મહાયાનસૂત્રાલંકાર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 4

મહાયાનસૂત્રાલંકારે ગોત્રાધિકારસ્તૃતીયઃ
ચતુર્થો ઽધિકારઃ
ચિત્તોત્પાદલક્ષણે શ્લોકઃ ।
મહોત્સાહા મહારમ્ભા મહાર્થાય મહોદયા ।
ચેતના બોધિસત્ત્વાનાં દ્વયાર્થા ચિત્તસંભવઃ

ચિત્તોત્પાદો ઽધિમોક્ષો ઽસૌ શુદ્ધાધ્યાશયિકો ઽપરઃ ।
વૈપાક્યો ભૂમિષુ મતસ્તથાવરણવર્જિતઃ

કરુણામૂલ ઇષ્ટો ઽસૌ સદાસત્ત્વહિતાશયઃ ।
ધર્માધિમોક્ષસ્તજ્જ્ઞાનપર્યેષ્ટ્યાલમ્બનસ્તથા

ઉત્તરચ્છન્દયાનો ઽસૌ પ્રતિષ્ઠાશીલસંવૃતિઃ ।
ઉત્થાપના વિપક્ષસ્ય પરિપન્થો ઽધિવાસના

શુભવૃદ્ધ્યનુશંસો ઽભૌ પુણ્યજ્ઞાનમયઃ સ હિ ।
સદાપારમિતાયોગનિર્યાણશ્ચ સ કથ્યતે

ભૂમિપર્યવસાનો ઽસૌ પ્રતિસ્વં તત્પ્રયોગતઃ ।
વિજ્ઞેયો બોધિસત્ત્વાનાં ચિત્તોત્પાદવિનિશ્ચયઃ

મિત્રબલાદ્ હેતુબલાન્મૂલબલાચ્છૂ તબલાચ્છુભાભ્યાસાત્ ।
અદૃઢદૃઢોદય ઉક્તશ્ચિત્તોત્પાદઃ પરાખ્યાનાત્

સૂપાસિતસંબુદ્ધે સુસંભૃતજ્ઞાનપુણ્યસંભારે ।
ધર્મેષુ નિર્વિકલ્પજ્ઞાનપ્રસવાત્પરમતાસ્ય

ધર્મેષુ ચ સત્વેષુ ચ તત્કૃત્યેષૂત્તમે ચ બુદ્ધત્વે ।
સમચિત્તોપા[ત્તોપ]લમ્ભાત્પ્રામોદ્યવિશિષ્ટતા તસ્ય

જન્મૌદાર્યં તસ્મિન્નુત્સાહઃ શુદ્ધિરાશયસ્યાપિ ।
કૌશલ્યં પરિશિષ્ટે નિર્યાણં ચૈવ વિજ્ઞેયમ્

ધર્માધિમુક્તિબીજાત્પારમિતાશ્રેષ્ઠમાતૃતો જાતઃ ।
ધ્યાનમયે સુખગર્ભે કરુણા સંવર્ધિકા ધાત્રી

ઔદાર્યં વિજ્ઞેયં પ્રણિધાનમહાદશાભિનિર્હારાત્ ।
ઉત્સાહો બોદ્ધવ્યો દુષ્કરદીઘાઘિકાખેદાત્

આસન્નબોધિબોધાત્તદુપાયજ્ઞાનલાભતશ્ચાપિ ।
આશયશુદ્ધિર્જ્ઞેયા કૌશલ્યં ત્વન્યભૂમિગતમ્

નિર્યાણં વિજ્ઞેયં યથાવ્યવસ્થાનમનસિકારેણ ।
તત્કલ્પનતાજ્ઞાનાદવિકલ્પનયા ચ તસ્યૈવ

પૃથિવીસમ ઉત્પાદઃ કલ્યાણસુવર્ણસંનિભશ્ચાન્યઃ ।
શુક્લનવચન્દ્રસદૃશો વહ્નિપ્રખ્યો ઽપરોચ્છ્રાયઃ [જ્ઞેયઃ]

ભૂયો મહાનિધાનવદન્યો રત્નાકરો યથૈવાન્યઃ ।
સાગરસદૃશો જ્ઞેયો વજ્રપ્રખ્યો ઽચલેન્દ્રનિભઃ

ભૈષજ્યરાજસદૃશો મહાસુહૃત્સંનિભો ઽપરો જ્ઞેયઃ ।
ચિન્તામણિપ્રકાશો દિનકરસદૃશો ઽપરો જ્ઞેયઃ

ગન્ધર્વમધુરઘોષવદન્યો રાજોપમો ઽપરો જ્ઞેયઃ ।
કોષ્ઠાગારપ્રખ્યો મહાપથસમસ્તથૈવાન્યઃ

યાનસમો વિજ્ઞેયો ગન્ધર્વસમશ્ચ વેતસગ[ચેતસઃ]પ્રભવઃ ।
આનન્દશબ્દસદૃશો મહાનદીશ્રોત[સ્રોતઃ]સદૃશશ્ચ

મેઘસદૃશશ્ચ કથતશ્ચિત્તોત્પાદો જિનાત્મજાનાં હિ ।
તસ્માત્તથા ગુણાઢ્યં ચિત્તં મુદિતૈઃ સમુત્પાદ્યમ્

પરાર્થચિત્તાત્તદુપાયલાભતો મહાભિસંધ્યર્થસુતત્વદર્શનાત્ ।
મહાર્હચિત્તોદયવર્જિતા જનાઃ શમં ગમિષ્યન્તિ વિહાય તત્સુખમ્

સહોદયાચ્ચિત્તવરસ્ય ધીમતઃ સુસંવૃતં ચિત્તમનન્તદુષ્કૃતાત્ ।
સુખેન દુઃખેન ચ મોદતે સદા શુભી કૃપાલુશ્ચ વિવર્ધન, દ્વયમ્

યદાનપેક્ષઃ સ્વશરીરજીવિતે પરાર્થમભ્યેતિ પરં પરિશ્રમમ્ ।
પરોપઘાતેન તથાવિધઃ કથં સ દુષ્કૃતે કર્મણિ સંપ્રવત્સ્યતિ

માયોપમાન્વીક્ષ્ય સ સર્વધર્માનુધાનયાત્રામિવ ચોપપત્તીઃ ।
ક્લેશાચ્ચ દુઃખાચ્ચ બિભેતિ નાસૌ સંપત્તિકાલે ઽથ વિપત્તિકાલે

સ્વકા ગુણાઃ સત્ત્વહિતાચ્ચ મોદઃ સંચિન્ત્યજન્મર્દ્ધિવિકુર્વિતં ચ ।
વિભૂષણં ભોજનમગ્રભૂમિઃ ક્રીડારતિર્નિત્યકૃપાત્મકાનામ્

પરાર્થમુદ્યોગવતઃ કૃપાત્મનો હ્યવીચિરપ્યેતિ યતો ઽસ્ય રમ્યતામ્ ।
કુતઃ પુનસ્ત્રસ્યતિ તાદૃશો ભવન્ પરાશ્રયૈર્દુઃખસમુદ્ભવૈર્ભવે

મહાકૃપાચાર્યસદોષિતાત્મનઃ પરસ્ય દુઃખૈરુપતપ્તચેતસઃ ।
પરસ્ય કૃત્યે સમુપસ્થિતે પુનઃ પરૈઃ સમાદાપનતો ઽતિલજ્જના

શિરસિ વિનિહિતોચ્ચસત્વભારઃ શિથિલગતિર્નહિ શોભતે ઽગ્રસત્ત્વઃ ।
સ્વપરવવિધબન્ધનાતિબદ્ધઃ શતગુણમુત્સહમર્હતિ પ્રકર્તુમ્