મહાયાનસૂત્રાલંકાર (અન્ય આવૃત્તિ) · અધ્યાય 13

મહાયાનસૂત્રાલંકારે દેશનાધિકારો દ્વાદશઃ
ત્રયોદશો ઽધિકારઃ
પ્રતિપત્તિવિભાગે ષટ્ શ્લોકાઃ ।
દ્વેધા નૈરાત્મ્યમાજ્ઞાય ધીમાન્ પુદ્ગલધર્મયોઃ ।
દ્વયમિથ્યાત્વસમ્યક્ત્વં વિવર્જ્યેત ત્રયેણ હિ

અર્થજ્ઞઃ સર્વધર્માણાં વેત્તિ કોલસમાનતાં ।
શ્રુતતુષ્ટિપ્રહાણાય ધર્મજ્ઞસ્તેન કથ્યતે

પાર્થગ્જનેન જ્ઞાનેન પ્રતિવિધ્ય દ્વયં તથા ।
તજ્જ્ઞાનપરિનિષ્પત્તાવનુધર્મં પ્રપદ્યતે

તતો જ્ઞાનં સ લભતે લોકોત્તરમનુત્તરં ।
આદિભૂમૌ સમં સર્વૈર્બોધિસત્ત્વૈસ્તદાત્મભિઃ

કૃત્વા દર્શનજ્ઞેયાનાં[હેયાનાં] ક્લેશાનાં સર્વસંક્ષયમ્ ।
જ્ઞેયાવરણજ્ઞાનાય[હાનાય] ભવનાયાં પ્રયુજ્યતે

વ્યવસ્થાનાવિકલ્પેન જ્ઞાનેન સહચારિણા ।
અનુધર્મં ચરત્યેવં પરિશિષ્ટાસુ ભૂમિષુ

સુલાભો ઽથ સ્વધિષ્ઠાનઃ સુભૂમિઃ સુસહાયકઃ ।
સુયોગો ગુણવાન્ દેશો યત્ર ધીમાન્ પ્રપદ્યતે

બહુશ્રુતો દૃષ્ટસત્યો વાગ્મી સમનુકમ્પકઃ ।
અખિન્નો બોધિસત્ત્વશ્ચ જ્ઞેયઃ સત્પુરૂષો મહાન્

સ્વાલમ્બના સુસં ભારા [સુસંસ્તબ્ધા] સુભાવનૈવ [સુપાયાચૈવ ?] દેશિતા ।
સુનિર્યાણપ્રયોગા ચ આત્મસમ્યક્પ્રધાનતા

રતેઃ ક્ષણોપપત્તેશ્ચ આરોગ્યસ્યાપિ કારણં ।
સમાધેર્વિચયસ્યાપિ પૂર્વે હિ કૃતપુણ્યતા

ધર્મધાતુવિનિર્મુક્તો યસ્માદ્ધર્મો ન વિદ્યતે ।
તસ્માદ્રાગાદયસ્તેષાં બુદ્ધૈર્નિઃસરણં મતાઃ

ધર્મધાતુવિનિર્મુક્તો યસ્માદ્ધર્મો ન વિદ્યતે ।
તસ્માત્સંક્લેશનિર્દેશે સ સંવિદ્[સંધિર]ધીમતાં મતઃ

યતસ્તાનેવ રાગાદીન્યોનિશઃ પ્રતિપદ્યતે ।
તતો વિમુચ્યતે તેભ્યસ્તેનૈષાં નિઃસૃતિસ્તતઃ

ન ખલુ જિનસુતાનાં બાધકં દુઃખમુગ્રં નરકભવનવાસૈઃ સત્વહેતોઃ કથંચિત્ ।
શમભવગુણદોષપ્રેરિતા હીનયાને વિવિધશુભવિકલ્પા બાધકા ધીમતાં તુ

ન ખલુ નરકવાસો ધીમતાં સર્વકાલં વિમલવિપુલબોધેરન્તરાયં કરોતિ ।
સ્વહિતપરમશીતસ્ત્વન્યયાને વિકલ્પઃ પરમસુખવિહારે ઽપ્યન્તરાયં કરોતિ

ધર્માભાવોપલબ્ધિશ્ચ નિઃસંક્લેશવિશુદ્ધિતા ।
માયાદિસદૃશી જ્ઞેયા આકાશસદૃશી તથા

યથૈવ ચિત્રે વિધિવદ્વિચિત્રિતે નતોન્નતં નાસ્તિ ચ દૃશ્યતે ઽથ ચ ।
અભૂતકલ્પે ઽપિ તથૈવ સર્વથા દ્વયં સદા નાસ્તિ ચ દૃશ્યતે ઽથે ચ

યથૈવ તોયે લુતિ[ટિ]તે પ્રસાદિતે ન જાયતે સા પુનરચ્છતાન્યતઃ ।
મલાપકર્ષસ્તુ સ તત્ર કેવલઃ સ્વચિત્તશુદ્ધૌ વિધિરેષ એવ હિ

મતં ચ ચિત્તં પ્રકૃતિપ્રભાસ્વરં સદા તદાગન્તુકદોષદૂષિતં ।
ન ધર્મતાચિત્તમૃતે ઽન્યચેતસઃ પ્રભાસ્વરત્વં પ્રકૃતૌ વિધીયતે

બોધિસત્ત્વસ્ય સત્ત્વેષુ પ્રેમ મજ્જગતં મહત્ ।
યથૈકપુત્રકે તસ્માત્સદા હિતકરં મતમ્

સત્વેષુ હિતકારિત્વાન્નૈત્યાપત્તિં સ રાગજાં ।
દ્વેષો વિરુદ્યતે ત્વસ્ય સર્વસત્વેષુ સત્પથા[સર્વથા]

યથા કપોતી સ્વસુતાતિવત્સલા સ્વભાવકાંસ્તાનુપગુહ્ય તિષ્ઠતિ ।
તથાવિધાયં પ્રતિઘો વિરુધ્યતે સુતેષુ તદ્વત્સકૃપે ઽપિ દેહિષુ

મૈત્રી યતઃ પ્રતિઘચિત્તમતો વિરુદ્ધં શાન્તિર્યતો વ્યસનચિત્તમતો વિરુદ્ધં ।
અર્થો યતો નિકૃતિચિત્તમતો વિરુદ્ધં લ્હાદો યતઃ પ્રતિભયં ન[ચ] તતો વિરુદ્ધં

યથાતુરઃ સુભૈષજ્યે સંસારે પ્રતિપદ્યતે ।
આતુરે ચ યથા વૈદ્યઃ સત્વેષુ પ્રતિપદ્યતે

અનિષ્પન્ને યથા ચેટે સ્વાત્મનિ પ્રતિપદ્યતે ।
વણિગ્યથા પુનઃ પુણ્યે કામેષુ પ્રતિપદ્યતે

યથૈવ રજકો વસ્ત્રે કર્મણે પ્રતિપદ્યતે ।
પિતા યથા સુતે બાલે સત્વાહેઠે પ્રપદ્યતે

અગ્ન્યર્થી વાધરારણ્યાં સાતત્યે પ્રતિપદ્યતે ।
વૈશ્વાસિકો વાનિષ્પન્ને અધિચિત્તે પ્રપદ્યતે

માયાકાર ઇવ જ્ઞેયે પ્રજ્ઞયા પ્રતિપદ્યતે ।
પ્રતિપત્તિર્યથા યસ્મિન્ બોધિસત્ત્વસ્ય સા મતા

ઇતિ સતતમુદારયુક્તવીર્યો દ્વયપરિપાચનશોધને સુયુક્તઃ ।
પરમવિમલનિર્વિકલ્પબુદ્ધ્યા વ્રજતિ સ સિદ્ધિમનુત્તમાં ક્રમેણ