મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 21
ઇતિ ।
બોધિસત્ત્વપિટકાવતસંકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ આર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાચ્ચતુર્થો નિમિત્તજ્ઞાનમહોત્પાદપટલપરિવર્તઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ એકવિંશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ પુનરપિ શુદ્ધાવાસભવનમવલોક્ય મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । અસ્તિ મઞ્જુશ્રીઃ ત્વદીયે કલ્પવિસરે સર્વસાધનોપયિકે મન્ત્રચર્યાભિયુક્તસ્ય સાધનકાલે સર્વમન્ત્રાણાં સર્વકલ્પવિસ્તરેષુ રાહુરાગમનસુરાણામધિપતેઃ સર્વગ્રહાનાયકસ્ય ગ્રહસંજ્ઞા ચન્દ્રદિવાકરાદિષુ નક્ષત્રયોગેન દૃશ્યન્તે । ત શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ તે ભાષિષ્યે ॥
એવમુક્તે ભગવતા શાક્યમુનિના સમ્યક્ સમ્બુદ્ધેન મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતઃ ઉત્તરાસઙ્ગં કૃત્વા ભગવતસ્ત્રિઃપ્રદક્ષિણીકૃત્ય દક્ષિણં જાનુમણ્ડલં પૃથિવ્યાં પ્રતિષ્ઠાપ્ય યેન ભગવાં તેનાઞ્જલિ પ્રગૃહ્ય ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્ય પુનરેવોત્થાય ભગવન્તમનિમિષં વ્યવલોકયમાનઃ ઉત્ફુલ્લનયનો ભૂત્વા હૃષ્ટતુષ્ટો ભગવન્તમેવમાહ - તત્ સાધુ ભગવાં નિર્દિશતુ રાહોરાગમનમ્ ; યત્ર સત્ત્વાનાં મન્ત્રચર્યાભિયુક્તાનાં સિદ્ધિકાલં ભવેયુરિતિ સર્વસત્ત્વાનાં ચ સુખોદયં શુભાશુભનિમિત્તં વા; તં નિર્દિશતુ ભગવાં । યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે ॥
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારભૂતસ્ય સાધુકારમદાત્ । સાધુ મઞ્જુશ્રીઃ યસ્ત્વં તથાગતમેતમથ પરિપ્રશ્નસે સર્વસત્ત્વાનાં ચ હિતાયોદ્યુક્તઃ । તેન હિ મઞ્જુશ્રીઃ શૃણુ ભાષિષ્યે । સર્વસત્ત્વાનાં નિર્દિશશ્ચેતિ ॥
આદૌ તાવ ગ્રહૈઃ ક્રૂરૈઃ રાહોશ્ચન્દ્રમણ્ડલે ।
આગમોદિતે કાલે યથાવન્તં નિબોધિતા
યદા દેવાસુરં યુદ્ધં વર્તતે ચ મહદ્ ભયમ્ ।
તદાસૌ દૈત્યરાજા વૈ દાનવેન્દ્રો મહર્દ્ધિકઃ
મહાભયઃ પ્રમાણા વૈ સમન્તાદુચ્છ્રિતો મહાં ।
+ + + + + + + + + + સુમેરોરધિકો ભવેત્
મહાપ્રમાણઃ ક્રૂરો ઽસૌ અતિદર્પાતિદર્પિતઃ ।
પ્રભવિષ્ણુર્ગ્રહો મુખ્યો યદા ભેજે સુરાલયમ્
તતઃ પાણિના પરામૃશ્ય સુમેરું દેવસમ્મિતિમ્ ।
અપ્સરાં પ્રેક્ષતે દૈત્યઃ યદા કાલે નભસ્તલમ્ ।
તદા ચન્દ્રમસપૂર્ણઃ કરે વામે સ દૈત્યરાટ્
નાનામણયસ્તસ્ય કરે કઙ્કનતાં ગતા ।
તદા ભુવિ લોકે ઽસ્મિં ગ્રહભૂતેતિ કથ્યતે
યદા પદ્મરાગે ઽસ્મિં અર્ચિર્ભવતિ રક્તકા ।
તદા તાર્કિકા માનવા આહુઃ આગ્રેયં મણ્ડલં વિભોઃ
યદા તુ નીલરક્તે ઽસ્મિં પ્રભા નીલતાં વ્રજેત્ ।
તદા નીલમિતિ જ્ઞેયં શશિને ભાસ્કરે ઽપિ વા
માહેન્દ્રમિતિ કથ્યતે તાર્કિકા ભુવિ માનવા ।
વાયવ્યમણ્ડલમિત્યાહુસ્તાર્કિકા એવ તે તદા
વિવિધા રત્નમાલેભ્યો વિવિધા રત્નસમ્ભવા ।
વિવિધં તાર્કિકે શાસ્ત્રે વિવિધા ગતિયોનિજાઃ
વિવિધૈવ ક્રિયા તેષાં વિવિધા ફલસમ્પદા ।
સમ્યગ્ જ્ઞાનવિહીનાનાં બાલિશાનામિયં ક્રિયા ।
તસ્માત્ તથાગતં જ્ઞાનં સમ્યક્ તેન નિયોજયેત્
અસુરસ્ય તદા દૃષ્ટિઃ અજ્ઞાનેષ્વેવ દિવૌકસામ્ ।
રથં સમ્પૂર્ણયામાસ શશિનસ્ય મહાત્મને ।
યદા કાલે ભુવિ મર્ત્યાનાં રાહોરાગમનં ભુવિ
શશિમણ્ડલમાક્રમ્ય યદા તિષ્ઠતિ સ ગ્રહઃ ।
તદા મહદ્ ભયં વિદ્યાનક્ષત્રેષ્વેવ નિબોધતામ્
અશ્વિન્યેવ યદા યુક્તઃ શશિને ભાસ્કરમણ્ડલૌ ।
ઉભૌ તૌ યુગ્મતઃ ગ્રાસં દિવા રાત્રૌ ચ કથ્યતે ।
અશ્વિન્યાગમનં નિત્યં દુર્ભિક્ષં તં વિદુર્બુધાઃ
ભરણ્યાં તુ યદા ચન્દ્રં રવેર્વા મણ્ડલાશ્રયેત્ ।
વિવિધા સસ્યનિઃષ્પત્તિઃ સુભિક્ષં ચાપિ નિર્દિશેત્
કૃત્તિકાસુ યદા ચન્દ્રઃ રાહુના ગ્રસ્યતે ધ્રુવમ્ ।
રાત્રૌ વા યદિ પ્રભાતે વા યામાન્તે નિન્દિતં હિતમ્
તદા વિન્દ્યા મહદ્ દુઃખં વ્યાધિસમ્ભવમેવ વા ।
મધ્યદેશેષુ નાન્યત્ર ભવેન્નક્ષત્રમાદિભિઃ ।
જનપદેષ્વેવ વક્તવ્યો નૃપૈર્બોધિવિધોદ્ભવૈઃ
મૃગશિરાસુ યદા ચન્દ્રઃ ભાસ્કરો વા નભસ્તલે ।
રાહુણા ગ્રસ્તપૂર્વૌ તૌ અસ્તં યાતૌ મહર્દ્ધિકૌ
પૂર્વદેશે નરા યાતુ વ્યાધિભિર્હન્યતે તદા ।
નૃપાધ્યક્ષા ગતાયુષ્યા તત્ર દેશે વિનિર્દિશેત્
આર્દ્રાયાં પુનર્વસુશ્ચૈવ ગ્રસ્તૌ ચ શશિભાસ્કરૌ ।
રુધિરાક્તા મહીં સર્વાં મ્લેચ્છદેશેષુ કીર્તયેત્
અન્યોન્યહતવિધ્વસ્તા હતપ્રાણા ગતાયુષા ।
નિર્દિષ્ટા તત્ર દેશે ઽસ્મિન્ પૂર્વમુત્તરયોસ્તદા ।
નિકૃષ્ટા પાપકર્માણઃ મ્લેચ્છતસ્કરતાં ગતાઃ
પુણ્યાશ્લેષૌ યદા ચન્દ્રે ભાસ્કરે વા નભસ્તલે ।
રાહુણા ગ્રસ્તબિમ્બા તૌ મધ્યાહ્ને વાર્દ્ધરાત્રતઃ ।
તદા વિદ્યાન્મહાદોષ પશ્ચાદન્યાં નૃપેશ્વરામ્
મઘાસુ યદિ ગ્રસ્યેતૌ શશિભાસ્કરમણ્ડલૌ ।
રાહુણા સહ મુદ્યન્તો અસ્તં યાતૌ ગ્રહોત્તમૌ ।
તદા પ્રહાય તં વિદ્યાજ્જમ્બૂદ્વીપેષુ સર્વતઃ
દુર્ભિક્ષરાષ્ટ્રભઙ્ગં ચ મહામારિં ચ નિર્દિશેત્ ।
ઉભૌ ફલ્ગુનિસંયુક્તૌ રાહુરાગમનં ભવેત્
મધ્યાહ્ને ઽથવા રાત્રે ચ મુચ્યતે ચ પુનઃ ક્ષણાત્ ।
સુભિક્ષં તતો વિદ્યાજ્જમ્બૂદ્વીપેષુ દૃશ્યતે
હસ્તચિત્રે યદા રાહુઃ ગ્રસતે ચન્દ્રભાસ્કરૌ ।
ગ્રસ્તૌ સહ મુચ્યેતે અસ્તં યાતૌ ચ દુઃખદા
મહામારિભયં તત્ર તસ્કરાણાં સમન્તતઃ ।
નૃપાશ્ચ નૃપવરા શ્રેષ્ઠા હન્યન્તે વ્યાધિભિસ્તદા ।
દિશઃ સર્વે સમન્તાદ્વૈ દુર્ભિક્ષં ચાપિ નિર્દિશેત્
વિશાખસ્વાતિનૌ યુક્તૌ નક્ષત્રવરપૂજિતૌ ।
રાહોરાગમનં વિદ્યાત્ પશૂનાં પીડસમ્ભવામ્ ।
વિવિધા કુલમુખ્યાસ્તુ હન્યન્તે શસ્ત્રિભિસ્તદા
જ્યેષ્ઠાનુરાધસંયુક્તૌ નક્ષત્રૌ વરવર્ણિતૌ ।
રાહોરાગમનં તત્ર સુભિક્ષં વા વિનિર્દિશેત્
મૂલેન યદિ ચન્દ્રસ્થઃ રાહુર્દૃશ્યતિ ભૂતલે ।
ઉદયન્તં તદા ગ્રસ્તં ઉદિતં વાપિ સર્વતઃ
અસ્તં યાતેન તેનૈવ શશિનો રાહુણા સદા ।
પ્રાચ્યાધ્યક્ષો વિનશ્યેયુઃ પૂર્વદેશજનાલયાઃ
મહાન્તં શસ્ત્રસમ્પાતં દુર્ભિક્ષં ચાપિ નિર્દિશેત્ ।
પરચક્રભયાદ્ ભિન્ના ત્રસ્તા ગૌડજના જના ।
રાજા વૈ નશ્યતે તત્ર વ્યાધિના સહ મૂર્છિતઃ
ઉભૌ અષાદૌ તદાકાલે રાહુર્દૃશ્યતિ મેદિનીમ્ ।
તત્ર દુઃખં મહાવ્યાધિ તત્ર દૃશ્યતિ ભૂતલે ।
નૃપમુખ્યાસ્તદા સર્વે દુષ્ટચિત્તા પરસ્પરમ્
ધનિષ્ઠે શ્રવણે ચૈવ નિર્દિષ્ટં લોકનિન્દિતમ્ ।
નાના ગણમુખ્યા વૈ વિશ્લિષ્ટાન્યોન્યતદ્ભુવા
( વૈદ્ય 171 ) ।
પૂર્વભદ્રપદે ચૈવ નક્ષત્રે શતભિષે તથા ।
રાહુરાગમનં દૃશ્યેત સુભિક્ષં ચૈવં નિર્દિશેત્
ઉત્તરાયાં યદા યુક્તઃ નક્ષત્રે ભદ્રપદે તથા ।
રાહુરાગમનં શ્રેષ્ઠં દિવા રાત્રૌ તુ નિન્દિતમ્
રેવત્યાં તુ યદા ચન્દ્રઃ રાહુણા ગ્રસ્ત સર્વતઃ ।
ઉદયન્તં તથા ભાનોર્નિશિર્વા ચન્દ્રમણ્ડલે
અસ્તં યાતો યદા રાહુર્ગ્રહમુખ્યૈઃ સહોત્તમૈઃ ।
મધ્યદેશાચ્ચ પીડ્યન્તે માગધો નૃપતેર્વધઃ
એતદ્ ગણિતં જ્ઞાનં માનુષાણાં મહીતલે ।
નક્ષત્રાણામેતત્ પ્રમાણં ચૈવ કીર્તિતમ્ ।
અશક્યં માનુષૈરન્યૈઃ પ્રમાણં ગ્રહયોનિતમ્
નક્ષત્રમાલા વિચિત્રા વૈ ભ્રમતે વૈ નભસ્તલે ।
એતન્માનુષાં સઙ્ખ્યાત્તતો ઽન્યદ્ દેવયોનિજામ્
યો યસ્ય ગ્રહમુખ્યો વા ક્ષેત્રરાશિસમોદિતા ।
નક્ષત્રં કથિતં પૂર્વં તસ્ય તં કુરુતે ઽન્યથા
ઈષત્ પ્રમાણં ન દોષો ઽસ્તિ બહુવાચાસ્તિ નિન્દિતમ્ ।
એતત્ પ્રમાણકાલે વૈ ગ્રહમુખ્યો ઽર્થકૃત્ સ્મૃતઃ
કાલં કથિતં જ્ઞેયં નિયમં ચૈવ કીર્ત્યતે ।
નક્ષત્રરાશિસંયુક્તઃ કમ્પો નિર્ઘાત્ ઉલ્કિનઃ
સગ્રહૌ યદિ તત્રસ્થૌ રવિચન્દ્રૌ તુ દૃશ્યતે ।
ઉભયાન્તં તદા તસ્ય નક્ષત્રાં જાતિભૂષિતામ્
અન્યથા નિષ્ફલં વિદ્યાત્ પ્રભાવં વાપિ નિન્દિતે ।
તસ્માજ્જપે તદા કાલે મન્ત્રસિદ્ધિસમોદિતા
ધૂમ્રવર્ણં યદાકાશં દૃશ્યતે સર્વતઃ સદા ।
તદા મહદ્ ભયં વિદ્યાત્ પરચક્રભયેત્ તદા
શશિને ભાસ્કરે ચાપિ ધૂમ્રવર્ણો યદા ભવેત્ ।
પર્યેષા દ્વિત્રયો વા વા તત્ર વિદ્યાન્મહદ્ ભયમ્
ધૂમિકાયાં ભવેદ્ વૃષ્ટિઃ સર્વકાલે ભયાનકે ।
કુત્સિતં સર્વતો વિદ્યાત્તત્ર વ્યાધિસમાગમમ્
ગ્રીષ્મે શરદે ચૈવ ધૂમિકા યદિ જાયતે ।
સમન્તાત્ સપ્તરાત્રં તુ તત્ર વિદ્યાન્મહદ્ ભયમ્
દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ ધૂમિકા યદિ જાયતે ।
નક્ષત્રૈર્ગ્રહચિહ્નૈસ્તુ તિથિવારાન્તરેણ વા
પૂર્વવત્ કથિતં સર્વં યથા નિર્ઘાત્ ઉલ્કિનામ્ ।
તૈરેવ દિવસૈઃ પૂર્વં ધૂમિકાયા નિયોજયેત્
અર્ધરાત્રે ઽથ મધ્યાહ્ને ધૂમિકા જાયતે સદા ।
તત્ર વિદ્યાન્મહોદ્વેગં નૃપતીના પુરોત્તમામ્
શરદે યદિ હેમન્તે ગ્રીષ્મે પ્રાવૃષે ઽપિ વા ।
ધૂમિકા સર્વતો જ્ઞેયા નક્ષત્રૈશ્ચૈવ કીર્ત્તિતઃ
શુભાશુભં તથા જ્ઞેયં દિવા વા યદિ વાનિશા ।
નિઃફલં ચાપિ વિદ્યા વૈ સફલાં ચાપિ કીર્ત્તિતામ્
સર્વતઃ ભૂમિકમ્પે વાપિ તથોલ્કચૈકતો રાહુસમાગમમ્ ।
તત્ર ધૂમો ભવેદ્ યદ્યત્ સમન્તાશ્ચૈવ નભસ્તલે ।
અચિરાત્ તત્ર તદ્ રાજ્યં ઘાત્યતે શસ્ત્રિભિઃ સદા
પ્રભવઃ સર્વતો દેશે મૃત્યુશ્ચૈવ પ્રકિર્ત્યતે ।
સપ્તાહાદ્વિજયમુખ્યા ભુવિ વાતા સત્ત્વયોનયઃ
ઘાત્યન્તે સર્વતો નિત્યં શસ્ત્રિભિર્મૃત્યુવશાનુગા ।
અન્યોન્યાપરતો રાજ્યં કૃપાવર્જિતચેતસઃ ।
વિભિન્ના શસ્ત્રિભિઃ ક્ષિપ્રં વણિજા નૃપયોનયઃ
ગ્રીષ્મે સિતવર્ણસ્તુ નભો યત્ર પ્રદૃશ્યતે ।
મહાવ્યાધિભયં તત્ર નીલે ચૈવ શિવોદયમ્
પીતનિર્ભાસમુદ્યન્તં સવિતા દૃશ્યતે યદા ।
ગ્રીષ્મે ચ કથિતા મૃત્યુઃ શરત્કાલે ચ નિન્દિતમ્
હેમન્તે ચ વસન્તે ચ તામ્રવર્ણઃ પ્રદૃશ્યતે ।
અન્યથા પીતનિર્ભાસૌ નિન્દિતો લોકવર્જિતઃ
શરદે ગ્રીષ્મતો જ્ઞેયઃ મિતિવર્ણઃ પ્રશસ્યતે ।
પ્રાવૃડ્કાલે તથા શુભ્રે પીતો વા ન ચ + + + +
મહાપ્રભાવસઙ્કાશં મહાનીલસમપ્રભઃ ।
નમો જ્ઞેયં સદાકાલં સર્વસૌખ્યફલપ્રદમ્
વિપરીતં તતો વિદ્યા દેશમાવાસપીડનમ્ ।
સસ્યોપઘાતમારિં ચ દુર્ભિક્ષં ચાપિ મુચ્યતે
અતિકષ્ટં સુરા હ્યેતં ભયં વા રસદૂષિતમ્ ।
મહાપ્રણાદં ઘોરં ચ શુક્રે વૈ ચ નભસ્તલે
તત્ક્ષણાદેવ સર્વેષાં નૃપતીનાં પ્રાણોપરોધિનમ્ ।
તતો ઽન્યચ્છુભસંયુક્તં શ્રેયસા ચૈવ કલ્પયેત્
સગ્રહે ભાસ્કરે ચન્દ્રે યદા રાહો મહદ્ભયે ।
નશ્યન્તે જનપદાસ્તત્ર વિવિધા કર્મયોનિજા ।
તતો ઽન્યચ્છુભસંયુક્તં શબ્દં લોકપૂજિતમ્
શ્રેયસાર્થે નિયોક્તાસૌ સુરશ્રેષ્ઠા ગ્રહોત્તમા ।
વિવિધા મન્ત્ર સિદ્ધ્યન્તે વિવિધા મૂલફલપ્રદા
વિવિધા વા ન વા સર્વે વિવિધા પ્રાણસમ્ભવાઃ ।
અનેકાકારસમ્પન્ના સ્વરૂપા વિકૃતાસ્તદા
નાનાપ્રહરણાશ્ચૈવ નાનાશસ્ત્રસમુદ્ભવા ।
સર્વમતયો હ્યગ્રા મૂલમન્ત્રસુભૂષણા ।
સર્વે તે સાધ્યમાને વૈ સિદ્ધિં ગચ્છેયુ સગ્રહા
ગ્રહે ચન્દ્રે યદા ભાનો રાહુણાર્થો ઽપિ સગ્રહે ।
તસ્મિં કાલે તદા જાપી મન્ત્રમાવર્તયેત્ સદા
સર્વે તે વરદાશ્ચૈવ + + + + ભવન્તિ તે ।
સત્ત્વોપકારં ફલં હ્યેતત્ પ્રતિષ્ઠા તત્ર દૃશ્યતે ।
સિધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ ક્ષિપ્રં ગ્રહે જપ્તા સરાહુકે
સપ્તભિર્દિવસૈર્માસૈઃ પક્ષૈશ્ચાપિ સુપૂજિતાઃ ।
મન્ત્રાણાં સિદ્ધિનિર્દિષ્ટા સગ્રહે ચન્દ્રભાસ્કરૌ ।
યામાન્તે અર્ધરાત્રે વૈ સિદ્ધિરુક્તા તથાગતૈઃ
વિધિયુક્તાસ્તુ વૈ મન્ત્રા વિહીનાં નેષ્યતે ધ્રુવમ્ ।
બ્રહ્મસ્યાપિ મહાત્માનં કિં પુનર્ભુવિ માનુષામ્
શક્રસ્યાપિ ચ દેવસ્ય રુદ્રસ્યાપિ ત્રિશૂલિને ।
વિષ્ણોશ્ચક્રગદાહસ્તે તાર્ક્ષસ્યાપિ મહાત્મને ।
નેષ્યતે સિદ્ધિરેતેષાં વિધિહીનેન કર્મણામ્
મન્ત્રે સુજપ્તે યુક્તે ચ તન્ત્રયુક્તેન હેતુના ।
સિધ્યન્તે ઇતરસ્યાપિ + + + + + + + + + + +
વિધિના માનુષૈર્મુક્તા વિદ્યાતત્ત્વસુભૂષિતા ।
સિધ્યન્તે સગ્રહા ક્ષિપ્તા જપ્તા કાલેષુ યોજિતા
દદાતિ ફલસંયુક્તં વિદ્યા સર્વત્ર યોજિતા ।
હેતુકર્મફલા વિદ્યા + + + હેતુદૂષણી
કર્મ સહેતુકં વિદ્યા વિદ્યાદ્ધેતુફલોદયા ।
વિદ્યા કર્મફલં ચૈવ હેતુ ચાન્ય નિયોજયેત્
ચતુઃપ્રકારાત્તથા વિદ્યા ચતુર્થા કર્મસુ યોજિતા ।
દદ્યાત્ કર્મફલં ક્ષિપ્રં સા વિદ્યા હેતુયોજિતા
સા વિદ્યા ફલતો જ્ઞેયા બુદ્ધૈશ્ચાપિ સુપૂજિતા ।
વિદ્યા સર્વાર્થસંયુક્તા પ્રવરા સર્વકર્મિકા
પ્રદદ્યુઃ કર્મતો સિદ્ધિં સા વિદ્યા કર્મસુ યોજિતા ।
શ્રેયસા ચૈવ યોજયેત્ ન મન્ત્રાણાં ગતિગોચરમ્
પ્રભાવં મન્ત્રસિદ્ધિં ચ લોકતત્ત્વં નિબોધતામ્ ।
નિઃફલં કર્મતો વા વા ફલં કર્મં ચ તત્ર ચ
+ + + + + + + લોકતત્ત્વનિયોજિતામ્ ।
દૃશ્યતે ફલહેતુર્વા મન્ત્રા બુદ્ધૈશ્ચ વર્ણિતા
ન ફલં કર્મ ક્રમં હન્તિ નાફલં કર્મ ક્રિયા પરા ।
ફલં કર્મસમારમ્ભાત્ સિદ્ધિ મન્ત્રેષુ જાયતે
ગુણં દ્રવ્યક્રમાયોગા ક્રમં દ્રવ્યાક્રિયાક્રમા ।
મન્ત્રરાટ્ સિદ્ધ્યતે તત્ર ફલા કર્મેષુ યોજિતા
વિધિદ્રવ્યસમાયુક્તઃ વૃત્તસ્થો કર્મયોજિતઃ ।
ન યોનિઃ કર્મતો જ્ઞેયં યો નિયુક્તઃ સદા ફલે
ન બૃહત્કર્મતાં યાન્તિ સિદ્ધિમન્ત્રક્ષરં સદા ।
તદા મન્ત્રી જપેન્મન્ત્રં વિધિયોનિસમાશ્રયા
કાલક્રમા ગુણાશ્ચૈવ વિધિયોનિગતિસૌગતઃ ।
સિદ્ધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ સર્વે વિધિકાલાર્થસાધિકા
ન ગુણં દ્રવ્યતો જ્ઞેયં નાદ્રવ્યં ગુણમુચ્યતે ।
ગુણદ્રવ્યસમાયોગાત્ સંયોગાન્મન્ત્રમર્ચયેત્
અર્ચિતા દેવતાઃ સર્વે આમુખેનૈવ યોજયેત્ ।
તત્પ્રમાણં ગુણં દ્રવ્યં ક્ષિપ્રમન્ત્રેષુ સાધયેત્
ક્રમઃ કાલગુણોપેતઃ ગુણકાલક્રમક્રિયા ।
ચતુર્ધા દૃશ્યતે સિદ્ધિઃ મન્ત્રેષ્વેવ સુયોજિતા
પ્રભાવં ગુણવિસ્તારં સત્ત્વનીતિસુખોદયમ્ ।
પ્રદદ્યુઃ સર્વતો મન્ત્રા ગુણેષ્વેવ નિયોજિતાઃ
પ્રભવં સર્વતઃ કર્મ ગુણદ્રવ્યં ચ સિદ્ધ્યતે ।
નાપિ દ્રવ્યા ગુણામેતા દ્રવ્યકર્માચ્ચ વર્જિતા
ન સિદ્ધિં દદ્યુ તત્ક્ષિપ્રં યથેષ્ટમનસોદ્ભવાત્ ।
માનસા મન્ત્રનિર્દિષ્ટા ન વાચા મનસા વિના
વાન્યતો મન્ત્રવિજ્ઞેયા ન વાન્યા મનસે વિના ।
નાન્યકર્મા મનશ્ચૈવ સંયોગાત્ સિદ્ધિરિષ્યતે
ન દૃષ્ટિકર્મતો હીના નેષ્ટં કર્મવિવર્જિતમ્ ।
સમ્યગ્ દૃષ્ટિ તથા કર્મં વાક્ ચિત્તં ચ યોજિતમ્
સિદ્ધ્યન્તે દેવતાઃ ક્ષિપ્રં મન્ત્રતન્ત્રાક્ષરોદિતમ્ ।
સમ્યગ્દૃષ્ટિસમાયોગા સમ્યક્ કર્માન્તયોજયોઃ
+ + + + + + મન્ત્રા સિદ્ધ્યન્તિ સર્વદા સમ્યક્ ।
કર્માન્તવાક્સુમોપેતં સમ્યગ્દૃષ્ટિસુયોજિતમ્
સિદ્ધ્યન્તે સર્વતો મન્ત્રાઃ સમ્યક્ કર્માન્તયોજિતાઃ ।
ન ચિત્તેન વિના મન્ત્રં ન સ્મૃત્યા સહ ચિત્તયોઃ
સમ્યક્ સ્મૃત્યા ચ ચિત્તે ચ દૃશ્યતે મન્ત્રસિદ્ધયે ।
ન સ્મૃત્યા ચ વિનિર્મુક્તા મન્ત્ર ઉક્તસ્તથાગતૈઃ
સ્મૃત્યા સમાધિભાવેન સમ્યક્ તેન નિયોજિતાઃ ।
દૃશ્યન્તે ઊર્જિતં મન્ત્રૈઃ સિધ્યન્તે ચ સમાધિના
સમ્યક્સમાધિનો ભાવો મન્ત્રા લોકસુપૂજિતામ્ ।
તત્પ્રયોગા ઇમા મન્ત્રાઃ સમાધ્યા પરિભાવિતા
સિધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ તત્ર યોગં ચાપિ સુપુષ્કલમ્ ।
સમ્યક્ સમાધિભિર્ધ્યેયં મન્ત્રં ધ્યાનાદિકં પરમ્
સિધ્યન્તે યોગિનો મન્ત્રા નાયોગાત્ સિદ્ધિમુચ્યતે ।
યો મયા કથિતં પૂર્વં સમ્યગુક્તસુયોજિતમ્
નાન્યથા સિદ્ધિમિત્યાહુર્મુનયઃ સત્ત્વવત્સલાઃ ।
નાસઙ્કલ્પાદ્ ભવેન્મન્ત્રઃ સમ્યક્ તત્ત્વાર્થયોજિતાઃ
સઙ્કલ્પા મન્ત્ર સિધ્યન્તે સમ્યક્ તે વિધિયોજિતાઃ ।
ન પૂજ્ય મન્ત્રરાટ્ સર્વે સમ્યક્ સઙ્કલ્પવર્જિતાઃ
સિધ્યન્તે સર્વતો મન્ત્રાઃ સમ્યગાજીવયોજિતા ।
સમ્યક્ સઙ્કલ્પતો જ્ઞેયં મન્ત્રેષ્વેવ સુખોદયમ્
આજીવે શુદ્ધિતાં યાતિ મન્ત્રા સમ્યક્ પ્રયોજિતા ।
સિધ્યન્તે ભુવિ નિર્દિષ્ટા મન્ત્રમુખ્યા સુયોજિતા
આજીવં હિ ફલં યુક્તો સમ્યગેવ સુયોજયેત્ ।
સમ્યક્ સઞ્જીવરતો મન્ત્રી શુદ્ધચિત્તઃ સદા શુચૌ
શુચિનઃ શુચિકર્મસ્ય શુચિકર્માન્તચારિણઃ ।
સિધ્યન્તે શુચિનો મન્ત્રા કશ્મલાકશ્મલે સદા
ક્રવ્યાદા યેતરા મન્ત્રા યે ચાન્યે પરિકીર્તિતા ।
સિધ્યન્તે મન્ત્રિણાં મન્ત્રાઃ ક્રવ્યાદેષ્વેવ ભાષિતાઃ
રુદ્રવિષ્ણુર્ગ્રહા ચોરૈ ગરુડૈશ્ચાપિ મહર્દ્ધિકૈઃ ।
યક્ષરાક્ષસગીતાસ્તુ સિધ્યન્તે મન્ત્રકશ્મલાઃ
વિવિધૈર્ભૂતગણૈશ્ચાપિ પિશાચૈર્મન્ત્રભાષિતાઃ ।
સ્વયં ન સિધ્યતે વિધિના હીના અશૌચાચારરતેષ્વપિ
વિધિના યોજિતા ક્ષિપ્રં અશૌચેષ્વેવ સિદ્ધિદા ।
તસ્માન્મન્ત્રં ન કુર્વીત વિધિહીનં તુ કર્મયોઃ
સિધ્યન્તે સાશ્રવા મન્ત્રા વિધિકર્મસુયોજિતાઃ ।
સાધ્યાસ્તુ તથા મન્ત્રા આર્યા બુદ્ધૈસ્તુ ભાષિતા
તેષાં સિદ્ધિ વિનિર્દિષ્ટા માર્ગેષ્વેવ સુયોજિતા ।
આર્યાષ્ટાઙ્ગિકં માર્ગ ચતુઃસત્યસુયોજિતમ્
ચતુર્ધ્યાન સદાચેયં ચત્વારશ્ચરણાશ્રિતાઃ ।
ભિદ્યન્તે મન્ત્રમુખ્યાસ્તુ પ્રવરા બુદ્ધોપદેશિતા
અનાખ્યેયસ્વભાવં વૈ ગગનાભાવસ્વભાવતામ્ ।
મન્ત્રાણાં વિધિનિર્દિષ્ટાં આર્યાણાં ચ મહૌજસામ્
ભૂમ્યાનાં વિધિનિર્દિષ્ટા સિદ્ધિમાર્ગવિવર્જિતમ્ ।
વિદ્યાનાં કથયિષ્યે ઽહં તન્નિબોધ્ય દિવૌકસાઃ
દશકર્મપથે માર્ગે કુશલે ચૈવ સુભાષિતે ।
સિધ્યન્તે દિવ્યમન્ત્રાસ્તુ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0