માનવગૃહ્યસૂત્ર · અધ્યાય 2.2

ઇતિ દ્વિતીયપુરુષે પ્રથમઃ ખણ્ડઃ ॥1॥
દ્વિતીયઃ ખણ્ડઃ
પ્રાગુદઞ્ચં લક્ષણમુદ્ધત્યાવોક્ષ્ય સ્થણ્ડિલં ગોમયેનોપલિપ્યમણ્ડલં ચતુરસ્રંવાગ્નિં નિર્મથ્યાભિમુખં પ્રણયેત્

દર્ભાણાં પવિત્રે મન્ત્રવદુત્પાદ્યાગ્નેયં સ્થાલીપાકં શ્રપયતિ

પવિત્રાન્તર્હિતે ઽપ આનીય તણ્ડુલાનોપ્ય મેક્ષણેન પ્રદક્ષિણં પર્યાયુવઞ્જીવ તણ્ડુલં શ્રપયતિ

ઘૃતેનાનુત્પૂતેન નવનીતેન વોત્પૂતેન શૃતમભિધાર્યોત્તરત ઉદ્વાસયતિ

ઇમં સ્તોમમર્હત ઇત્યગ્નિં પરિસમુહ્ય પર્યુક્ષ્ય પરિસ્તીર્ય પશ્ચાદગ્નેરેકવદ્દર્હિસ્તૃણાતિ

ઉદક્પ્રાક્તૂલાન્દર્ભાન્પ્રકૃષ્ય દક્ષિણાં સ્તથોત્તરાનગ્રેણાગ્નિં દક્ષિણૈરુત્તરાનવસ્તૃણાતિ

દક્ષિણતોગ્નેર્બ્રાહ્મણે સંસ્તૃણાત્યપરં યજમાનાય પશ્ચાર્દ્ધે પત્ન્યૈ

ઉત્તરતઃ સંસ્તીર્ણે પવિત્રે સ્રુક્સ્રુવાવાજ્યસ્થાલીં પ્રક્ષાલ્ય સંસ્તીર્ણે દ્વે દ્વે પ્રયુનક્તિ

તૂષ્ણીં દક્ષિણત આજ્યં નિરૂપ્ય મન્ત્રવત્પર્યગ્નિં કૃત્વા તૂષ્ણીં સ્રુક્સ્રુવૌ સંમૃજ્યાદબ્ધેન ત્વા ચક્ષુષાવેક્ષ ઇતિ પત્ન્યાજ્યામવેક્ષતે

તૂષ્ણીમધિશ્રિત્યોપાધિશ્રિત્ય પશ્ચાદગ્નેરુપસાદ્ય મન્ત્રવદુત્પૂયાવેક્ષતે

તેજોસીત્યાજ્યં યજમાનો ઽવેક્ષતે

આજ્યસ્થાલ્યાં સ્રુવં નિધાયાગ્રેણ સ્થાલીપાકમન્વાયાતયત્યપરેણ મેક્ષણમ્

તૂષ્ણીં પ્રાઞ્ચમિધ્મમુપસમાધાય બ્રહ્માણમામન્ત્ર્ય ઓં જુહુધીત્યુક્તે દક્ષિણેન હસ્તેનાન્તરેણ જાનુની પ્રાઙાસીન આધારૌ જુહોતિ પ્રાજાપત્યમુત્તરાર્ધે પ્રાઞ્ચં મનસા ઐન્દ્રં દક્ષિણાર્દ્ધે પ્રાઞ્ચમેવ

અથાજ્યભાગૌ જુહોત્યાગ્નેયમુત્તરાર્દ્ધે સૌમ્યં દક્ષિણાર્દ્ધે સમાવનક્ષ્ણૌ

યુક્તો વહ યદાકૂતમિતિ દ્વાભ્યામગ્નિં યોજયિત્વા નક્ષત્રમિષ્ટ્વા નક્ષત્રદેવતાં યજેત્તિથિં તિથિદેવતામૃતમૃતુદેવતાં ચ

ઉપસ્તીર્યાપ ઉપસ્પૃશ્ય મેક્ષણેન સ્થાલીપાકસ્યાવદ્યતિ મધ્યાત્ પૂર્વાર્દ્ધાદ્ દ્વિતીયં પશ્ચાર્દ્ધાત્તૃતીયં યદિ પઞ્ચાવદાનસ્ય

અવત્તમભિધાર્ય સ્થાલીપાકં પ્રત્યભિધારયતિ

અગ્નયે સ્વાહેતિ મધ્યે જુહોતિ

યો દેવાનામસીતિ રૌદ્રસ્ય

જયાન્હુત્વાજાયસ્ય સ્વિષ્ટકૃતે સમવદ્યત્યુત્તરાર્દ્ધાત્સકૃદ્ દ્વિમાત્રમ્ ।
દ્વિર્વા યદિ પઞ્ચાવદાનસ્ય

અવત્તં દ્વિરભિધાર્ય નાત ઉર્ધ્વંસ્થાલીપાકં પ્રત્યભિધારયતિ

અગ્નયે સ્વિષ્ટકૃતે સ્વાહેત્યસંસક્તમુત્તરાર્દ્ધપૂર્વાર્દ્ધે જુહોતિ

મેક્ષણં દર્ભાંશ્ચાધાયાનુમતિભ્યાંવ્યાહૃતિભિશ્ચ ત્વં નો અગ્ને, સ ત્વં નો અગ્ને
અયાશ્ચાગ્ને ઽસીત્યેતાભિર્જુહુયાત્

વિ તે મુઞ્ચામિ રશનાં વિ રશ્મીનીતિ ચ દુત્વા પવિત્રે ઽનુ પ્રહૃત્યાજ્યેનાભિજુહોતિ

એધો ઽસ્યેધીષીમહીતિ સમિધમાદધાતિ સમિદસિ સમેધિષીમહીતિ દ્વિતીયામ્

અપો અદ્યાન્વચારિષમિત્યુપતિષ્ઠતે

આપોહિષ્ઠીયાભિર્માર્જયેત્

પૂર્ણપાત્રં દક્ષિણા

બર્હિનુપ્રહરતિ

એતેન સ્થાલીપાકેન સ્થાલીપાકાઃ સર્વે વ્યાખ્યાતાઃ