિદ્ધિં સુપુષ્કલામ્ ।
કથયામાસ તે સર્વં ગચ્છ પૂજ્યો ભવિષ્યસિ
સર્વમશોભના હ્યેતે ઉરગા શ્વાપદાદયો ।
માર્ગે યદિ દૃશ્યતે સ્થાનગચ્છેત્ કુત્ર વા ક્વચિત્
સર્વે તે કથયન્ત્યેવં નાસ્તિ સિદ્ધિનિવર્તતામ્ ।
ગચ્છતાં સ્વકમાવાસં સ્વસ્થો તિષ્ઠતિ સ્વે ગૃહે
ન ગચ્છેત્ તત્ર મન્ત્રજ્ઞો ઉરગૈસ્તુ નિવેદિતમ્ ।
યદિ ગચ્છેત્ તદા કાલં ઉદ્વેગો મૃત્યુ વા ભવેત્
નાનાતિર્યગતા પ્રાણા જલાવાસા સ્થલેચરા ।
સ્થાવરા જઙ્ગમાશ્ચૈવ કથયન્તિ શુભાશુભમ્
વિપરીતૈર્ભયં વિદ્યાત્ સ્વસ્થૈઃ સ્વસ્થતાં ગતાઃ ।
કેચિત્ તિર્યગતા દિવ્યાઃ માનુષા ભાષિણો તદા
યો ઽયં નિવેદયે વાચાં તં તથૈવ નિયોજયેત્ ।
સ્વલિઙ્ગૈઃ સદા સ્વાસ્થ્યં ક્રૂરૈશ્ચાપિ સુભૈરવમ્
તત્ તથૈવાવધારણાર્ત્થં બુદ્ધિં દદ્યાથ મન્ત્રવિત્ ।
લિઙ્ગાવનેકધાં લક્ષ્યે નાનાયોનિસમાશ્રિતામ્
માનુષાણાં તથા વાચા યુક્તા મધ્યાર્ત્થભાષિણૌ ।
મધ્યદેશે તુ યા વાચા શબ્દપદાર્ત્થાવભાષિતા
સ માનુષી વાચમિત્યાહુઃ તતો ઽન્યં મ્લેચ્છવાચિની ।
વાણી સર્વતતો જ્ઞેયા મધ્યદેશે નિબોધિતા
મધુરાક્ષરસંયુક્તા હૃદ્યા કર્ણસુખાવહા ।
અનેલા માનસોદ્ભૂતા અવિક્ષિપ્તાર્ત્થભાષિણી
સ જ્ઞેયા માનુષી વાચા રુતં ચૈવ સ્વભાવતઃ ।
તતો ઽન્યે સર્વતો ઽનર્ત્થા સા વાચા મ્લેચ્છવર્ણિની
કથિતં માનુષં વાન્યં પશૂનાં તાવદિહોચ્યતે ।
સિંહો ઽપિ દેશમાક્રમ્ય ગચ્છેત્ પુરવરં સદા
ભૃશં તત્ર હરેત્ ક્ષિપ્રં તરું તસ્ય સુદારુણમ્ ।
રુદ્યતે પશુરાજા વૈ કરુણં દીન નિવેદયેત્
મહદ્ ભયં તદા વિદ્યાત્ સર્વદેશોપસંપ્લવમ્ ।
મહાપુરે યદા રાવં પશુરાજ્ઞેતિ શ્રૂયતે
પશ્ચિમે મહદ્ ભયં વિદ્યાત્ દક્ષિણે શાન્તિકામતામ્ ।
પૂર્વેણ તુ ભવેચ્ચક્ર પરરાષ્ટ્રાગમં વિદુઃ
ઉત્તરેણ ભવેદ્ ઘોરા અતિવૃષ્ટ્યાહુ સંપ્લવમ્ ।
વિદિક્ષેષ્વેવ સર્વત્ર ભયં ચૈવ નિવેદયેત્
રાવૈર્દ્વિસ્ત્રિભિર્જ્ઞેયં ત્રિભિર્દિક્ષુ મહદ્ ભયમ્ ।
ક્ષેમદક્ષિણતો સર્વ સિંહેનૈવ નિવેદિતમ્
ચત્વારો મથ પઞ્ચા વા સપ્ત ષષ્ઠ નિબોધિતા ।
અષ્ટાત્ પરેણમિત્યાહુઃ નિઃફલં ચૈવ નિયોજયેત્
દક્ષિણાવસ્થિતા શ્રેયા અધ ઊર્ધ્વર્ત્થસમ્પદા ।
ક્ષેમં + કસામીપ્યે દેવાયતનચત્વરે ।
સદારાવં તદા વર્જ્યં તસ્માદ્ દેશાદપક્રમેત્
યથા સિંહે તથા સર્વં સર્વપ્રાણિષુ યોજયેત્ ।
શરભૈઃ શાર્દૂલાખ્યૈર્વૈ યથા તત સર્વ નિબોધતામ્
અભાવા માનુષાવાસં હિંસઃ શરભયા સદા ।
કિન્તુ પ્રાસાદિકં જ્ઞાનં કત્થ્યતે તાં સુરોત્તમામ્ ।
ક્રોષ્ટુકેષુ ચ સર્વત્ર તાં તથૈવ નિયોજયેત્
પૂર્વપશ્ચિમતો ભાગે યદા હસ્તી રુદેદ્ ભૃશમ્ ।
તસ્માન્મહદ્ ભયં વિદ્યાત્ તત્ર દેશેષુ જન્તુનામ્
શ્મશાના વાયસાશ્ચૈવ ઉર્ધ્વતુણ્ડા રુદન્તિ વૈ ।
તત્ર વિદ્યાન્મહોદ્વેગં વાયસૈશ્ચ નિવેદિતમ્
પ્રસ્થિતો મન્ત્રિણે કાલં યદ્યદેશાભિકાંક્ષિણમ્ ।
ગચ્છતો વામતઃ કાકો ભૃશં રૌતિ સુદારુણમ્ ।
ન ગચ્છેત્ તત્ર મેધાવી વાયસેન નિવેદિતમ્
રૌતિ દક્ષિણતો શ્રેયં અગ્રતસ્તુ નિવારયેત્ ।
ન ગચ્છેત્ તત્ર મન્ત્રજ્ઞો ગચ્છન્ મૃત્યુવશો ભવેત્
ગોમયં ભક્ષયેત્ પક્ષી યદા રૌતિ સુખોદયમ્ ।
મૃષ્ટાન્નભોજનં વિદ્યા ગોલાભં ચૈવ નિર્દિશેત્
મન્દિરારૂઢનિત્યસ્થો યદા રૌતિ સ વાયસઃ ।
અર્ધરાત્રે તથા કાલે ગૃહભેદં સમાદિશેત્
ધાન્યપુઞ્જધરારૂઢો યદા રૌતિ સ વાયસઃ ।
સુશુભં કૂજતે ક્ષિપ્રં મધુરં ચાપિ ભાષિતમ્ ।
અચિરાત્ તં ફલં વિદ્યા બહુધાન્યધનાગમમ્
ગૃહદ્વારં યદા પશ્યં વાયસો રવતો ભૃશમ્ ।
તત્ર રાત્રૌ ભવેત્ તસ્ય શસ્ત્રસમ્પાત ચૌરિભિઃ
ક્ષીરવૃક્ષે યદા શ્રેષ્ઠો કણ્ટકે કલહપ્રિયઃ ।
હસ્તિસ્કન્ધસમારૂઢં અશ્વપૃષ્ઠે ચ શોભનમ્
ભોગિનાં મસ્તકે રાજ્યં પદ્મપુષ્પેષુ સમ્પદા ।
નાનાવિવિધસમ્પત્યો મધુરાક્ષરકૂજિતા
સર્વતોલિઙ્ગમર્ત્થાનાં તત્ પૂર્વં કથિતં હિતમ્ ।
+ + + કૂજનં ક્રૂરં સમં સર્વેષુ યોજયેત્
શિવાય સર્વતો જ્ઞેયા દક્ષિણેન ફલપ્રદા ।
તત્ સર્વં સિંહતો જ્ઞેયં શિવાન્નુ સર્વદા
ક્રૂરા અશોભનારાવા દીના મૃત્યુપરાયણા ।
સર્વતો સુખનિષ્પત્તિં ફલં સસ્યસમુદ્ભવમ્
સર્વે શિવગણા પ્રોક્તા શાયમ્પ્રાતે ચ શોભના ।
એકારવેતિ યદ્યેતા દક્ષિણાં દિશમાશ્રિતા
શિવા શિવતમા પ્રોક્તા દ્વિતીયા રાવે તુ કીર્ત્યતે ।
તૃતીયે રાવે તથા જ્ઞેયા રાજ્ઞે અર્ત્થાવહા ભવેત્
ચતુર્ત્થે તુ મહાલાભં પઞ્ચમે પુત્રદા સ્મૃતા ।
ષષ્ઠે ચ ધનનિષ્પત્તિઃ સપ્તમે ન ભવે શુભા
અષ્ટમં નિઃફલં વિદ્યા તદૂર્ધ્વં ભયપીડિતા ।
એવં કરોતિ શિવા તત્ર અસઙ્ખ્યેયા તે ઽપ્યનિષ્ટદા
પશ્ચિમેન શિવા જ્ઞેયા પરચક્રભયં તદા ।
દ્વિતીયે દુર્ભિક્ષકાન્તારે ક્રૂરરાવા યદા ભવેત્
તૃતીયે અર્થનાશં તુ ચતુર્થે પ્રાણરોધિનમ્ ।
પઞ્ચમે કથિતે રાવે અમાત્યાનાં વ્યાધિપીડકાઃ
ષષ્ઠે ચોરાગમં વિદ્યા સર્વતસ્તુ શિવા તુ સા ।
સપ્તમેવ મહાવ્યાધિં અષ્ટમે ચાપિ નિન્દિતા ।
તદુર્ધ્વં ભયભીરાર્ત્તા ક્ષુધિતા વા પ્રભાષતે
ઉતરેણ તુ યો રાવો શિવાયાઃ શ્રૂયતે સદા ।
મહાઘોરતમં વ્યાધિં તત્ર સ્થાને વિનિર્દિશેત્
દ્વિતીયે ક્રૂરરાવે તુ દુઃખદા સા ભવેત્ તદા ।
તૃતીયે અર્થનાશં તુ ચતુર્ત્થે અગ્નિસમ્ભવમ્
પઞ્ચમેન મહાવૃષ્ટિં ષષ્ઠે રાજાપરુદ્ધ્યતે ।
સપ્તમેન મહાયુદ્ધં શસ્ત્રસમ્પાતમાદિશેત્ ।
અષ્ટમે નિઃફલં વિદ્યા તદૂર્ધ્વં યઃ કિઞ્ચિ રોદિતિ
પૂર્વેણ ચ યદા રૌતિ શિવા યામે તુ મન્તિમે ।
તદા રાજાગમં વિદ્યા દ્વિતીયારાવે તુ પ્રેષિણામ્
તૃતીયં રાજતો મૃત્યુઃ બદ્ધો વા યદિ શ્રૂયતે ।
ચતુર્થે ચોરતો દુઃખં પઞ્ચમે પ્રાણરોધિકમ્
ષષ્ઠે ચ ભવતે વ્યાધિઃ સપ્તમે અગ્નિતો ભયમ્ ।
અષ્ટમે નિઃફલં વિદ્યા શેષં પૂર્વવત્ સદા
યદા દક્ષિણપૂર્વેણ વિદિશે વ્યાહરે શિવા ।
પ્રથમેન ભવેત્ સૌખ્યં દ્વિતીયે સર્વતો જનામ્
તૃતીયે ધનનિઃપત્તિશ્ચતુર્થે સસ્યસમ્પદા ।
પઞ્ચમે સુભિક્ષનિર્દિષ્ટં ષષ્ઠે ક્ષેમં સમાદિશે ।
સપ્તમે સર્વતો જ્ઞેયમષ્ટમે નિઃફલં સદા
યદા દક્ષિણભાગેન પશ્ચિમામધ્યતો સદા ।
નિર્દિશે ચ ધ્રુવા જ્ઞેયા શિવા ક્રૂરતમા સ્મૃતા
પ્રથમેન ભવેન્મૃત્યુઃ હન્યતે બ્રાહ્મણા દ્વિકે ।
તૃતીયે ક્ષત્રિયં હન્યા ચતુર્થે વૈશ્યમિત્યાહુઃ ।
+ + + પઞ્ચમે શૂદ્રયોનયઃ
ષષ્ઠે મ્લેચ્છિનાં હન્તિ સપ્તમે તસ્કરા તદા ।
અષ્ટમે નિઃફલં વિદ્યા અતિદુઃખં ક્રૂરરાવિણામ્ ।
+ + + અસઙ્ખ્યેયાનાં તુ દૃશ્યતે
ઉત્તરાપશ્ચિમાભાગે યદા તીવ્રં વિરૌતિ સા ।
અતિક્ષિપ્રં મહાવ્યાધિઃ રાજ્ઞે વા વ્યાધિમાદિશેત્
દ્વિતીયેન હન્યતે હસ્તી રાજ્ઞો મુખ્યો ગજોત્તમમ્ ।
તૃતીયેન ભવેન્મૃત્યુઃ માદિષ્ટઃ તત્ર વૈ ।
ચતુર્થેન ભવેન્મૃત્યુઃ મુખ્યાનાં ચ ધનેશ્વરામ્
પઞ્ચમે ધનનાશં તુ ષષ્ઠે વ્યાધિ સમ્ભવેત્ ।
સપ્તમેન ભવે દુઃખં સર્વતો ચ ભયાવહમ્ ।
અષ્ટમે નિઃફલં વિદ્યા પૂર્વં વૈ સર્વતો તદા
ઉત્તરે પૂર્વયોર્મધ્યે વિદિક્ષુ ચૈવ લક્ષયેત્ ।
અતિક્રૂરા યદા ક્ષિપ્રં શિવા વ્યાહરતે તદા ।
ઉત્તરે પૂર્વતો મધ્યે વિદિક્ષુશ્ચૈવ લક્ષયેત્
અતિક્રૂરા યદા ક્ષિપ્રં શિવા વ્યાહરતે તદા ।
મૃત્યુના હન્યતે જન્તુઃ પૌરમુખ્યો ધનેશ્વરઃ
દ્વિતીયેન હનેન્મન્ત્રી તૃતીયે ગજમાદિશે ।
ચતુર્થે વિવિધયોન્યાસ્તુ મ્લેચ્છતસ્કરજીવિનઃ
ચતુર્થેન ભવેદ્ વ્યાધિઃ સર્વેષાં ચ તદા જને ।
પઞ્ચમે હન્યતે પુત્રો અમાત્યો વા નૃપતેર્ધ્રુવમ્
ષષ્ઠે મૃત્યુમાદિષ્ટા મહાદેવ્યા તુ નરાધિપે ।
સપ્તમેન હનેદ્ રાષ્ટ્રં મુક્તં ચાપિ વિનિર્દિશેત્ ।
અષ્ટમે નિઃફલં વિદ્યા પૂર્વવત્ કથિતા સદા
અતઃ ઊર્ધ્વં તથા રાવો શિવાનાં ચ ભવે યદા ।
અમાનુષં તં વિદુર્મર્ત્યો મહોપદ્રવકારકમ્ ।
અપક્રમ્ય તતો ગચ્છે મન્ત્રૈર્વા રક્ષમાદિશેત્
મહાપ્રભાવૈર્વિખ્યાતૈર્જિનાબ્જકુલયોદ્ભવૈઃ ।
હોમકર્માણિ કુર્વીત શાન્તિં તત્ર સમાદિશેત્
એવંપ્રકારા હ્યનેકાનિ બહુભાષ્યા પશુયોનયઃ ।
નાનાપક્ષિગણાંશ્ચાપિ રુતં ચૈવ નિબોધયે
બહુધા તિર્યગતા કેચિચ્ચાપસુમૂર્ત્તિજા ।
કેચિદ્ વિકૃતરૂપાસ્તુ રૌદ્રા સત્ત્વવિહેઠકા
કેચિત્ પ્રાણાપરોધિકાં સત્ત્વાં હિણ્ડ્યન્તે ઽથ મહીતલે ।
અસૃક્પાનરતાઃ કેચિદ્ અન્વાહિણ્ડન્તિ મેદિની ।
કેચિદ્ રુધિરગન્ધેન ભ્રમન્તે મેદિનીતલમ્
વિવિધા માતરા હ્યેતે ગ્રહમુખ્યાસ્તુ બાલિશા ।
કુમારકુમારિકારૂપાઃ ગ્રહાઃ પ્રોક્તાઃ વિવિધા પરા ।
ભ્રમન્તે મેદિનીં કૃત્સ્નાં ક્ષણમાત્રેણ સર્વતઃ
સહસ્રં યોજનં કેચિદ્ વાયુવદ્ ભ્રમતાપરાઃ ।
પશુવેષકૃતા કેચિદ્ દૃષ્ટ્યા નષ્ટા ચ જન્તુષુ
વિવિધં કરોતિ સર્વે તે સર્વત્ર વસુધાતલે ।
મૃતપૂતકસત્ત્વેષુ સુપ્ત ઉપહતે તથા
ગૃહ્ણતે માનુષાં કેચિત્ બલિમાલ્યાર્થકારણાત્ ।
સર્વેષાં માનુષાં લોકે ક્રમન્તે કેચિન્નભસ્તલાત્
સર્વાકારવિદો જ્ઞેયા બહુરૂપા વિકારિણઃ ।
શુભા અશુભરાવાશ્ચ જ્ઞેયા લિઙ્ગૈસ્તુ સર્વતઃ
શુભાશુભફલં સર્વં વિકૃતં સુકૃતં તથા ।
આગમૈર્બહુવિધૈર્જ્ઞેયા લોકતત્ત્વાર્થચિહ્નિતૈઃ
ઋષિભિર્જિનસુતૈશ્ચૈવ ખડ્ગિભિર્જિનવરૈઃ સદા ।
શ્રાવકૈર્મહર્દ્ધિકૈઃ સર્વં નાનાયોનિસમાશ્રિતમ્
ગ્રહૈર્ગ્રહવરૈઃ ખ્યાતૈઃ પ્રકૃષ્ટૈર્લોકચિહ્નિતૈઃ ।
જ્ઞેયં શાસ્ત્રતો તત્ત્વં આગમાધિગમાપિ વા
નાનાલિઙ્ગવિધાનેન ગતિયોનિવિભાવતઃ ।
જ્ઞેયં શુભાશુભં સર્વં ક્રૂરૈઃ સૌમ્યૈશ્ચ લિઙ્ગિભિઃ
છત્રં શિતં પતાકં ચ મત્સં માંસં ચ સાર્દ્રયોઃ ।
ઉત્ક્ષિપ્તા ચ મેદીની પદ્મયન્ત્ર ગોમયં તદા
દધિ પુષ્પં ફલં ચૈવ સ્ત્રિયં વામ્બરભૂષિતામ્ ।
શુક્લવસ્ત્રં તથા જ્ઞેયં દ્વિજં શ્રેયાર્થભાષિણમ્
વૃષં ગજં તથા જ્ઞેયં અશ્વં ચામરભૂષિતમ્ ।
પ્રદીપં ભાજને ન્યસ્તં પૂર્ણધાન્યફલોદયમ્
દેવદ્વિજપ્રતિમાં વા પૂજ્યમાના સદા નૃપૈઃ ।
અભિષેકાર્ત્થયુક્તં વા નૃપબિમ્બાથ મન્ત્રિણામ્
શઙ્ખસ્વનં ભેરીંશ્ચ પટહં ચાપિ સુદુન્દુભિમ્ ।
ઘણ્ટાશબ્દં પ્રહૃષ્ટં ચ જયશબ્દં પ્રઘોષિતમ્
માનુષ્યોદીરિતાં વાચાં જયસિદ્ધિફલપ્રદમ્ ।
એતા નિમિત્તા માવેદ્ય ઇષ્ટાં ચૈવ નિવેદિતામ્
સર્વસમ્પત્કરં ક્ષેમં ઇષ્ટં ચૈવ સુપૂજિતમ્ ।
સર્વાં પ્રાપ્નુયાદર્ત્થાં સફલાં મનસોદ્ભવામ્
મન્ત્રજાપં તતો ગચ્છેત્ સિદ્ધ્યર્ત્થી સિદ્ધિમાદિશેત્ ।
સર્વેષાં સર્વસત્ત્વાનાં પ્રસ્થિતાનાં તુ નિર્દિશેત્
યો ઽયં દેવતાધ્યક્ષ ઇષ્ટો ગોત્રજો પરો ।
આધ્યેષ્ટ્યો ભવેન્નિત્યં તં લિઙ્ગી પશ્યતો ફલમ્
વિવિધાકારચિહ્નાસ્તુ દેવાઃ પ્રોક્તાસ્તુ સર્વદા ।
તલ્લિઙ્ગિના તથા પ્રોક્તા વિવિધા વેષચિહ્નયઃ ।
યો યમિષ્ટતરં પશ્યેત્ સો તસ્યૈવ ફલોદયમ્
વાચાં બહુવિધાં વવ્રે યદા તે માનુષા ભુવિ ।
કથયન્તિ શુભાં વાચાં અન્યોન્યાલાપમાસૃતાઃ
પરેષાં ચ યદા વવ્રે વિશ્વસ્તાશ્ચ સમન્તતઃ ।
એવં ચ વાચિરે મૂચુઃ શુભં શ્રેયં જપં સદા ।
ક્ષેમમારોગ્યસર્વં વૈ સ્વસ્તિશાન્તિસુખોદયઃ
ધનિનઃ દેવતો મુખ્ય સુરો ધર્મરાજાસ્તથા ।
સર્વતો ભાસ્કરશ્ચૈવ છત્રધ્વજપતાકયોઃ
બુદ્ધધર્મતદા સઙ્ઘં મન્ત્રં તારમિતિઃ સદા ।
કુમારં કાઞ્ચનં શુભ્રં અગ્નિસ્કન્ધં મહોત્સવમ્
જિનં પદ્મ તથા વજ્રં લોકેશં બોધિમુત્તમમ્ ।
બોધિસત્ત્વા તથા લોકાં બ્રહ્મશ્ચૈવ સુરોત્તમામ્
બહુપ્રકારા હ્યનેકાનિ પ્રશસ્તાં શાધુવર્ણિતામ્ ।
શુશ્રાવ શબ્દાં યથા ગન્તા સર્વાસાં પ્રાપ્નુયા હિ સૌ
તતો ઽન્યે લોકવિદ્વિષ્ટં સ શબ્દં ચાપિ નિન્દિતમ્ ।
પ્રશસ્તા શકુનયો હ્યેતા પ્રસ્થિતાનાં જપે રતામ્
સર્વેષાં ચ મયં યોગો ઉદ્યોગાર્ત્થસસમ્પદામ્ ।
તતો ઽન્ય નિન્દિતં સર્વ ન લેભે કાયિતં ફલમ્
પ્રશસ્તૈવ સર્વતો ગચ્છે અપ્રશસ્તૈશ્ચ ન વ્રજેત્ ।
પ્રણમ્ય સર્વતો બુદ્ધાંસ્ત્રયં કૃત્વા પ્રદક્ષિણમ્
સ્વમન્ત્રં મન્ત્રનાથં ચ માતાપિત્રૌ થ દુઃકરામ્ ।
પ્રણમ્ય સર્વતો ગચ્છે શિવં તત્ર વિનિર્દિશેત્
આચર્યગુરુમુખ્યાનામુપાધ્યાયં ચૈવ યત્નતઃ ।
પ્રશસ્તધાર્મકથિક પ્રશસ્તં ચૈવ વ્રતે રતમ્ ।
યથાર્હં તદાભ્યર્ચ્ય ઇષ્ટદેવમનેહિતમ્
સ્નાતભુક્તો ઽથ વિશ્વસ્તઃ પ્રત્યૂષે વા જિતેન્દ્રિયઃ ।
શૌચાચારરતો મન્ત્રી ગચ્છેત્ સર્વતો દિશામ્ ।
યથાશાફલસંયોગં પ્રાપ્નુયાત્ સર્વતો શુભામ્
શાન્તિસ્વસ્ત્યયનં ચૈવ આયુરારોગ્યવર્દ્ધનમ્ ।
શ્રીસમ્પત્ કથિતામગ્ર્યા યથેષ્ટં મનસેપ્સિતમ્
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0