કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 4.10

યાજ્યાનુવાક્યાઃ
4.10.1 અનુવાકઃ

અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનદ્ દ્રવિણસ્યુર્વિપન્યયા ।
સમિદ્ધઃ શુક્ર આહુતઃ ॥
ત્વં સોમાસિ સત્પતિસ્ત્વં રાજોત વૃત્રહા ।
ત્વં ભદ્રો અસિ ક્રતુઃ ॥
અગ્નિર્મૂર્ધા, ભુવો યજ્ઞસ્ય ॥
પિપ્રીહિ દેવં ઉશતો યવિષ્ઠ વિદ્વં ઋતૂઁર્ ઋતુપતે યજેહ ।
યે દૈવ્યા ઋત્વિજસ્તેભિરગ્ને ત્વં હોતૄણામસ્યાયજિષ્ઠઃ ॥
અગ્ને યદદ્ય વિશો અધ્વરસ્ય હોતઃ પાવકશોચે વેષ્ટ્વં હિ યજ્વા ।
ઋતા યજાસિ મહિના વિ યદ્ ભૂર્હવ્યા વહ યવિષ્ઠ યા તે અદ્ય ॥
પૃથુપાજા અમર્યોના ઘૃતનિર્ણિક્ સ્વાહુતઃ ।
અગ્નિર્યજ્ઞસ્ય હવ્યવાટ્ ॥
તં સબાધો યતસ્રુચ ઇત્થા ધિયા યજ્ઞવન્તઃ ।
આચક્રુરગ્નિમૂતયે ॥
અગ્ને રક્ષા ણો અંહસઃ પ્રતિ ષ્મ દેવ રીષતઃ ।
તપિષ્ઠૈરજરો દહ ॥
ત્વં નઃ સોમ વિશ્વતો રક્ષા રાજન્નઘાયતઃ ।
ન રિષ્યેત્ ત્વાવતઃ સખા ॥
વૈશ્વાનરો ન ઊત્યા, પૃષ્ટો દિવિ ॥
વિશ્વાનિ નો દુર્ગહા જાતવેદઃ સિન્ધું ન નાવા દુરિતાનિ પર્ષિ ।
અગ્ને અત્રિવન્ નમસા ગૃણાનોઽસ્માકં બોધ્યવિતા તનૂનાં ॥
અગ્ને ત્વં પારયા નવ્યો અસ્માન્સ્વૈગ્સ્તિભિરતિ દુર્ગાણિ વિશ્વા ।
પૂશ્ચ પૃથ્વી બહુલા ન ઉર્વી ભવા તોકાય તનયાય શં યોઃ ॥
અગ્નાવિષ્ણૂ સજોષસેમા વર્ધન્તુ વાં ગિરઃ ।
દ્યુમ્નૈર્વાજેભિરાગતં ॥
અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ ધામ પ્રિયં વાં પાથો ઘૃતસ્ય ગુહ્યાનિ નામ ।
દમેદમે સપ્ત રત્ના દધાના પ્રતિ વાં જિહ્વા ઘૃતમુચ્ચરણ્યત્ ॥
પાવકા નઃ સરસ્વતી વાજેભિર્વાજિનીવતી ।
યજ્ઞં વષ્ટુ ધિયાવસુઃ ॥
આ નો દિવો બૃહતઃ પર્વતાદા સરસ્વતી યજતા ગન્તુ યજ્ઞં ।
હવં દેવી જુજુષાણા ઘૃતાચી શગ્માં નો વાચં ઉશતી શૃણોતુ ॥
યે તે સરસ્વ ઊર્મયો મધુમન્તો ઘૃતશ્ચુતઃ ।
તેષાં તે સુમ્નમીમહે ॥
યસ્ય વ્રતં પશવો યન્તિ સર્વે યસ્ય વ્રતં ઉપતિષ્ઠન્તા આપઃ ।
યસ્ય વ્રતે પુષ્ટિપતિર્ નિવિષ્ટસ્તં સરસ્વન્તમવસે હુવેમ ॥
અગ્નિઃ પ્રત્નેન મન્મના શુમ્ભાનસ્તન્વં સ્વામ્ ।
કવિર્વિપ્રેણ વાવૃધે ॥
સોમ ગીર્ભિષ્ટ્વા વયં વર્ધયામો વચોવિદઃ ।
સુમૃડીકો ના આવિશ ॥
ત્વમગ્ને વીરવદ્યશો દેવશ્ચ સવિતા ભગઃ ।
દિતિશ્ચ દાતિ વાર્યમ્ ॥
ત્વં ભગો ના આ હિ રત્નમિષે પરિજ્મેવ ક્ષયસિ દસ્મવર્ચાઃ ।
અગ્ને મિત્રો ન બૃહત ઋતસ્યાસિ ક્ષત્તા વામસ્ય દેવ ભૂરેઃ ॥
પ્રેદ્ધો અગ્ને ॥
ઇમો અગ્ને વીતતમાનિ હવ્યાજસ્રો વક્ષિ દેવતાતિમચ્છ ।
પ્રતિ ન ઈઁ સુરભીણિ વ્યન્તુ ॥
અગ્ના આયૂંષિ પવસે , અગ્નિર્ ઋષિઃ ॥
તં હિ શસ્વન્તા ઈડતે સ્રુચા દેવં ઘૃતશ્ચુતા ।
અગ્નિં હવ્યાય વોઢવે ॥
અગ્નિમગ્નિં હવીમભિઃ સદા હવન્ત વિશ્પતિમ્ ।
હવ્યવાહં પુરુપ્રિયમ્ ॥
અગ્ને પાવક રોચિષા, સ નઃ પાવક દીદિવો , અગ્નિઃ શુચિવ્રતતમા , ઉદગ્ને શુચયસ્તવ ॥
સ હવ્યવાડ્ અમર્ત્ય ઉશિગ્ દૂતશ્ચનોહિતઃ ।
અગ્નિર્ધિયા સમૃણ્વતિ ॥
અગ્નિં સ્તોમેન બોધય સમિધાનો અમર્ત્યમ્ ।
હવ્યા દેવેષુ નો દધત્ ॥
કિમિત્તે વિષ્ણો પરિચક્ષ્યં ભૂત્ પ્ર યદ્વવક્ષે શિપિવિષ્ટો અસ્મિ ।
મા વર્પો અસ્મદપગૂહ એતદ્યદન્યરૂપઃ સમિથ બભૂથ ॥
પ્ર તત્તે અદ્ય શિપિવિષ્ટ નામાર્યઃ શઁસામિ વયુનાનિ વિદ્વાન્ ।
તં ત્વા ગૃણામિ તવસં અતવ્યાન્ ક્ષયન્તમસ્ય રજસઃ પરાકે ॥
સુત્રામાણં પૃથિવીં દ્યામનેહસં સુશર્માણં અદિતિં સુપ્રણીતિમ્ ।
દૈવીં નાવં સ્વરિત્રામનાગસં અસ્રવન્તીમારુહેમા સ્વસ્તયે ॥
મહીમ્ ઊ ષુ માતરં સુવ્રતાનાં ઋતસ્ય પત્નીમવસે હુવેમ ।
તુવિક્ષત્રામજરન્તીમુરૂચીં સુશર્માણં અદિતિં સુપ્રણીતિમ્ ॥
અગ્નીષોમા સવેદસા સહૂતી વનતં ગિરઃ ।
સં દેવત્રા બભૂવથુઃ ॥
યુવં એતાનિ દિવિ રોચનાનિ અગ્નિશ્ચ સોમ સક્રતૂ અધત્તં ।
યુવં સિન્ધૂઁરભિશસ્તેરવદ્યાદગ્નીષોમા અમુઞ્ચતં ગૃભીતાન્ ॥
4.10.2 અનુવાકઃ

અગ્ના આયાહિ વીતયે ગૃણાનો હવ્યદાતયે ।
નિ હોતા સત્સિ બર્હિષિ ॥
અગ્નિં દૂતં વૃણીમહે હોતારં વિશ્વવેદસં ।
અસ્ય યજ્ઞસ્ય સુક્રતુમ્ ॥
અગ્નિનાગ્નિઃ સમિધ્યતે કવિર્ગૃહપતિર્ યુવા ।
હવ્યવાડ્ જુહ્વાસ્યઃ ॥
અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનત્ , અગ્નિં સ્તોમેન બોધય , અગ્ના આયૂંષિ પવસે , અગ્ને તમદ્યા, આભિષ્ટે અદ્ય ॥
એભિર્નો અર્કૈર્ભવા નો અર્વાઙ્ સ્વર્ણ જ્યોતિઃ ।
અગ્ને વિશ્વેભિઃ સુમના અનીકૈઃ ॥
અધા હ્યગ્ને ॥
અગ્નેઃ સ્તોમં મનામહે સિધ્રમદ્ય દિવિસ્પૃશઃ ।
દેવસ્ય દ્રવિણસ્યવઃ ॥
અગ્ના યો મર્યો ઉ દુવો ધિયં જુજોષ ધીતિભિઃ ।
ભસન્નુ ષ પ્ર પૂર્વ્ય ઇષં વુરીતાવસે ॥
ત્વમગ્ને સપ્રથા અસિ જુષ્ટો હોતા વરેણ્યઃ ।
ત્વયા યજ્ઞં વિતન્વતે ॥
વૃષા સોમ દ્યુમં અસિ વૃષા દેવ વૃષવ્રતઃ ।
વૃષા ધર્માણિ દધિષે ॥
અગ્નિર્જાતો અરોચત ઘ્નન્ દસ્યૂન્ જ્યોતિષા તમઃ ।
અવિન્દદ્ ગા અપઃ સ્વઃ ॥
અગ્રે બૃહન્ ॥
ઇમં મે વરુણ શ્રુધી હવમદ્યા ચ મૃડય ।
ત્વામવસ્યુરાચકે ॥
તત્ ત્વા યામિ , અગ્નિનાગ્નિઃ ॥
ત્વં હ્યગ્ને અગ્નિના વિપ્રો વિપ્રેણ સન્ત્સતા ।
સખા સખ્યા સમિધ્યસે ॥
પ્ર સ મિત્ર મર્તો અસ્તુ પ્રયસ્વાન્ યસ્ત આદિત્ય શિક્ષતિ વ્રતેન ।
ન હન્યતે ન જીયતે ત્વોતો નૈનમઁહો અશ્નોત્યન્તિતો ન દૂરાત્ ॥
અનમીવાસા (અનમીમાસા) ઈડયા મદન્તો મિતજ્ઞવો વરિમન્ના પૃથિવ્યાઃ ।
આદિત્યસ્ય વ્રતં ઉપક્ષિયન્તો વયં મિત્રસ્ય સુમતૌ સ્યામ ॥
તત્ સૂર્યસ્ય દેવત્વં તન્મહિત્વં મધ્યા કર્તોર્વિતતં સંજભાર ।
યદેદયુક્ત હરિતઃ સધસ્થાદાદ્ રાત્રી વાસસ્તનુતે સિમસ્મૈ ॥
ભદ્રા અશ્વા હરિતઃ સૂર્યસ્ય ચિત્રા એતગ્વા અનુમાદ્યાસઃ ।
નમસ્યન્તો દિવ આ પૃષ્ઠમસ્થુઃ પરિ દ્યાવાપૃથિવી યન્તિ સદ્યઃ ॥
ત્વમગ્ને વ્રતપા અસિ ॥
યદ્વો વયં પ્રમિનામ વ્રતાનિ વિદુષાં દેવા અવિદુષ્ટરાસઃ ।
અગ્નિષ્ ટદ્વિશ્વમાપૃણાતિ વિદ્વાન્ યેભિર્દેવં ઋતુભિઃ કલ્પયાતિ ॥
અગ્ને નય ॥
આ દેવાનામપિ પન્થામગન્મ યચ્ શક્નવામ તદનુ પ્રવોઢુમ્ ।
અગ્નિર્વિદ્વાન્ત્સ યજાત્સેદુ હોતા સો અધ્વરાન્ત્સ ઋતૂન્ કલ્પયાતિ ॥
અગ્નિઃ શુચિવ્રતતમા , ઉદગ્ને શુચયસ્તવ , અક્રન્દદગ્નિ, ર્નક્તોષાસા॥
આયાહિ તપસા જનિષ્વાગ્ને પાવકો અર્ચિષા ।
ઉપેમાં સુષ્ટુતિં મમ ॥
આ નો યાહિ તપસા જનિષ્વાગ્ને પાવક દીદ્યત્ ।
હવ્યા દેવેષુ નો દધત્ ॥
4.10.3 અનુવાકઃ

અભિ ત્વા દેવ સવિતરીશાનં વાર્યાણાં ।
સદાવન્ ભાગં ઈમહે ॥
મહી દ્યૌઃ પૃથિવી ચ ન, સ્ત્વામગ્ને પુષ્કરાદધિ, તમુ ત્વા દધ્યઙ્ઙ્ ઋષિ, સ્તમુ ત્વા પાથ્યો વૃષા ॥
ઉત બ્રુવન્તુ જન્તવા ઉદગ્નિર્વૃત્રહાજનિ ।
ધનંજયો રણે રણે ॥
આ યં હસ્તે ન ખાદિનં શિશું જાતં ન બિભ્રતિ ।
વિશામગ્નિં સ્વધ્વરમ્ ॥
પ્ર દેવં દેવવીતયે ભરતા વસુવિત્તમં ।
આ સ્વે યોનૌ નિષીદતુ ॥
આ જાતં જાતવેદસિ પ્રિયં શિશીતાતિથિમ્ ।
સ્યોન આ ગૃહપતિમ્ ॥
અગ્નિનાગ્નિ, સ્ત્વં હ્યગ્ને અગ્નિના ॥
તં મર્જયન્ત સુક્રતું પુરોયાવાનં આજિષુ ।
સ્વેષુ ક્ષયેષુ વાજિનં ॥
યજ્ઞેન યજ્ઞમયજન્ત દેવાસ્તાનિ ધર્માણિ પ્રથમાનિ આસન્ ।
તે હ નાકં મહિમાનઃ સચન્ત યત્ર પૂર્વે સાધ્યાઃ સન્તિ દેવાઃ ॥
સમિધો અગ્ના આજ્યસ્ય વ્યન્તુ, તનૂનપાદગ્ના આજ્યસ્ય વેતુ , ઇડો અગ્ના આજ્યસ્ય વ્યન્તુ, બર્હિરગ્ના આજ્યસ્ય વેતુ, દુરો અગ્ના આજ્યસ્ય વ્યન્તુ ,
ઉષાસાનક્તાગ્ના આજ્યસ્ય વીતામ્ ,દૈવ્યા હોતારાગ્ના આજ્યસ્ય વીતામ્ , તિસ્રો દેવીરગ્ના આજ્યસ્ય વ્યન્તુ સ્વાહા , અગ્નિં સ્વાહા, સોમં સ્વાહા , અગ્નિં સ્વાહા ,
અગ્નિં હોત્રાત્ સ્વાહા, દેવા આજ્યપા જુષાણા અગ્ના આજ્યસ્ય વ્યન્તુ ॥
અગ્ને યં યજ્ઞમધ્વરં વિશ્વતઃ પરિભૂરસિ ।
સ ઇદ્દેવેષુ ગચ્છતિ ॥
ત્વં નઃ સોમ વિશ્વતો , અગ્નિર્મૂર્ધા, ભુવો યજ્ઞસ્ય ॥
સોમ યાસ્તે મયોભુવ ઊતયઃ સન્તિ દાશુષે ।
તાભિર્ નોઽવિતા ભવ ॥
યા તે ધામાનિ દિવિ યા પૃથિવ્યાં યા પર્વતેષ્વ્ ઓષધીષ્વપ્સુ ।
તેભિર્ નો વિશ્વૈઃ સુમના અહેડન્ રાજન્સોપામ પ્રતિ હવ્યા ગૃભાય ॥
તત્સવિતુર્વરેણ્યં ભર્ગો દેવસ્ય ધીમહિ ।
ધિયો યો નઃ પ્રચોદયાત્ ॥
અચિત્તી યચ્ચકૃમા દૈવ્યે જને દીનૈર્દક્ષૈઃ પ્રભૂતી પુરુષત્વતા ।
દેવેષુ ચ સવિતર્માનુષેષુ ચ ત્વં નો અત્ર સુવતાદનાગસઃ ॥
પાવકા નઃ સરસ્વ, ત્યા નો દિવઃ ॥
પૂષા ગા અન્વેતુ નઃ પૂષા રક્ષત્વર્વતઃ ।
પૂષા વાજં સનોતુ નઃ ॥
શુક્રં તે અન્યદ્યજતં તે અન્યદ્વિષુરૂપે અહની દ્યૌરિવાસિ ।
વિશ્વા હિ માયા અવસિ સ્વધાવો ભદ્રા તે પૂષન્નિહ રાતિરસ્તુ ॥
ઇહેહ વઃ સ્વતવસઃ કવયઃ સૂર્યત્વચઃ ।
યજ્ઞં મરુતા આવૃણે ॥
પ્ર ચિત્રમર્કં ગૃણતે તુરાય મારુતાય સ્વતવસે ભરધ્વં ।
યે સહાઁસિ સહસા સહન્તે રેજતે અગ્ને પૃથિવી મખેભ્યઃ ॥
વિશ્વે દેવા ઋતાવૃધ ઋતુભિર્હવનશ્રુતઃ ।
જુષન્તાં યુજ્યં પયઃ ॥
વિશ્વે દેવાસો અસ્રિધા એહિમાયાસો અદ્રુહઃ ।
મેધં જુષન્ત વહ્નયઃ ॥
દ્યાવા નઃ પૃથિવી ઇમં સિધ્રમ્ અદ્ય દિવિસ્પૃશમ્ ।
યજ્ઞં દેવેષુ યચ્છતામ્ ॥
પ્ર પૂર્વજે પિતરા નવ્યસીભિર્ ગીર્ભિઃ કૃણુધ્વં સદને ઋતસ્ય ।
આ નો દ્યાવાપૃથિવી દૈવ્યેન જનેન યાતં મહિ વાં વરૂથં ॥
સ હવ્યવા, ડગ્નિં સ્તોમેન ॥
દેવં બર્હિર્વસુવને વસુધેયસ્ય વેતુ, દેવીર્ દ્વારો વસુવને વસુધેયસ્ય વ્યન્તુ, દેવી ઉષાસાનક્તા વસુવને વસુધેયસ્ય વીતામ્ , દેવી જોષ્ટ્રે વસુવને વસુધેયસ્ય વીતામ્ ,
દેવી ઊર્જાહુતી વસુવને વસુધેયસ્ય વીતામ્ , દેવા દૈવ્યા હોતારા વસુવને વસુધેયસ્ય વીતામ્ , દેવીસ્તિસ્રસ્તિસ્રો દેવીર્વસુવને વસુધેયસ્ય વ્યન્તુ, દેવો નરાશંસો વસુવને વસુધેયસ્ય વેતુ, દેવો અગ્નિઃ સ્વિષ્ટકૃત્ સુદ્રવિણા મન્દ્રઃ કવિઃ સત્યમન્માયજી હોતા હોતુર્હોતુરાયજીયાન્ અગ્ને યાન્ દેવાનયાડ્ યં અપિપ્રેર્યે તે હોત્રે અમત્સત તાં સસનુષીઁ હોત્રાં દેવંગમાં દિવિ દેવેષુ યજ્ઞમેરયેમં , સ્વિષ્ટકૃચ્ ચાગ્ને હોતાભૂર્
વસુવને વસુધેયસ્ય નમોવાકે વીહિ ॥ વાજે વાજે શં નો ભવન્તુ ॥
4.10.4 અનુવાકઃ

પ્ર દેવં દેવ્યા ધિયા ભરતા જાતવેદસં ।
હવ્યા નો વક્ષદાનુષક્ ॥
અયમુ ષ્ય પ્ર દેવયુર્ હોતા યજ્ઞાય નીયતે ।
રથો ન યોરભીવૃતો ઘૃણીવાઞ્ ચેતતિ ત્મના ॥
અયમગ્નિરુરુષ્યત્યમૃતાદિવ જન્મનઃ ।
સહસશ્ચિત્સહીયાન્ દેવો જીવાતવે કૃતઃ ॥
ઇડાયાસ્ત્વા પદે વયમ્ ॥
અગ્ને વિશ્વેભિઃ સ્વનીક દેવૈર્ ઊર્ણાવન્તં પ્રથમઃ સીદ યોનિમ્ ।
કુલાયિનં ઘૃતવન્તં સવિત્રે યજ્ઞં નય યજમાનાય સાધુ ॥
સીદ હોત, ર્નિ હોતા ॥
ત્વં દૂતસ્ત્વમુ નઃ પરસ્પાસ્ત્વં વસ્યા આ વૃષભ પ્રણેતા ।
અગ્ને તોકસ્ય નસ્તને તનૂનામપ્રયુચ્છન્ દીદ્યદ્ બોધિ ગોપાઃ ॥
અગ્નિના રયિમશ્નવત્ પોષમેવ દિવેદિવે ।
યશસં વીરવત્તમં ॥
ગયસ્ફાનો અમીવહા વસુવિત્ પુષ્ટિવર્ધનઃ ।
સુમિત્રઃ સોમ નો ભવ ॥
ઇન્દ્રાગ્ની રોચના દિવઃ પરિ વાજેષુ ભૂષથઃ ।
તદ્ વાં ચેતિ પ્ર વીર્યમ્ ॥
પ્ર ચર્ષણિભ્યઃ પૃતનાહવેષુ પ્ર પૃથિવ્યા રિરિચાથે દિવશ્ચ ।
પ્ર સિન્ધુભ્યઃ પ્ર ગિરિભ્યો મહિત્વા પ્રેન્દ્રાગ્ની વિશ્વા ભુવનાત્યન્યા ॥
મરુતો યદ્ધ વો દિવઃ સુમ્નાયન્તો હવામહે ।
આ તૂ ના ઉપગન્તન ॥
યા વઃ શર્મ શશમાનાય સન્તિ ત્રિધાતૂનિ દાશુષે યચ્છતાધિ ।
અસ્મભ્યં તાનિ મરુતો વિયન્ત રયિં નો ધત્ત વૃષણઃ સુવીરં ॥
ઇમં મે વરુણ, તત્ત્વા યામિ, કયા નઃ, કો અદ્ય, પિપ્રીહિ દેવાન્ , અગ્ને યદદ્ય , અપ્સ્વગ્ને સધિષ્ટવ ॥
અપ્સુ મે સોમો અબ્રવીદન્તર્વિશ્વાનિ ભેષજા ।
આપશ્ચ વિશ્વશંભુવઃ ॥
ઉદુત્તમં વરુણ પાશમસ્મત્ ॥
અવ તે હેડો વરુણ નમોભિરવ યજ્ઞેભિર્ ઈમહે હવિર્ભિઃ ।
ક્ષયન્ન્ અસ્મભ્યમસુર પ્રચેતા રાજન્ન્ એનાંસિ શિશ્રથઃ કૃતાનિ ॥
ત્વં નો અગ્ને વરુણસ્ય વિદ્વાન્ દેવસ્ય હેડોઽવયાસિસીષ્ઠાઃ ।
યજિષ્ઠો વહ્નિતમઃ શોશુચાનો વિશ્વા દ્વેષાંસિ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥
સ ત્વં નો અગ્નેઽઅવમો ભવોતી નેદિષ્ઠો અસ્યા ઉષસો વ્યુષ્ટૌ ।
અવ યક્ષ્વ નો વરુણં રરાણો વીહિ મૃડીકં સુહવો ન એધિ ॥
4.10.5 અનુવાકઃ

અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનત્ , ત્વં સોમાસિ સત્પતિઃ ॥
અનીકૈર્ દ્વેષો અર્દયાગ્ને વિશ્વાભિરૂતિભિઃ ।
રયિં નો ધેહિ યજ્ઞિયમ્ ॥
સૈનાનીકેન સુવિદત્રો અસ્મે યષ્ટા દેવં આયજિષ્ઠઃ સ્વસ્તિ ।
અદબ્ધો ગોપા ઉત નઃ પરસ્પા અગ્ને દ્યુમદુત રેવદ્દિદીહિ ॥
પિપ્રીહિ દેવા, ના દેવાનાં ॥
સાંતપના ઇદં હવિર્મરુતસ્તજ્જુજુષ્ટન ।
યુષ્માકોતી રિશાદસઃ ॥
યો નો મરુતો અભિ દુર્હૃણાયુસ્તિરશ્ચિત્તાનિ વસવો જિઘાંસતિ ।
દ્રુહઃ પાશાન્ પ્રતિ સ મુચીષ્ટ તપિષ્ઠેન હન્મના હન્તના તં ॥
અગ્નિઃ પ્રત્નેન મન્મના, સોમ ગીર્ભિષ્ટ્વા વયમ્ ॥
ગૃહમેધાસા આગત મરુતો માપભૂતન ।
ઇમા હવ્યા જુજુષ્ટન ॥
પ્ર બુધ્ન્યા વ ઈરતે મહાઁસિ પ્ર નામાનિ પ્રયજ્યવસ્તિરધ્વં ।
સહસ્રિયં દમ્યં ભાગમેતં ગૃહમેધીયં મરુતો જુષધ્વં ॥
પ્રેદ્ધો અગ્ન , ઇમો અગ્ને ॥
અગ્નિમીડે પુરોહિતં યજ્ઞસ્ય દેવં ઋત્વિજં ।
હોતારં રત્નધાતમં ॥
વૃષા સોમ દ્યુમં અસિ ॥
ક્રીડઁ વઃ શર્ધો મારુતમનર્વાણં રથેશુભમ્ ।
કણ્વા અભિ પ્રગાયત ॥
અત્યાસો ન યે મરુતઃ સ્વઞ્ચો યક્ષદૃશો ન શુભયન્ત મર્યાઃ ।
તે હર્યે ઃષ્ઠાઃ શિશવો ન શુભ્રા વત્સાસો ન પ્રક્રીડિનઃ પયોધાઃ ॥
તં હિ શશ્વન્તો , અગ્નિમગ્નિમ્ ॥
ઇન્દ્રાગ્ની નવતિં પુરો દાસપત્નીરધૂનુતં ।
સાકમેકેન કર્મણા ॥
શ્નથદ્વૃત્રમુત સનોતિ વાજમિન્દ્રા યો અગ્ની સહુરી સપર્યાત્ ।
ઇરજ્યન્તા વસવ્યસ્ય ભૂરેઃ સહસ્તમા સહસા વાજયન્તા ॥
તં ઇન્દ્રં વાજયામસિ ॥
યુજે રથં ગાએષણં હરિભ્યાં ઉપ બ્રહ્માણિ જુજુષાણમસ્થુઃ ।
વિબાધિષ્ટ સ્ય રોદસી મહિત્વેન્દ્રો વૃત્રાણ્યપ્રતી જઘન્વાન્ ॥
વિશ્વકર્મન્, વાચસ્પતિમ્ ॥
4.10.6 અનુવાકઃ

ઉશન્તસ્ત્વા હવામહે ॥
આ નો અગ્ને સુચેતુના રયિઁ વિશ્વાયુપોષસં ।
માર્ડીકં ધેહિ જીવસે ॥
ત્વં સોમ મહે ભગં ત્વં યૂન ઋતાયતે ।
દક્ષં દધાસિ જીવસે ॥
ત્વં સોમ પ્રચિકિતો મનીષા ત્વં રજિષ્ઠમનુ નેષિ પન્થાં ।
તવ પ્રણીતી પિતરો ન ઇન્દો દેવેષુ રત્નં અભજન્ત ધીરાઃ ॥
ત્વયા હિ નઃ પિતરઃ સોમ પૂર્વે કર્માણિ ચક્રુઃ પવમાન ધીરાઃ ।
વન્વન્નવાતઃ પરિધીઁરપોર્ણુ વીરેભિરશ્વૈર્મઘવા ભવા નઃ ॥
ત્વં સોમ પિતૃભિઃ સંવિદાનોઽનુ દ્યાવાપૃથિવી આતતન્થ ।
તસ્મૈ ત ઇન્દો હવિષા વિધેમ વયં સ્યામ પતયો રયીણાં ॥
બર્હિષદઃ પિતર ઊત્યર્વાગ્ ઇમા વો હવ્યા ચકૃમા જુષધ્વં ।
ત આગતાવસા શંતમેનાથા નઃ શં યોરરપો દધાતન ॥
ઉપહૂતાઃ પિતરઃ સોમ્યાસો બર્હિષ્યેષુ નિધિષુ પ્રિયેષુ ।
ત આગમન્તુ ત ઇહ શ્રુવન્ત્વધિબ્રુવન્તુ તેઽવન્ત્વસ્માન્ ॥
આહં પિતૄન્ત્ સુવિદત્રં અવિત્સિ નપાતં ચ વિક્રમણં ચ વિષ્ણોઃ ।
બર્હિષદઃ સ્વધયા યે સુતસ્ય ભજન્ત પિત્વસ્ત ઇહાગમિષ્ઠાઃ ॥
ઇદં પિતૃભ્યો નમો અસ્ત્વદ્ય યે પૂર્વાસો ય ઉપરાસ ઈયુઃ ।
યે પાર્થિવે રજસ્યા નિષત્તા યે વા નૂનં સુવૃજનાસુ વિક્ષુ ॥
ઉદીરતામ્ અવરા ઉત્પરાસા ઉન્મધ્યમાઃ પિતરઃ સોમ્યાસઃ ।
અસુઁ ય ઈયુરવૃકા ઋતજ્ઞાસ્તે નોઽવન્તુ પિતરો હવેષુ ॥
અગ્નિષ્વાત્તા ઋતાવૃધઃ પિતરો મૃડતા સુ નઃ ।
દીર્ઘાયુત્વાય જીવસે ॥
અગ્નિષ્વાત્તાન્ ઋતુમતો હવામહે નરાશઁસે સોમપીથં ય આશુઃ ।
તે નો વિપ્રાસઃ સુહવા મૃડન્તુ શં નો ભવન્તુ દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥
અગ્નિષ્વાત્તાઃ પિતરા એહ ગચ્છત સદઃ સદઃ સદત સુપ્રણીતયઃ ।
અત્તા હવીંષિ પ્રયતાનિ બર્હિષ્યથા રયિઁ સર્વવીરં દધાતન ॥
સ પ્રત્નથા સહસા જાયમાનઃ સદ્યઃ કાવ્યાનિ બડધત્ત વિશ્વા ।
આપશ્ચ મિત્રં ધિષણા ચ સાધન્ દેવા અગ્નિં ધારયન્ દ્રવિણોદામ્ ॥
સ પૂર્વયા નિવિદા કવ્યતાયોરિમાઃ પ્રજા અજનયન્મનૂનાં ।
વિવસ્વતા ચક્ષસા દ્યામપશ્ચ દેવા અગ્નિં ધારયન્ દ્રવિણોદામ્ ॥
યે તાતૃષુર્દેવત્રા જેહમાના હોત્રાવિદઃ સ્તોમતષ્ટાસો અર્કૈઃ ।
આગ્ને યાહિ સુવિદત્રેભિરર્વાક્ સત્યૈઃ કવ્યૈઃ પિતૃભિર્ ઘર્મસદ્ભિઃ ॥
પ્ર વાયુમછા બૃહતી મનીષા બૃહદ્રયિઁ વિશ્વવારં રથપ્રામ્ ।
દ્યુતદ્યામા નિયુતઃ પત્યમાનઃ કવિઃ કવિમિયક્ષસિ પ્રયજ્યો ॥
પ્ર યાભિર્ યાસિ દાશ્વાઁસમછા નિયુદ્ભિર્વાય ઇષ્ટયે દુરોણે ।
નિ નો રયિઁ સુભોજસં યુવસ્વ નિ વીરં ગવ્યમશ્વ્યં ચ રાધઃ ॥
ઇન્દ્રં વયં શુનાસીરમસ્મિન્ યજ્ઞે હવામહે ।
સ નઃ પર્ષદતિ દ્વિષઃ ॥
સોઽહોરાત્રૈઃ સોઽર્ધમાસૈઃ સ માસૈઃ સ ઋતુભિઃ પરિ યજ્ઞં બભૂવ ।
સંવત્સરસ્ય મહિમાનમેતં શુનાસીરમિન્દ્રમદ્યાહુવેમ ॥
સપ્ત ત્વા હરિતો રથે વહન્તિ દેવ સૂર્ય ।
શોચિઃકેશં પુરુપ્રિય ॥
તરણિર્વિશ્વદર્શતો જ્યોતિષ્કૃદસિ સૂર્ય ।
વિશ્વમાભાસિ રોચનં ॥
ઇતિ ખિલકાણ્ડે દશમઃ પ્રપાઠકઃ