કૃષ્ણયજુર્વેદઃ · અધ્યાય 1.3

ગ્રહાઃ
1.3.1 અનુવાકઃ

હવિષ્મતીરિમા આપો હવિષ્માન્ દેવો અધ્વરઃ ।
હવિષ્મં આવિવાસતિ હવિષ્મં અસ્તુ સૂર્યઃ ॥
અગ્નેર્વોઽપન્નગૃહસ્ય સદસિ સાદયામિ
દેવાનાં ભાગધેયીઃ સ્થ ,
ઇન્દ્રાગ્ન્યોર્ભાગધેયીઃ સ્થ
મિત્રાવરુણયોર્ભાગધેયીઃ સ્થ
વિશ્વેષાં દેવાનાં ભાગધેયીઃ સ્થ
સુમ્નાયુવઃ સુમ્ન્યાય સુમ્નં ધત્ત ॥
હૃદે ત્વા
મનસે ત્વા
દિવે ત્વા
સૂર્યાય ત્વા ।
ઊર્ધ્વમિમમધ્વરં દિવિ દેવેષુ હોત્રા યચ્છ ॥
શૃણોત્વગ્નિઃ સમિધા હવં મે શૃણ્વન્ત્વાપો ધિષણાશ્ચ દેવીઃ ।
શૃણોતુ ગ્રાવાણો વિદુષો નુ યજ્ઞં શૃણોતુ દેવઃ સવિતા હવં મે ॥
દેવીરાપો અપાં નપાદ્ય ઊર્મિર્હવિષ્ય ઇન્દ્રિયાવાન્ મદિન્તમસ્તં દેવેભ્યઃ શુક્રપેભ્યો દાત યેષાં ભાગઃ સ્થ સ્વાહા
કાર્ષ્યસિ સમુદ્રસ્ય વોઽક્ષિત્યા ઉન્નયે
વસૂનાં રુદ્રાણામાદિત્યાનાં પન્નેજનીઃ સ્થ
વસવો રુદ્રા આદિત્યા એતા વઃ પન્નેજનીઃ
સમુદ્રં ગન્ધર્વેષ્ઠાં અન્વાતિષ્ઠત વાતસ્ય પત્મનેડિતા
વામી તે સંદૃશિ વિશ્વં રેતો ધેષીય તવ વામીરનુ સંદૃશિ ॥
યમગ્ને પૃત્સુ મર્ત્યમવા વાજેષુ યં જુનાઃ ।
સ યન્તા શશ્વતીરિષઃ ॥
જુષ્ટો વાચો ભૂયાસં ,
જુષ્ટો વાચસ્પતિ ,
ર્યદ્વાચો મધુમત્તસ્મૈ સ્વાહા
સ્વાહા સરસ્વત્યૈ ॥
1.3.2 અનુવાકઃ

નિગ્રાભ્યાઃ સ્થ દેવશ્રુતો
તર્પયત મા ,
આયુર્મે તર્પયત
તર્પયત મા
પ્રાણં મે તર્પયત
તર્પયત મા ,
અપાનં મે તર્પયત
તર્પયત મા
વ્યાનં મે તર્પયત
તર્પયત મા
ચક્ષુર્મે તર્પયત
તર્પયત મા
શ્રોત્રં મે તર્પયત
તર્પયત મા
મનો મે તર્પયત
તર્પયત મા
વાચં મે તર્પયત
તર્પયત મા ,
આત્માનં મે તર્પયત
તર્પયત મા
પ્રજાં મે તર્પયત
તર્પયત મા
ગૃહાન્ મે તર્પયત
તર્પયત મા
પશૂન્ મે તર્પયત
તર્પયત મા
ગણૈર્મા મા વિતીતૃષત
તર્પયત મા ॥
1.3.3 અનુવાકઃ

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યાં આદદે
ગ્રાવાસ્યધ્વરકૃદ્દેવેભ્યો ,
ગભીરમિમમધ્વરં કૃધિ ॥
ઇન્દ્રાય ત્વા સુષુત્તમં મધુમન્તં પયસ્વન્તમ્ ।
ઇન્દ્રાય ત્વાભિમાતિઘ્ને ,
ઇન્દ્રાય ત્વા વસુમતે રુદ્રવતે ,
ઇન્દ્રાય ત્વાદિત્યવતે ॥
અગ્નયે ત્વા રાયસ્પોષદે
વિષ્ણવે ત્વા
શ્યેનાય ત્વા સોમભૃતે
વિષ્ણવે ત્વા ॥
શ્વાત્રાઃ સ્થ વૃત્રતુરો રાધ્વં ગૂર્તા અમૃતસ્ય પત્નીઃ ।
તા દેવીર્દેવત્રેમં યજ્ઞં ધત્તોપહૂતાઃ સોમસ્ય પિબત ॥
યત્તે સોમ દિવિ જ્યોતિર્ યત્પૃથિવ્યાં યદુરા અન્તરિક્ષે
તેનાસ્મૈ યજ્ઞપતય ઉરુ રાયે કૃધિ ,
અધિ ધાત્રે વોચો ,
મા ભૈર્મા સંવિક્થા ,
ઊર્જં ધત્સ્વ ,
ઊર્જમસ્માસુ ધેહિ
ધિષણે ઈડિતે ઇડેથાં
ઊર્જં દધાથાં
ઊર્જમસ્માસુ ધત્તં ,
મા વાં હિંસિષં ,
માસ્માન્ યુવં હિંસિષ્ટં ॥
1.3.4 અનુવાકઃ

વાચસ્પતયે પવસ્વ વૃષ્ણો અંશુભ્યાં ગભસ્તિપૂતઃ ॥
દેવો દેવાનાં પવિત્રમઅસિ યેષાં ભાગોઽસિ ॥
મધુમતીર્ના ઇષસ્કૃધિ
સ્વાંકૃતોઽસિ ,
ઉર્વન્તરિક્ષં વીહિ
વિશ્વેભ્ય ઇન્દ્રિયેભ્યો દિવ્યેભ્યઃ પાર્થિવેભ્યો ,
મનસ્ત્વાષ્ટુ
સ્વાહા ત્વા સુભવ સૂર્યાય
દેવેભ્યસ્ત્વા મરીચિપેભ્યઃ
પ્રાણાય ત્વા
યત્તે સોમાદાભ્યં નામ જાગૃવિ તસ્મૈ તે સોમ સોમાય સ્વાહા
પ્રાગપાગધરાગુદગેતાસ્ત્વા દિશા આધાવન્તુ ,
અમ્બ નિસ્મર
સમરિર્વિદામ્ ॥
1.3.5 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ ॥
અન્તર્યચ્છ મઘવન્પાહિ સોમં ઉરુષ્ય રાયઃ સમિષો યજસ્વ ॥
અન્તસ્તે દ્યાવાપૃથિવી દધામ્યન્તર્દધામ્યુર્વન્તરિક્ષમ્ ।
સજોષા દેવૈરવરૈઃ પરૈશ્ચાન્તર્યામે મઘવન્માદયસ્વ ॥
વાક્ ત્વાષ્ટુ
સ્વાહા ત્વા સુભવ સૂર્યાય
દેવેભ્યસ્ત્વા મરીચિપેભ્યો ,
અપાનાય ત્વા ॥
1.3.6 અનુવાકઃ

આ વાયો ભૂષ શુચિપા ઉપ નઃ સહસ્રં તે નિયુતો વિશ્વવાર ।
ઉપો તે અન્ધો મદ્યમયામિ યસ્ય દેવ દધિષે પૂર્વપેયમ્ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ
વાયવે ત્વા ॥
ઇન્દ્રવાયૂ ઇમે સુતા ઉપ પ્રયોભિરાગતં ।
ઇન્દવો વાં ઉશન્તિ હિ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ
વાયવ ઇન્દ્રવાયુભ્યાં ત્વા ,
એષ તે યોનિઃ
સજોષોભ્યાં ત્વા ॥
1.3.7 અનુવાકઃ

અયં વાં મિત્રાવરુણા સુતઃ સોમ ઋતાવૃધા ।
મમેદિહ શ્રુતં હવં ॥
ઉપયામગૃહીતો અસિ
મિત્રાવરુણાભ્યાં ત્વા ,
એષ તે યોનિરૃતાયુભ્યાં ત્વા ॥
1.3.8 અનુવાકઃ

યા વાં કશા મધુમત્યશ્વિના સૂનૃતાવતી ।
તયા યજ્ઞં મિમિક્ષતં ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ ,
અશ્વિભ્યાં ત્વા ,
એષ તે યોનિઃ ,
માધ્વીભ્યાં ત્વા ॥
1.3.9 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહિતોઽસિ
દેવેભ્યસ્ત્વા ,
ઉપયામગૃહીતોઽસિ
વિશ્વદેવેભ્યસ્ત્વા ,
ઉપયામગૃહીતોઽસિ
વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ ॥
દિતેઃ પુત્રાણામદિતેરકારિષમુરુશર્મણાં બૃહતાં વરૂથિનાં ।
યેષાં નામાનિ વિહિતાનિ ધામશશ્ચિત્તૈર્યજન્તિ ભુવનાય જીવસે ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ વિષ્ણોસ્ત્વોરુક્રમે ગૃહ્ણામિ, વિષ્ણ ઉરુક્રમૈષ તે સોમસ્તં રક્ષસ્વ,
મા ત્વા દભન્ દુશ્ચક્ષાસ્તે માવક્ષત્ , અયં વસુઃ પુરોવસુર્વાક્પા વાચં મે પાતુ ,
અયં વસુર્વિદદ્વસુશ્ચક્ષુષ્પાશ્ચક્ષુર્મે પાતુ , અયં વસુઃ સંયદ્વસુઃ શ્રોત્રપાઃ શ્રોત્રં મે પાતુ ॥
1.3.10 અનુવાકઃ

અયં વેનશ્ચોદયત્પૃશ્નિગર્ભા જ્યોતિર્જરાયૂ રજસો વિમાને ।
ઇમમપાં સંગમે સૂર્યસ્ય શિશું ન વિપ્રા મતિભી રિહન્તિ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , શણ્ડાય ત્વા , એષ તે યોનિ , ર્વીરતાયૈ ત્વા ॥
1.3.11 અનુવાકઃ

તં પ્રત્નથા પૂર્વથા વિશ્વથેમથા જ્યેષ્ઠરાજં બર્હિષદં સ્વર્દૃશમ્ ।
પ્રતીચીનં વૃજનં દોહસે ગિરાશું જયન્તમનુ યાસુ વર્ધસે ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , મર્કાય ત્વા , એષ તે યોનિઃ, પ્રજાભ્યસ્ત્વા ॥
1.3.12 અનુવાકઃ

અપનુત્તૌ શણ્ડામર્કૌ સહ તેન યં દ્વિષ્મો , અછિન્નસ્ય તે દેવ સોમ દક્ષસ્ય રાયસ્પોષસ્ય સુવીર્યસ્યાભિગ્રહીતારઃ સ્યામ ॥ તુથોઽસિ જનધાયા , દેવાસ્ત્વા શુક્રપાઃ પ્રણયન્તુ , તુથોઽસિ જનધાયા , દેવાસ્ત્વા મન્થિપાઃ પ્રણયન્તુ , અનાધૃષ્ટાસિ ,
સુવીરાઃ પ્રજાઃ પ્રજનયન્ પરીહિ , સુપ્રજાઃ પ્રજાઃ પ્રજનયન્નભિપરીહિ ॥
ઇન્દ્રેણ મન્યુના યુજાવબાધે પૃતન્યતઃ । ઘ્નતા વૃત્રાણ્યપ્રતિ ॥
સંજગ્માનૌ દિવા પૃથિવ્યા શુક્રૌ શુક્રશોચિષૌ તૌ દેવૌ શુક્રામન્થિના આયુર્યજ્ઞે ધત્તમાયુર્યજ્ઞપતૌ , પુમાંસં ગર્ભમાધત્તં ગવીણ્યોઃ પ્રાણાન્ પશુષુ યચ્છતં , શુક્રસ્યાધિષ્ઠાનં અસિ મન્થિનોઽધિષ્ઠાનં અસિ , નિરસ્તઃ શણ્ડો , નિરસ્તો મર્કઃ સહ તેન યં દ્વિષ્મઃ ॥
યા પ્રથમા સંસ્કૃતિર્ યજ્ઞે અસ્મિન્ યઃ પરમો બૃહસ્પતિશ્ચિકિત્વાન્ ।
યો મધ્યમો વરુણો મિત્રો અગ્નિસ્તસ્મા ઇન્દ્રાય સુતમાજુહોત તસ્મૈ સૂર્યાય સુતમાજુહોત ॥
1.3.13 અનુવાકઃ

યે દેવા દિવ્યેકાદશ સ્થ પૃથિવ્યામધ્યેકાદશ સ્થ ।
અપ્સુક્ષિતો મહિનૈકાદશ સ્થ તે દેવાસો યજ્ઞં ઇમં જુષધ્વમ્ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , આગ્રાયાણોઽસિ સ્વાગ્રયણઃ , જિન્વ યજ્ઞં , જિન્વ યજ્ઞપતિમ્ , અભિ સવનાનિ પાહિ , અતસ્ત્વા વિષ્ણુઃ પાતુ , વિશં ત્વં પાહીન્દ્રિયેણ , એષ તે યોનિ , ર્વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ ॥
1.3.14 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ ॥
ઇન્દ્રાય ત્વા બૃહદ્વતે વયસ્વત ઉક્થાયુવં । યત્ત ઇન્દ્ર બૃહદ્વયસ્તસ્મૈ ત્વા વિષ્ણવે ત્વા ॥ એષ તે યોનિ , રિન્દ્રાય ત્વા , ઉપયામગૃહીતોઽસિ , દેવેભ્યસ્ત્વા દેવાયુવં ગૃહ્ણામિ , પુનર્હવિરસિ , દેવેભ્યસ્ત્વા દેવાયુવં પૃણચ્મિ યજ્ઞસ્યાયુષે ॥
1.3.15 અનુવાકઃ

મૂર્ધાનં દિવો અરતિં પૃથિવ્યા વૈશ્વાનરમૃત આ જાતમગ્નિમ્ ।
કવિં સમ્રાજમતિથિં જનાનામાસન્ના પાત્રં જનયન્ત દેવાઃ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , વૈશ્વાનરાય ત્વા ॥ ધ્રુવોઽસિ ધ્રુવક્ષિતિર્ ધ્રુવાણાં ધ્રુવતમોઽચ્યુતાનામચ્યુતક્ષિત્તમઃ , એષ તે યોનિ , ર્વૈશ્વાનરાય ત્વા ॥
ધ્રુવં ધ્રુવેણ હવિષા વઃ સોમં નયામસિ ।
યથા નઃ સર્વા ઇજ્જનઃ સંગમે સુમના અસત્ ॥
દિવિ દિવ્યાન્ દૃંહાન્તરિક્ષે અન્તરિક્ષ્યાન્ પૃથિવ્યાન્ પાર્થિવાન્ ॥
1.3.16 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ , મધવે ત્વા , માધવાય ત્વા , શુક્રાય ત્વા , શુચયે ત્વા , નભસે ત્વા , નભસ્યાય ત્વા , ઇષાય ત્વા , ઊર્જાય ત્વા , સહસે ત્વા , સહસ્યાય ત્વા ,
તપસે ત્વા , તપસ્યાય ત્વા ॥
1.3.17 અનુવાકઃ

ઇન્દ્રાગ્ની આગતં સુતં ગીર્ભિર્ નભો વરેણ્યમ્ । અસ્ય પાતં ધિયેષિતા ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં ત્વા , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં ત્વા ॥
1.3.18 અનુવાકઃ

ઓમાસશ્ચર્ષણીધૃતો વિશ્વે દેવાસા આગત ।
દાશ્વાંસો દાશુષઃ સુતં ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ
વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યો ,
એષ તે યોનિઃ , વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ ॥
1.3.19 અનુવાકઃ

ઇન્દ્ર મરુત્વ ઇહ પાહિ સોમં યથા શાર્યાતે અપિબઃ સુતસ્ય ।
તવ પ્રણીતી તવ શૂર શર્મન્નાવિવાસન્તિ કવયઃ સુયજ્ઞાઃ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ॥
1.3.20 અનુવાકઃ

જનિષ્ઠા ઉગ્રઃ સહસે તુરાય મન્દ્ર ઓજિષ્ઠો બહુલાભિમાનઃ ।
અવર્ધન્નિન્દ્રં મરુતશ્ચિદત્ર માતા યદ્વીરં જજનજ્જનિષ્ઠમ્ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ॥
1.3.21 અનુવાકઃ

મરુત્વન્તં વૃષભં વાવૃધાનં અકવારિં દિવ્યં શાસં ઇન્દ્રમ્ ।
વિશ્વાસાહમવસે નૂતનાયોગ્રં સહોદામિહ તં હુવે ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ॥
1.3.22 અનુવાકઃ

મરુત્વાં ઇન્દ્ર વૃષભો રણાય પિબા સોમમનુષ્વધં મદાય ।
આસિઞ્ચસ્વ જઠરે મધ્વ ઊર્મિં ત્વં રાજાસિ પ્રદિવઃ સુતાનાં ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ॥
1.3.23 અનુવાકઃ

સજોષા ઇન્દ્ર સગણો મરુદ્ભિઃ સોમં પિબ વૃત્રહા શૂર વિદ્વાન્ ।
જહિ શત્રૂંરપ મૃધો નુદસ્વાથાભયં કૃણુહિ વિશ્વતો નઃ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા મરુત્વતે ॥
1.3.24 અનુવાકઃ

મહં ઇન્દ્રો ય ઓજસા પર્જન્યો વૃષ્ટિમં ઇવ ।
સ્તોમૈર્વત્સસ્ય વાવૃધે ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , મહેન્દ્રાય ત્વા , એષ તે યોનિઃ , મહેન્દ્રાય ત્વા ॥
1.3.25 અનુવાકઃ

મહં ઇન્દ્રો નૃવદા ચર્ષણિપ્રા ઉત દ્વિબર્હા અમિનઃ સહોભિઃ ।
અસ્મદ્રિયગ્ વાવૃધે વીર્યાયોરુઃ પૃથુઃ સુકૃતઃ કર્તૃભિર્ભૂત્ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , મહેન્દ્રાય ત્વા , એષ તે યોનિઃ , મહેન્દ્રાય ત્વા ॥
1.3.26 અનુવાકઃ

કદા ચન સ્તરીરસિ નેન્દ્ર સશ્ચસિ દાશુષે ।
ઉપોપેન્નુ મઘવન્ ભૂયા ઇન્નુ તે દાનં દેવસ્ય પૃચ્યતે ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , આદિત્યેભ્યસ્ત્વા ॥
કદા ચન પ્રયુચ્છસ્યુભે નિપાસિ જન્મની ।
તુરીયાદિત્ય સવનં ત ઇન્દ્રિયમાતસ્થા અમૃતં દિવિ ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , આદિત્યેભ્યસ્ત્વા ॥
યજ્ઞો દેવાનાં પ્રત્યેતુ સુમ્નમાદિત્યાસો ભવતા મૃડયન્તઃ ।
આ વોઽર્વાચી સુમતિર્વવૃત્યાદંહોશ્ચિદ્યા વરિવોવિત્તરાસત્ ॥
અહં પરસ્તાદહમવસ્તાદહં વિશ્વસ્ય ભુવનસ્ય રાજા ।
અહં સૂર્યમુભભયતો દદર્શ યદન્તરિક્ષં તદુ નઃ પિતાભૂત્ ॥
ઉન્નમ્ભય પૃથિવીં ભિન્ધ્યાદો દિવ્યં નભઃ ।
ઉદ્નો દિવ્યસ્ય નો ધાતરીશાનો વિષ્યા દૃતિમ્ ॥ (પાઠા. – ધૃતિમ્)
1.3.27 અનુવાકઃ

અદબ્ધેભિઃ સવિતઃ પાયુભિષ્ટ્વં શિવેભિરદ્ય પરિપાહિ નો વૃધે ।
હિરણ્યજિહ્વઃ સુવિતાય નવ્યસે રક્ષા માકિર્ નો અઘશઁસ ઈશત ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , સાવિત્રોઽસિ જનધાયા , જિન્વ યજ્ઞં , જિન્વ યજ્ઞપતિમ્ , અભિ સવનાનિ પાહિ , અતસ્ત્વા વિષ્ણુઃ પાતુ , વિશં ત્વં પાહીન્દ્રિયેણ ॥
1.3.28 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ ॥ સુશર્માસિ સુપ્રતિષ્ઠાનો , બૃહદુક્ષે નમઃ ॥ એષ તે યોનિઃ ,
વિશ્વેભ્યસ્ત્વા દેવેભ્યઃ ॥
1.3.29 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ , બૃહસ્પતિસુતસ્ય ત ઇન્દ ઇન્દ્રિયાવતઃ ॥
પત્નીવન્તં ગ્રહં રાધ્યાસં ॥
અગ્ના3ઇ પત્નીવા3ન્ત્સજૂસ્ત્વષ્ટા સોમં પિબ ॥
1.3.30 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ , હરિરસિ હારિયોજનો હરિવાન્ હર્યોઃ સ્થાતા , સ્તુતસ્તોમસ્ય તે દેવ સોમ શસ્તોક્થસ્યેષ્ટયજુષઃ ॥ હરિવતો હારિયોજનસ્ય હરિવન્તં ગ્રહં રાધ્યાસં ॥
હર્યોર્ ધાના હરિવતીઃ સહસોમા ઇન્દ્રાય , રય્યૈ ત્વા , પોષાય ત્વા ॥
1.3.31 અનુવાકઃ

અગ્ના આયૂંષિ પવસા આસુવોર્જમિષં ચ નઃ ।
આરે બાધસ્વ દુચ્છુનાં ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , અગ્નયે ત્વાયુષ્મતે , એષ તે યોનિઃ , અગ્નયે ત્વાયુષ્મતે ॥
1.3.32 અનુવાકઃ

ઓજસ્તદસ્ય તિત્વિષ ઉભે યત્સમવર્તયત્ । ઇન્દ્રશ્ચર્મેવ રોદસી ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વૌજસ્વતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વૌજસ્વતે ॥
1.3.33 અનુવાકઃ

અદૃશ્રન્નસ્ય કેતવો વિ રશ્મયો જનં અનુ । ભ્રાજન્તો અગ્નયો યથા ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , સૂર્યાય ત્વા ભ્રાજસ્વતે , એષ તે યોનિઃ , સૂર્યાય ત્વા ભ્રાજસ્વતે ॥
1.3.34 અનુવાકઃ

ઇન્દ્રમિદ્ધરી વહતોઽપ્રતિધૃષ્ટશવસં । ઋષીણાં ચ સ્તુતીરુપ યજ્ઞં ચ માનુષાણાં ॥
ઉપયામગૃહીતોઽસિ , ઇન્દ્રાય ત્વા હરિવતે , એષ તે યોનિઃ , ઇન્દ્રાય ત્વા હરિવતે ॥
1.3.35 અનુવાકઃ

ઉપયામગૃહીતોઽસિ , પ્રજાપતયે ત્વા જ્યોતિષ્મતે જ્યોતિષ્મન્તં ગૃહ્ણામિ , રાતં દેવેભ્યો , દક્ષાય દક્ષવૃધમ, ગ્નિહ્વરેભ્યસ્ત્વા ઋતાયુભ્યા ઇન્દ્રજ્યેષ્ઠેભ્યો વરુણરાજભ્યો વાતાપિભ્યઃ પર્જન્યાત્મભ્યઃ , પૃથિવ્યૈ ત્વા , અન્તરિક્ષાય ત્વા , દિવે ત્વા , અદ્ભ્યસ્ત્વા , ઓષધીભ્યો વનસ્પતિભ્યસ્ત્વા , પ્રાણાય ત્વા , અપાનાય ત્વા , વ્યાનાય ત્વા , સતે ત્વા , અસતે ત્વા , ભૂતાય ત્વા , ભવ્યાય ત્વા , યેન પ્રજા અછિદ્રા અજાયન્ત તસ્મૈ ત્વા પ્રજાપતયે વિશ્વકર્મણે વિશ્વવ્યચસે વિભૂદાવ્ને વિભું ભાગં જુહોમિ સ્વાહા ॥
તિસ્રો જિહ્વસ્ય સમિધઃ પરિજ્મનોઽગ્નેરકૃણ્વન્નુશિજો અમૃત્યવે ।
તાસામેકામદધુર્મર્ત્યે ભુજં લોકમુ દ્વે ઉપ જામી ઈયતુઃ ॥
1.3.36 અનુવાકઃ

અગ્નિઃ પ્રાતઃ સવનાત્પાત્વસ્માન્ વૈશ્વાનરો વિશ્વશ્રીર્વિશ્વશંભૂઃ ।
સ નઃ પાવકો દ્રવિણં દધાત્વાયુષ્મન્તઃ સહભક્ષાઃ સ્યામ ॥
અગ્નયે ત્વા પ્રવૃહામિ ગાયત્રેણ છન્દસા , ઇન્દ્રાય ત્વા પ્રવૃહામિ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસા ,
આદિત્યેભ્યસ્ત્વા પ્રવૃહામિ જાગતેન છન્દસા , રેશીનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , માન્દાનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , ભન્દનાનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , પૂતનાનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ ,
પસ્ત્યાનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , માધ્વીનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , મદુઘાનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , દેવયાનીનાં ત્વા પત્મન્નાધૂનોમિ , ઉપયામગૃહીતોઽસિ , શુક્રં ત્વા શુક્ર શુક્રાય ગૃહ્ણામ્યહ્નો રૂપે સૂર્યસ્ય રશ્મિષુ ॥
આ સમુદ્રા અચુચ્યવુર્ દિવો ધારા અસશ્ચત ॥
કકુભં રૂપં વૃષભસ્ય રોચતે બૃહત્ , વસૂનામાધીતૌ રુદ્રાણાં કર્મન્નાદિત્યાનાં ચેતસિ ,
ઇન્દ્રાય ત્વા વિભૂવસે જુહોમિ ,
ઉશિક્ ત્વં દેવ સોમ ગાયત્રેણ છન્દસાગ્નેર્ ધામોપેહિ
વશી ત્વં દેવ સોમ ત્રૈષ્ટુભેન છન્દસેન્દ્રસ્ય ધામોપેહિ ,
અસ્મત્સખા દેવ સોમ જાગતેન છન્દસા વિશ્વેષાં દેવાનાં પ્રિયં પાથા ઉપેહિ ॥
1.3.37 અનુવાકઃ

ઉદુ ત્યં જાતવેદસં દેવં વહન્તિ કેતવઃ ।
દૃશે વિશ્વાય સૂર્યમ્ ॥
ચિત્રં દેવાનાં ઉદગાદ્ અનીકં ચક્ષુર્ મિત્રસ્ય વરુણસ્યાગ્નેઃ ।
આપ્રા દ્યાવાપૃથિવી અન્તરિક્ષં સૂર્ય આત્મા જગતસ્તસ્થુષશ્ચ ॥
દ્યાં ગચ્છ , સ્વર્ગચ્છ ,
રૂપં વો રૂપેણાભ્યેમિ વયસા વયસ્તુથો વો વિશ્વવેદા વિભજતુ વર્ષિષ્ઠે અધિ નાકે પૃથિવ્યાઃ ॥
એતત્તે અગ્ને રાધ એતિ સોમચ્યુતં ,
તન્ મિત્રસ્ય પથા નય ॥
અયં નો અગ્નિર્વરિવસ્કૃણોત્વયં મૃધઃ પુર એતુ પ્રભિન્દન્ ।
અયં શત્રૂન્ જયતુ જર્હૃષાણોઽયં વાજં જયતુ વાજસાતૌ ॥
ઋતસ્ય પથા પ્રેત ચન્દ્રદક્ષિણા ,
બ્રાહ્મણમદ્ય ઋધ્યાસં પિતૃમન્તં પૈતૃમત્યં ઋષિમાર્ષેયં સુધાતુદક્ષિણં ॥
વિ સ્વઃ પશ્યઃ વ્યન્તરિક્ષમ્ ,
યત સ્વઃ સદસ્યૈઃ ,
અસ્મદ્રાતા મધુમતીર્દેવત્રા ગચ્છત ,
પ્રદાતારં આવિશત ,
અનવહાયાસ્માન્ દેવયાનેન પથા સુકૃતાં લોકે સીદત
તન્નઃ સંસ્કૃતં ॥
1.3.38 અનુવાકઃ

ધાતા રાતિઃ સવિતેદં જુષન્તાં પ્રજાપતિર્વરુણો મિત્રો અગ્નિઃ ।
વિષ્ણુસ્ત્વષ્ટા પ્રજયા સંરરાણો યજમાનાય દ્રવિણં દધાતુ ॥
સં ઇન્દ્ર નો મનસા નેષિ ગોભિઃ સં સૂરિભિર્હરિવઃ સં સ્વસ્ત્યા ।
સં બ્રહ્મણા દેવકૃતં યદસ્તિ સં દેવાનાં સુમતૌ યજ્ઞિયાનાં ॥
સં વર્ચસા પયસા સં તનૂભિરગન્મહિ મનસા સં શિવેન ।
ત્વષ્ટા સુદત્રો વિદધાતુ રાયોઽનુ નો માર્ષ્ટુ તન્વો યદ્વિરિષ્ટં ॥
સુગા વો દેવાઃ સદના કૃણોમિ ય આજગ્મેદં સવનં જુષાણાઃ ।
જક્ષિવાંસઃ પપિવાંસશ્ચ વિશ્વેઽસ્મે ધત્ત વસવો વસૂનિ ॥
યાનાવહ ઉશતો દેવ દેવાંસ્તાન્ પ્રેરય સ્વે અગ્ને સધસ્થે ।
વહમાના ભરમાણા હવીંષ્યસું ઘર્મં દિવમાતિષ્ઠતાનુ ॥
યદદ્ય ત્વા પ્રયતિ યજ્ઞે અસ્મિન્ન્ અગ્ને હોતારં અવૃણીમહીહ ।
ઋધગ્ અયાડ્ ઋધગ્ ઉતાશમિષ્ટ વિદ્વાન્ પ્રજાનન્નુપયાહિ યજ્ઞં ॥
યજ્ઞ યજ્ઞં ગચ્છ , યજ્ઞપતિં ગચ્છ , સ્વં યોનિં ગચ્છ સ્વાહા ,
એષ તે યજ્ઞો યજ્ઞપતે સહસૂક્તવાકઃ સુવીરસ્તેન સંભવ
ભ્રાજં ગચ્છ , દેવા ગાતુવિદો ગાતું વિત્ત્વા ગાતુમિત ,
મનસસ્પતે સુધાત્વિમં યજ્ઞં દિવિ દેવેષુ વાતે ધાઃ સ્વાહા ॥
1.3.39 અનુવાકઃ

ઉરું હિ રાજા વરુણશ્ચકાર સૂર્યાય પન્થાં અન્વેતવા ઉ ।
અપદે પાદા પ્રતિધાતવેઽકરુતાપવક્તા હૃદયાવિધશ્ચિત્ ॥
શતં તે રાજન્ ભિષજઃ સહસ્રમુર્વી ગભીરા સુમતિષ્ટે અસ્તુ ॥
આરે બાધસ્વ નિરૃતિં પરાચૈઃ કૃતં ચિદેનઃ પ્રમુમુગ્ધ્યસ્મત્ ॥
અગ્નેરનીકમપ આવિવેશાપાં નપાત્ પ્રતિરક્ષદસુર્યાન્ ॥
દમેદમે સમિધં યક્ષ્યગ્ને પ્રતિ તે જિહ્વા ઘૃતમુચ્ચરણ્યત્ ॥
સમુદ્રે તે હૃદયમપ્સ્વન્તઃ સં ત્વા વિશન્ત્વૌષધીરુતાપઃ ।
યજ્ઞસ્ય તે યજ્ઞપતે સૂક્તોક્તૌ નમોવાકે વિધેમ સ્વાહા ॥
અવભૃથ નિચુઙ્કુણ નિચેરુરસિ નિચુઙ્કુણઃ , ગૃહં ગૃહો , અવ નો દેવૈર્દેવકૃતમેનો યક્ષિ , અવ મર્ત્યૈર્મર્ત્યકૃતં ચિકિત્વાન્ , ઉરોરા નો દેવ રિષસ્પાહિ ,
અપ્સુ ધૌતસ્ય તે દેવ સોમ નૃભિષ્ટુતસ્ય યસ્તે ગોસનિર્ભક્ષો યો અશ્વસનિસ્તસ્ય તા ઉપહૂતા ઉપહૂતસ્ય ભક્ષયામિ , વિચૃત્તો વરુણસ્ય પાશઃ , પ્રત્યસ્તો વરુણસ્ય પાશો ,
નમો વરુણસ્ય પાશાય , ઉન્નેતર્વસીયો ના ઉન્નયાભિઃ ॥
ઉદુત્તે મધુમત્તમા ગિરઃ સ્તોમાસ ઈરતે ।
સત્રાજિતો ધનસા અક્ષિતોતયો વાજયન્તો રથા ઇવ ॥
કણ્વા ઇવ ભૃગવઃ સૂર્યા ઇવ વિશ્વમિદ્ધિતમાનશુઃ ।
ઉદેતઃ પ્રજામુત વર્ચો દધાના યુષ્માન્ રાય ઉત યજ્ઞા અસશ્ચતઃ ॥
ગાયત્રં છન્દો અનુ સંરભધ્વં અથા સ્યાત સુરભયો ગૃહેષુ ।
એધોઽસ્યેધિષીમહિ સમિદસિ સમેધિષીમહિ ॥
અપો અદ્યાન્વચારિષં રસેન સમસૃક્ષ્મહિ ।
પયસ્વાનગ્ના આગમં તં મા સંસૃજ વર્ચસા ॥