કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 4.11

યાજ્યાનુવાક્યાઃ
4.11.1 અનુવાકઃ

ઇન્દ્રાગ્ની રોચના દિવઃ, પ્ર ચર્ષણિભ્યા , ઇન્દ્રાગ્ની નવતિં પુરઃ, શ્નથદ્ વૃત્રમ્ ॥
જુષ્ટો દમૂના અતિથિર્દુરોણ ઇમં નો યજ્ઞં ઉપયાહિ વિદ્વાન્ ।
વિશ્વા અગ્ને અભિયુજો વિહત્યા શત્રૂયતામ્ આભરા ભોજનાનિ ॥
અગ્ને શર્ધ મહતે સૌભગાય તવ દ્યુમ્નાનિ ઉત્તમાનિ સન્તુ ।
સં જાસ્પત્યં સુયમમાકૃણુષ્વ શત્રૂયતામભિતિષ્ઠા મહાઁસિ ॥
પ્ર વામર્ચન્ય્ એ ઉક્થિનો નીથાવિદો જરિતારઃ ।
ઇન્દ્રાગ્ની ઇષા આવૃણે ॥
ઉપો હ યદ્વિદથં વાજિનો ગુર્ ધીભિર્વિપ્રાઃ પ્રમતિમિછમાનાઃ ।
અર્વન્તો ન કાષ્ઠાં નક્ષમાણા ઇન્દ્રાગ્ની જોહુવતો નરસ્તે ॥
અગ્નિર્દદાતિ સત્પતિં સાસાહ યો યુધા નૃભિઃ ।
અગ્નિરત્યં રઘુષ્યદં જેતારં અપરાજિતં ॥
અગ્નિસ્તુવિશ્રવસ્તમં તુવિબ્રહ્માણં ઉત્તમં ।
અતૂર્તં શ્રાવયત્પતિં પુત્રં દદાતિ દાશુષે ॥
યા વાં સન્તિ પુરુસ્પૃહો નિયુતો દાશુષે નરા ।
ઇન્દ્રાગ્ની તાભિરાગતં ॥
શુચિં નુ સ્તોમં નવજાતમદ્યેન્દ્રાગ્ની વૃત્રહણા જુષેથાં ।
ઉભા હિ વાં સુહવા જોહવીમિ તા વાજં સદ્ય ઉશતે ધેષ્ઠા ॥
પૂષા ગા અન્વેતુ નઃ, શુક્રં તે અન્યત્ ॥
ક્ષેત્રસ્ય પતિના વયં હિતેનેવ જયામસિ ।
ગામશ્વં પોષયિત્વ્ના આ સ નો મૃડાતીદૃશે ॥
મધુમતીર્ ઓષધીર્ દ્યાવા આપો મધુમન્ નો ભવત્વ્ અન્તરિક્ષમ્ ।
ક્ષેત્રસ્ય પતિર્મધુમાન્ નો અસ્ત્વરિષ્યન્તો અન્વેનં ચરેમ ॥
સંસમિત્ ॥
સખાયઃ સં વઃ સમ્યઞ્ચમિષં સ્તોમં ચાગ્નયે ।
વર્ષિષ્ઠાય ક્ષિતીનાં ઊર્જો નપ્ત્રે સહસ્વતે ॥
વૈશ્વાનરો ન ઊત્યા, પૃષ્ટો દિવિ ॥
ઋતાવાનં વૈશ્વાનરમૃતસ્ય જ્યોતિષસ્પતિમ્ ।
અજસ્રં ઘર્મમ્ ઈમહે ॥
વૈશ્વાનર તવ ધામાનિ આચકે યેભિઃ સ્વર્વિદભવો વિચક્ષણ ।
જાત આપૃણો ભુવનાનિ રોદસી અગ્ને તા વિશ્વા પરિભૂરસિ ત્મના ॥
ઇડામગ્ને ॥
ત્વં નો અગ્ને સનયે ધનાનાં યશસં કારું કૃણુહિ સ્તવાનઃ ।
શકેમ કર્માપસા નવેન દેવૈર્ દ્યાવાપૃથિવી પ્રાવતં નઃ ॥
વૈશ્વાનરસ્ય સુમતૌ સ્યામ રાજા હિ કં ભુવનાનામભિશ્રીઃ ।
ઇતો જાતો વિશ્વમિદં વિચષ્ટે વૈશ્વાનરો યતતે સૂર્યેણ ॥
અસ્માકમગ્ને મઘવત્સુ ધારયાનામિ ક્ષત્રમજરં સુવીરં ।
વયં જયેમ શતિનં સહસ્રિણં વૈશ્વાનર વાજમગ્ને તવોતિભિઃ ॥
વિશ્વં વિવ્યાચ પૃથિવીવ પુષ્ટમન્યમન્યત્ પ્રતિગૃભ્ણાત્યાયત્ ।
વૈશ્વાનરસ્ય મહતો મહિમ્ના સ્યોનં અન્નં મધુમન્મે કૃણોમિ ॥
સ જાયમાનઃ પરમે વ્યોમનિ વ્રતાનિ અગ્નિર્ વ્રતપા અરક્ષત ।
વ્યન્તરિક્ષમમિમીત સુક્રતુર્વૈશ્વાનરો મહિના નાકમસ્પૃશત્ ॥
યથા હ ત્યત્ ॥
ત્રીણ્યાયૂંષિ તવ જાતવેદસ્તિસ્ર આજાનીરુષસસ્તે અગ્ને ।
તાભિર્દેવાનામવો યક્ષિ વિદ્વાનથા ભવ યજમાનાય શં યોઃ ॥
નિ અગ્નિં જાતવેદસં હોત્રવાહં યવિષ્ઠ્યમ્ ।
દધાતા દેવં ઋત્વિજં ॥
ઇડાયાસ્ત્વા પદે વયમ્ , દધિક્રાવ્ણો અકારિષં ॥
દધિક્રાવાણં બુબુધાનો અગ્નિમ્ ઉપ બ્રુવ ઉષસં સૂર્યં ગાં ।
બ્રધ્નં મંશ્ચતોર્વરુણસ્ય બભ્રું તે વિશ્વાસ્મદ્ દુરિતા યાવયન્તુ ॥
અગ્નિર્ હોતા ન્યસીદદ્યજીયાનુપસ્થે માતુઃ સુરભા ઉલોકે ।
યુવા કવિઃ પુરુનિષ્ઠ ઋતાવા ધર્તા કૃષ્ટીનાં ઉત મધ્ય ઇદ્ધઃ ॥
સાધ્વીમકર્દેવવીતિં નો અદ્ય યજ્ઞસ્ય જિહ્વામવિદામ ગુહ્યમ્ ।
સ આયુરાગાત્ સુરભિર્વસાનો ભદ્રામકર્દેવહૂતિં નો અદ્ય ॥
યચ્ ચિદ્ધિ તે ॥
મહશ્ચિદગ્ના એનસો અભીક ઊર્વાદ્દેવાનાં ઉત મર્ત્યાનાં ।
મા તે સખાયઃ સદમિદ્ રિષામ યછા તોકાય તનયાય શં યોઃ ॥
મહી દ્યૌઃ પૃથિવી ચ નઃ ॥
ઘૃતવતી ભુવનાનામભિશ્રિયોર્વી પૃથ્વી મધુદુઘે સુપેશસા ।
દ્યાવાપૃથિવી વરુણસ્ય ધર્મણા વિષ્કભિતે અજરે ભૂરિરેતસા ॥
4.11.2 અનુવાકઃ

પૃથુપાજા, સ્તં સબાધઃ ॥
ઈડે અગ્નિં વિપશ્ચિતં ગિરા યજ્ઞસ્ય સાધનં ।
શ્રુષ્ટીવાનં ધિતાવાનં ॥
અગ્ને શકેમ તે વયં યમં દેવસ્ય વાજિનઃ ।
અતિ દ્વેષાંસિ તરેમ ॥
ઉપ ત્વા રણ્વસંદૃશં પ્રયસ્વન્તઃ સહસ્કૃત ।
અગ્ને સંસૃજ્મહે ગિરઃ ॥
ઉપ છાયામિવ ઘૃણેરગન્મ શર્મ તે વયમ્ ।
અગ્ને હિરણ્યસંદૃશઃ ॥
અગ્નિર્ વૃત્રાણિ જઙ્ઘનત્ , ત્વં સોમાસિ સત્પતિ , રગ્નીષોમા યુવમેતાનિ, શ્રીણાં ઉદારઃ ॥
સોમસ્ય મા તવસં વક્ષ્યગ્ને વહ્નિં ચકર્થ વિદથે યજધ્યૈ ।
દેવં અછા દીદ્યદ્ યુઞ્જે અદ્રિઁ શમાયે અગ્ને તન્વં જુષસ્વ ॥
સોમાપૂષણા જનના રયીણાં જનના દિવો જનના પૃથિવ્યાઃ ।
જાતૌ વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય ગોપૌ દેવા અકૃણ્વન્નમૃતસ્ય નાભિમ્ ॥
ઇમૌ દેવૌ જાયમાનૌ જુષન્તેમૌ તમાંસિ ગૂહતામ્ અજુષ્ટા ।
આભ્યામિન્દ્રઃ પક્વમામાસ્વન્તઃ સોમાપૂષભ્યાં જનદુસ્રિયાસુ ॥
ઉત નો બ્રહ્મન્ હવિષ ઉક્થેષુ દેવહૂતમઃ ।
શં નઃ શોચા મરુદ્વૃધોઽગ્ને સહસ્રસાતમઃ ॥
નૂ નો રાસ્વ સહસ્રવત્ તોકવત્ પુષ્ટિમદ્વસુ ।
દ્યુમદગ્ને સુવીર્યં વર્ષિષ્ઠમનુપક્ષિતં ॥
ત્વા યુજા તવ તત્ સોમ સખ્ય ઇન્દ્રો અપો મનવે સસ્રુતસ્કઃ ।
અહન્નહિમરિણાત્સપ્ત સિન્ધૂનપાવૃણોદપિહિતેવ ખાનિ ॥
ઋદૂદરેણ સખ્યા સચેય યો મા ન રિષ્યેદ્ધર્યશ્વ પીતઃ ।
અયં યઃ સોમો ન્યધાય્યસ્મે તસ્મા ઇન્દ્રં પ્રતિરમેમ્યાયુઃ ॥
ત્વં નો અગ્ને, સ ત્વં નો અગ્ને , અગ્નિં વઃ પૂર્વ્યં ગિરા ॥
મક્ષૂ દેવવતો રથઃ શૂરો વા પૃત્સુ કાસુચિત્ ।
દેવાનાં ય ઇન્મનો યજમાના ઇયક્ષતિ અભીદયજ્વનો ભુવત્ ॥
નકિષ્ટં કર્મણા નશન્ ન પ્રયોષન્ ન યોષતિ ।
દેવાનાં ય ઇન્મનો યજમાના ઇયક્ષતિ અભીદયજ્વનો ભુવત્ ॥
અસદત્ર સુવીર્યમુત ત્યદાશ્વશ્વ્યમ્ ।
દે વાનાંય ઇન્મનો યજમાના ઇયક્ષતિ અભીદયજ્વનો ભુવત્ ॥
ઉપક્ષરન્તિ સિન્ધવો મયોભુવ ઈજાનં ચ યક્ષ્યમાણં ચ ધેનવઃ ।
પૃણન્તં ચ પપુરિં ચ શ્રવસ્યવો ઘૃતસ્ય ધારા ઉપયન્તિ વિશ્વતઃ ॥
સોમારુદ્રા યુવં એતાનિ અસ્મે વિશ્વા તનૂષુ ભેષજાનિ ધત્તં ।
અવસ્યતં મુઞ્ચતં યન્ નો અસ્તિ તનૂષુ બદ્ધં કૃતમેનો અસ્મત્ ॥
સોમારુદ્રા ધારયેથાં અસુર્યં પ્ર વાં ઇષ્ટયોઽરમશ્નુવન્તુ ।
દમેદમે સપ્ત રત્ના દધાના શં નો ભૂતં દ્વિપદે શં ચતુષ્પદે ॥
સોમારુદ્રા વિવૃહતં વિષૂચીમમીવા યા નો ગયમાવિવેશ ।
આરે બાધેથાં નિરૃતિં પરાચૈરસ્મે ભદ્રા સૌશ્રવસાનિ સન્તુ ॥
તિગ્માયુધૌ તિગ્મહેતી સુશેવૌ સોમારુદ્રા ઇહ સુ મૃડતં નઃ ।
મુમુક્તમસ્માન્ ગ્રસિતાનભીકે પ્રયચ્છતં વૃષણા શંતમાનિ ॥
અગ્નાવિષ્ણૂ સજોષસા , અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ ધામ પ્રિયં વાં ॥
અગ્નાવિષ્ણૂ મહિ તદ્ વાં મહિત્વં વીથો ઘૃતસ્ય ગુહ્યા જુષાણા ।
દમે દમે સુષ્ટુતી વાવૃધાના નુ વાં જિહ્વા ઘૃતમાચરણ્યત્ ॥
પાવકા નઃ સરસ્વતી ॥
સરસ્વત્યભિ નો નેષિ વસ્યો માપસ્ફરીઃ પયસા મા ના આધક્ ।
જુષસ્વ નઃ સખ્યા વેશ્યા ચ મા ત્વત્ ક્ષેત્રાણ્યરણ્યાનિ ગન્મ ॥
આ નો દિવઃ ॥
બૃહસ્પતે જુષસ્વ નો હવ્યાનિ વિશ્વદેવ્ય ।
રાસ્વ રત્નાનિ દાશુષે ॥
એવા પિત્રે વિશ્વદેવાય વૃષ્ણે યજ્ઞૈર્વિધેમ નમસા હવિર્ભિઃ ।
બૃહસ્પતે સુપ્રજા વીરવન્તો વયં સ્યામ પતયો રયીણાં ॥
આ નો મિત્રાવરુણા ઘૃતૈર્ગવ્યૂતિમુક્ષતં ।
મધ્વા રજાંસિ સુક્રતૂ ॥
પ્ર બાહવા સિસૃતં જીવસે ના આ નો ગવ્યૂતિમુક્ષતં ઘૃતેન ।
આ નો જને શ્રવયતં યુવાના શ્રુતં મે મિત્રાવરુણા હવેમા ॥
ઔર્વભૃગુવચ્ શુચિમપ્નવાનવદાહુવે ।
અગ્નિં સમુદ્રવાસસં ॥
આ સવં સવિતુર્ યથા ભગસ્યેવ ભુજિં હુવે ।
અગ્નિં સમુદ્રવાસસં ॥
હુવે વાતસ્વનં કવિં પર્જન્યક્રદ્યં સહઃ ।
અગ્નિં સમુદ્રવાસસં ॥
વૃષા સોમ દ્યુમં અસિ ॥
આ યે તન્વન્તિ રશ્મિભિસ્તિરઃ સમુદ્રમર્ણવં ।
મરુદ્ભિરગ્ના આગહિ ॥
આ વો યન્તૂદવાહાસો અદ્ય વૃષ્ટિઁ યે વિશ્વે મરુતો જુનન્તિ ।
અયં યો અગ્નિર્મરુતઃ સમિદ્ધ એતં જુષધ્વં કવયો યુવાનઃ ॥
યં ત્વા દેવાપિઃ શુશુચાનો અગ્ન આર્ષ્ટિષેણો મનુષ્યઃ સમીધે ।
વિશ્વેભિર્દેવૈરનુમદ્યમાનઃ પ્ર પર્જન્યમ્ ઈરયા વૃષ્ટિમન્તમ્ ॥
અગ્ને બાધસ્વ વિ મૃધો વિ દુર્ગહાપામીવાં અપ રક્ષાંસિ સેધ ।
અસ્માત્સમુદ્રાદ્ બૃહતો દિવો નોઽપાં ભૂમાનં ઉપ નઃ સૃજેહ ॥
પ્રિયા વો નામ હુવે તુરાણામા યત્ તૃપન્મરુતો વાવશાનઃ ॥
શ્રિયસે કં ભાનુભિઃ સંમિમિક્ષિરે તે રશ્મિભિસ્ત ઋક્વભિઃ સુખાદયઃ ।
તે વાશીમન્ત ઇષ્મિણો અભીરવો વિદ્રે પ્રિયસ્ય મારુતસ્ય ધામ્નઃ ॥
મરુતો યદ્ધ વો દિવઃ ॥
પ્રૈષામજ્મેષુ વિથુરેવ રેજતે ભૂમિર્ યામેષુ યદ્ધ યુઞ્જતે શુભે ।
તે ક્રીડયો ધુનયો ભ્રાજદૃષ્ટ્યઃ સ્વયં મહિત્વં પનયન્ત ધૂતયઃ ॥
4.11.3 અનુવાકઃ

કયા શુભા સવયસઃ સનીડાઃ સમાન્યા મરુતઃ સંમિમિક્ષુઃ ।
કયા મતી કુતા એતાસ એતેઽર્ચન્તિ શુષ્મં વૃષણો વસૂયા ॥
કસ્ય બ્રહ્માણિ જુજુષુર્ યુવાનઃ કો અધ્વરે મરુતા આવવર્ત ।
શ્યેનમિવ ધ્રજતો અન્તરિક્ષે કેન મહા મનસા રીરમામ ॥
કુતસ્ત્વમિન્દ્ર માહિનઃ સન્નેકો યાસિ સત્પતે કિં ત ઇત્થા ।
સંપૃચ્છસે સમરાણઃ શુભાનૈર્વોચેસ્તન્નો હરિવો યત્તે અસ્મે ॥
બ્રહ્માણિ મે મતયઃ શં સુતાસઃ શુષ્મ ઇયર્તિ પ્રભૃતો મે અદ્રિઃ ।
આશાસતે પ્રતિહર્યન્ય્તઃ ઉક્થેમા હરી વહતસ્તા નો અચ્છ ॥
અતો વયમન્તમેભિર્ યુજાનાઃ સ્વક્ષત્રેભિસ્તન્વઃ શુમ્ભમાનાઃ ।
મહોભિરેકમુપયુજ્મહે ન્વિન્દ્રઃ સ્વધામનુ હિ નો બભૂથ ॥
ક્વ સ્યા વો મરુતઃ સ્વધાસીદ્યન્મામેકં સમધત્તાહિહત્યે ।
અહં હ્યુગ્રસ્તવિષસ્તુવિષ્માન્ વિશ્વસ્ય શત્રોરનમં વધસ્નૈઃ ॥
ભૂરિ ચકર્થ યુજ્યેભિરસ્મે સમાનેભિર્ વૃષભ પૌઁસ્યેભિઃ ।
ભૂરીણિ હિ કૃણવામા શવિષ્ઠેન્દ્રઃ કૃત્વા મરુતો યદ્વશામ ॥
વધીઁ વૃત્રં મરુત ઇન્દ્રિયેણ સ્વેન ભામેન તવિષો બભૂવાન્ ।
અહમેતા મનવે વિશ્વશ્ચન્દ્રાઃ સુગા અપશ્ચકર વજ્રબાહુઃ ॥
અનુત્તમા તે મઘવન્ નકિર્ણુ ન ત્વાવં અસ્તિ દેવતા વિદાનઃ ।
ન જાયમાનો નશતે ન જાતો યાનિ કરિષ્યા કૃણુહિ પ્રવૃદ્ધ ॥
એકસ્ય ચિન્ મે વિભ્વસ્ત્વ્ ઓજો યા નુ દધૃષ્વાન્ કૃણવૈ મનીષા ॥
અહં હ્યુગ્રો મરુતો વિદાનો યાનિ ચ્યવમિન્દ્રા ઇદીશ એષામ્ ॥
અમન્દન્મા મરુતઃ સ્તોમો અત્ર યન્મે નરઃ શ્રુત્યં બ્રહ્મ ચક્ર ।
ઇન્દ્રાય વૃષ્ણે સુમખાય મહ્યં સખ્યે સખાયસ્તન્વે તનૂભિઃ ॥
એવેદેતે પ્રતિ મા રોચમાના અનેદ્યઃ શ્રવા એષો દધાનાઃ ।
સંચક્ષ્યા મરુતશ્ચન્દ્રવર્ણા અછાન્ત મે છદયાથા ચ નૂનં ॥
કો ન્વ્ અત્ર મરુતો મામહે વઃ પ્રયાતન સખીઁરછા સખાયઃ ।
મન્માનિ ચિત્રા અપિવાતયન્ત એષાં ભૂત નવેદા મ ઋતાનાં ॥
આ યદ્ દુવસ્યાદ્ દુવસે ન કારુરસ્માઁશ્ચક્રે માન્યસ્ય મેધા ।
ઓ ષૂ વર્ત મરુતો વિપ્રમછેમા બ્રહ્માણિ જરિતા વો અર્ચત્ ॥
એષ વઃ સ્તોમો મરુત ઇયં ગીર્માન્દાર્યસ્ય માન્યસ્ય કારોઃ ।
એષા યાસીષ્ટ તન્વે વયાં વિદ્યામેષં વૃજનં જીરદાનુમ્ ॥
4.11.4 અનુવાકઃ

ઇન્દ્રં વો વિશ્વતસ્પરિ હવામહે જનેભ્યઃ ।
અસ્માકમસ્તુ કેવલઃ ॥
આ તે શુષ્મો વૃષભ એતુ પશ્ચાદોત્તરાદધરાદા પુરસ્તાત્ ।
આ વિશ્વતો અભિ સમેત્વર્વાઙ્ ઇન્દ્ર દ્યુમ્નં સ્વર્વદ્ ધેહ્યસ્મે ॥
મરુતો યદ્ધ વો દિવો , યા વઃ શર્મ ॥
આ તૂ ન ઇન્દ્ર વૃત્રહન્નસ્માકમર્ધમાગહિ ।
મહાન્મહીભિરૂતિભિઃ ॥
ત્વં મહં ઇન્દ્ર તુભ્યઁ હ ક્ષા અનુ ક્ષત્રં મંહના મન્યત દ્યૌઃ ।
ત્વં વૃત્રં શવસા જઘન્વાન્ત્સૃજઃ સિન્ધૂઁરહિના જગ્રસાનાન્ ॥
મરુતો યદ્ધ વો બલં જનં અચુચ્યવીતન ।
ગિરીંરચુચ્યવીતન ॥
ઋષ્ટયો વો મરુતો અંસયોરધિ સહા ઓજો બાહ્વોર્વો બલં હિતં ।
નૃમ્ણા શીર્ષસ્વાયુધા રથેષુ નો વિશ્વા વઃ શ્રીરધિ તનૂષુ પિપિશે ॥
પુરુત્રા હિ સદૃઙ્ઙ્ અસિ વિશો વિશ્વા અનુ પ્રભુઃ ।
સમત્સુ ત્વા હવામહે ॥
સમત્સ્વ્ અગ્નિમવસે વાજયન્તો હવામહે ।
વાજેષુ ચિત્રરાધસં ॥
અગ્ને નયા , આ દેવાનાં , ત્વમગ્ને વ્રતપા અસિ, યદ્વો વયમ્ ॥
ત્વમગ્ને વ્રતભૃચ્ શુચિરગ્ને દેવં ઇહાવહ ।
ઉપ યજ્ઞં હવિશ્ચ નઃ ॥
વ્રતા નુ બિભ્રદ્ વ્રતપા અદબ્ધો યજાનો દેવો અજરઃ સુવીરઃ ।
દધદ્રત્નાનિ સુમૃડીકો અગ્ને ગોપાય નો જીવસે જાતવેદઃ ॥
શ્રેષ્ઠઁ યવિષ્ઠ ભારતાગ્ને દ્યુમન્તમાભર ।
વસો પુરુસ્પૃહં રયિમ્ ॥
તુભ્યં ભરન્તિ ક્ષિતયો યવિષ્ઠ બલિમગ્ને અન્તિતા ઓત દૂરાત્ ।
આ ભન્દિષ્ઠસ્ય સુમતિં ચિકિદ્ધિ મહત્તે અગ્ને મહિ શર્મ ભદ્રમ્ ॥
ત્વામગ્ને વાજસાતમં વિપ્રા વર્ધન્તિ સુષ્ટુતં ।
સ નો રાસ્વ સુવીર્યમ્ ॥
અયં નો અગ્નિ , રનીકૈર્ દ્વેષો અર્દય, સૈનાનીકેન , ઇદં વિષ્ણુઃ, પ્ર તદ્વિષ્ણુઃ ॥
આ વો રાજાનં અધ્વરસ્ય રુદ્રં હોતારં સત્યયજં રોદસ્યોઃ ।
અગ્નિં પુરા તનયિત્નોરચિત્તાદ્ધિરણ્યરૂપમવસે કૃણુધ્વં ॥
કદ્ધિષ્યાપુસુ વૃધસાનો અગ્ને કદ્વાતાય પ્રતવસે શુભઁયે ।
પરિજ્મને નાસત્યાય ક્ષે બ્રવઃ કદગ્ને રુદ્રાય નૃઘ્ને ॥
ઉક્ષાન્નાય વશાન્નાય ॥
વાતોપધૂત ઇષિતો વશં અનુ ત્રિષુ યદન્ના વેવિષદ્વિતિષ્ઠસે ।
આ તે યતન્તે રથ્યો યથા પૃથક્ શર્ધાઁસ્યગ્ને અજરાણિ ધક્ષતઃ ॥
4.11.5 અનુવાકઃ

કૃણુષ્વ પાજા ઇતિ પઞ્ચ ॥
સ તે જાનાતિ સુમતિં યવિષ્ઠ ય ઈવતે બ્રહ્મણે ગાતુમૈરત્ ।
વિશ્વાનિ અસ્મૈ સુદિનાનિ રાયો દ્યુમ્નાનિ અર્યો વિ દુરો અભિદ્યૌત્ ॥
સેદગ્ને અસ્તુ સુભગઃ સુદાનુર્યસ્ત્વા નિત્યેન હવિષા ય ઉક્થૈઃ ।
પિપ્રીષતિ સ્વ આયુષિ દુરોણે વિશ્વેદસ્મૈ સુદિના સાસદિષ્ટિઃ ॥
અર્ચામિ તે સુમતિં ઘોષ્યર્વાક્ સં તે વાવાતા જરતામિયં ગીઃ ।
સ્વશ્વાસ્ત્વા સુરથા મર્જયેમાસ્મે ક્ષત્રાણિ ધારયેરનુ દ્યૂન્ ॥
ઇહ ત્વા ભૂર્યાચરેદુપ ત્મન્ દોષાવસ્તર્ દીદિવાંસં અનુ દ્યૂન્ ।
ક્રીડન્તસ્ત્વા સુમનસઃ સપેમાભિ દ્યુમ્ના તોથિવાંસો જનાનાં ॥
યસ્ત્વા સ્વશ્વઃ સુહિરણ્યો અગ્ન ઉપયાતિ વસુમતા રથેન ।
તસ્ય ત્રાતા ભવસિ તસ્ય સખા યસ્ત આતિથ્યમાનુષગ્ જુજોષત્ ॥
મહો રુજામિ બન્ધુતા વચોભિસ્તન્મા પિતુર્ ગોતમાદન્વિયાય ।
ત્વં નો અસ્ય વચસશ્ચિકિદ્ધિ હોતર્યવિષ્ઠ સુક્રતો દમૂનાઃ ॥
અસ્વપ્નજસ્તરણયઃ સુશેવા અતન્દ્રાસોઽવૃકા અશ્રમિષ્ઠાઃ ।
તે પાયવઃ સધ્ર્યઞ્ચો નિષદ્યાગ્ને તવ નઃ પાન્ત્વમૂર ॥
યે પાયવો મામતેયં તે અગ્ને પશ્યન્તો અન્ધં દુરિતાદરક્ષન્ ।
રરક્ષ તાન્સુયકૃતો વિશ્વવેદા દિપ્સન્તા ઇદ્ રિપવો નાહ દેભુઃ ॥
ત્વયા વયં સધન્યસ્ત્વોતાસ્તવ પ્રણીત્યશ્યામ વાજાન્ ।
ઉભા શંસા સૂદય સત્યતાતેઽનુષ્ઠુયા કૃણુહ્યહ્રયાણ ॥
અયા તે અગ્ને સમિધા વિધેમ પ્રતિ સ્તોમં શસ્યમાનં ગૃભાય ।
દહાશસો રક્ષસઃ પાહ્યસ્માન્ દ્રુહો નિદો મિત્રમહો અવદ્યાત્ ॥
અગ્ની રક્ષાંસિ સેધતિ શુક્રશોચિરમર્યઃ ઋ ।
શુચિઃ પાવક ઈડ્યઃ ॥
ત્વં નઃ સોમ વિશ્વતઃ ॥
4.11.6 અનુવાકઃ

યુક્વાનઃ હિ દેવહૂતમાન્ ॥
ઉત નો દેવ દેવં અછા વોચો વિદુષ્ટરઃ ।
શ્રદ્વિશ્વા વાર્યા કૃધિ ॥
ત્વં હ યદ્યવિષ્ઠ્ય સહસઃ સૂન આહુત ।
ઋતાવા યજ્ઞિયો ભુવઃ ॥
અયમગ્નિઃ સહસ્રિણઃ ॥
તં નેમિમ્ ઋભવો યથા નમસ્વ સહૂતિભિઃ ।
નેદીયો યજ્ઞમઙ્ગિરઃ ॥
તસ્મૈ નૂનં અભિદ્યવે વાચા વિરૂપ નિત્યયા ।
વૃષ્ણે ચોદસ્વ સુષ્ટુતિમ્ ॥
કમુ ષ્વિદસ્ય સેનયાગ્નેરપાકચક્ષસઃ ।
પણિં ગોષુ સ્તરામહે ॥
મા નો દેવાનાં વિશઃ પ્રસ્નાતીરિવોસ્રાઃ ।
કૃશં ન હાસુરઘ્ન્યાઃ ॥
મા નઃ સમસ્ય દૂઢ્યઃ પરિદ્વેષસો અંહતિઃ ।
ઊર્મિર્ન નાવમાવધીત્ ॥
નમસ્તે અગ્ના ઓજસે ગૃણન્તિ દેવ કૃષ્ટયઃ ।
અમૈરમિત્રમર્દય ॥
ઇમં યજ્ઞં ઇદં વચો જુજુષાણ ઉપાગહિ ।
સોમ ત્વં નો વૃધે ભવ ॥
કુવિત્ સુ નો ગૈષ્ટયેઽગ્ને સંવેષિષો રયિમ્ ।
ઉરુકૃદુરુ ણસ્કૃધિ ॥
મા નો અસ્મિન્મહાધને પરા વર્ગ્ભારભૃદ્યથા ।
સંવર્ગઁ સં રયિં જય ॥
યસ્યાજુષન્ નમસ્વિનઃ શમીમદુર્મખસ્ય વા ।
તં હેદગ્નિર્વિધાવતિ ॥
અન્યમસ્મદ્ ભિયા ઇયમ્ અગ્ને સિષક્તુ દુચ્છુના ।
વર્ધા નો અમવચ્ શવઃ ॥
ઇતિ ખિલકાણ્ડે એકાદશઃ પ્રપાઠકઃ॥