મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 17

ઇતિ ॥
આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાત્ ચતુર્દશમઃ ગાથાપટલનિર્દેશવિસરઃ પરિસમાપ્તમિતિ ।
અથ સપ્તદશઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વતથાગતવિકુર્વિતં નામ સમાધિં સમાપદ્યતે સ્મ । સમનન્તરસમાપન્નસ્ય ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ ઊર્ણાકોશાદ્ રશ્મયો નિશ્ચરતિ સ્મ । નીલપીતાવદાતમાઞ્જિષ્ઠસ્ફટિકવર્ણઃ । સર્વં ચેદં બુધક્ષેત્રમવભાસ્ય, સર્વલોકધાત્વન્તરાણિ ચાલોકયિત્વા, સર્વગ્રહનક્ષત્રાંશ્ચ મુહૂર્તમાત્રેણ જિહ્મીકૃત્યાકૃષ્ટવા । આકૃષ્ટા ચ સ્વકસ્વકા સ્થાનાનિ સન્નિયોજ્ય તત્ પર્ષન્મણ્ડલં બુદ્ધાધિષ્ઠાનેનાકૃષ્ય ચ, તત્રૈવ ભગવતઃ શાક્યમુનેરૂર્ણાકોશાન્તર્ધીયતે સ્મ । સર્વં ચ ગ્રહનક્ષત્રતારકાઃ જ્યોતિષોરુપરુધ્યમાના આર્તા ભીતા ભગવન્તં શાક્યમુનિં પ્રજગ્મુઃ । કૃતાઞ્જલયશ્ચ તસ્થુરે પ્રકમ્પયમાના મુહુર્મુહુશ્ચ ધરણિતલે પ્રપતનમાનાઃ ॥
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વેષાં ગ્રહનક્ષત્રતારકાજ્યોતિષાણાં ચ બાલિશોપજનિતબુદ્ધીનાં ચ દેહિનામનુગ્રહાર્થં વાચમુદીરયતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો માર્ષાઃ દેવસઙ્ઘા સમાનુષાઃ કર્મ એવ સત્ત્વાનાં વિભજતે લોકવૈચિત્ર્યમ્ । યશ્ચ બુધાનાં ભગવતાં વજ્રકાયશરીરતામભિનિષ્પત્તિર્યશ્ચ સસુરાસુરસ્ય લોકસ્ય ભ્રમત્સંસારાટવીકાન્તારપ્રવિષ્ટસ્ય લોકસ્ય વિચિત્રશરીરતામભિનિષ્પત્તિઃ સર્વેદં કર્મજં શુભાશુભં નિબન્ધનમ્ । ન તત્ર કર્તા કારકઃ ઈશ્વરઃ પ્રધાનો વા પુરુષા સાઙ્ખ્યાપસૃષ્ટો વા પ્રવર્તતે કિઞ્ચિદ્ વર્જયિત્વા તુ કર્મજં સર્વકર્મપ્રત્યયજનિતો હેતુમપેક્ષતે । સ ચ હેતુપ્રત્યયમપેક્ષતે । એવં પ્રતીત્યસમુત્પત્તિપ્રત્યયાન્તો ઽન્યમુપશ્લિષ્યતે શ્લેષ્માણાં ચ ભૂતાભિનિષ્પત્તિમહાભૂતાં જનયતે । તે ચ મહાભૂતા સ્કન્ધાન્તરમનાદિગતિકાત્ પ્રતિપદ્યન્તે । પ્રપન્નાશ્ચ ગતિદેશાન્તરં વિસ્તરવિભાગશો ઽભ્યુપપદ્યન્તે । કાલાન્તરોપરોધવિલોમતાજ્ઞાનવહ્નિમીરિતા કર્મોપરચિતવાસના અશેષમપિ નિર્દહન્તે । ત્રિધાયાનસમતા નિઃપ્રપઞ્ચતાં સમતિનિર્હરન્તે । મહાયાનદીર્ઘકાલોપરચિતકર્મ સ્વકં મધ્યકાલપ્રત્યેકખડ્ગિનાં સ્વયમ્ભુ જ્ઞાનં પ્રવર્તતે । પરઘોષાનુપ્રવૃત્તિશ્રવશ્રાવકાનાં હ્રસ્વકાલાચિરાધિરાજ્યં તેનાત્યપ્રવૃત્તિધર્માન્તરં બુદ્ધિરેવ પ્રવર્તતે બાલિશાનાં વિમોહિતાનામ્ । અથ ચ પુનર્વિચિત્રકર્મજનિતો ઽયં લોકસન્નિવેશદેશવેષોપરતઃ શિવં નિર્જરસમ્પદમશોકવિરજકર્મલોકસિદ્ધિમપેક્ષતે । વિમલં માર્ગવિનિર્મુક્તમષ્ટાઙ્ગોપેતસુશીતલં કર્મ એવ કુરુતે કર્મ નાન્યં કર્માપેક્ષતે ॥
કર્માકર્મવિનિર્મુક્તો નિઃપ્રપઞ્ચઃ સ તિષ્ઠતિ ।
ત્રિધા યાનપ્રવૃત્તસ્તુ નાન્યં શાન્તિમજાયતે

ત્રિવિધૈવ ભવેન્મન્ત્રં ત્રિધા કર્મ પ્રકીર્ત્તિતા ।
ત્રિવિધઃ ફલનિષ્પત્તિસ્ત્રિવિધૈવ વિચારણા

વિપરીતં ત્રિધા કર્મ ત્રિવિધૈવ પ્રદૃશ્યતે ।
કુશલં તત્ ત્રિવિધં પ્રોક્તં પુનસ્તન્ત્રે પ્રદૃશ્યતે

પુનરેવ વિધં ગોત્રં મન્ત્રાણામાસ્પદં શાન્તમ્ ।
શાન્તં નિર્વાણગોત્રં તુ બુદ્ધાનાં શુદ્ધમાનસામ્

તદેવ કર્મ પ્રત્યંશં મન્ત્રાઙ્ગે પ્રકીર્તિતઃ ।
જ્યોતિષાઙ્ગં તથા લોકે સિધિહેતોઃ પ્રકલ્પિતમ્ ।
તદેવ અંશં કર્મં વૈ પ્રત્યયાંશે પ્રવર્તતે

યથા હિ શાલી વ્રીહીણામઙ્કુરેણ વિભાવ્યતે ।
તથા હિ સિદ્ધદ્રવ્યાણાં લક્ષણેન વિભાવ્યતે

યથા હિ શુક્લો વર્ણસ્તુ વ્યવહારેણ પ્રકલ્પ્યતે ।
તથાહિ જ્યોતિષયુક્તીનાં વ્યવહાર્થં પ્રકલ્પ્યતે ।
સર્વતઃ સર્વયુક્તીનાં કર્મ એવં પ્રશંસિતમ્

ન તત્ કર્મ વિના ચિહ્નૈઃ ક્વચિદ્ દેહઃ સંસ્થિતઃ ।
ચિહ્નૈશ્ચ ચરિતૈશ્ચાપિ જાતકૈર્ગોત્રમાશૃતૈઃ

વિવિધૈઃ શકુનૈર્નિત્યં તત્ કર્મં ચોપલભ્યતે ।
ન ક્વચિદ્ વિગ્રહી કર્મ અન્તલીનો ઽન્યલક્ષ્યતે

જ્વરિતઃ સર્વતો જન્તુર્વિકારૈશ્ચોપલક્ષ્યતે ।
એવં દેહે સમાસૃત્ય કર્મ દૃશ્યતિ દેહિનામ્

શુભાશુભફલાચિહ્નજાતકાસ્તુ પ્રકીર્ત્તિતાઃ ।
વિવિધા શકુનયઃ સત્ત્વા વિવિધા કર્મમુદ્ભવા

બલકાલ તથા યાત્રા વિવિધા પ્રાણિનાં રુતા ।
શુભાશુભફલા + + + + + + + + + + + + સદા

સિદ્ધ્યસિદ્ધિનિમિત્તં તુ પ્રત્યયાર્થમવેક્ષતે ।
નિમિત્તં ચરિતં ચિહ્નં પ્રત્યયેતિ પ્રકલ્પિતમ્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન પ્રત્યયં તુ અપેક્ષતે ।
યજ્જાપિના સતા મન્ત્રે સિધિહેતોરપેક્ષયેત્

કર્મસ્વકાન્યતાનિ અવ્યઙ્ગાનિ લક્ષયેત્ ।
અલક્ષિતં તુ સર્વં વૈ વિઘ્રકર્મૈઃ સુદારુણૈઃ

તસ્માત્ સર્વાણ્યેતાનિ અઙ્ગાનીતિ મુનેર્વચઃ ।
સાલેન્દ્રરાજઃ સર્વજ્ઞો બોધિમણ્ડે સમાવિશેત્

મન્ત્રં ઉદીરયામાસ સર્વવિઘ્નપ્રનાશનમ્ ।
દુઃસ્વપ્નં દુર્નિમિતં તુ દુઃસહં ચ વિનાશનમ્

તસ્ય બોધિગતં ચિત્તં સર્વજ્ઞસ્ય મહાત્મને ।
મારેણ દુષ્ટચિત્તેન કૃતો વિઘ્નો મહાભયોઃ

અનિમિત્તં તેન દૃષ્ટં વૈ તરોર્મૂલે મહાભયમ્ ।
અનિમિત્તાત્ તસ્ય જાયન્તે અનેકાકારભીષણાઃ

તસ્ય પુણ્યબલાધાના ચિરકાલાભિલાષિણા ।
તેન મન્ત્રવર્ણ તસ્ય બલાસૌ ભગ્નાશૌ નમુચિંસ્તદા

ઋદ્ધિમન્તો મહાવીર્યા સંવૃતો ઽસૌ મહાદ્યુતિઃ ।
તસ્ય મન્ત્રપ્રભાવેન લિપ્સે બોધિમુત્તમામ્

સ એવ વક્ષ્યતે મન્ત્રઃ દુર્નિમિત્તોપઘાતનમ્ ।
દુઃસ્વપ્નં દુઃસહં ચૈવં દુષ્ટસત્ત્વનિવારણમ્

શૃણ્વન્તુ દેવસઙ્ઘા વૈ ગ્રહનક્ષત્રજ્યોતિષામ્ ।
મન્ત્રરાટ્ ભાષિતઃ પૂર્વં શાલેન્દ્રેણ જિનેન વૈ

નિગ્રહાર્થં ચ દુષ્ટાનાં ગ્રહનક્ષત્રતારકામ્ ।
ભૂતાં ચૈવ સર્વેષાં સૌમ્યચિત્તાં પ્રબોધનામ્

શૃણ્વન્તુ ભૂતગણાઃ સર્વે યે કેચિત્ પૃથિવીચરાઃ ।
અપદા બહુપદા વાપિ દ્વિપદા વાપિ ચતુઃપદા ।
સર્વે સંક્ષેપતઃ સત્ત્વા યે કેચિત્ ત્રિષુ સ્થાવરાઃ

નમઃ સમન્તબુદ્ધાનામપ્રતિહતશાસનાનામ્ ॥
ઓમ્ ખ ખ ખાહિ ખાહિ । હુમ્ હુમ્ । જ્વલ જ્વલ । પ્રજ્વલ પ્રજ્વલ । તિષ્ઠ તિષ્ઠ । ષ્ણીઃ ફટ્ ફટ્ સ્વાહા । એષ બુદ્ધાદ્ધ્યુષિતો મન્ત્રઃ જ્વાલોષ્ણીષેતિ પ્રકીર્તિતઃ ॥
યાનિ કર્મસહસ્રાણિ અશીતિ નવ પઞ્ચ ચ ।
કરોતિ વિવિધાં કર્માં સર્વમઙ્ગલસમ્મતઃ ।
દુઃસ્વપ્નાન્ દુર્નિમિત્તાંસ્તુ સકૃજ્જાપેન નાશયેત્

કરોતિ અપરાં કર્માં સર્વમન્ત્રેષુ સ્વામિનઃ ।
વશિતા સર્વસત્ત્વાનાં બુદ્ધો ઽયં પ્રભવો ગુરુઃ

સ્મરણાદસ્ય મન્ત્રસ્ય સર્વે વિઘ્નાઃ પ્રણશ્યિરે ।
દેવાતિદેવસમ્બુદ્ધ ઇત્યુક્ત્વા મુનિસત્તમઃ

મુહૂર્તં તસ્થુરે તૂષ્ણીં યાવત્ કાલમુદીક્ષયેત્ ।
તસ્થુરે દેવસઙ્ઘાશ્ચ શુદ્ધાવાસોપરિસ્તદા

સર્વેષાં દેવમુખ્યાનાં નક્ષત્રગ્રહતારકામ્ ।
સમયં જગ્મુ તે ભીતા ઉષ્ણીષો મન્ત્રભાષિતાઃ

તુલ્યવીર્યો મહાવીર્ય ઉષ્ણીષાખ્યો મહાપ્રભાઃ ।
શતપઞ્ચચતુષ્કાં વા સપ્તાષ્ટા નવતિસ્તથા

દ્વિષષ્ટિ પઞ્ચસપ્તાન્યા ઉષ્ણીષેન્દ્રાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ।
એતત્ સઙ્ખ્યમસઙ્ખ્યેયા રાજાનો મૂર્ધજા શુભા ।
તેષ તુલ્યો અયં મન્ત્રઃ જિનમૂર્ધજજા ઇતિ