કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 3.7

અધ્વરાદીનાં ત્રયાણાં વિધિઃ (આગ્નાવૈષ્ણવમ્)
3.7.1 અનુવાકઃ

અક્લૃપ્તં વા ઇદમાસીત્ , દિશો વા ઇમા ન પ્રાજાનન્ , તદ્દેવા અન્યોઽન્યસ્મિન્નૈચ્છન્ , તન્નાવિન્દન્ , તે દેવા અદિતિમ્ અબ્રુવન્ , ત્વયા મુખેનેમા દિશઃ પ્રજાનામેતિ, સાબ્રવીત્ , ભાગો મેઽસ્ત્વિતિ, વૃણીષ્વેત્યબ્રુવન્ , સાબ્રવીત્ , મદ્દેવત્યમેવ પ્રાયણીયમસત્ , મદ્દેવત્યમ્ ઉદયનીયમ્ , માં એવાનુપ્રાયાથ, મામનૂદયાથેતિ, સ એષ આદિત્યશ્ચરુ , રદિતિં વા એતદનુપ્રયન્ત્યદિતિમ્ અનૂદ્યન્તિ, તતો વા ઇમા દિશઃ પ્રાજાનન્ પથ્યાં યજતી, મામેવ તેન દિશઃ પ્રાજાનન્, યદગ્નિમ્ ઇમાં તેન, યત્ સોમં ઇમાં તેન, યત્સવિતારં ઇમાં તેન, યદદિતિમ્, ઇયં વા અદિતિ , રૂર્ધ્વા વા અસ્યા દિક્ , ઊર્ધ્વામેવ તેન દિશં પ્રાજાનન્ , તતો વા અકલ્પત , અક્લૃપ્તસ્ય વૈ ક્લૃપ્ત્યૈ પ્રાયણીય, સ્તદ્ય એવં વિદ્વાન્ પ્રાયણીયેન ચરતિ કલ્પતે, કલ્પન્તે હાસ્મા ઋતવ, સ્તતો વા ઇમા દિશોઽન્વપશ્યન્, યત્ પથ્યાં યજતિ , ઇમાં એવ તેન દિશમન્વપશ્યન્, યદગ્નીષોમૌ, ચક્ષુષી વા અગ્નીષોમૌ , અનુ તાભ્યાં સમપશ્યન્, યત્સવિતારં , સવિતૄપ્રસૂતા એવેમા દિશોઽન્વપશ્યન્, યદદિતિમ્, ઇયં વા અદિતિ , રસ્યાં વૈ પ્રતિષ્ઠાય દેવા યજ્ઞમતન્વત, યત્ પથ્યાં યજતિ, વાગ્ વૈ પથ્યા, વાચં એવાવરુન્ધેદે, યદગ્નિમ્ , દેવતાસ્તેન, યત્ સોમં , યજ્ઞં તેન, યત્સવિતારં પ્રસૂત્યૈ, યદદિતિમ્, આદિત્યા વા ઇમાઃ પ્રજા, સ્તા એવાવારુદ્ધ, તા આદ્યા અકૃત, યદ્વૈ યજ્ઞસ્યાન્તર્યન્તિ તચ્ છિદ્રમ્ , તેન યજ્ઞઃ સ્રવતિ, તેન યજમાનોઽગ્નયે સમવદ્યતિ , અગ્નિર્વૈ સમિષ્ટિ , રગ્નિઃ પ્રતિષ્ઠિતિઃ, સમિષ્ટ્યા એવ પ્રતિષ્ઠિત્યા અગ્નિં પ્રથમં યજત્યગ્નિમ્ ઉત્તમં , સમાની વા એષા દેવતા પાઙ્ક્તત્વાય, પાઙ્ક્તો યજ્ઞો , યાવાન્ એવ યજ્ઞસ્તમાલબ્ધ, સ્વસ્તિં યજતિ યજ્ઞસ્ય સ્વસ્ત્યૈ, પથ્યાં યજતિ, વાગ્ વૈ પથ્યા, વાચં એવાનુપ્રયન્તિ, તામ્ ઉત્તમામુદયનીયે યજતિ, વાગ્ વૈ પથ્યા, વાચં એવાનૂદ્યન્તિ, મરુત્વતીઃ પથ્યાયા ઋચો ભવન્તિ, દેવવિશા વૈ મરુતો , દેવવિશામેવાચીક્લૃપત્, તાં શાન્તાં ક્લૃપ્તાં મનુષ્યવિશા અનુકલ્પન્તે, સ્તેનભવિષ્ણુર્હવિર્ભવતિ ॥
3.7.2 અનુવાકઃ

જુષાણેનાન્ય આજ્યભાગા ઇજ્યન્તે,ઽથાત્ર ઋચોભયતો યજતિ દ્રઢિમ્નેઽશિથિરત્વાય, સપ્તદશ સામિધેનીઃ કાર્યાઃ, પઞ્ચ ઋતવો દ્વાદશ માસા, એષ વત્સરઃ, સંવત્સરાદેવાધિ યજ્ઞમુખં પ્રતનુતે, તદાહુઃ, પઞ્ચદશ સામિધેનીઃ કાર્યા , ન સપ્તદશ, સંવત્સરીયસ્યૈવાયનસ્ય, સપ્તદશ કાર્યાઃ સંવત્સરસ્યા ઋદ્યાસા ઇતિ, તન્ ન સૂર્ક્ષ્યં , સપ્તદશૈવ કાર્યાઃ, પ્રયાજવત્ સ્યાત્ પ્રાયણીયમનનુયાજં, અનુયાજવત્ સ્યાદુદયનીયમપ્રયાજં, ઉભયતો વા એતત્ પ્રયાજાનુયાજા યજ્ઞમભિસંધીયતે, સમાનો હ્યેષ યજ્ઞો , નિષ્કાષં ચ મેક્ષણં ચ નિદધાતિ, તેન યજ્ઞઃ સંતત , આત્મા વૈ પ્રયાજાઃ, પ્રયાજાનુયાજા દેવક્ષેત્રમ્ , યજ્ઞો દેવક્ષેત્રમાક્રમમાણઃ પ્રજામન્તરિયાદ્, યદનુયાજાનન્તરિયાત્ પ્રયાજવત્ સ્યાત્ પ્રાયણીયમનુયાજવત્ , અનુયાજવત્ સ્યાદુદયનીયં પ્રયાજવત્, પયસિ પ્રાયણીયઃ સ્યાત્ પયસ્યુદયનીયો , અપાં વા એતં શુક્રિયમ્, અપામેવ શુક્રિયમ્ અવરુન્ધે , પશવો વૈ શુક્રિયમ્ , પશૂન્ એવાવરુન્ધેદ્ , અથો પ્રાયણે ચ વાવાસ્મા એતદુદયને ચ પશૂન્ દધાતિ , આદિત્યઃ પ્રાયણીયઃ સ્યા, દાદિત્ય ઉદયનીય , ઇયં વા અદિતિ , રસ્યાં વા એતદ્યજ્ઞમુખેન પ્રતિતિષ્ઠતિ , અસ્યામુપરિષ્ટાત્ , યત્ર વૈ યજ્ઞસ્યાર્ધે ઽગ્રે સમૃદ્ધં ક્રિયતે ક્રિયમાણં ક્રિયમાણં હ વા અસ્ય સમૃધ્યતે, સંસ્થાપ્યં પ્રાયણીયમ્ યજ્ઞસ્ય સમૃદ્યૈ , યાઃ પ્રાયણીયેઽનુવાક્યાસ્તા ઉદયનીયે યાજ્યાઃ સ્યુ , ર્યા ઉદયનીયેઽનુવાક્યાસ્તાઃ પ્રાયણીયે યાજ્યાઃ સ્યુઃ, પથઃ પ્રતિપ્રજ્ઞાત્યૈ , અથો અનુસંતત્યૈ, યદતોઽન્યથા કુર્યુશ્છમ્બટ્કુર્યુઃ ॥
3.7.3 અનુવાકઃ

ઇયં વૈ કદ્રૂ , ર્વાક્ સુપર્ણી, છન્દાંસિ સૌપર્ણાનિ ગાયત્રી ત્રિષ્ટુબ્ જગતી, સા વૈ કદ્રૂઃ સુપર્ણીમાત્માનં અજયત્ , સાબ્રવીત્, સોમં આહર, તેનાત્માનં નિષ્ક્રીણીસ્વેતિ, સા છન્દાંસિ પ્રૈષ્યત્ , અમુતઃ સોમં આહરત, તેન મા નિષ્ક્રીણીતેતિ, તતો જગત્યુદપતત્, સા પશુભિશ્ચાગચ્છદ્ દીક્ષયા ચ, તસ્માત્ પશવા ઇતિ જગતીમાહુ, સ્તસ્માદ્યદા પશૂન્ વિન્દતેઽથ દીક્ષતે, તતસ્ત્રિષ્ટુબ્ ઉદપતત્, સા દક્ષિણયા ચાગચ્છત્તપસા ચ, તસ્માત્ ત્રિષ્ટુભો લોકે દક્ષિણા દીયન્તે, તસ્માદુ મધ્યંદિને તપસ્તપનીયમિતિ, તતો ગાયત્ય્ટ ઉદપતત્, સા સોમં આહરત્, તમાહ્રિયમાણં સામિગન્ધર્વો વિશ્વાવસુરામુષ્ણાત્, સ તિસ્રો રાત્રીરુપહૃતોઽવસત્, તસ્માત્ તિસ્રો રાત્રીઃ ક્રીતો વસતિ, તેઽબ્રુવન્, પુનર્ યાચામહા ઇતિ, તે દેવા અબ્રુવન્ , સ્ત્રીકામા વૈ ગન્ધર્વા , વાચં એવ સંભૃત્ય યથા યોષિદનપક્ષેયતમેવ તયા નિષ્ક્રીણામેતિ, તં વૈ નિરક્રીણન્ , તસ્માદાહુ , ર્વાગ્ વૈ સોમક્રયણી, વાચં વા એતદ્ ગવા નિષ્ક્રીણાતીતિ, તેઽબ્રુવન્ , અન્વ્ ઋતીયામહા ઇતિ, તામ્ અન્વ્ આર્તીયન્ત, તદનૃતસ્ય જન્મ, તદ્ય એવં વિદ્વાન્ત્સત્યાનૃતાં વાચં વદતિ ન હૈનં દ્રુણાતિ, તેઽબ્રુવન્, વિહ્વયામહા ઇતિ, તાં વ્યહ્વયન્ત, ગાથાં દેવા અગાયન્, બ્રહ્મ ગન્ધર્વા અવદન્ , સા દેવાન્ ઉપાવર્તત, તસ્માદ્વિવાહે ગાથા ગીયતે, તસ્માદ્ ગાયન્ત્ સ્ત્રિયાઃ પ્રિય, સ્તદ્ય એવં વિદ્વાન્ ગાથાં ગાયન્ હસ્તં ગૃહ્ણાતિ, સં હિ જીર્યતઃ, સર્વમાયુરિતો , નાર્તિં નીત, સ્તદાહુ , રા વૈ સા પુનરગચ્છત્ , નૈવ કિં ચન સોમક્રયણીતિ ॥
3.7.4 અનુવાકઃ

યા દ્વિરૂપા સા વાર્ત્રઘ્ની, યત્તયા ક્રીણીયાજ્જાયુકમસ્ય રાષ્ટ્રં સ્યાત્ , અથ યસ્ય તાદૃશ્યનુસ્તરણી ભવતિ તાજગ્ એષામપરઃ પ્રમીયતે, યા રોહિણી કૃષ્ણાક્ષી કૃષ્ણવાલા કૃષ્ણશફા સા પિતૃદેવત્યા, યત્તયા ક્રીણીયાત્ પ્રમાયુકો યજમાનઃ સ્યાત્ , અથ યસ્ય તાદૃશ્યનુસ્તરણી ભવત્ય્ ઋતુમદેષામપરઃ પ્રમીયતે, યારુણા બભ્રુલોમ્ની શ્વેતોપકાશા શુચ્યદક્ષી તત્ સોમક્રયણ્યા રૂપં , સ્વેનૈવ રૂપેણ ક્રીયતે, કાણા સ્યાદખર્વા શ્રોણા સપ્તશફા, તથા સર્વયા ક્રીયતે, એકહાયન્યાક્રય્યા, વાગ્ વૈ સોમક્રયણી, તસ્માત્ પ્રજાઃ સંવત્સરે વાચં વદન્તિ , અપ્સુ ક્રય્યા , ઓષધયો વૈ સોમા , આપા ઓષધીનાં રસ, સ્તથા સ રસઃ ક્રિયતે, ક્રયે વા અહં સોમસ્ય તૃતીયં સવનં અવરુન્ધે, વેદે , તિ હ સ્માહારુણ ઔપવેશિઃ, પશવો વૈ તૃતીયં સવનં , પશૂનાં ચર્મ, યચ્ચર્મણિ નિવપતિ તેનૈવ તૃતીયં સવનં અવરુન્ધેત્, રોહિતે નિવપતિ, તસ્માત્ પશૂનાં રોહિતરૂપં, આનડુહે નિવપતિ , અનડ્વાન્ વૈ સર્વાણિ વયાંસિ પશૂનાં , સર્વાન્યેવ વયાંસિ પશૂનામાપ્ત્વાવરુન્ધે , અથો બહ્વેવ યજ્ઞસ્યાવરુન્ધેવપ, સોમં વિચિન્વન્તિ પાપવસીયસ્ય વ્યાવૃત્ત્યૈ , અથો દેવેભ્ય એવૈનં શુન્ધન્તિ, નાધ્વર્યુઃ સોમં વિચિનુયાત્ , ન યજમાનો , ન યજમાનસ્ય પુરુષા નોપદ્રષ્ટારો વિચીયમાનસ્ય સ્યુ , ર્યદુપદ્રષ્ટારો વિચીયમાનસ્ય સ્યુઃ ક્ષુધં પ્રજા નીયુ , રવર્તિર્ યજમાનં ગૃહ્ણીયાત્, ક્ષોધુકોઽધ્વર્યુઃ સ્યાત્ ॥ શુન્ધ સોમં આપન્ન નિરસ્ય ॥ ઇતિ બ્રૂયાત્ , ગ્રસિતં વા એતત્ સોમસ્ય યદાપન્નં , ગ્રસિતં એતે સોમસ્ય નિષ્ખિદન્તિ યે સોમં વિચિન્વન્તિ, તસ્માત્ સોમવિક્રયિણો બહુ ક્રીણન્તો બહુ વિન્દમાનાઃ ક્ષોધુકા , ગ્રસિતં હ્યેતે સોમસ્ય નિષ્ખિદન્તિ , અસ્માકોઽસીતિ , અભિત્સાર એવાસ્યૈષ શુક્રસ્તે ગ્રહા, ઇતિ શુક્રમેવાસ્ય ગૃહ્ણાતિ , અભિ ત્યં દેવં સવિતારં, ઇતિ સવિતૄપ્રસૂત એવ ગૃહ્ણાતિ , અતિછન્દસા ગૃહ્ણાતિ, સર્વાણિ વૈ છન્દાંસ્યતિચ્છન્દાઃ, સર્વૈરેવૈનં છન્દોભિર્ગૃહ્ણાતિ, વર્ષ્મ વા એષા છન્દસાં , વર્ષ્મૈનં સમાનાનાં ગમયતિ, પઞ્ચભિર્ગૃહ્ણાતિ, પાઙ્ક્તો યજ્ઞો , યાવાનેવ યજ્ઞસ્તમાલબ્ધૈ , કૈકામ્ ઉત્સર્જં મિમીતે , અયાતયામ્ન્યાયાતયામ્યૈસ્વ મિમીતે , એતાવતી વા આસામેકૈકસ્યા વીર્યમાપ્યતે, તસ્માદિમાઃ કામં પ્રસારયતિ,
કામં પ્રત્યઞ્ચતિ, દશ કૃત્વો મિમીતે, દશાક્ષરા વિરાટ્ , વિરાજં એવાપ્નોતિ , અથો વૈરાજાઃ પશવઃ, પશૂન્ એવાવરુન્ધેમિ, દ્વિર્ગૃહ્ણાતિ, દ્વે હિ સવને, યાવાન્ વૈ સોમો ગૃહીતઃ સ યજમાનસ્ય, યમભ્યૂહતિ સ સદસ્યાનાં , પ્રજાભ્યસ્ત્વેત્યભ્યૂહતિ, ગોત્રાદ્ગોત્રાદ્ધિ પ્રસર્પન્તિ , ઓષધયો વૈ સોમો , અપરિમિતં જીવનં , યત્ પરિમિતં ગૃહ્ણીયાત્ પરિમિતં જીવનં સ્યાત્ , અથ યદભ્યૂહત્ય્ અપરિમિતસ્યાવરુદ્ધ્યૈ, યજમાનો વૈ પ્રજાપતિઃ, પ્રજા અંશવો , યત્ સોમં ઉપનહ્યતિ પ્રજાનાં વા એતત્ પ્રાણં ઉપનહ્યતિ, યદાહ, પ્રજાસ્ત્વાનુપ્રાણન્વોમ ઇતિ, પ્રાણમાસુ દાધાર, ક્ષૌમં ઉપનહ્યતિ , ઔષધં વૈ ક્ષૌમં, ઓષધયઃ સોમસ્ય યોનિઃ, સ્વ એવૈનં યોનૌ દધાતિ, યજ્ઞો યદગ્રે દેવાનામગચ્છત્ તં રક્ષાંસ્યજિઘાંસન્ , સ દેવતા વ્યવાસર્પત્, સર્વદેવત્યં વૈ વાસો , યત્ ક્ષૌમં ઉપનહ્યતિ સર્વાભિર્વા એતદ્દેવતાભિર્યજ્ઞાદ્રક્ષાંસ્યપહન્તિ , અથો સર્વાભિરેવ દેવતાભિર્યજ્ઞં સમર્ધયતિ ॥
3.7.5 અનુવાકઃ

ચતુર્ગૃહીતમાજ્યં ભવતિ, ચતુષ્પાદો વૈ પશવઃ, પશૂન્ એવાવરુન્ધેન્, હિરણ્યમવધાય જુહોતિ , આગ્નેયં ઘૃતં, અગ્નિજં હિરણ્યમ્ , સતનૂરેવ સતેજા હૂયતે , એષા વા અગ્નેઃ પ્રિયા તનૂર્યદ્ ઘૃતં , તેજો હિરણ્યમ્ , યદ્ધિરણ્યમવધાય જુહોતિ , અગ્નેર્વા એતત્ પ્રિયાં તન્વં તેજસા સમર્ધયતિ , અથો રૂપાણ્યેવ ગ્રાહયતિ, પશવો વૈ ઘૃતં , રેતો હિરણ્યમ્ , યદ્ધિરણ્યમવધાય જુહોતિ પશુષુ વા એતદ્ રેતો દધાતિ, તસ્માદનસ્થકાદ્ રેતસોઽસ્થન્વન્તઃ પશવઃ પ્રજાયન્તે, બદ્ધેન જુહોતિ, તસ્માત્ પશૂનાં ગર્ભા અપ્રપાદુકાઃ, પ્રપાદુકાઃ પશૂનાં ગર્ભાઃ સ્યુર્યદબદ્ધેન જુહુયાત્ , જૂરસીતિ, યદ્વાવ જવત, ઇત્થમસા૩દિત્થમસા૩દિતિ, તદસ્યા જૂત્વં , ધૃતા મનસેતિ, મનસા હિ વાચં દાધાર, જુષ્ટા વિષ્ણવા ઇતિ, યજ્ઞાયૈવૈનાં જુષ્ટાઁ વિષ્ણવેઽકસ્તસ્યાસ્તે સત્યસવસઃ પ્રસવ ઇતિ, વાચા હિ પ્રસૂતં ક્રિયતે, તન્વો યન્ત્રમશીય સ્વાહેતિ , આશિષં એવાશાસ્તે, શુક્રમસિ ચન્દ્રમસીત્યુ, દ્ધરતિ સ્વર્ગસ્ય લોકસ્ય સમષ્ટ્યૈ, વાગ્ વૈ સોમક્રયણી, શાસ્તિ વાવૈનાં એતત્, તસ્માત્ પ્રજાઃ સૃષ્ટ્વા પ્રજાયન્તે, વત્સો જાતઃ સ્તનમિચ્છતિ, સ્તનં કુમાર ઇચ્છતિ, ચિદસીતિ, યદ્વાવ ચિકિત્સત, ઇત્થમસા૩દિત્થમસા૩દ્ ઇતિ તદસ્યાશ્ચિત્ત્વમ્ , મનાસીતિ, યદ્ધિ મનસા મન્યતે યન્મનસાભિગચ્છતિ તદ્વાચા વદતિ, ધીરસીતિ, યદ્વાવ ધ્યાયતી, ત્થમસા૩દિત્થમસા૩દિતિ , તદસ્યા ધીત્વં , દક્ષિણાસીતિ, યત્ સ્વિદ્વાચા દીયતે તદસ્યા દક્ષિણાત્વઁ , યજ્ઞિયાસીતિ, વાગ્ઘિ યજ્ઞિયા, ક્ષત્રિયાસીતિ, યં હિ વાગ્ જુષતે સ ક્ષત્રિયો , અદિતિરસ્યુભયતઃશીર્ષ્ણીતિ, યત્ સ્વિદાદિત્યઃ પ્રાયણીય આદિત્ય ઉદયનીયસ્તદસ્યા ઉભયતઃશીર્ષત્વં , સા નઃ સુપ્રાચી સુપ્રતીચી ભવેતિ, સુપ્રાચી હ્યેષા પ્રાયણીયે સુપ્રતીચ્યુદયનીયે ॥
3.7.6 અનુવાકઃ

યત્ કર્ણગૃહીતયા ક્રીણીયાદ્વાર્ત્રઘ્ની સ્યાત્ , યચ્ શૃઙ્ગાભિહિતયા મનુષ્યદેવત્યા, યત્ પદિ બદ્ધયા પિતૃદેવત્યા, યદબદ્ધયાયતા સ્યાત્ , યદાહ મિત્રસ્ત્વા પદિ બધ્નાત્વ્ ઇતિ, મિત્રસ્યૈવૈનાં પાશેન યચ્છતિ, પૂષાધ્વનઃ પાત્વ્ ઇતિ , ઇયં વૈ પૂષા , ઇયમેવાસ્યા અધ્વાનં સંભરતિ , ઇન્દ્રાયાધ્યક્ષાયેતિ , ઇન્દ્રો વૈ દેવાનાં ઓજિષ્ઠ, સ્તં એવાસ્યા અધ્યક્ષમકર્, અનુ ત્વા માતા મન્યતામ્ અનુ પિતેતિ , અનુમત એવૈનં માત્રા પિત્રા ભ્રાત્રા સખ્યા ક્રીણાતિ, સા દેવિ દેવમછેહીતિ, દેવી હ્યેષા દેવઃ સોમા, ઇન્દ્રાય સોમં ઇતિ , ઇન્દ્રાય હ્યેષા સોમં અચ્છૈતિ, રુદ્રસ્ત્વાવર્તયત્વ્ ઇતિ, રુદ્રમેવાસ્યાઃ પુરસ્તાદ્ દધાતિ, સ્વસ્તિ સોમસખા પુનરેહીતિ, પ્રત્યક્ષમેવાલબ્ધ, રુદ્રાય વા એતત્ પશૂનપિદધાતિ, યદાહ, રુદ્રસ્ત્વાવર્તયતુ, યદાહ, સ્વસ્તિ સોમસખા પુનરેહીતિ, સ્વસ્તિમેવાસ્યૈ પુનરાવૃત્તાયૈ દધાતિ, વાગ્ વૈ સોમક્રયણી, સા દેવરૂપાણિ પ્રવિશતિ, યદાહ, વસ્વ્યસિ રુદ્રાસીતિ , ઇદમસીદમસીતિ, વાગ્વૈનાં એતદાહ યદ્યદ્ ભવતિ, યદ્વા એતત્ કિંચ વદત્ય્ એતાં વા એતદાપ્ત્વાવરુન્ધેઇઉ, ષટ્ પદાનિ અનુ નિષ્ક્રામતિ, ષડ્ વા અહાનિ વાગ્ વિભજ્યતે, ન વૈ ષષ્ઠમહર્વાગતિવદતિ, સર્વા વૈ ષષ્ઠેઽહન્ વાગ્ આપ્યતે, યાવત્યેવ વાક્ તામાપ્નોતિ, દક્ષિણેનાર્ધેન દક્ષિણમર્ધમનુ નિષ્ક્રામતિ, તસ્માદ્ દક્ષિણેન હસ્તેનાન્નમદ્યતે, તસ્માદ્ દક્ષિણોઽર્ધ આત્મનો વીર્યવત્તર, સ્તસ્માદ્ દક્ષિણમર્ધં વયાંસ્યનુ પર્યાવર્તન્તે, સપ્તમે પદે જુહોતિ, સપ્ત છન્દાંસિ, છન્દાંસિ વાક્ , યાવત્યેવ વાક્ તામ્ આહુત્યાપ્ત્વાવરુન્ધેસ્, સપ્ત છન્દાંસિ, સપ્ત હોત્રાઃ, સપ્ત ગ્રામ્યાઃ પશવઃ, પશૂંસ્તાન્ એવાવરુન્ધેદ્, બૃહસ્પતિષ્ટ્વા સુમ્ને રમ્ણાત્વ્ ઇતિ, બ્રહ્મ વૈ બૃહસ્પતિ , ર્બ્રહ્મણૈવૈનાં યચ્છતિ, રુદ્રો વસુભિરાચક ઇતિ, રુદ્રમેવાસ્યા વસુભિરાકર્તારં અકઃ, પૃથિવ્યાસ્ત્વા મૂર્ધન્નાજિઘર્મીતિ , એષ વૈ પૃથિવ્યા મૂર્ધા યદ્દેવયજનં, ઇડાયાસ્પદ ઇતિ, ગૌર્વા ઇડા, તસ્યા વા એતત્ પદં , ઘૃતવતિ સ્વાહેતિ, સ્વાહાકારેણૈવૈનાં યચ્છતિ ॥
3.7.7 અનુવાકઃ

હિરણ્યં નિધાય જુહોતિ , અગ્નિમત્યેવ જુહોત્યાયતનવતિ , અન્ધોઽધ્વર્યુઃ સ્યાદ્યદનાયતને જુહુયાત્, પશવો વૈ ઘૃતં , પશવઃ પદં , વજ્રં સ્ફ્યો, યત્ સ્ફ્યેન પદં પરિલિખતિ વજ્રેણ વા એતદ્યજમાનાય પશૂન્ પરિગૃહ્ણાતિ, વિષાણયાનુપરિલિખતિ, સયોનીનેવાસ્મૈ પશૂન્ પરિગૃહ્ણાતિ, સ્થાલ્યાં પદં સંવપતિ , અસ્યા વા એષાધિક્રિયતે , ઇયં હિ પશૂનાં યોનિઃ, સ્વ એવૈનાન્યોનૌ દધાતિ, શોચન્તિ વા એતત્ પશવો યોનેશ્છિન્ના, યદપ ઉપસૃજતિ શમયત્યેવ, યજમાનાય પદં પ્રયચ્છતિ, તદધ્વર્યુરપશુર્ભવતિ, યજમાનાય હિ પશૂન્ત્સંપ્રાદાત્ , યદાહ, તવ રાયા ઇતિ, તદધ્વર્યું પશુષ્વાભજતિ, તેનાધ્વર્યુઃ પશુમાન્ ગૃહેષુ પદં નિદધાતિ, ગૃહેષ્વેવાસ્ય પશૂન્ દધાતિ, સ્વર્ગો વૈ લોક આહવનીયો , યદાહવનીય ઉપવપેદન્યલોકેઽસ્ય પશૂન્ દધ્યાત્ , ગાર્હપત્યા ઉપવપતિ, ગાર્હપત્યં હિ પશવોઽનૂપ તિષ્ઠન્તે, પશુભિરેવૈનં સમ્યઞ્ચં દધાતિ, પશવો વૈ પદં, અગ્ની રુદ્રો , યદગ્નિમત્ય્ ઉપવપેદ્ રુદ્રાયાસ્ય પશૂન્ દધ્યાત્ , યત્ર શાન્તં તદુપોપ્યમ્ , પશૂનામપ્રદાહાય, યત્ સોમક્રયણ્યા પત્નીં સંક્શાપયન્તિ મિથુનત્વાય, ત્વષ્ટ્રિમન્તસ્ત્વેતિ, ત્વષ્ટા હિ રૂપાણિ વિકરોતિ, સપેમેતિ, સપાદ્ધિ પ્રજાઃ પ્રજાયન્તે, સૂર્યસ્ય ચક્ષુરારુહં ઇતિ , એષ વા અપરિપરઃ પન્થા અરક્ષસ્યો યેનાસા આદિત્ય એતિ , અમુષ્ય વા એતદાદિત્યસ્ય પથ ઇતિ, વૃણક્તિ વિન્દતે વસ્વ્ ઇતિ, વસો હ્યેષ વિન્દતે યઃ સોમં ક્રીણાતિ ॥ સોમવિક્રયિન્સોતિમં તે ક્રીણાનિ મહાન્તં બહ્વર્હં બહુ શોભમાનં , કલયા તે ક્રીણાનિ, કુષ્ટયા તે ક્રીણાનિ, શફેન તે ક્રીણાનિ, પદા તે ક્રીણાનિ ॥ ઇતિ, ગોર્વા એતન્મહિમાનં ઉદાચષ્ટે , અથો મહયત્ય્ એવૈનાં, અથો અક્ષરશો વા એતદ્યજ્ઞં મિમીતે, સુવાઙ્ નભ્રાડ્ અઙ્ગારે બમ્ભારા ઇતિ , એતે વૈ દેવાનાં સોમરક્ષય , એતેભ્યો વા અધિ છન્દાંસિ સોમમાહરન્ , તેભ્ય એવૈનામનુદિશતિ , અથો યદેવાત્ર યજ્ઞસ્યોપશ્લિષ્ટં તત્ પરિક્રીણીતે, દશભિઃ ક્રીણાતિ, દશાક્ષરા વિરાટ્, તથા વૈરાજઃ ક્રિયતે , એકાદશભિઃ ક્રીણાતિ, દશ વૈ પશોઃ પ્રાણા , આત્મૈકાદશ, સ્તથા સર્વઃ ક્રિયતે, ધેન્વા ક્રીણાતિ , આશિરં એવાસ્ય ક્રીણાતિ , અથો વાચં એવ ગૃહ્ણાતિ, હિરણ્યેન ક્રીણાતિ, શુક્રમેવાસ્ય ક્રીણાતિ , અથો તેજ એવ ગૃહ્ણાતિ, વાસસા ક્રીણાતિ, સર્વદેવત્યમેવાસ્ય ક્રીણાતિ , અજયા ક્રીણાતિ, તપ એવાસ્ય ક્રીણાતિ, યત્ર વા અદશ્છન્દાંસિ સોમં આહરંસ્તાનિ તમસા ન પ્રાજાનન્ , તતો ગાયત્ત્ર્યજામાદાયોદપતત્, સા વા એભ્યઃ પ્રારોચયત્, તતો વૈ છન્દાંસિ સોમં આહરન્ , તત્ સોમં ના આજા, મિતિ વાવાજાનડુહા ક્રીણાતિ, વહ્નિ એવાસ્ય ક્રીણાતિ , ઋષભેણ ક્રીણાતિ, સેન્દ્રમેવ ક્રીણાતિ, યદ્ ઋષભેણ ક્રીણીયાત્ પ્રજાપતિના વિક્રીણીતે, વત્સતરેણ સાણ્ડેન ક્રય્યસ્યેન્દ્રમહઃ ક્રીણાતિ, ન પ્રજાપતિના વિક્રીણીતે, મિથુનાભ્યાં ગોભ્યાં ક્રીણાતિ, મિથુનં એવાસ્ય ક્રીણાતિ ॥
3.7.8 અનુવાકઃ

સોમો વા અમુત્રાસીત્, તે દેવા ગાયત્રીં પ્રાહિણ્વન્ , અમું સોમં આહરેતિ, સા વિતતં યજ્ઞમવાપશ્યત્, સૈક્ષત, યદ્યજ્ઞસ્યાન્તરેષ્યામ્યાત્માનં અન્તરેષ્યામીતિ, તસ્યૈ વા એતં સોમો જીવગ્રહં પ્રાબ્રવીત્, સ્વજા અસિ, સ્વભૂરસીતિ, સોમસ્ય વા એષ જીવગ્રહઃ, સોમસ્ય વા એતજ્ જીવગ્રહં ગૃહ્ણીતે, નાધ્વર્યુઃ સન્નાર્તિમ્ આર્ચ્છતિ ય એવં વેદ, વરુણો વા એષ એતર્હિ વરુણદેવત્યો યર્હ્યુપનદ્ધો વરુણ એનં ભૂત્વા પ્રવિશેત્ , યદાહ, મિત્રો ના એહિ સુમિત્રધા ઇતિ, મિત્રમેવૈનં અકઃ, શમયત્યેવ , ઇન્દ્રસ્યોરુમાવિશ દક્ષિણં ઇતિ , ઐન્દ્રો વૈ યજ્ઞ , ઇન્દ્રઃ સોમસ્ય યોનિઃ, સ્વ એવૈનં યોનૌ દધાતિ , ઇન્દ્રો વા એતમગ્રા આગતં ઊરૂ ન્યગૃહ્ણીત, તાં વા એતદનુકૃતિમ્ ઊરા આસાદયતેઽપોર્ણુતે, યથા શ્રેયસ્યયત્યપોર્ણુત એવં તત્ , ઉર્વન્તરિક્ષં વીહીતિ , અન્તરિક્ષદેવત્યો વા એષ એતર્હિ, પ્રચ્યુત ઇતોઽપ્રાપ્તોઽમુત્ર અદિત્યાઃ સદા આસીદેતિ , આદિત્યો વૈ યજ્ઞો , અદિતિઃ સોમસ્ય યોનિઃ, સ્વ એવૈનં યોનૌ દધાતિ, વરુણં વા એનં એતત્સન્તં મિત્રમકસ્તદેનં સ્વયા દેવતયા વ્યર્ધયતિ યદાહ ॥
અસ્તભ્નાદ્ દ્યાં ઋષભો અન્તરિક્ષમમિમીત વરિમાણં પૃથિવ્યાઃ ।
આસીદદ્વિશ્વા ભુવનાનિ સમ્રાડ્ વિશ્વેત્તાનિ વરુણસ્ય વ્રતાનિ ॥
ઇતિ વરુણમેવૈનં અકઃ, સ્વયૈવૈનં દેવતયા સમર્ધયતિ, વનેષુ વ્યન્તરિક્ષં તતાને, તિ વાસસા પર્યાણહ્યતિ, સર્વદેવત્યં વૈ વાસઃ, સર્વાભિર્વા એતદ્દેવતાભિર્યજ્ઞં ક્રીતં પરિશ્રયતિ, ધૂરસિ ધ્વર ધ્વરન્ત, મિત્યાહ રક્ષસાં ધ્વરાયૈ રક્ષસામન્તરિત્યૈ, વારુણમસિ, વરુણઃ ત્વોત્તભ્નાત્વ્ ઇતિ, વારુણં હ્યેષ એતર્હિ વરુણદેવત્યમ્ , મનસાચ્છ યન્તિ, મહિમાનં એવાસ્યાચ્છ યન્તિ , અનસા વહન્તિ, તસ્માદનોવાહ્યમોષધયઃ ફલં પચ્યન્તે, શીર્ષાહાર્યમોષધયઃ ફલં પચ્યેરન્ યત્ સોમં ક્રીતં શીર્ણાહ્ હરેયુ, સ્તસ્માદ્ ગિરા ઓષધયઃ શીર્ષાહાર્યં ફલં પચ્યન્તે, શીર્ણાસા હિ સોમં ક્રીતં હરન્તિ, પ્રચ્યવસ્વ ભુવનસ્પતા ઇતિ, ભૂતાનાં હ્યેષ પતિ , ર્વિશ્વાનિ અભિ ધામાનીતિ, વિશ્વાનિ હ્યેષ ધામાનિ અભિ પ્રચ્યવતે, મા ત્વા પરિપરિણો મા પરિપન્થિનો મા ત્વા વૃકા અઘાયવો વિદન્ન્ ઇતિ, યત્ર વા એનમદ આહ્રિયમાણં સામિગન્ધર્વો વિશ્વાવસુરમુષ્ણાત્તાદૃશેભ્યો વાવાસ્મા એતદ્રક્ષોભ્યો ભીષા સ્વસ્તિમકર્, વરુણો વા એષ ક્રીતો યજમાનસ્ય ગૃહં ઓહ્યતે, સ ઈશ્વરોઽશાન્તો યજમાનં હિંસિતો , ર્યદાહ, નમો મિત્રસ્ય વરુણસ્ય ચક્ષસા ઇતિ, શમયત્યેવ, શાન્ત એવોહ્યતે યજમાનસ્યાહિંસાયૈ, સર્વાભ્યો વા એષ દેવતાભ્યા ઉહ્યતે, યદેકોલ્મુકેન પ્રતિતિષ્ઠેત્ પિતૃદેવત્યોઽસ્ય યજ્ઞઃ સ્યાત્ , અગ્નિર્મહત્સમાધેયો , અગ્નિર્વૈ સર્વા દેવતાઃ, સર્વાભિર્વા એતદ્દેવતાભિર્યજ્ઞમાયન્તં પ્રતિતિષ્ઠતિ , અગ્નીષોમૌ વા એતૌ સંભવતો , યજમાનં વા એતા અભિસંભવેતાં યજમાનસ્ય વા પશૂન્ , તદ્ય એષ પશુર્ ધાર્યતે તં એવ ભાગધેયમભિસંભવતો, દેવતા વા એતં પશું ધાર્યમાણં નાભિપ્રાચ્યવન્ત , અસ્મિન્ યજ્ઞ આશંસમાનાદ્ યોઽયમિતરસ્તમગ્નીષોમા ઉપપ્રાચ્યવેતામ્ , તસ્માદેષોઽગ્નીષોમીયો , અગ્નીષોમાભ્યાં વા એષ મેધાયાત્માનં આલભતે, યો દીક્ષતે સ વા એતેનૈવ પશૂનાત્માનં નિષ્ક્રીણીતે, સ્થૂલઃ પીવા સ્યાત્ , આત્મનો નિષ્ક્રીત્યૈ, તસ્માદગ્નીષોમીયસ્ય પશોર્નાશિતવ્યં , પુરુષો હ્યેતેનાત્માનં નિષ્ક્રીણીતે, તસ્માદગ્નીષોમીયે સંસ્થિતે યજમાનસ્ય ગૃહેઽશિતવ્યં , તર્હિ નિષ્ક્રીતોઽનૃણો , વાર્ત્રઘ્નં વા એતત્, સોમો વૈ વૃત્રઃ, પૂર્વેદ્યુર્વા ઇન્દ્રો વૃત્રમહન્, પૂર્વેદ્યુર્વાવૈનં એતત્ સૃત્વાથાપરેદ્યુરભિષુણોતિ, વરુણપાશાભ્યાં વા એષોઽભિધીયતે યો દીક્ષતે , અહોરાત્રે વરુણપાશૌ, યદ્દિવા સંસ્થાપયેદનુન્મુક્તો વરુણપાશાભ્યાં સ્યાત્ , નક્તં સંસ્થાપ્યો, વરુણપાશાભ્યાં એવોન્મુચ્યતે આત્મનોઽહિંસાયૈ ॥
3.7.9 અનુવાકઃ

યુક્તોઽન્યોઽનડ્વાન્ ભવતિ, વિમુક્તોઽન્યો , અથાતિથ્યં નિર્વપતિ યજ્ઞસ્ય સંતત્યૈ, પત્ન્યા હસ્તાન્ નિર્વપતિ, પત્ની વૈ પારેણહ્યસ્યેશે , પત્યૈવિવ રાતમનુમતં ક્રિયતે, યદ્વૈ પત્ની યજ્ઞે કરોતિ તન્ મિથુનં , મિથુનત્વાય વૈ પત્ન્યા હસ્તાન્ નિર્વપતિ , એષ વૈ પત્ન્યા યજ્ઞસ્યાન્વારંભો યદ્યજ્ઞે કરોતિ , અન્વારંભાય વૈ પત્ન્યા હસ્તાન્ નિર્વપતિ , અગ્નેસ્તનૂરસિ, વિષ્ણવે ત્વેતિ, ગાયત્રીં તેન છન્દસા ગૃહ્ણાતિ, સોમસ્ય તનૂરસિ, વિષ્ણવે ત્વેતિ, ત્રૈષ્ટુભં તેન , અતિથેરાતિથ્યમસિ, વિષ્ણવે ત્વેતિ, જગતીં તેન , અગ્નયે ત્વા રાયસ્પોષદે વિષ્ણવે ત્વેતિ , અનુષ્ટુભં તેન, શ્યેનાય ત્વા સોમભૃતે, વિષ્ણવે ત્વેતિ, ગાયત્રી વૈ શ્યેનઃ સોમભૃત્, તાં વા એતત્ પુનરાલભતે , અયાતયામ્નીં પાઙ્ક્તત્વાય, પાઙ્ક્તો યજ્ઞો , યાવાનેવ યજ્ઞસ્તમાલબ્ધૈ , તદ્વૈ છન્દાંસ્યગ્રહીત્, તૈશ્છન્દોભિર્ગૃહીતૈર્યજ્ઞં ગૃહ્ણાતિ, યાવન્તો વા અતિથિમન્વાયન્ત્યપિ તેષાં ભાગ , શ્છન્દાંસિ વા એતં અમુતોઽન્વાયન્તિ, તેભ્ય એષ ભાગઃ ક્રીયતે, વરુણો વૈ યજ્ઞઃ ક્રીતો , વિષ્ણુઃ પ્રતતઃ, પ્રતતો વા એતર્હિ યજ્ઞ, સ્તસ્માદ્ વૈષ્ણવો નવકપાલો ભવતિ, ત્રિવૃતં વા એતદ્યજ્ઞમુખે વ્યાયાતયન્તિ ત્રિવૃતા પ્રયન્તિ, તે વૈ ત્રયસ્ત્રિકપાલા, સ્ત્રિકપાલો વૈષ્ણવો દેવતયા, વિષ્ણું વૈ દેવા આનયન્ વામનં કૃત્વા, યાવદયં ત્રિર્વિક્રમતે તદસ્માકં ઇતિ, સ વા ઇદં એવાગ્રે વ્યક્રમત , અથેદમથાદ, સ્તસ્માત્ ત્રિકપાલો વૈષ્ણવઃ, સોમસ્ય વા એતદાતિથ્યં યદાતિથ્યમ્, અથવા એતદગ્નેરાતિથ્યં યદગ્ના અગ્નિં મન્થન્તિ , અથો યજ્ઞાય વા એતત્ ક્રીતાય દેવતાં જનયન્તિ , અથો તેજ એવાસ્મૈ જનયન્તિ , અથો ઉપસત્સુ વાવાસ્મા એતદ્વીરં જનયન્તિ , આ હાસ્ય વીરો જાયતે, યે વૈ દેવાઃ સાધ્યા યજ્ઞમત્યમન્યન્ત તેષાં વા એતદ્યદતિરિક્તં યજ્ઞે ક્રિયતે , અતિરિક્તં વા એતદ્યજ્ઞે ક્રિયતે યદગ્ના અગ્નિં જુહ્વતિ, યચ્ચષાલાદુપર્યૂપસ્ય તદેવૈનાં સ્પૃશતિ, સંસ્થાપ્યા૩ન્ ન સંસ્થાપ્યા૩, મિતિ મીમાંસન્તે, યત્ સંસ્થાપયેદ્યજ્ઞમુખે યજ્ઞં સંસ્થાપયેત્ , આતિથ્યં વા ઉપસદાં પ્રયાજાસ્તાનૂનપ્ત્રમાશી, સ્તસ્માદિડાન્તમેવ કાર્યમ્, આતિથ્યં વા ઉપસદાં પ્રયાજા, સ્તસ્માત્તા અપ્રયાજા , ઉપસદો વા આતિથ્યસ્યાનુયાજા, સ્તસ્માત્તાસ્તિસ્ર, સ્ત્રયો હ્યનુયાજાઃ, શિરો વા આતિથ્યમ્ , ગ્રીવા ઉપસદો, અથૈષ ઇતરો યજ્ઞઃ સંહિતઃ, પ્રજાપતેર્વા એતાનિ પક્ષ્માણિ યદશ્વવારા, અસ્ય ભ્રુવા ઇક્ષુકાણ્ડે, યજ્ઞમુખં પ્રજાપતિ , ર્યજ્ઞમુખાદેવાધિ યજ્ઞમુખં પ્રતનુતે , અશ્વો વૈ મેધ્યો , યજ્ઞો પ્રજાપતિઃ, પ્રાજાપત્યોઽશ્વ, સ્તસ્માદાશ્વવારઃ પ્રસ્તરઃ, કાર્ષ્મર્યમયાઃ પરિધયો ભવન્તિ
રક્ષસામપહત્યૈ ॥
3.7.10 અનુવાકઃ

દેવા અન્યોન્યસ્ય શ્રૈષ્ઠ્યે તિષ્ઠમાનાશ્ચતુર્ધા વ્યુદક્રામન્ , અગ્નિર્વસુભિઃ, સોમો રુદ્રૈ , રિન્દ્રો મરુદ્ભિ , ર્વરુણ આદિત્યૈ, સ્તાન્ વા એતેન બૃહસ્પતિરયાજયત્, તેષામિન્દ્રોઽભવત્, તદ્ય એતેન યજતે ભવતિ, તે વા અન્યોન્યસ્યાભિદ્રોહાદબિભયુ, સ્તેષાં યાઃ પ્રિયાસ્તન્વા આસંસ્તાઃ સમવાદ્યન્ , તાઃ સમવામૃશન્ ॥ યો નસ્તન્ નપાદ્ યો નોઽન્યોન્યસ્મૈ દ્રુહ્યાદિત એવ સં નિરૃછાત્ ॥ ઇતિ, તે યદા સમવામૃશઁસ્તતો દેવા અભવન્ પરાસુરા, સ્તદ્ય એવં વિદ્વાંસઃ સમવમૃશન્તિ ભવન્યાદ્ત્મના, પરૈષાં ભ્રાતૃવ્યા ભવન્તિ, યં કામયેત, ઋધ્નુયાદિતિ, તં પ્રથમમવમર્શયેત્ , ઋધ્નોતિ, યદિ કામયેત, સર્વે સદૃશાઃ સ્યુરિતિ, સર્વાન્ત્સહાવમર્શયેત્, સર્વે હ સદૃશા ભવન્તિ, યે વૈ તે સમવામૃશન્નપિ વા ઇદાનીં ૩તેઽન્યોન્યસ્મૈ ન દ્રુહ્યન્તિ, તસ્માત્સતાનૂનપ્ત્રિણે ન દ્રોગ્ધવૈ, યદ્ દ્રુહ્યેત્ પ્રિયાયૈ તન્વૈ દ્રુહ્યેત્, તે વા અમુષ્મિન્નાદિત્યે પ્રિયાસ્તન્વઃ સંન્યદધત, તસ્માદેષ તેજિષ્ઠં તપતિ, તસ્માત્ સૂર્યદેવત્યા હિ સર્વે સોમા ગૃહ્યન્તે , અથો અત્ર વૈ દેવાનાં પ્રિયાસ્તન્વ, સ્તા એવાવરુન્ધે , આપતયે ત્વા ગૃહ્ણામીતિ , અગ્નયે તેન વસુભ્યો ગૃહ્ણાતિ, પરિપતયે ત્વેતિ, સોમાયતે ન રુદ્રેભ્ય, સ્તનૂનપ્ત્રા ઇતિ , ઇન્દ્રાય તેન મરુદ્ભ્યઃ, શક્મને શાક્વરાયેતિ, વરુણાય તેનાદિત્યેભ્યો , એતેભ્યો વૈ તદ્દેવેભ્યો ઽગ્રે ગૃહ્યતે, તેભ્ય એવૈનદ્ ગૃહ્ણાતિ, ચતુર્ગૃહ્ણાતિ, ચતુર્ધા હિ તે વ્યુદક્રામન્ , આપતયે ત્વા ગૃહ્ણામીતિ , આત્માનં એવ તેન ગૃહ્ણાતિ, પરિપતયે ત્વેતિ, પ્રજાં તેન, તનૂનપ્ત્રા ઇતિ, યજ્ઞં તેન, શક્મને શાક્વરાયેતિ, પશૂંસ્તેન, યો વૈ દેવાન્સાધ્યાન્ વેદ સિધ્યતિ હ વા અસ્મૈ, યત્ર કામયેત, ઇહ મે સિધ્યેદિતિ , ઇમે વૈ લોકા દેવાઃ સાધ્યા , આત્માનં એવ દીક્ષયા સ્પૃણોતિ, પ્રજામવાન્તરદીક્ષયા સંતરાં મેખલામાયચ્છતે, કનીયો વ્રતં ઉપૈતિ , અન્તરા હ્યાત્માનં પ્રજા, દ્વિવ્રતેન ભવિતવ્યં , દ્વૌ વા ઋતૂ અહશ્ચ રાત્રિશ્ચ, યદેકવ્રતઃ સ્યાત્ પત્નીમન્તરિયાત્ , યા તે અગ્ને રુદ્રિયા તનૂરિતિ વ્રતં વ્રતયતિ , એષા વા અસ્મિન્ન્ એતર્હિ દેવતા, તાં પ્રીણાતિ, તસ્યાં હુતં વ્રતયતિ, યદેતોઽન્યથા વ્રતયેદ્ રુદ્ર એનં અભિમાનુકઃ સ્યાત્ , દેવતાભિર્વા એષ સાયુજ્યં ગચ્છતિ, યો દીક્ષતે યચ્ શીતાભિર્માર્જયેત શમયેયુ, રથો યથેદમદ્ભિરગ્નિરુપસૃષ્ટ એવં સ્યાત્ , અથ યત્તપ્તાભિર્માર્જયતે શાન્ત્યૈ , અથો તેજો વૈ મદન્તી, સ્તેજ એવાવરુન્ધે ॥
ઇત્ય્ ઉપરિકાણ્ડે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ ॥