મૈત્રેયવ્યાકરણ · શ્લોક 51-70

યૂપસ્ય તસ્ય મૈત્રેયો દૃષ્ટ્વા ચૈતામ્ અનિત્યતામ્
કૃત્સ્નં વિચિન્ત્ય સંસારં પ્રવ્રજ્યાં રોચયિષ્યતિ ॥

યત્વ્ અહં પ્રવ્રજિત્વેહ સ્પૃશેયમ્ અમૃતં પદમ્
વિમોચયેયં જનતાં વ્યાધિમૃત્યુજરાભયાત્ ॥

અશીતિભિઃ સહસ્રૈઃ સ ચતુર્ભિશ્ ચ પુરસ્કૃતઃ
નિષ્ક્રમિષ્યતિ મૈત્રેયઃ પ્રવ્રજ્યામ્ અગ્રપુદ્ગલઃ ॥

નાગવૃક્ષસ્ તદા તસ્ય બોધિવૃક્ષો ભવિષ્યતિ
પઞ્ચાશદ્યોજનાન્ય્ અસ્ય શાખા ઊર્ધ્વં સમુચ્છ્રિતાઃ ॥

નિષદ્ય તસ્ય ચાધસ્તાન્ મૈત્રેયો પુરુષોત્તમઃ
અનુત્તરાં શિવાં બોધિં સમવાપ્સ્યતિ નાયકઃ ॥

યસ્યામ્ એવ ચ રાત્રૌ સ પ્રવ્રજ્યાં નિષ્ક્રમિષ્યતિ
તસ્યામ્ એવ ચ રાત્રૌ હિ પરાં બોધિમ્ અવાપ્સ્યતિ ॥

અષ્ટાઙ્ગોપેતયા વાચા તતઃ સ પુરુષોત્તમઃ
દેશયિષ્યતિ સદ્ધર્મં સર્વદુઃખાપહં શિવમ્ ॥

પ્રસન્નાં જનતાં દૃષ્ટ્વા સત્યાનિ કથયિષ્યતિ
દુઃખં દુઃખસમુત્પાદં દુઃખસ્ય સમતિક્રમમ્ ॥

આર્યં ચાષ્ટાઙ્ગિકં માર્ગં ક્ષેમં નિર્વાણગામિનમ્
તં ચાપિ ધર્મં સંશ્રુત્ય પ્રતિપત્સ્યન્તિ શાસને ॥

ઉદ્યાને પુષ્પસંચ્છન્ને સન્નિપાતો ભવિષ્યતિ
પૂર્ણં ચ યોજનશતં પર્ષત્ તસ્ય ભવિષ્યતિ ॥

શ્રુત્વા નરપતિ રાજા શઙ્ખો નામ મહાયશાઃ
દત્ત્વા દાનમ્ અસંખ્યેયં પ્રવ્રજ્યાં નિષ્ક્રમિષ્યતિ ॥

અશીતિભિશ્ ચતુર્ભિશ્ ચ સહસ્રૈઃ પરિવારિતઃ
નરાધિપો વિનિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપયાસ્યતિ ॥

અનેનૈવ પ્રમાણેન માનવાનાં પુરસ્કૃતઃ
મૈત્રેયસ્ય પિતા તત્ર પ્રવ્રજ્યામ્ નિષ્ક્રમિષ્યતિ ॥

તતો ગૃહપતિસ્ તત્ર સુધનો નામ વિશ્રુતઃ
પ્રવ્રજિષ્યતિ શુદ્ધાત્મા મૈત્રેયસ્યાનુશસને ॥

સ્ત્રીરત્નમ્ અથ શઙ્ખસ્ય વિશાખા નામ વિશ્રુતા
અશીતિભિશ્ ચતુર્ભિશ્ ચ સહસ્રૈઃ સંપુરસ્કૃતા
નારીણાં અભિનિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજ્યામ્ રોચયિષ્યતિ ॥

પ્રાણિનઃ તત્ર સમયે સહસ્રાણિ શતાનિ ચ
પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપયાસ્યન્તિ મૈત્રેયસ્યાનુશાસને ॥

સુપુષ્પિતે ઽસ્મિન્ ઉદ્યાને સન્નિપાતો ભવિષ્યતિ
સમન્તતો યોજનશતં પર્ષત્ તસ્ય ભવિષ્યતિ ॥

તતઃ કારુણિકઃ શાસ્તા મૈત્રેયઃ પુરુષોત્તમઃ
સમિતિં વ્યવલોક્યાથ ઇદમ્ અર્થં પ્રવક્ષ્યતિ ॥

સર્વે તે શાક્યસિંહેન ગુણિશ્રેષ્ઠેન ત્રાયિના
અર્થતો લોકનાથેન દૃષ્ટ્વા સદ્ધર્મધાતુના
રોપિતા મોક્ષમાર્ગેણ વિક્ષિપ્તા મમ શાસને ॥

છત્ત્રધ્વજપતાકાભિર્ ગન્ધમાલ્યવિલેપનૈઃ
કૃત્વા સ્તૂપેષુ સત્કારમ્ આગતા હિ મમાન્તિકમ્ ॥