કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 4.9

પ્રવર્ગ્યઃ
4.9.1 અનુવાકઃ

યુઞ્જતે મન ઉત યુઞ્જતે ધિયો વિપ્રા વિપ્રસ્ય બૃહતો વિપશ્ચિતઃ ।
વિ હોત્રા દધે વયુનાવિદેકા ઇન્મહી દેવસ્ય સવિતુઃ પરિષ્ટુતિઃ ॥
દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં આદદે ॥
અભ્રિરસિ નારિરસિ ॥
ઉત્તિષ્ઠ બ્રહ્મણસ્પતે દેવયન્તસ્ત્વેમહે ।
ઉપ પ્રયન્તુ મરુતઃ સુદાનવા ઇન્દ્ર પ્રાશૂર્ભવા સચા ॥
પ્રૈતુ બ્રહ્મણસ્પતિઃ પ્ર દેવ્યેતુ સૂનૃતા ।
અછા વીરં નર્યં પઙ્ક્તિરાધસં દેવા યજ્ઞં નયન્તુ નઃ ॥
દેવી દ્યાવાપૃથિવી અનુ મેઽમંસાથાં, ઋધ્યાસમદ્ય મખસ્ય શિરઃ ॥ મખાય ત્વા ॥
મખસ્ય ત્વા શીર્ષ્ણે, દેવીર્વમ્રીરસ્ય ભુવનસ્ય પ્રથમજા ઋતાવરી , રૃધ્યાસમદ્ય મખસ્ય શિરઃ ॥ મખાય ત્વા ॥ મખસ્ય ત્વા શીર્ષ્ણે ॥ ઇયત્યગ્ર આસીત્ , અતો દેવી , ઋધ્યાસમદ્ય મખસ્ય શિરઃ ॥ મખાય ત્વા ॥ મખસ્ય ત્વા શીર્ષ્ણે ॥
ઇન્દ્રસ્યૌજોઽસિ પ્રજાપતે રેતઃ ॥ ઋધ્યાસમદ્ય મખસ્ય શિરઃ ॥ મખાય ત્વા ॥
મખસ્ય ત્વા શીર્ષ્ણે ॥ મધુ ત્વા મધુલા કૃણોતુ ॥ મખસ્ય શિરોઽસિ ॥ યજ્ઞસ્ય પદે સ્થઃ ॥ ગાયત્રોઽસિ ॥ ત્રૈષ્ટુભોઽસિ ॥ જાગતોઽસિ ॥ મખસ્ય રાસ્નાસિ ॥
સૂર્યસ્ય રસા આશ્રયસ્વ ॥ વૃષ્ણો અશ્વસ્ય નિષ્પદસિ, વૃષ્ણસ્ત્વાશ્વસ્ય નિષ્પદા ધૂપયામસિ ॥ વરુણસ્ત્વા ધૃતવ્રતો ધૂપયતુ મિત્રાવરુણૌ ધ્રુવેણ ધર્મણા ॥ અદિતિષ્ટ્વા દેવી વિશ્વદેવ્યવતી પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વત્ ખનત્વવટ, દેવાનાં ત્વા પત્નીર્દેવીર્વિશ્વદેવ્યવતીઃ પૃથિવ્યાઃ સધસ્થે અઙ્ગિરસ્વદ્ દધતુ મહાવીરાન્ ॥
અર્ચિષે ત્વા શોચિષે ત્વા જ્યોતિષે ત્વા હરસે ત્વા ।
અભીમાન્મહિના દિવો મિત્રો બભૂવ સપ્રથાઃ ॥
ઉત શ્રવસ આ પૃથિવીં ॥
મિત્રસ્ય ચર્ષણીધૃતઃ શ્રવો દેવસ્ય સાનસિ ।
દ્યુમ્નં ચિત્રશ્રવસ્તમં ॥
દેવસ્ત્વા સવિતોદ્વપતુ સુપાણિઃ સ્વઙ્ગુરિઃ ।
સુબાહુરુત શક્ત્યા ॥
ઋજવે ત્વા, સાધવે ત્વા, સુક્ષિત્યૈ ત્વા ॥ ઇદમહમમુમામુષ્યાયણં તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન પર્યૂહામિ ॥ ઇદમહમમુમામુષ્યાયણં વિશા ક્ષત્રેણ પર્યૂહામિ ॥ ઇદમહમમુમામુષ્યાયણં પ્રજયા પશુભિઃ પર્યૂહામિ ॥ છૃણત્તુ ત્વા વાક્, છૃણત્તુ ત્વોર્ક્, છૃણત્તુ ત્વા હવિઃ ॥ દેવપુરશ્ચરસ, ઋધ્યાસં ત્વા ॥
4.9.2 અનુવાકઃ

નમો વાચે, નમો વાચસ્પતયે, યા ચોદિતા યા ચ નોદિતા તસ્યૈ વાચે નમો , નમા ઋષિભ્યો મન્ત્રકૃદ્ભ્યો મન્ત્રવિદ્ભ્યો મન્ત્રપતિભ્યો , મા માં ઋષયો મન્ત્રકૃતો મન્ત્રવિદઃ પ્રાદુ , ર્દૈવીં વાચં ઉદ્યાસં જુષ્ટાં દેવેભ્યઃ સ્વધાવરીં પિતૃભ્યોઽનુમતાન્મનુષ્યેભ્ય, સ્તન્મા દેવા અવન્તુ શોભાયિ, પિતરોઽનુમદન્તુ ॥ ગાયત્રીં છન્દઃ પ્રપદ્યે, ત્રિષ્ટુભં છન્દઃ પ્રપદ્યે, જગતીં છન્દઃ પ્રપદ્યે , અનુષ્ટુભં છન્દઃ પ્રપદ્યે, પઙ્ક્તિં છન્દઃ પ્રપદ્યે, છન્દાંસિ છન્દઃ પ્રપદ્યે ॥ તાનિ નોઽવન્તુ, તાનિ નઃ પાલયન્તુ, તાનિ સા ઋચ્છતુ યો અસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ ॥
બ્રહ્મન્ પ્રવર્ગ્યેણ પ્રચરિષ્યામો , હોતર્ ઘર્મમભિષ્ટુહિ , અગ્નીદ્રજનરોહિણૌ પુરોડાશાવ્ અધિશ્રય, પ્રતિપ્રસ્થાતર્વિહર, પ્રસ્તોતઃ સામાનિ ગાય ॥
યજુર્ યુક્તં સામભિર્ ઋક્તખંતા વિશ્વાભિર્ ધીભિઃ સંભૃતં દક્ષિણાભિઃ ।
પ્રતતં પારયિષ્ણું સ્તુભો વહન્તુ સુમનસ્યમાનાઃ ॥
ભૂર્ ભુવઃ સ્વર્ , દેવસ્ય સવિતુઃ પ્રસવે બૃહસ્પતિપ્રસૂતા ॥
ઓમિન્દ્રવન્તઃ પ્રચરત ॥
4.9.3 અનુવાકઃ

યમાય ત્વા ॥ મખાય ત્વા ॥ સૂર્યસ્ય હરસે ત્વા ॥ દેવસ્ત્વા સવિતા મધ્વાનક્તુ ॥
પૃથિવ્યાઃ સંપૃચસ્પાહિ ॥ અર્ચિષે ત્વા, શોચિષે ત્વા, જ્યોતિષે ત્વા, તપસે ત્વા ॥
અર્ચિરસિ, શોચિરસિ, જ્યોતિરસિ, તપોઽસિ, સૂર્યસ્ય તપસ્તપઃ ॥
સંસીદસ્વ મહં અસિ શોચસ્વ દેવવીતમઃ ।
વિ ધૂમમગ્ને અરુષં મેધ્ય સૃજ પ્રશસ્ત દર્શતમ્ ॥
અઞ્જન્તિ યં પ્રથયન્તો ન વિપ્રા વપાવન્તો નાગ્નિના તપન્તઃ ।
પિતુર્ન પુત્ર ઉપસિ પ્રેષ્ઠા આ ઘર્મો અગ્નિરમૃતો ન સાદિ ॥
અનાધૃષ્ટાસિ પુરસ્તાદગ્નેરાધિપત્યા, આયુર્મે દાઃ, પુત્રવતી દક્ષિણત, ઇન્દ્રસ્યાધિપત્યે, પ્રજાં મે દાઃ ॥ સુષદા પશ્ચાત્, સવિતુર્ આધિપત્યે, ચક્ષુર્મે દાઃ ॥ આશ્રુતિરુત્તરતો, મિત્રાવરુણયોરાધિપત્યે, શ્રોત્રં મે દાઃ ॥ વિધૃતિરુપરિષ્ટાદ્ , બૃહસ્પતેરાધિપત્યે વાચં મે દાઃ ॥ બ્રહ્મ મે દાઃ, ક્ષત્રં મે દાઃ , પયો મે દાઃ ॥
મનોરશ્વાસિ ભૂરિપુત્રા સૂપસદના, વિશ્વાભ્યો મા દંષ્ટ્રાભ્યો પાહિ ॥
4.9.4 અનુવાકઃ

ચિદસિ ॥ સ્વાહા મરુદ્ભ્યઃ પરિશ્રયસ્વ ॥ માસિ ॥ પ્રમાસિ ॥ પ્રતિમાસિ ॥ વિમાસિ ॥ સંમાસિ ॥ ઉન્માસિ ॥ અન્તરિક્ષસ્યાન્તર્ધિરસિ ॥ દિવઃ સંપૃચસ્પાહિ ॥
અર્હન્ બિભર્ષિ સાયકાનિ ધન્વા ।
અર્હન્ નિષ્કં યજતં વિશ્વરૂપં ।
અર્હન્નિદં દયસે વિશ્વમા ધન્વા ।
ઓજીયો રુદ્રસ્તદસ્તિ ॥
ગાયત્રોઽસિ ॥ ત્રૈષ્ટુભોઽસિ ॥ જાગતમસિ ॥ મધુ । મધુ । મધુ ॥ રુચિતો ઘર્મઃ ॥
4.9.5 અનુવાકઃ

દશ પ્રાચીર્દશ ભાસિ દક્ષિણા , દશ પ્રતીચીર્દશ ભાસ્ય્ ઉદીચી , ર્દશોર્ધ્વા ભાસિ સુમનસ્યમાનઃ ॥ સા નઃ પ્રજાં પશૂન્ પાહ્યરણીયમાનઃ ॥ અગ્નિષ્ટ્વા વસુભિઃ પુરસ્તાદ્ રોચયતુ, સ મા રુચિતો રોચય ॥ પિતરસ્ત્વા યમરાજાનઃ પિતૃભિર્દક્ષિણતો રોચયન્તુ, સ મા રુચિતો રોચય ॥ સવિતા ત્વાદિત્યૈઃ પશ્ચાદ્ રોચયતુ, સ મા રુચિતો રોચય ॥ મિત્રાવરુણૌ ત્વોત્તરતો મરુદ્ભી રોચયેતામ્ , સ મા રુચિતો રોચય ॥ બૃહસ્પતિષ્ટ્વા વિશ્વૈર્દેવૈરુપરિષ્ટાદ્ રોચયતુ, સ મા રુચિતો રોચય ॥ દેવ ઘર્મ રુચિતસ્ત્વં દેવેષ્વા, સુરુચિતં માં દેવમનુષ્યેષુ કુરુ, રુચં મયિ ધેહિ, રુચિરસિ, રુચોઽસિ, સ યથા ત્વં રુચ્યા રોચસ એવમહં રુચ્યા રોચિષીય, તવેવ મે રોચમાનસ્ય રોચો ભૂયાસુ , ર્ધ્રાજિરસિ, ધ્રાજોઽસિ, સ યથા ત્વં ધ્રાજ્યા ધ્રાજસ એવમહં ધ્રાજ્યા ધ્રાજિષીય, તવેવ મે ધ્રાજમાનસ્ય ધ્રાજો ભૂયાસુ , ર્ભ્રાજિરસિ, ભ્રાજોઽસિ, સ યથા ત્વં ભ્રાજ્યા ભ્રાજસ એવમહં ભ્રાજ્યા ભ્રાજિષીય, તવેવ મે ભ્રાજમાનસ્ય ભ્રાજો ભૂયાસુઃ ॥
4.9.6 અનુવાકઃ

અપશ્યં ગોપામનિપદ્યમાનં આ ચ પરા ચ પથિભિશ્ચરન્તમ્ ।
સ સધ્રીચીઃ સ વિષૂચીર્વસાના આવરીવર્તિ ભુવનેષ્વન્તઃ ॥
ગર્ભો દેવાનાં જનિતા મતીનાં મતિઃ કવીનાં પતિઃ પ્રજાનાં ધર્તા ક્ષત્રસ્ય ॥ સં દેવો દેવેન સવિત્રા યજત્ર સં સૂર્યેણ રોચતે ॥ હૃદે ત્વા, મનસે ત્વા, દિવે ત્વા, સૂર્યાય ત્વા ॥ ઊર્ધ્વમિમમધ્વરં દિવિ દેવેષુ હોત્રા યચ્છ ॥ ધર્તા દિવો રજસો વિભાતિ ધર્તા, પૃથિવ્યા ધર્તોરોરન્તરિક્ષસ્ય ધર્તા ॥ દેવો દેવાનામમર્ત્યસ્તપોજા અપ્સુ પ્રાવીઃ ॥
વિશ્વાસાં ભુવાં પતે વિશ્વસ્ય ભુવનસ્પતે વિશ્વસ્ય મનસસ્પતે વિશ્વસ્ય વચસસ્પતે વિશ્વસ્ય બ્રહ્મણસ્પતે ॥ દેવશ્રુત્ ત્વં દેવ ઘર્મ દેવાન્ પાહિ તપોજાન્ ॥
વાજમસ્મિન્ નિધેહિ દેવાયુવં ॥ મધુ માધ્વીભ્યાં , મધુ માધૂચીભ્યાં , મધુમાન્ દેવવીતયે ॥ સં અગ્નિરગ્નિનાગત, સં દેવો દેવેન સવિત્રા યજત્ર, સં સૂર્યેણારોચિષ્ટ સ્વાહા ॥ સમગ્નિસ્તપસાગત, સં દેવો દેવેન સવિત્રા યજત્ર, સં સૂર્યેણાયુક્ત , આયુર્દાસ્ત્વમસ્મભ્યં ઘર્મ વર્ચોદા અસિ, પિતાસિ પિતા નો બોધિષીમહિ ત્વા, નમસ્તે અસ્તુ, મા મા હિંસીઃ ॥ ત્વષ્ટ્રિમન્તસ્ત્વા સપેમ ॥
4.9.7 અનુવાકઃ

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં આદદે ॥ અદિત્યા રાસ્નાસિ ॥ ઇડા એહિ , અસાવેહિ, અદિતા એહિ , અસાવ્ એહિ, સરસ્વત્યેહિ , અસાવ્ એહિ ॥
યસ્તે સ્તનઃ શશયો યો મયોભૂર્ યેન વિશ્વા પુષ્યસિ વાર્યાણિ ॥
અદિત્યા ઉષ્ણીષમસિ ॥ પૂષા ત્વોપાવસીદતુ ॥ વાયુરસિ , અશ્વિભ્યાં પ્રધાપય ॥
ઘર્માય શંક્ષ્વ ॥ બૃહસ્પતિષ્વોર્પસીદતુ ॥ દાનવઃ સ્થ ॥ પ્રેરવઃ સ્થ ॥ અશ્વિભ્યાં પિન્વસ્વ ॥ સરસ્વત્યૈ પિન્વસ્વ , ઇન્દ્રાય પિન્વસ્વે , ન્દ્રાય પિન્વસ્વ ॥ ઉપ મેહિ સહોર્જો ભાગેન ॥ મધુહવિરસિ, સ્વાહા ત્વા વાતાય સૂર્યસ્ય રશ્મયે સિતા વૃષ્ટિસનયે સંજુહોમિ સ્વાહા ॥ ઇન્દ્રાશ્વિના મધુનઃ સારઘસ્ય ઘર્મં પાત વસવો યજત્રા વેટ્ ॥ ગાયત્રમસિ ॥ ત્રૈષ્ટુભમસિ ॥ જાગતાસિ ॥ દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં ત્વા પરિગૃહ્ણામિ ॥ અન્તરિક્ષેણોપયછામિ ॥ દિવિસ્પૃઙ્ મા મા હિંસીઃ ॥ અન્તરિક્ષસ્પૃઙ્ મા મા હિંસીઃ ॥ પૃથિવીસ્પૃઙ્ મા મા હિંસીઃ ॥ તેજોઽસિ, તેજોઽનુપ્રેહિ ॥
4.9.8 અનુવાકઃ

સલિલાય ત્વા વાતાય સ્વાહા , અર્ણવાય ત્વા વાતાય સ્વાહા, સિન્ધવે ત્વા વાતાય સ્વાહા, સમુદ્રાય ત્વા વાતાય સ્વાહા, શિમિદ્વતે ત્વા વાતાય સ્વાહા, કુમુદ્વતે ત્વા વાતાય સ્વાહા , અવસ્યવે ત્વા વાતાય સ્વાહા, દુવસ્યવે ત્વા વાતાય સ્વાહા , અનાધૃષ્યાય ત્વા વાતાય સ્વાહા , અપ્રતિધૃષ્યાય ત્વા વાતાય સ્વાહા , અગ્નયે ત્વા વસુમતે સ્વાહા, સોમાય ત્વા રુદ્રવતે સ્વાહા , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે સ્વાહા, યમાય ત્વા પિતૃમતેઽઙ્ગિરસ્વતે સ્વાહા ॥ સવિત્રે ત્વર્ભૂમતે વિભૂમતે વાજવતે બૃહસ્પતિવતે વિશ્વદેવ્યાવતે સ્વાહા ॥ અહઃ કેતુના જુષતામ્ , સ્વર્જ્યોતિર્જુષતાં સ્વાહા ॥ રાત્રિઃ કેતુના જુષતામ્ , સ્વર્જ્યોતિર્જુષતાં સ્વાહા ॥
4.9.9 અનુવાકઃ

દિવિ ધા ઇમં યજ્ઞં, ઇમં યજ્ઞં દિવિ ધાઃ, સ્વસ્તિ ઘર્માય, સ્વસ્તિ ઘર્મપિત્વે ॥
વિશ્વા આશા દક્ષિણસદ્વિશ્વાન્ દેવાનયાડ્ ઇહ ॥ ઓં શ્રાવય ॥ અસ્તુ શ્રૌષટ્ ॥ ઘર્મસ્ય યજ ॥ અશ્વિના ઘર્મં પિબતં હાર્દ્રાનુમ્ , અનુ માં દ્યાવાપૃથિવી અનુ મેઽમંસાતામ્, ઇહૈવ રાતયઃ સન્તિ સં યજુર્ભિઃ, સ્વાહેન્દ્રાય, સ્વાહેન્દ્રાય વટ્ ॥
સ્વાહાકૃતસ્ય ઘર્મસ્ય મધોઃ પિબતમશ્વિના, ઘર્મમપાતમશ્વિના, વહદ્દિવ્યાભિર્ ઊતિભિઃ સ્વં પેદ્રવં યથા વેટ્ ॥ ઇષે પિપીહિ ॥ ઊર્જ્જે પિપીહિ ॥ અસ્મૈ બ્રહ્મણે પિપીહિ ॥ અસ્મૈ ક્ષત્રાય પિપીહિ ॥ ઇષ ઊર્જે પિપીહિ ॥ સુભૂતાય પિપીહિ ॥
બ્રહ્મવર્ચસાય પિપીહિ ॥ અસ્યૈ વિશે મહ્યં જ્યૈષ્ઠ્યાય પિપીહિ ઘર્મોઽસિ, ઘર્મમેમિ, અસ્મે બ્રહ્માણિ ધારય ॥ ક્ષત્રં ધારય ॥ વિશં ધારય ॥ પૂષ્ણે શરસિ સ્વાહા ॥ ગ્રાવભ્યઃ સ્વાહા ॥ પ્રતિરવેભ્યઃ સ્વાહા ॥ દ્યાવાપૃથિવીભ્યાં સ્વાહા, પિતૄભ્યો ઘર્મપેભ્યઃ સ્વાહા ॥ રુદ્રાય રુદ્રહોત્રે સ્વાહા ॥ હુતં હવિર્મધુહવિરસિ , ઇન્દ્રતમેઽગ્નૌ સ્વાહા ॥ અશ્યામ તે દેવ ઘર્મ ઋભૂમતો વિભૂમતો વાજવતો બૃહસ્પતિવતો વિશ્વદેવ્યાવતઃ પિતૃમતોઽઙ્ગિરસ્વત , ઉશીમહિ ત્વા, નમસ્તે અસ્તુ, મા મા હિંસીઃ ॥ સંસાદ્યમાનાયાનુબ્રૂહિ ॥ અહ્ને સ્વાહા ॥ રાત્ર્યૈ સ્વાહા ॥
4.9.10 અનુવાકઃ

પશૂનાં જ્યોતિરસિ વિભૃતં, દેવત્રા જ્યોતિર્ ભા અસિ ॥ વનસ્પતીનામપામોષધીનાં રસો , વાજિનં ત્વા વાજિનિ અવનયામિ , ઊર્ધ્વં મનઃ સ્વર્ગ્યમ્ ॥ પયોઽસિ, પયસ્વી ભૂયાસં ॥ ઘર્મ યા તે દિવિ શુગ્ યા દિવિ યા બૃહતિ યા સ્તનયિત્નૌ યા જાગતે છન્દસીયં તે તામ્ અવયજે, તસ્યૈ તે સ્વાહા ॥ ઘર્મ યા તેઽન્તરિક્ષે શુગ્ યાન્તરિક્ષે યા વાતે યા વામદેવ્યે યા ત્રૈષ્ટુભે છન્દસીયં તે તામ્ અવયજે, તસ્યૈ તે સ્વાહા ॥ ઘર્મ યા તે પૃથિવ્યાં શુગ્ યા પૃથિવ્યાં યાગ્નૌ યા રથન્તરે યા ગાયત્રે છન્દસીયં તે તામ્ અવયજે, તસ્યૈ તે સ્વાહા ॥ પ્રસ્તોતઃ સામ ગાય ॥ અન્વદ્ય ન , ઇત્યેષા, બ્રહ્મણસ્ત્વા પરસ્પાય ક્ષત્રસ્ય તન્વસ્પાહિ ॥વિશસ્ત્વા ધર્મણા વયમનુ પરિક્રામામ સુવિતાય નવ્યસે ॥ પ્રસ્તોતઃ સામ ગાય ॥ અન્વદ્ય ન, ઇત્યેષા, પ્રાણસ્ય ત્વા પરસ્પાય ચક્ષુષસ્તન્વસ્પાહિ ॥ શ્રોત્રસ્ય ત્વા ધર્મણા વયમનુ પરિક્રામામ સુવિતાય નવ્યસે ॥ પ્રસ્તોતઃ સામ ગાય ॥ અન્વદ્ય ન, ઇત્યેષા, દિવસ્ત્વા પરસ્પાય ॥ અન્તરિક્ષસ્ય તન્વસ્પાહિ ॥ પૃથિવ્યાસ્ત્વા ધર્મણા વયમનુ પરિક્રામામ સુવિતાય નવ્યસે, ચતુઃસ્રક્તિરૃતસ્ય નાભિઃ સદો ઘર્મો વિશ્વાયુઃ શર્મ સપ્રથાઃ ॥ અપ દ્વેષો અપ હ્વરો અન્યવ્રતસ્ય સશ્ચિમ, વલ્ગુરસિ શઁયોર્ધાયાઃ ॥ શિશુર્જનધાયાઃ ॥ શં ચ વક્ષિ ॥ પરિ ચ વક્ષિ ॥ ઘર્મૈતત્તેઽન્નં એતત્ પુરીષં ॥ તેન વર્ધસ્વ ચાપ્યાયસ્વ, વર્ધિષીમહિ ચ વયમા ચ પ્યાયિષીમહિ ચ, વ્યસૌ યો અસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ ॥
4.9.11 અનુવાકઃ

રન્તિર્નામાસિ દિવ્યો ગન્ધર્વ, સ્તસ્ય તે પદ્વદ્ધવિર્ધાનં, અગ્નિરધ્યક્ષો , રુદ્રો અધિપતિ, ર્વિશ્વાવસું સોમ ગન્ધર્વમાપો દદૃશુષીસ્તદ્ ઋતેનાન્વવાયન્ , તદિન્દ્રસ્ય વૈ રુદ્રો રારહાણ આસાં પરિ સૂર્યસ્ય પરિધીઁરપોર્ણુ, વીરેભિરધિ તન્ નો ગૃણાનો રજસો વિમાનો યદ્વા ઘા સત્યં ઉત યન્ ન વિદ્મ ॥ ધિય ઇન્વાનો ધિય ઇન્ નો અવ્યાત્ ॥ સસ્નિમવિન્દચ્ચરણે નદીનામપાવૃણોદ્ દુરો અસ્મદ્રથાનાં ॥ પ્રાસાં ગન્ધર્વો અમૃતાનિ વોચત્ ॥ ઇન્દું દક્ષં પરિદદાદહીનાં ॥ વાર્ષાહરં સામ ગાય ॥ ચિદસિ સમુદ્રયોનિઃ ॥
ઇન્દુર્દક્ષઃ શ્યેન ઋતાવા હિરણ્યપક્ષઃ શકુનો ભુરણ્યુઃ ।
મહાન્ત્સધસ્થે ધ્રુવ આ નિષત્તો નમસ્તે અસ્તુ મા મા હિંસીઃ ॥
સોમપીથાનુ મેહિ ॥ ઇષ્ટાહોત્રીયં સામ ગાય॥ પુનર્ ઊર્જા સહ રય્યા , ઇત્યેકે, શ્યૈતં સામ ગાય ॥ ઉદુ ત્યં , ચિત્રમ્ , ઇત્યેકે ॥ વામદેવ્યં સામ ગાય ॥ ઇમમુ ષુ ત્વમસ્માકં સનિં ગાયત્રં નવ્યાંસં ॥ અગ્નિર્દેવેષુ પ્ર વોચ ॥ ભૂઃ સ્વાહા ॥
4.9.12 અનુવાકઃ

મા નો ઘર્મ વ્યથિતો વિવ્યધીન્મા ન આયુઃ પરમવરં માનદોનૈઃ ।
મો ષ્વત્વમસ્માન્તરાધાન્મા રુદ્રિયાસો અભિ ગુલ્બધાનઃ ॥
મા નઃ ક્રતુભિર્ હીડિષેભિરસ્મદ્દ્વિષઃ સુનીથો મા પરા દૈઃ ।
મા નો અગ્નિં નિરૃતિર્ મા ન આષ્ટાન્ મા નો દ્યાવાપૃથિવી હીડિષેથાં ॥
ઉતા નો મિત્રાવરુણા ઇહાગતં મન્મા દીધ્યાના ઉતા નઃ સખાયા ।
આદિત્યાનાં પ્રસૃતિર્હેતિરુગ્રા શરા વાષ્ટાદ્ધવિષા વાર્ણઃ ॥
વિધું દદ્રાણં સમને બહૂનાં યુવાનં સન્તં પલિતો જગાર(જગાદ) ।
દેવસ્ય પશ્ય કાવ્યં મહિત્વાદ્યા મમાર સહ્યઃ સમાનઃ ॥
જરિ ચેતીદભિશિષઃ પુરા ચકૃભ્યા આતૃદ ।
સંધાતા સંધિર્મઘવા પુરુવસુર્ નિષ્કર્તા વિહ્રુતં પુનઃ ॥
ઉદુ તિષ્ઠ સ્વધ્વર , ઊર્ધ્વ ઊ ષુ ણ , ઇત્યેકે ॥ પુનરૂર્જા સહ રય્યા , ઇત્યેકે ॥ ઉદુ ત્યં ચિત્રમ્, ઇત્યેકે ॥ ભૂઃ સ્વાહા ॥ ભુવઃ સ્વાહા ॥ સ્વઃ સ્વાહા ॥
ભૂર્ ભુવઃ સ્વઃ સ્વાહા ॥
4.9.13 અનુવાકઃ

ભૂર્ ભુવઃ સ્વ,ર્મયિ તદિન્દ્રિયં વીર્યમ્ , મયિ રાયો , મયિ રક્ષો , મયિ દક્ષો , મયિ ક્રતુ , ર્મયિ ધેહિ સુવીર્યમ્ ॥
તિસૃભિર્ ઘર્મો વિભાત્યાકૂત્યા મનસા સહ, વિરાજા જ્યોતિષા સહ, તપસા બ્રહ્મણા સહ, તસ્ય દોહમશીમહિ, તસ્ય ભક્ષમશીમહિ, તસ્ય તા ઉપહૂતા ઉપહૂતસ્ય ભક્ષયામિ ॥
4.9.14 અનુવાકઃ

ઉદસ્ય શુષ્માદ્ ભાનોર્નાવ્યા બિભર્તિ ભારં પૃથિવી ન ભૂમીઃ ॥
પ્ર શુક્રૈતુ દેવી મનીષા અસ્મત્ સુતષ્ટો રથો ન વાણીઃ ॥
4.9.15 અનુવાકઃ

ચિદસિ ॥ બૃહસ્પતિષ્ટ્વા સાદયતુ પૃથિવ્યાઃ પૃષ્ઠે, તેન ઋષિણા તેન વિધિના તેન છન્દસા તેન બ્રહ્મણા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ॥
4.9.16 અનુવાકઃ

પ્રજાપતિષ્ટ્વા સાદયતુ પૃથિવ્યાઃ પૃષ્ઠે, તેન ઋષિણા તેન વિધિના તેન છન્દસા તેન બ્રહ્મણા તયા દેવતયાઙ્ગિરસ્વદ્ ધ્રુવા સીદ ॥
4.9.17 અનુવાકઃ

ઉગ્રશ્ચ ભીમશ્ચ ધ્વાન્તશ્ચ ધનવાંશ્ચ સહસાવાંશ્ચ સહીયસઃ ॥ વિક્ષિપઃ ॥ વિજ્યે વિવ્યે વિક્ષિપેત્ ॥
4.9.18 અનુવાકઃ

સંવત્સરોઽસિ, પરિવત્સરોઽસિ , ઇદાવત્સરોઽસિ , ઉદ્વત્સરોઽસિ, વત્સરોઽસિ ॥
તસ્ય તે વસન્તઃ શિરો , ગ્રીષ્મો દક્ષિણં પક્ષમ્ , વર્ષા ઉત્તરં , શરત્ પુછમ્ ॥
હેમન્તો મધ્યમ્ , શિશિરં પ્રતિષ્ઠાનં , તસ્ય તે માસાશ્ચાર્ધમાસાશ્ચ ઋતવઃ પરિવત્સરાઃ ॥ અહોરાત્રે તે કલ્પેતામ્ , એહિ, પ્રેહિ, વીહિ, સમિહ્ય્ ઉદીચી ॥
4.9.19 અનુવાકઃ

અસૃઙ્મુખો રુધિરેણાભ્યક્તો યમસ્ય દૂતશ્ચ વાગ્ વિધાવતિ ॥
ગૃધ્રઃ સુપર્ણઃ કુણપં નિષેવતિ, યમસ્ય દૂતઃ પ્રહિત એષ એતિ, વ્યસૌ યો અસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ ॥
4.9.20 અનુવાકઃ

તચ્ચક્ષુર્દેવહિતં પુરસ્તાચ્ શુક્રમ્ ઉચ્ચરત્ ॥ પશ્યેમ શરદઃ શતં જીવેમ શરદઃ શતં ,
પ્રબ્રુવામ શરદઃ શતં, શૃણુયામ શરદઃ શતં ॥
4.9.21 અનુવાકઃ

નિધાયો વા૩ નિધાયો વા૩ નિધાયો વા

ઓં વા૩ ઓં વા૩ ઓં વા૩ એ ઐ ઓં સ્વર્ણજ્યોતિઃ ॥
4.9.22 અનુવાકઃ

બૃહદ્ભા૩ બૃહદ્ભા૩ બૃહદ્ભા૩ બૃહદ્ભા ઇમ્ બૃહદ્ભા ઇમ્ બૃહદ્ભા ઇમ્ ॥ ઇમ્ ઇમ્ ઇમ્ સ્વર્ણજ્યોતિઃ ॥
4.9.23 અનુવાકઃ

પૃથિવી સમિત્ , તામગ્નિઃ સમિન્ધે૩ં, સાગ્નિં સમિન્ધેહા, તામહં સમિન્ધે, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધતાં સ્વાહા ॥ અન્તરિક્ષં સમિત્ , તાં વાયુઃ સમિન્ધેમિ, સા વાયું સમિન્ધે એ, તામહં સમિન્ધે, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધતાં સ્વાહા ॥ દ્યૌઃ સમિત્ , તામાદિત્યઃ સમિન્ધે ઇ, સાદિત્યં સમિન્ધેદ્, તામહં સમિન્ધે, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધતાં સ્વાહા ॥ દિશઃ સમિત્ , તાં પ્રજાપતિઃ સમિન્ધે , સા પ્રજાપતિં સમિન્ધેમિ,
તામહં સમિન્ધે, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધતાં સ્વાહા ॥
4.9.24 અનુવાકઃ

અગ્ને વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ, તત્તે પ્રબ્રવીમિ, તન્મે ગોપાય, તચ્ શકેયમ્ , તેન શકેયમ્ , તેન રાધ્યાસં ॥ વાયો વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ, તત્તે પ્રબ્રવીમિ, તન્મે ગોપાય, તચ્ શકેયમ્ , તેન શકેયમ્ , તેન રાધ્યાસં ॥ સૂર્ય વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ, તત્તે પ્રબ્રવીમિ, તન્મે ગોપાય, તચ્ શકેયમ્ , તેન શકેયમ્ , તેન રાધ્યાસં ॥ વ્રતાનાં વ્રતપતે વ્રતં ચરિષ્યામિ, તત્તે પ્રબ્રવીમિ, તન્મે ગોપાય, તચ્ શકેયમ્ , તેન રાધ્યાસં ॥
4.9.25 અનુવાકઃ

પૃથિવી સમિત્ , તામગ્નિઃ સમિન્ધિષ્ટ, સાગ્નિં સમિન્ધિષ્ટ, તામહં સમિન્ધિષ્ટ, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધિષતાં સ્વાહા ॥ અન્તરિક્ષં સમિત્ , તાં વાયુઃ સમિન્ધિષ્ટ, સા વાયું સમિન્ધિષ્ટ, તામહં સમિન્ધિષ્ટ, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધિષતાં સ્વાહા ॥ દ્યૌઃ સમિત્ , તામાદિત્યઃ સમિન્ધિષ્ટ, સાદિત્યં સમિન્ધિષ્ટ, તામહં સમિન્ધિષ્ટ, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધિષતાં સ્વાહા ॥ દિશઃ સમિત્ , તાં પ્રજાપતિઃ સમિન્ધિષ્ટ, સા પ્રજાપતિં સમિન્ધિષ્ટ, તામહં સમિન્ધિષ્ટ, સા મા સમિદ્ધા સુસમિદ્ધા તેજસા બ્રહ્મવર્ચસેન સમિન્ધિષતાં સ્વાહા ॥
4.9.26 અનુવાકઃ

અગ્ને વ્રતપતે વ્રતમચાર્ષમ્ , તત્તે પ્રાવોચં , તદશકં , તેનાશકં , તેનારાત્સ્યમ્ ॥
વાયો વ્રતપતે વ્રતમચાર્ષમ્ , તત્તે પ્રાવોચં , તદશકં , તેનાશકં , તેનારાત્સ્યમ્ ॥
સૂર્ય વ્રતપતે વ્રતમચાર્ષમ્ , તત્તે પ્રાવોચં , તદશકં , તેનાશકં , તેનારાત્સ્યમ્ ॥
વ્રતાનાં વ્રતપતે વ્રતમચાર્ષમ્ , તત્તે પ્રાવોચં , તદશકં , તેનાશકં , તેનારાત્સ્યમ્ ॥
4.9.27 અનુવાકઃ

શં નો વાતોઽભિવાતુ શં નસ્તપતુ સૂર્યઃ ॥
અહાનિ શં ભવન્તુ નઃ શં રાત્રી પ્રતિધીયતામ્ ॥
પૃથિવી શાન્તિઃ, સૌષધીભિઃ શાન્તિ, રન્તરિક્ષં શાન્તિ, સ્તદ્વાયુના શાન્તિ , ર્દ્યૌઃ શાન્તિઃ, સા વૃષ્ટ્યા શાન્તિ , રાપઃ શાન્તિ , રોષધયઃ શાન્તિ , ર્વનસ્પતયઃ શાન્તિ , ર્વિશ્વે દેવાઃ શાન્તિ , ર્બ્રહ્મ શાન્તિ , ર્બ્રાહ્મણાઃ શાન્તિઃ, શાન્તિઃ સર્વશાન્તિ, સ્ત્વયાહં શાન્ત્યા સર્વશાન્ત્યા મહ્યં દ્વિપદે ચ ચતુષ્પદે ચ શાન્તિં કરોમિ, શાન્તિર્બભૂવ, શાન્તિરસિ, શાન્તિર્ નો અસ્તુ , અભયં નો અસ્તુ ॥
આપો હિ ષ્ઠા મયોભુવસ્તા ન ઊર્જે દધાતન ।
મહે રણાય ચક્ષસે ॥
યો વઃ શિવતમો રસસ્તસ્ય ભાજયતેહ નઃ ।
ઉશતીરિવ માતરઃ ॥
તસ્મા અરં ગમામ વો યસ્ય ક્ષયાય જિન્વથ ।
આપો જનયથા ચ નઃ ॥
ઈશાના વાર્યાણાં ક્ષયન્તીશ્ચર્ષણીનાં ।
અપો યાતામભેષજં તા નઃ કૃણ્વન્તુ ભેષજં ॥
કયા નશ્ચિત્ર આભુવદ્ ઊતી સદાવૃધઃ સખા ।
કયા શચિષ્ઠયા વૃતા ॥
કસ્ત્વા સત્યો મદાનાં મંહિષ્ઠો મત્સદન્ધસઃ ।
દૃઢા ચિદારુજે વસુ ॥
અભી ષુ ણઃ સખીનામવિતા જરિતૄણાં ।
શતં ભવાસ્યૂતિભિઃ ॥
ત્રાતારં ઇન્દ્રમવિતારં ઇન્દ્રં હવેહવે સુહવં શૂરમિન્દ્રમ્ ।
હુવે નુ શક્રં પુરુહૂતમિન્દ્રં સ્વસ્તિ નો મઘવા ધાત્વિન્દ્રઃ ॥
સ્વસ્તિ ના ઇન્દ્રો વૃદ્ધશ્રવાઃ સ્વસ્તિ નઃ પૂષા વિશ્વવેદાઃ ।
સ્વસ્તિ નસ્તાર્યોરોં અરિષ્ટનેમિઃ સ્વસ્તિ નો બૃહસ્પતિર્ દધાતુ ॥
યથાદિત્યા અંશુમાપ્યાયયન્તિ યથાક્ષિતિમ્ અક્ષિતયઃ પિબન્તિ ।
એવાસ્માન્ ઇન્દ્રો વરુણો બૃહસ્પતિર્ આપ્યાયયન્તુ ભુવનસ્ય ગોપાઃ ॥
ઉદ્વયં તમસસ્પરિ જ્યોતિઃ પશ્યન્તા ઉત્તરં ।
દેવં દેવત્રા સૂર્યમગન્મ જ્યોતિરુત્તમં ॥
મિત્રસ્ય વશ્ચક્ષુષા સમીક્ષામહે ॥ મિત્રસ્ય વશ્ચક્ષુષા સમીક્ષધ્વં ॥
બ્રહ્મણ ઉપસ્તરણમસિ, બ્રહ્મણે ત્વોપસ્તૃણામિ ॥
ઇતિ ખિલકાણ્ડે નવમઃ પ્રપાઠકઃ॥