મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પ · અધ્યાય 10
બોધિસત્ત્વપિટકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદાર્યમઞ્જુશ્રિયમૂલકલ્પાત્ સપ્તમઃ પટલવિસરાત્ ચતુર્થઃ પટવિધાનપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અષ્ટમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિર્મઞ્જુશ્રિયં કુમારભૂતમામન્ત્રયતે સ્મ । યે તે મઞ્જુશ્રીઃ ત્વયા નિર્દિષ્ટા સત્ત્વા તેષામર્થાય ઇદં પટવિધાનં વિસરમાખ્યાતમ્ । તે સ્વલ્પેનૈવોપાયેન સાધયિષ્યન્તે । તેષામર્થાય સાધનોપયિકં ગુણવિસ્તરપ્રભેદવિભાગશો કર્મવિભાગં સમનુભાષિષ્યામિ । તં શૃણુ સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ મનસિ કુરુ ભાષિષ્યે । સર્વસત્ત્વાનામર્થાય ॥
અથ ખલુ મઞ્જુશ્રીઃ કુમારભૂતો ભગવન્તમેતદવોચત્ । સાધુ સાધુ ભગવન્ સુભાષિતા તે ઽસ્મદ્વિભાવનોદ્યોતનકરીં મન્ત્રચર્યાગુણનિષ્પત્તિપ્રભાવનકરીં વાર્ણામ્ । તદ્વદતુ તં ભગવાન્ । યસ્યેદાનીં કાલં મન્યસે । અસ્માકમનુકમ્પાર્થમ્ ॥
અથ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વાવન્તં પર્ષન્મણ્ડલમવલોક્ય સ્મિતમકાર્ષીત્ । અથ ભગવતઃ શાક્યમુનિર્મુખદ્વારાત્ નીલપીતસ્ફટિકવર્ણાદયો રશ્મયો નિશ્ચરન્તિ સ્મ । સમનન્તરનિશ્ચરિતા ચ રશ્મયો સર્વાવન્તં પર્ષન્મણ્ડલં અવભાસ્ય ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રં લોકધાતું સર્વમારભવનં જિહ્મીકૃત્ય સર્વનક્ષત્રદ્યોતિશૈલગણપ્રભાં યત્રેમૌ ચન્દ્રસૂર્યૌ મહર્ધિકૌ મહાનુભાવૌ તયા પ્રભયા તે ઽપિ જિહ્મીકૃતૌ નાવભાસ્યન્તે, નિષ્પ્રભાણિ ચ ભવન્તિ । ન વિરોચન્તે જિહ્મીકૃતાનિ ચ સંદૃશ્યન્તે સર્વમણિમન્ત્રૌપધિરત્નપ્રભાં નિઃપ્રભીકૃત્ય પુનરેવ ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ મુખદ્વારાન્તર્ધીયતે સ્મ ॥
અથ ખલુ વજ્રપાણિર્બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વઃ તત્રૈવ પર્ષન્મણ્ડલે સન્નિપતિતો ઽભૂત્ સન્નિષણ્ણઃ । સ ઉત્થાયાસનાત્ સત્ત્વરમાણરૂપો ભગવતશ્ચરણયોર્નિપત્ય ભગવન્તમેતદવોચત્ - નાહેતુકં નાપ્રત્યયં બુદ્ધા ભગવન્તઃ સ્મિતં પ્રાવિષ્કુર્વન્તિ । કો ભગવન્ હેતુઃ, કઃ પ્રત્યયો સ્મિતસ્ય પ્રાવિષ્કરણાય ॥
એવમુક્તે, ભગવાન્ વજ્રપાણિં બોધિસત્ત્વમામન્ત્રયતે સ્મ । એવમેતદ્ વજ્રપાણે એવમેતત્ । યથા વદસિ તત્ તથા । નાહેત્વપ્રત્યયં તથાગતાનાં વિદ્યતે સ્મિતમ્ । અસ્તિ હેતુઃ અસ્તિ પ્રત્યયઃ । યો ઇદં સૂત્રેન્દ્રરાજં મઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પા વિદ્યાચર્યાનુષ્ઠાનકર્મસાધનોપયિકસમવશરણધર્મમેઘાનિઃશ્રિતં સમનુપ્રવેશાનુવર્તકં કરિષ્યન્તિ ધારયિષ્યન્તિ વાચયિષ્યન્તિ શ્રદ્ધાસ્યન્તિ પુસ્તકલિખિતં કૃત્વાઃ પૂજયિષ્યન્તિ વન્દનચૂર્ણાનુલેપનધૂપમાલ્યૈઃ છત્રધ્વજપતાકૈઃ વિવિધૈર્વા પ્રકારૈર્વાદ્યવિશેષૈર્વા નાનાતૂર્યતાડાવચરૈઃ । અન્તશઃ અનુમોદનાસહગતં વા ચિત્તસન્તતિર્વા પ્રતિઅલપ્સ્યન્તે રોમહર્ષણં સઞ્જનં વા કરિષ્યન્તિ વિદ્યાપ્રભાવશક્તિં વા શ્રુત્વા સંહૃષ્યન્તે અનુમોદિષ્યન્તે ચર્યાં વા પ્રતિપત્સ્યન્તે । વ્યાકૃતાસ્તે મયા અનુત્તરાયાં સમ્યક્ સમ્બોધો સર્વે તે ભવિષ્યન્તિ । બુદ્ધા ભગવન્તઃ । અત એવ જિનાઃ સ્મિતં કુર્વન્તિ નાન્યથા ઇતિ ॥
આદૌ તાવદ્ દૃષ્ટસમયઃ કૃતપુરશ્ચરણઃ લબ્ધાભિષેકઃ અસ્મિન્ કલ્પરાજમૂલમન્ત્રહૃદયં ઉપહૃદયં વા અન્યતરં વા મન્ત્રં ગૃહીત્વા એકાક્ષરં વા અન્યં વા યથેપ્સિતં મહારણ્યં ગત્વા ત્રિંશલ્લક્ષાણિ જપે ફલોદકાહારઃ મૂલપર્ણભક્ષો વા કૃતપુરશ્ચરણો ભવતિ ॥
તતો પર્વતાયમભિરુહ્ય જ્યેષ્ઠં પટં પશ્ચાન્મુખં પ્રતિષ્ઠાપ્ય, આત્મના પૂર્વાભિમુખો કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટઃ શ્વેતપદ્માનાં શ્વેતકુઙ્કુમાભ્યક્તાનાં લક્ષમેકં ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વપ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકાણાં પટસ્યાધસ્તાન્નિવેદયેત્ । કર્પૂરધૂપં ચ યથાવિભવતઃ દહેત્ । દેવપુત્રનાગાનાં ચ પૂજા કુર્યાત્ । યથાલબ્ધૈઃ પુષ્પૈઃ । તતો ઽર્ધરાત્રકાલસમયે શુક્લપૂર્ણમાસ્યાં પ્રાતિહારકપ્રતિપૂર્ણાયાં પટસ્યાગ્રતઃ અગ્નિકુણ્ડં કૃત્વા પદ્માકારં શ્વેતચન્દનકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય કુઙ્કુમકર્પૂરં ચૈકીકૃત્ય, અષ્ટસહસ્રાહુતિં જુહુયાત્ । યથાવિભવતઃ કૃતરક્ષઃ ॥
તતઃ ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ રશ્મયો નિશ્ચરન્તિ સમન્તાચ્ચ પટઃ એકજ્વાલીભૂતો ભવતિ । તતઃ સાધકેન સત્ત્વરમાણરૂપેણ પટં ત્રિઃપ્રદક્ષિણીકૃત્ય સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વપ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકાણાં પ્રણમ્ય પટં ગ્રહીતવ્યમ્ ॥
અતીતેન પૂર્વલિખિતસાધકપટાન્તદશ તતો ગૃહીતમાત્રોત્પતતિ । અચ્છટામાત્રેણ બ્રહ્મલોકમતિક્રામતિ । કુસુમાવતીં લોકધાતું સમ્પ્રતિષ્ઠતિ । યત્રાસૌ ભગવાં સઙ્કુસુમિતરાજેન્દ્રસ્તથાગતઃ તિષ્ઠતિ ધ્રિયતે યાપયતિ ધર્મં ચ દેશયતિ આર્યમઞ્જુશ્રિયં ચ સાક્ષાત્ પશ્યતિ ધર્મં શૃણોતિ અનેકાન્યપિ બોધિસત્ત્વશતસહસ્રા પશ્યતિ તાંશ્ચ પર્યુપાસ્તે મહાકલ્પસહસ્રં અજરામરલીલી ભવતિ । પટસ્તત્રૈવ તિષ્ઠતિ સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વાધિષ્ઠિતો ભવતિ તેષાં ચાધિષ્ઠાનં સઞ્જાનીતે ક્ષેત્રશતસહસ્રં ચાક્રામતિ કાયશતસહસ્રં વા દર્શયતિ અનેકઋદ્ધિપ્રભાવસમુદ્ગતો ભવતિ આર્યમઞ્જુશ્રિયશ્ચ કલ્યાણમિત્રો ભવતિ નિયતં બોધિપરાયણો ભવતીતિ ॥
બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાન્મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ અષ્ટમ ઉત્તમસાધનૌપયિકકર્મપટલવિસરાત્ પ્રથમઃ સમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ નવમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ સર્વાવતી પર્ષન્મણ્ડલોપનિષણ્ણાં દેવસઙ્ઘાનામન્ત્રયતે સ્મ । શૃણ્વન્તુ ભવન્તો માર્ષા મઞ્જુશ્રિયસ્ય કુમારભૂતસ્ય ચર્યામણ્ડલમન્ત્રસાધકમોપયિકં રક્ષાર્થં સાધકસ્ય પરમગુહ્યતમં પરમગુહ્યહૃદયં સર્વતથાગતભાષિતં મહાવિદ્યારાજમ્ । યેન જપ્તેન સર્વમન્ત્રા જપ્તા ભવન્તિ । અનતિક્રમણીયો ઽયં ભો દેવસઙ્ઘાઃ અયં વિદ્યારાજા । મઞ્જુશ્રિયો ઽપિ કુમારભૂતો ઽનેન વિદ્યારાજ્ઞા આકૃષ્ટો વશમાનીતો સમ્મતીભૂતઃ । કઃ પુનર્વાદઃ તદન્યે બોધિસત્ત્વાઃ, લૌકિકલોકોત્તરાશ્ચ મન્ત્રાઃ । સર્વવિઘ્નાંશ્ચ નાશયત્યેષ મહાવીર્યઃ પ્રભાવઃ એકવીર્યઃ એક એવ સર્વમન્ત્રાણામ્ અગ્રમાખ્યાયતે । એક એવ એકાક્ષરાણામક્ષરમાખ્યાયતે । કતમં ચ તત્ । એકાક્ષરં સર્વાર્થસાધકં, સર્વકાર્યકરણં સર્વમન્ત્રચ્છેદનં દુષ્ટકર્મિણાં સર્વપાપપ્રનાશનં સર્વમન્ત્રપ્રતિપૂરણં શુભકારિણં સર્વલૌકિકલોકોત્તરમન્ત્રાણામુપર્યુપરિવર્તતે અપ્રતિહતસર્વતથાગતહૃદયસર્વાશાપારિપૂરક કતમં ચ તત્ । તદ્યથા - કઌલ્હીં । એષ સ માર્ષા પરમગુહ્યતમં સર્વકર્મિકં એકાક્ષરં નામ વિદ્યારાજા અનતિક્રમણીયઃ સર્વસત્ત્વાનામ્ । અધૃષ્યઃ સર્વભૂતાનાં મઙ્ગલં સર્વબુદ્ધાનાં સાધકઃ સર્વમન્ત્રાણાં પ્રભુઃ સર્વલોકાનામ્ ઈશ્વરો સર્વવિત્તેશાનાં મૈત્રાત્મકો સર્વવિદ્વિષ્ટાનાં કારુણિકો સર્વજન્તૂનાં નાશકઃ સર્વવિઘ્નાનાં સંક્ષેપતઃ યથા યથા પ્રયુજ્યતે તથા તથા કરોતિ અસાધિતો ઽપિ કર્માણિ કરોતિ । મન્ત્રજપતા યં સ્પૃશતિ સ વશ્યો ભવતિ વસ્ત્રાણ્યભિમન્ત્ર્ય પ્રાવરેત્ સુભગો ભવતિ । દન્તકાષ્ઠમભિમન્ત્ર્ય ભક્ષયે દન્તશૂલમપનયતિ । શ્વેતકરવીરદન્તકાષ્ટમભિમન્ત્ર્ય ભક્ષયેત્ અપ્રાર્થિતમન્નમુત્પદ્યતે । અક્ષિશૂલે સૈન્ધવં ચૂર્ણયિત્વા સપ્તવારાનભિમન્ત્ર્ય અક્ષિ પૂરયેત્ અક્ષિશૂલમપનયતિ । કર્ણશૂલે ગજવિષ્ઠોત્થિતાંગર્જાનસમ્ભવાં છત્રિકાં કેધુકપત્રાવનદ્ધાં મૃદ્વાગ્નિના પચેત્ । સુકેલાયિતાં સુખોષ્ણં સૈન્ધવચૂર્ણપૂતાં કૃત્વા સપ્તાભિમન્ત્રિતેન કર્ણાં પૂરયેત્ । તત્ક્ષણાદુપશમયતિ । પ્રસવનકાલે સ્ત્રિયાયા વા મૂઢગર્ભાયાઃ શૂલાભિભૂતાયાઃ આટરુષકમૂલં નિષ્પ્રાણકેનોદકેન પીષયિત્વા નાભિદેશં લેપયેત્ । સુખેનૈવ પ્રસવતિ નષ્ટશલ્યો વા પુરુષઃ પુરાણઘૃતં અષ્ટશતવારાનભિમન્ત્ર્ય પાયયેલ્લેપયેદ્ વા તત્પ્રદેશં તત્ક્ષણાદેવ નિઃશલ્યો ભવતિ । અજીર્ણવિશૂઈચિકાયાતિસારે મૂલેષુ સૌવર્ચલં સૈન્ધવં વા અન્યં લવણં સપ્તવારાનાભિમન્ત્ર્ય ભક્ષયે તસ્માવ્દ્યાધેર્મુચ્યતે તદહ એવ સ્વસ્થો ભવતિ । ઉભયાતિસારે સદ્યાતિસારે વા માતુલુઙ્ગફલં પીપયિત્વા નિષ્પ્રાણકેનોઇદકેન તસ્માદાબાધાન્મુચ્યતે । સકૃજ્જપ્તેન તુ જપ્તેન વા વન્ધ્યાયાઃ સ્ત્રિયા વા અપ્રસવધર્મિણ્યાઃ પ્રસવમાકાંક્ષતા અશ્વગન્ધમૂલં ગવ્યઘૃતેન સહ પાચયિત્વા ગવ્યક્ષીરેણ સહ પીષયિત્વા ગવ્યક્ષીરેણૈવાદ્વાલ્ય પઞ્ચવિંશત્પરિજપ્તં ઋતુકાલે પાયયે સ્નાનાન્તે ચ પરદારવર્જી ગૃહી કામમિથ્યાચારવર્જિતઃ સ્વદારમભિગચ્છે । સ્વપતિં વા જનયતે સુતં ત્રિપઞ્ચવર્ષપ્રસવનકાલાતિરેકં વા અનેકવર્ષવિષ્ટબ્ધો વા પરમન્ત્રતન્ત્રોષધપરમુદ્રિતપરદુષ્ટકૃતં વા ગર્ભધારણવિધૃતં વા વ્યાધિસમુત્થિતં વા અન્યં વા યત્કિઞ્ચિ વ્યાધિં પરવિધૃતસ્થાવરજઙ્ગમકૃત્રિમાકૃત્રિમગરાદિપ્રદત્તં વા સર્વમૂલમન્ત્રૌષધિમિત્રામિત્રપ્રયોગકૃતં વા સપ્તવિંશતિવારાં પુરાણઘૃતમયૂરચન્દ્રકં ( વૈદ્ય 58 ) ચેકીકૃત્ય પીષયેત્ । તતઃ સુપિષ્ટં કૃત્વા શર્કરેણ સહ યોજ્ય હરીતકીમાત્રં ભક્ષયેત્ । સપ્તદિવસાનિ ચ શર્કરોપેતં શૃતં ક્ષીરં પાયયેદ્ અભિમન્ત્ર્ય પુનઃ પુનઃ । મસ્તકશૂલે કાકપક્ષેણ સપ્તાભિમન્ત્રિતેન ઉમાર્જાયેત્ સ્વસ્થો ભવતિ । સ્ત્રીપ્રદરાદિષુ રોગેષુ આલમ્બુષમૂલં ક્ષીરેણ સહ પીષયિત્વા નીલિકામૂલસંયુક્તમષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં ક્ષીરેણાલોડ્ય પાયયેત્ । એવં ચાતુર્થએકાહિકદ્વ્યાહિકત્ર્યાહિકસાતતિકં નિત્યજ્વરવિષમજ્વરાદિષુ પાયસં ઘૃતસંયુક્તં અષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં ભક્ષાપયેત્ । સ્વસ્થો ભવતિ ॥
એવં ડાકિનીગ્રહગૃહીતેષુ આત્મનો મુખમષ્ટશતવારાનભિમન્ત્ર્ય નિરીક્ષયેત્ । સ્વસ્થો ભવતિ । એવં માતરવાલપૂતનવેતાલકુમારગ્રહાદિષુ સર્વામાનુષદુષ્ટદારુણગૃહીતેષુ આત્મનો હસ્તમષ્ટશતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા ગૃહીતકં મસ્તકે સ્પૃશેત્ । સ્વસ્થો ભવતિ ॥
એકજપ્તેનાત્મરક્ષા દ્વિજપ્તેન સહાયરક્ષા તૃજપ્તેન ગૃહરક્ષા ચતુર્જપ્તેન ગ્રામરક્ષા પઞ્ચજપ્તેન યામગોચરગતરક્ષા ભવતિ । એવં યાવત્સહજપ્તેન કટકચક્રરક્ષા કૃતા ભવતિ । એતાનિ ચાપરાણિ અન્યાનિ ચ ક્ષુદ્રકર્માણિ સર્વાણિ કરોતિ અસાધિતે ઽપિ । અથ સાધયિતુમિચ્છતિ ક્ષુદ્રકર્માણિ કાર્યાણિ । એકાન્તં ગત્વા વિવિક્તદેશે સમુદ્રગામિનીં સરિત્સમુદ્ભવે સમુદ્રકૂલે ગઙ્ગાનદીકૂલે વા અથવા મહાનદીકૂલમાશ્રિત્ય શુચૌ પ્રદેશે ઉડયં કૃત્વા ત્રિસ્નાયી ત્રિચૈલપરિવર્તી મૌની ભિક્ષભૈક્ષાહારસાધકઃ યાવકપયો ફલાહારો વા ત્રિંશલ્લક્ષાણિ જપેત્ સિદ્ધિનિમિત્તં તતો દૃષ્ટ્વા તતો સાધનમારભેત્ । જ્યેષ્ઠં પટં તત્રૈવ દેશે તસ્મિં સ્થાને પટસ્ય મહતીં પૂજાં કૃત્વા સુવર્ણરૂપ્યમયી તામ્રમૃત્તિકમયૈર્વા પ્રદીપકૈઃ તુરુષ્કતૈલપૂર્ણૈઃ ગવ્યઘૃતપૂર્ણૈર્વા પ્રદીપકૈઃ પ્રત્યગ્રવસ્ત્રખણ્ડાભિઃ ખણ્ડાભિઃ કૃતવર્તિભિઃ લક્ષમેકં પટસ્ય પ્રદીપાનિ નિવેદયેત્ । સર્વાણિ સમં સમન્તાત્ સમનન્તરપ્રદીપિતૈઃ પ્રદીપમાલાભિઃ પટસ્ય રશ્મયો નિશ્ચરન્તિ । સમનન્તરનિશ્ચરિતૈ રશ્મિભિઃ પટઃ સમન્તજ્વાલમાલાકુલો ભવતિ । ઉપરિષ્ટાચ્ચાન્તરિક્ષે દુન્દુભયો નદન્તિ । સાધુકારશ્ચ શ્રૂયતે ॥
તતો વિદ્યાધરેણ સત્ત્વરમાણરૂપેણ સાધકપટાન્તકોણં પૂર્વલિખિતપટઃ નિઃસૃતં અર્ઘં દત્ત્વા પ્રદક્ષિણીકૃત્ય સર્વબુદ્ધાં પ્રણમ્ય ગ્રહેતવ્યમ્ । તતો ગૃહીતમાત્રેણ સર્વપ્રદીપગૃહીતૈઃ સત્ત્વૈઃ સાર્ધં સમુત્પતતિ એકાધિકવિમાનલક્ષણં વા ગચ્છન્તિ । દિવ્યતૂર્યપ્રતિસંયુક્તે મધુરધ્વનિગીતવાદિતનૃત્યોપેતૈઃ વિદ્યાધરીભિઃ સમન્તાદાકીર્ણં તં સાધકં વિદ્યાધરચક્રવર્તિરાજ્યે અભિપેચયન્તિ । સહ તૈઃ પ્રદીપધારિભિઃ અજરામરલીલી ભવતિ । મહાકલ્પસ્થાયી ભવતિ । ઉદિતાદિત્યસઙ્કાશઃ દિવ્યાઙ્ગશોભી વિચિત્રામ્બરભૂષિતઃ । ત એવાસ્ય કિઙ્કરાઃ । તૈઃ સાર્ધં વિચરતિ । સર્વવિદ્યાધરરાજાસ્ય દાસત્વેનોપતિષ્ઠન્તે । વિદ્યાધરચક્રવર્તી ભવતિ । ચિરઞ્જીવી અધૃષ્યો ભવતિ । સર્વસિદ્ધાનાં પરમસુભગો ભવતિ । વિદ્યાધરકન્યાનાં વશેતા ભવતિ । સર્વદ્રવ્યાનાં બુદ્ધબોધિસત્ત્વાંશ્ચ પૂજયતિ । તતો ભવતિ ક્ષણમાત્રેણ બ્રહ્મલોકમપિ ગચ્છતિ । શક્રસ્યાપિ ન ગણયતિ । કિં પુનસ્તદન્યવિદ્યાધરાણામ્ । અન્તે ચાસ્ય બુદ્ધત્વં ભવતિ । આર્યમઞ્જુશ્રિયશ્ચાસ્ય + + + + + + + + + + + + + + + + + + સાધનં ભવતિ । ઉત્તપ્તતરમ્ । ( વૈદ્ય 59 ) તત એકાન્તે ગત્વા વિગતજને નિઃસઙ્ગસઙ્ગરહિતે મહારણ્યમનુપ્રવિશ્ય યત્ર સ્થાને પદ્મસરં સરિતોપેતં એકપર્વતાશ્રિતં પર્વતાગ્રમભિરુહ્ય એકાક્ષરં વિદ્યારાજં મઞ્જુશ્રીકલ્પભાષિતં વા તથાગતાન્યબોધિસત્ત્વભાષિતં વા અન્યતરં મન્ત્રં ગૃહ્ય તેષાં યથેપ્સતઃ પદ્મમૂલફલાહારો પયોપયોગાહારો વા વિદ્યા ષટ્ત્રિંશલ્લક્ષાણિ જપેત્ । જપાન્તે ચ તેનૈવ વિધિના પૂર્વનિર્દિષ્ટેન જ્યેષ્ઠં પટં પ્રતિષ્ઠાપ્ય પદ્મપુષ્પાણાં શ્વેતચન્દનકુઙ્કુમાભ્યક્તાનાં ખદિરકાષ્ટૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય પૂર્વપરિકલ્પિતાં પદ્માં ષટ્ત્રિંશત્ સહસ્રાણિ જુહુયાત્ ॥
તતો હોમાવસાને ભગવતઃ શાક્યમુનેઃ પટસ્ય રશ્મયો નિશ્ચરન્તિ । તતો સાધકમવભાસ્ય મૂર્ધાન્તર્ધીયન્તે । સમનન્તરસ્પૃષ્ટશ્ચ સાધકઃ પઞ્ચાભિજ્ઞો ભવતિ । બોધિસત્ત્વલબ્ધભૂમિઃ દિવ્યરૂપી યથેષ્ટં વિચરતે । ષટ્ત્રિંશત્કલ્પાં જીવતિ । ષટ્ત્રિંશદ્બુદ્ધક્ષેત્રાનતિક્રામતિ । તેષાં ચ પ્રભાવં સમનુપશ્યતિ । ષટ્ત્રિંશદ્બુદ્ધાનાં પ્રવચનં ધારયતિ । તેષાં ચ પૂજોપસ્થાનાભિરતો ભવતિ । અન્તે ચ બોધિપરાયણો ભવતિ । આર્યમઞ્જુશ્રીકલ્યાણમિત્રપરિગૃહીતો ભવતિ । યાવદ્ બોધિનિષ્ઠં નિર્વાણપર્યવસાનમ્ ઇતિ ॥
બોધિસત્ત્વપિટકાવતંસકાદ્ મહાયાનવૈપુલ્યસૂત્રાદ્ આર્યમઞ્જુશ્રીમૂલકલ્પાન્નવમઃ પટલવિસરાદ્ દ્વિતીયઃ ઉત્તમસાધનોપયિકકર્મપટલવિસરઃ પરિસમાપ્ત ઇતિ ॥
અથ દશમઃ પટલવિસરઃ ।
અથ ખલુ ભગવાન્ શાક્યમુનિઃ પુનરપિ કર્મસાધનોત્તમં ભાષતે સ્મ । ઇહ કલ્પરાજે અન્યતમં મન્ત્રં ગૃહીત્વા ગઙ્ગામહાનદીમવતીર્ય નૌયાનસંસ્થિતઃ ગઙ્ગાયાઃ મધ્યે ક્ષીરોદનાહારઃ ત્રિંશલ્લક્ષાણિ જપેત્ યથેષ્ટદિવસૈઃ । તતો જપાન્તે સર્વાન્ નાગાં પશ્યતિ । તતઃ સાધનમારભે તત્રૈવ નૌમધ્યે અગ્નિકુણ્ડં કારયેત્ પદ્માકારમ્ । તતો નાગકેસરપુષ્પૈઃ પટસ્ય મહતીં પૂજાં કૃત્વા જ્યેષ્ઠં પટં પશ્ચાન્મુખં પ્રતિષ્ઠાપ્ય આત્મનશ્ચ પૂર્વાભિમુખં કુશવિણ્ડકોપવિષ્ટઃ નાગકેસરપુષ્પં એકૈકં સપ્તાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા ખદિરકાષ્ઠેન્ધનાગ્નિપ્રજ્વાલિતે જુહુયાત્ । યાવત્ ત્રિંશસહસ્રાણિ શ્વેતચન્દનકુઙ્કુમપૂતાનાં નાગકેસરપુષ્પાં નાન્યેષાં નાગાનાં દર્શનમવેક્ષ્યં સિદ્ધદ્રવ્યૈશ્ચ પ્રલોભયન્તિ । ન ગ્રહીતવ્યાનિ ॥
તતો હોમાન્તે નૌયાનેન સાર્દ્ધમુત્પતતિ । વિદ્યાધરચક્રવર્તી ભવતિ । સર્વનાગેન્દ્રરાજાશ્ચાસ્યાનુચરા ભવન્તિ । ભૃત્યા ઇવ તિષ્ઠન્તે । ત્રિંશત્યન્તરકલ્પાં જીવતિ । સ્વચ્છન્દચારી ચાસ્ય ભવતિ । અપ્રતિહતગતિઃ આર્યમઞ્જુશ્રિયં સાક્ષાત્ પશ્યતિ । સ મૂર્ધ્નિ સ્પૃશતિ સ્પૃષ્ટમાત્રશ્ચ પઞ્ચાભિજ્ઞો ભવતિ । નિયતં બુદ્ધત્વમધિગચ્છતિ । અપરમપિ ઉત્તમકર્મોપયિકસાધનં ભવતિ । ગઙ્ગામહાનદીમવતીર્ય એકકાષ્ઠેનૈવ વિલ્વવૃક્ષમયેન નૌયાનં કૃત્વા સુદૃષ્ટં સુકૃતં તત્ર સમાભિરૂહ્ય બિલ્વકાષ્ઠકમયં વાહનં તેનૈવ તાં નૌ અનુસાધકેનૈવ વ્યક્તેન નિપુણતરેણ વાહયે ગઙ્ગામહાનદીમપરિત્યજ્ય બાહયેત્ સમન્તાત્ । તિર્યગ્ દીર્ઘં વા । અતો ઽન્યતરં મન્ત્રં ગૃહીત્વા મૂલમન્ત્રષડક્ષરસકૃત્ અષ્ટાક્ષર એકાક્ષરં વા ક્રોધદૂતીદૂત અપરા વા અન્યતરં વા મન્ત્રં ગૃહીત્વા જ્યેષ્ઠં પટં તત્રૈવ અશ્ચાન્મુખં પ્રતિષ્ઠાપ્ય આત્મનશ્ચ પૂર્વામુખં પ્રથમતઃ પશ્ચાદ્ યથેષ્ટં ભવતિ ક્ષીરયાવકફલાહારો વા ઉદકકન્દમૂલફલાહારો વા મૌની ત્રિઃ કાલસ્નાયી ત્રિચેલપરિવર્તી શુક્લકર્મસમાચારી સુશુક્લબુદ્ધિઃ । પ્રથમં તાવત્ પટસ્યાગ્રતઃ યથોપદિષ્ટપૂર્વદૃષ્ટવિધિઃ વિદ્યાં ષષ્ટિલક્ષાણિ જપેત્ । તતો જપાન્તે નૌર્મહાસમુદ્રાભિગામિની ભવતિ ॥
તતો સાધકેનોપકરણાનિ સઙ્ગૃહ્ય પૂર્વસ્થાપિતકાનિ કુર્યાત્ તત્રૈવ નૌયાને । તતો મહાસમુદ્રં ગચ્છતા ન ભેતવ્યમ્ । નાપિ નિવારયિતવ્યા । ન ચ શક્યન્તે નિવર્ત્તાપયિતું વર્જયિત્વા સાધકશાત્ ॥
તતો મુહૂર્તમાત્રેણૈવ મહાસમુદ્રં પ્રવિશતિ યોજનસહસ્રસ્થિતાપિ, કિં પુનઃ સ્વલ્પમધ્વાનમ્ । તત્ર પ્રવિષ્ટઃ સરિતાલયે સાધનકર્મમારભેત્ । ખદિરકાષ્ઠૈરગ્નિં પ્રજ્વાલ્ય પૂર્વકારિતાગ્નિકુણ્ડે કુમ્ભકારકારિતે વા મૃદ્ભાણ્ડે નાગકેસરકિઞ્જલ્કાહુતીનાં શ્વેતચન્દનકર્પૂરવ્યામિશ્રાણાં સ્વલ્પતરાણાં પ્રભૂતતરપ્રમાણાનાં વા ષષ્ટિલક્ષાણિ જુહુયાત્ ॥
જુહ્વતશ્ચ લઙ્કાપુરિવાસિનો રાક્ષસા બહુરૂપધારિણઃ હાહાકારં કુર્વન્તાઃ નાગપુરિભોગવતીવાસિનાશ્ચ નાગરાજાનઃ ઉત્તિષ્ઠન્તે વિવિધરૂપધારિણો ક્રૂરતરાઃ સૌમ્યતરાશ્ચ । તે નાગરાક્ષસાશ્ચ એવમાહુઃ - ઉત્તિષ્ઠતુ ભગવાનુત્તિષ્ઠતુ ભગવાનિતિ । અસ્માકં સ્વામી ભવત્ । એવં અસુરાઃ યક્ષાઃ દેવાઃ મહોરગાઃ સિદ્ધાઃ સર્વમાનુષાશ્ચ પ્રલોભયન્તિ । નોત્થાતવ્યં ( વૈદ્ય 61 ) ન ભેતવ્યં ચ । તતો વિદ્યાધરેણ મન્ત્રં જપતા વામહસ્તે તર્જન્યા તર્જયિતવ્યા । તતો વિદ્રવન્તિ ઇતશ્ચામુતશ્ચ પ્રપલાયન્તે નશ્યન્તિ ચ । તતો હોમાવસાને સા નૌતં સાધકં ગૃહીત્વા ક્ષણેનાકનિષ્ઠભવનં ગચ્છન્તિ । અપરાણ્યપિ લોકધાતું ગચ્છત્યાગચ્છતિ ચ બોધિસત્ત્વચિત્તવિદો ભવતિ પઞ્ચાભિજ્ઞઃ મહર્દ્ધિકો ભવતિ મહાનુભાવઃ । આર્યમઞ્જુશ્રિયં ચાસ્ય સતતં પશ્યતિ । સર્વનાગાઃ સર્વરાક્ષસાઃ સર્વદેવાઃ સર્વાસુરાઃ સર્વસત્ત્વા ચાસ્ય વશ્યા ભવન્તિ । આજ્ઞાકરાઃ સ્થાપયિત્વા સર્વબુદ્ધબોધિસત્ત્વ પ્રત્યેકબુદ્ધાર્યશ્રાવકાનામિહ મન્ત્રસિદ્ધાનાં ચ । તે ચાસ્ય મૈત્રાત્મકા ભવન્તિ અનુમન્તારઃ યાવત્સર્વસત્ત્વાનામધૃષ્યો ભવતિ ॥
અપરમપિ કર્મોપયિકોત્તમસાધનં ભવતિ । બિલ્વકાષ્ઠૈર્મહતા નૌયાનં કારાપયે । એકકાષ્ઠદારુસઙ્ઘાતૈર્વા મહતાવસ્થાનં ચ કુર્યાત્ । ગઙ્ગામધ્યસ્થે દ્વીપકં તત્રસ્થં નૌયાનં કુર્યા । તસ્મિંશ્ચ નૌયાને વિંશોત્તરશતં પુષ્પાણાં પ્રદીપવ્યગ્રહસ્તાનાં નૌયાનમભિરૂઢાનાં શુક્લામ્બરવસનાનાં કૃતરક્ષાણાં જ્યેષ્ઠપટપૂર્વવિધિસંસ્થાપિતકસ્યાગ્રતઃ સંસ્થાપયેત્ । તતો પટસ્ય મહતીં પૂજાં કૃત્વા નાગકેસરચૂર્ણાનાં કુઙ્કુમશ્વેતચન્દનકર્પૂરવ્યામિશ્રાણાં ખદિરાનલે આહૂતીસહસ્રાણિ ષટ્ત્રિંશ જુહુયાત્ ॥
તતો હોમાવસાને સા નૌ ક્ષણમાત્રેણ બ્રહ્મલોકં ગચ્છતિ । આગચ્છતિ ચ । યથેષ્ટં વિચરતે । આર્યમઞ્જુશ્રિયં સાક્ષાત્ પશ્યતિ । દૃષ્ટમાત્રશ્ચ ભૂમિપ્રાપ્તો ભવતિ પઞ્ચાભિજ્ઞઃ ચિરકાલજીવી મહાકલ્પસ્થાયી મહાવિદ્યાધરચક્રવર્તિરાજા ભવતિ । તે ચાસ્ય પ્રદીપધરા સિદ્ધવિદ્યાધરા ભવન્તિ । સહાયકા તૈઃ સાર્દ્ધં યથેષ્ટં વિચરતે સ્વચ્છન્દગામી ભવતિ । બુદ્ધાન્યં ભગવતાં પૂજાભિરતો ભવતિ । અન્તે ચ બુદ્ધત્વં નિયતં ભવતિ । અપરમપિ કર્મોપયિકસાધનોત્તમો ભવતિ ॥
નદીકૂલે સમુદ્રકૂલે વા હિમવન્તગિરૌ તથા ।
પર્વતે વિન્ઘ્યરાજે ઽસ્મિં સાધયેત્ કર્મમુત્તમમ્
સહ્યે મલયે ચૈવ અર્બુદે ગન્ધમાદને ।
તૃકૂટે પર્વતરાજે ઽસ્મિં શાધયેત્ કર્મમુત્તમમ્
મહાસમુદ્રે તથા શૈલે વૃક્ષાઢ્યે પુષ્પસમ્ભવે ।
એતે દેશેષુ સિધ્યન્તે મન્ત્રા વૈ જિનભાષિતા
વિવિક્તદેશે શુચૌ પ્રાન્તે ગ્રામ્યધર્મવિવર્જિતે ।
સિધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ સર્વે તથૈવ ગિરિગહ્વરે
પ્રાન્તશય્યાસને રમ્યે તથૈવ જિનવર્ણિતે ।
દુષ્ટસત્ત્વવિનિર્મુક્તે સિધ્યન્તે સર્વમન્ત્રરાટ્
ધાર્મિકે નૃપે દેશે શૌચાચારરતે જને ।
માતપિતૃભક્તે ચ દ્વિજવર્ણાવિવર્જિતે ।
દેવતા સિદ્ધિમાયાન્તિ તસ્મિં સ્થાને તુ નાન્યથા
ભાગીરથીતટે રમ્યે યુમને ચૈવ સુશોભને ।
સિન્ધુનર્મદવક્ષે ચ ચન્દ્રભાગે શુચૌ તટે
કાવેરી સરસ્વતી ચૈવ સિતા દેવમહાનદી ।
સિદ્ધિક્ષેત્રાણ્યેતાનિ ઉક્તા દશબલાત્મજૈઃ
દશબલૈઃ કથિતાઃ ક્ષેત્રાઃ ઉત્તરાપથપર્વતાઃ ।
કશ્મીરે ચીનદેશે ચ નેપાલે કાવિશે તથા
મહાચીને તુ વૈ સિદ્ધિ સિદ્ધિક્ષેત્રાણ્યશેષતઃ ।
ઉત્તરાં દિશિમાશ્રિત્ય પર્વતાઃ સરિતાશ્ચ યે
પુણ્યદેશાશ્ચ યે પ્રોક્તા યવગોધૂમભોજિનઃ ।
સત્ત્વા દયાલવો યત્ર સિદ્ધિસ્તેષુ ધ્રુવા ભવેત્
શ્રીપર્વતે મહાશૈલે દક્ષિણાપથસંજ્ઞિકે ।
શ્રીધાન્યકટકે ચૈત્યે જિનધાતુધરે ભુવિ
સિદ્ધ્યન્તે તત્ર મન્ત્રા વૈ ક્ષિપ્રઃ સર્વાર્થકર્મસુ ।
વજ્રાસને મહાચૈત્યે ધર્મચક્રે તુ શોભને
શાન્તિં ગતઃ મુનિઃ શ્રેષ્ઠો તત્રાપિઃ સિદ્ધિ દૃશ્યતે ।
દેવાવતારે મહાચૈત્યે સઙ્કશ્યે મહાપ્રાતિહારિકે
કપિલાહ્વયે મહાનગરે વરે વને લુમ્બિનિ પુઙ્ગવે ।
સિદ્ધ્યન્તે મન્ત્રરાટ્ તત્ર પ્રશસ્તજિનવર્ણિતે
ગૃધ્રકૂટે તથા શૈલે સદા સીતવને ભુવિ ।
કુસુમાહ્વયે પુરધરે રમ્યે તથા કાશીપુરી સદા
મધુરે કન્યકુબ્જે તુ ઉજ્જયની ચ પુરી ભુવિ ।
વૈશાલ્યાં તથા ચૈત્યે મિથિલાયાં ચ સદા ભુવિ
પુરીનગરમુખ્યાસ્તુ યે વાન્યે જનસમ્ભવા ।
પ્રશસ્તપુણ્યદેશે તુ સિદ્ધિસ્તેષુ વિધીયતે
એતે ચાન્યે ચ દેશા વૈ ગ્રામજનપદકર્વટા ।
પત્તના પુરવરા શ્રેષ્ઠા પુણ્યા વા સરિતાશ્રિતા
તત્ર ભિક્ષાનુવર્તી ચ જપહોમરતો ભવેત્ ।
લપને ચાભ્યવકાશે ચ શૂન્યમાયતને સદા
પૂર્વસેવાં તુ કુર્વીત મન્ત્રાણાં સર્વકર્મસુ ।
મધ્યદેશે સદા મન્ત્રી જપેન્મન્ત્રં સમન્તતઃ
જાપપ્રવૃત્તો સદાયુક્તંઃ ત્યાગાભ્યાસાત્ મન્ત્રવિત્ ।
શીલાચારસુસત્યશ્ચ સર્વભૂતહિતે રતઃ
શ્રાદ્ધો મન્ત્રચર્યાયાં પૂર્વમેવ જપે વ્રતી ।
શુચૌ દેશે સુક્ષેત્રે મ્લેચ્છતસ્કરવર્જિતે
સરીસૃપાદિષુ સર્વેષુ વર્જિતં ચ વિરિષ્યતે ।
ફલપુષ્પસમોપેતે પ્રશસ્તે નિર્મલોદકે
સર્વે મન્ત્રવિન્મન્ત્રં નાન્યદેશેષુ કીર્ત્યતે ।
દેવાલયે શ્મશાને વા એકસ્થાવરલક્ષિતે
એકલિઙ્ગે તથા પ્રાન્તે સર્વે મન્ત્રં તુ મન્ત્રવિત્ ।
આત્મરક્ષાં સખાયાં તુ કૃત્વા વૈ સ પુરશ્ચરી
મન્ત્રયુક્તો સદા મન્ત્રી સેવેન્મન્ત્રમુત્તમમ્ ।
મહારણ્યે મહાવૃક્ષે કુસુમાઢ્યે ફલોદ્ભવે
+ + + + + + + + + + + + + + પર્વતાગ્રે તુ નિમ્નગે ।
ઉદકસ્થાને શુચૌક્ષે ચ મહાસરિત્તટે વરે
સેવેત મન્ત્રં મન્ત્રજ્ઞો સ્થાનેષ્વેહ + + + + ।
પ્રાગ્દેશે ચ લૌહિત્યે મહાનદ્યે નદીશુભે
કામરૂપે તથા દેશે વર્ધમાને પુરોત્તમે ।
યત્રાસૌ નિમ્નાગા શ્લિષ્ટાતિપુણ્યાગ્રસરિદ્વરા
તસ્મિં સ્થાને સદાજાપી ભજેત સુવિગાં શુચિઃ ।
પૂર્વસેવં તુ તસ્માદ્વૈ કુર્યાત્સર્વકર્મસુ
ગઙ્ગાદ્વારે તથા નિત્યં ગઙ્ગાસાગરસઙ્ગમે ।
શુચિર્જપેત્ મન્ત્રં વૈ પ્રયોગે ચૈવ સવ્રતઃ
મહાશ્મશાનાન્યેતાનિ જાપી તત્ર સદા જપેત્ ।
વિમલોદકાનિ સરિતાનિ કૃમિભિર્વર્જિતાનિ ચ
અતએવ જપી તત્ર જપેન્મન્ત્રં સમાહિતઃ ।
ન પુણ્યં તત્ર વૈ કિઞ્ચિદ્ દૃશ્યતે લોકચેષ્ટિતમ્
કિન્તુ મન્ત્રાપદેશેન કિઞ્ચિત્કાલં વસેત વૈ ।
અન્યત્ર વા તતો ગચ્છે સમયે સોમગ્રહે ત્રવત્
સમયપ્રાપ્તો વસત્તત્ર કિઞ્ચિત્કાલં તુ નાન્યથા ।
અન્યત્ર વા તતો ક્ષિપ્રં ગચ્છે શક્તા તુ મન્ત્રવિત્
સુગતધ્યુષિતચૈત્યેષુ ભૂતલેષુ સદા વસેત્ ।
લોકતીર્થાનિ સર્વાણિ કુદૃષ્ટિપતિતાનિ ચ
અન્યાનિ તીર્થસ્થાનાનિ મન્ત્રવિદ્ વર્જયે સદા ।
ન વસેત્ તત્ર મન્ત્રજ્ઞો કુહેતુગતિમુદ્ભવામ્
આક્રાન્તં જિનવરૈર્યસ્તુ ભૂતલં પ્રત્યેકખડ્ગિભિઃ ।
બોધિસત્ત્વૈર્મહાસત્ત્વૈઃ શ્રાવકૈર્જિનવરાત્મજૈઃ
તાનિ સર્વાણિ દેશાનિ સેવેન્મન્ત્રવિન્મન્ત્રજાપી ।
પૂર્વમેવં પ્રયત્નેન તસ્મિં સ્થાને સદાચરે
વિધિદૃષ્ટેન મન્ત્રજ્ઞો જપેન્મન્ત્રં પુનઃ પુનઃ ।
પાપં હ્યશેષં નાશયતિ જપહોમૈશ્ચ દેહિનામ્ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન જપેન્મન્ત્રં સુસમાહિતમિતિ
મૂળ પાઠ: Mañjuśrīmūlakalpa · Edition: M.M.T. Ganapati Shastri, 1925 (3 vols.), reprint: Delhi: Sri Satguru Publications 1989, pp. 1-722. Cf. also Aryamanjusrimulakalpa. In: Mahayanasutrasamgraha, part II, ed. by P.L. Vaidya, Darbhanga 1964 (Buddhist Sanskrit Texts, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0