મૈત્રેયવ્યાકરણ · શ્લોક 47-66

સ ચ યૌવનસંપ્રાપ્તો મૈત્રેયો હ્ય્ અગ્રપુદ્ગલઃ
ચિન્તયિષ્યતિ ધર્માત્મા દુઃખિતાહ્ ખલ્વ્ ઇમાઃ પ્રજાઃ ॥

બ્રહ્મસ્વરો મહાઘોષો હેમવર્ણો મહાદ્યુતિઃ
વિશાલવક્ષાઃ પીનાઙ્ગઃ પદ્મપત્ત્રનિભેક્ષણઃ ॥

સમુચ્છ્રયેણ હસ્તાશીતિસ્ તસ્ય કાયો ભવિષ્યતિ
વિસ્તારં વિંશહસ્તાનિ તતો ઽર્ધમ્ મુખમણ્ડલમ્ ॥

અશીતિભિશ્ ચતુર્ભિશ્ ચ સહસ્રૈઃ સ પુરસ્કૃતઃ
માણવાનાં ચ મૈત્રેયો મંત્રાન્ અધ્યાપયિષ્યતિ ॥

તતઃ શઙ્ખો મહારાજો યૂપમ્ ઉચ્છ્રાપયિષ્યતિ
ષોડશવ્યામવિસ્તારમ્ ઊર્ધ્વં વ્યામસહસ્રકમ્ ॥

સ તં યૂપં નરપતિર્ નાનારત્નવિભૂષિતમ્
પ્રદાસ્યતિ દ્વિજાતિભ્યો યજ્ઞં કૃત્વા પુરસ્સરમ્
સપ્તરત્નમયં યૂપં બ્રાહ્મણેભ્યઃ પ્રદાસ્યતિ ॥

તં ચ રત્નમયં યૂપં દત્તમાત્રં મનોરમમ્
બ્રાહ્મણાનાં સહસ્રાણિ વિકરિષ્યન્તિ તત્ક્ષણાત્ ॥

તસ્ય યૂપસ્ય મૈત્રેયો દૃષ્ટ્વા ચૈનામ્ અનિત્યતામ્
કૃત્સ્નં વિચિન્ત્ય સંસારં પ્રવ્રજ્યાં રોચયિષ્યતિ ॥

યત્રાહં પ્રવ્રજિત્વેહ સ્પૃશેયમ્ અમૃતં પદમ્
વિમોચયેયં જનતાં વ્યાધિમૃત્યુજરાભયાત્ ॥

અશીતિભિશ્ ચતુર્ભિશ્ ચ સહસ્રૈઃ સ પુરસ્કૃતઃ
નિષ્ક્રમિષ્યતિ મૈત્રેયઃ પ્રવ્રજ્યામ્ અગ્રપુદ્ગલઃ ॥

નાગવૃક્ષસ્ તદા તસ્ય બોધિવૃક્ષો ભવિષ્યતિ
પઞ્ચાશદ્યોજનાસ્ તસ્ય ઊર્ધ્વં શાખાઃ સમુદ્ગતાઃ
ષટ્ક્રોશવિટપાણ્ય્ અસ્ય વિવૃતાનિ સમન્તતઃ ॥

તસ્ય મૂલે નિષણ્ણો ઽસૌ મૈત્રેયો દ્વિપદોત્તમઃ
અનુત્તરાં ચ સંબોધિં પ્રાપ્સ્યતિ નાત્ર સંશયઃ ॥

અષ્ટાઙ્ગોપેતયા વાચા તતઃ સ મુનિસત્તમઃ
દેશયિષ્યતિ સદ્ધર્મં સર્વદુઃખાપહં શિવમ્ ॥

દુઃખં દુઃખસમુત્પાદં દુઃખસ્ય સમતિક્રમમ્
આર્યં ચાષ્ટાઙ્ગિકં માર્ગં ક્ષેમં નિર્વાણગામિનમ્ ॥

પ્રસન્નાન્ જનતાં દૃષ્ટ્વા સત્યાનિ કથયિષ્યતિ
તં ચાસ્ય ધર્મં સંશ્રુત્ય પ્રતિપદ્યન્તિ શાસને ॥

સુપુષ્પિતે ચ ઉદ્યાને સન્નિપાતો ભવિષ્યતિ
પૂર્ણં ચ યોજનં શતં પર્ષત્ તસ્ય ભવિષ્યતિ ॥

તતઃ શ્રુત્વા નરપતિઃ શઙ્ખો રાજા મહાયશાઃ
દત્ત્વા દાનમ્ અસંખ્યેયં પ્રવ્રજ્યાં રોચયિષ્યતિ ॥

અશીતિભિશ્ ચતુર્ભિશ્ ચ સહસ્રૈઃ સ પુરસ્કૃતઃ
નરાધિપો વિનિષ્ક્રમ્ય પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપયાસ્યતિ ॥

તેનૈવ ચ પ્રમાણેન માનવાનાં પુરસ્કૃતઃ
મૈત્રેયસ્ય પિતા ચૈવ પ્રવ્રજ્યામ્ ઉપયાસ્યતિ ॥

તતો ગૃહપતિઃ x x સુધનો નામ વિશ્રુતઃ
પ્રવ્રજિષ્યતિ ધર્માત્મા સહસ્રૈઃ પરિવારિતઃ ॥