મહાવસ્તુ-અવાદન · ભાગ 6180

સ્વપ્નાન્તરે યા પ્રમદા દદર્શ
ચન્દ્રં નભા કુક્ષિમ્ અનુપ્રવિષ્ટં ।
પ્રસૂયતે સા નરદેવગર્ભં
સો ભવતિ રાજા વરચક્રવર્તી ॥
સ્વપ્નાન્તરે યા પ્રમદા દદર્શ
શ્વેતં ગજં કુક્ષિમ્ અનુપ્રવિષ્ટં ।
પ્રસૂયતે સા ગજસત્ત્વસારં
સો ભવતિ બુદ્ધો બુધિતાર્થધર્મો ॥
[_મ્વુ_1.210_] દેવીં સ પૃચ્છતિ ॥ કિં ધરેસિ ॥ સા આહ ॥ ચક્રવર્તિન્ તિ ॥
કુક્ષિં પ્રભાસયન્તં કનકવપું પ્રવરલક્ષણસમંગિં ।
ધારેમિ ચક્રવર્તિં વરપુરુષં રાજશાર્દૂલં ॥
દેવા નભે ભગવતો ઘોષમ્ ઉદીરયેન્સુઃ ॥ બુદ્ધો ભવિષ્યતિ ન રાજા બલચક્રવર્તી ॥ મહાબ્રહ્મા ગાથાં ભાષતિ ॥
ગજં રત્નશ્રેષ્ઠં મદનબલવેગાપનયનં
પ્રદીપં લોકસ્ય તમતિમિરમોહાપનયનં ।
ગુણાનાં કોષં ત્વં અપરિમિતરત્નાકરધરં
ધરેસિ રાજર્ષિ અપ્રતિહતચક્રં અમરરુચિં ॥
દેવી આહ
યથા મમ ન રાગદોષા પ્રસહન્તિ નરેન્દ્રગર્ભમ્ ઉપલભ્ય ।
નિઃસંશયં ભવિષ્યતિ સમરુચિ યથ નિશ્ચરતિ વાચા ॥
બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા સુખં ગચ્છતિ તિષ્ઠતિ પિ નિષીદતિ પિ શય્યામ્ અપિ કલ્પયતિ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન । શસ્ત્રં કાયે ન ક્રમતિ ન વિષં નાગ્નિર્ નાશનિઃ પ્રસહતિ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતરં દેવકન્યા દિવ્યેહિ ઉચ્છાદનપરિમર્દનપરિષ્કારેહિ પરિજાગરન્તિ ॥ દિવ્યવસ્ત્રસંવૃતશરીરા દિવ્યાભરણધારિણી ભવતિ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ લાભિની ભવતિ દિવ્યાનાં ગન્ધાનાં દિવ્યાનાં માલ્યાનાં દિવ્યાનાં વિલેપનાનાં દિવ્યાનાં ઓજાનાં બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે
[_મ્વુ_1.211_] ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે યો ઽસ્યા અભ્યન્તરપરિવારો સો ઽસ્યા અતીવ શુશ્રૂષિતવ્યં શ્રોતવ્યં મન્યતિ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતરં યે પશ્યન્તિ તે તામ્ ઉપસંક્રમિત્વા કિંકરણીયકપ્રતિસંયુક્તેહિ વ નિમન્ત્રેન્તિ બોધિસત્વસ્ય એવ તેજેન ॥ ન કિંચિદ્ ઉપરિમેન ગચ્છતિ અન્તમશતો પક્ષી પિ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા અલ્પાબાધા ભવતિ અલ્પાતંકા । સમાયે વિપાકનીયગ્રહણીયે સમન્વાગતા નાપ્ય્ અતિશીતાયે નાપ્ય્ અતિ-ઉષ્ણાયે સમ્માપરિણામાયે બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા લાભિની પ્રણીતાનાં ખાદનીયભોજનીયાનામ્ અગ્રરસાનાં પ્રત્યગ્રરસાનાં બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા વીતરાગા ભવતિ । અખણ્ડમ્ અચ્છિદ્રમ્ અશબલમ્ અકલ્માષં પરિશુદ્ધં પરિપૂર્ણં બ્રહ્મચર્યં ચરતિ ॥ મનસાપિ તસ્યાઃ પ્રમદોત્તમાયા રાગો ન ઉત્પદ્યતિ સર્વપુરુષેહિ અન્તમસતો રાજ્ઞાપિ અર્ચિમતા ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતા પઞ્ચ શિક્ષાપદાનિ સમાદાય વર્તતે । તાનિ ચ સપૂર્વસમાદિન્નાનિ ભવન્તિ । બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે યાવતા નાગરાજાનો નાગરાજાધિપતયો અણ્ડજા વા જરાયુજા વા સંસ્વેદજા વા ઔપપાદુકા વા તે નિવેશનમ્ ઉપસંક્રમિત્વા દિવ્યાનિ ચન્દનચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ ॥ એવમ્ અગુરુચૂર્ણાનિ મુક્તકુસુમાનિ ચ પ્રકિરેન્સુઃ સમાપ્તાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ પરિપૂર્ણાયે ચ નમ્ અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ પરિશુદ્ધાયે ચ નમ્ અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ ॥ તે દિવ્યાનિ ચન્દનનચૂર્ણાનિ પ્રકિરિત્વા કેશરચૂર્ણાનિ તમાલપત્રચૂર્ણાનિ મુક્તકુસુમાનિ પ્રકિરેન્તિ ।
[_મ્વુ_1.212_] સમાપ્તાયે નં અર્ચયેન્સુઃ પરિપૂર્ણાયે ચ નમ્ અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુ પરિષુદ્ધાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ ॥ પરિપૂર્ણાયે અર્ચનાયે અર્ચયિત્વા પરિશુદ્ધાયે અર્ચનાયે અર્ચયિત્વા દિવ્યેહિ ચન્દનચૂર્ણેહિ પ્રકિરિત્વા દિવ્યેહિ અગુરુચૂર્ણેહિ કેશરચૂર્ણેહિ તમાલપત્રચૂર્ણેહિ મુક્તકુસુમેહિ ઓકરિત્વા અધ્યોકિરિત્વા અભિપ્રકિરિત્વા બોધિસત્વમાતાં ત્રિખુત્તં અભિપ્રદક્ષિણં કૃત્વા યેનકામં પ્રક્રમિન્સુઃ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે યાવતા સુવર્ણરાજાનો સુવર્ણાધિપતયો અણ્ડજા વા જરાયુજા વા સંસ્વેદજા વા ઉપપાદુકા વા તે નિવેશનં પ્રવિશિત્વા દિવ્યાનિ ચન્દનચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ દિવ્યાન્ય્ અનેકચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ દિવ્યાનિ કેશરચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ દિવ્યાનિ તમાલપત્રચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ દિવ્યાનિ કુસુમચૂર્ણાનિ પ્રકિરન્તિ । સમાપ્તાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુ પરિપૂર્ણાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુ પરિશુદ્ધાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ ॥ દિવ્યાનિ ચૂર્ણાનિ પ્રકિરિત્વા અગુરુચૂર્ણાનિ કેશરચૂર્ણાનિ તમાલપત્રચૂર્ણાનિ પ્રકિરિત્વા દિવ્યાનિ ચ મુક્તકુસુમાનિ પ્રકિરિત્વા બોધિસત્વમાતાં ત્રિષ્ખુત્તં પ્રદક્ષિણં કૃત્વા યેનકામં પ્રક્રમેન્સુઃ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતાં ચતુર્મહારાજકાયિકા દેવાઃ ત્રાયસ્ત્રિંશા યામા તુષિતા નિર્માણરતિપરનિર્મિતવશવર્તી બ્રહ્મકાયિકા શુદ્ધાવાસકાયિકા દેવા તસ્ય નિવેશનં પ્રવિશિત્વા દિવ્યેહિ ચન્દનચૂર્ણેહિ પ્રકિરેન્સુઃ દિવ્યેહિ અગુરુચૂર્ણેહિ તમાલપત્રચૂર્ણેહિ દિવ્યેહિ ચ મુક્તકુસુમેહિ પ્રકિરેન્સુઃ સમાપ્તાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ સંપરિપૂર્ણાયે ચ
[_મ્વુ_1.213_] નમ્ અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ પરિશુદ્ધાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયેન્સુઃ ॥ તે દિવ્યેહિ ચન્દનચૂર્ણેહિ ઓકિરિત્વા દિવ્યેહિ અગુરુચૂર્ણેહિ દિવ્યેહિ કેશરચૂર્ણેહિ દિવ્યેહિ તમાલપત્રેહિ દિવ્યેહિ મુક્તકુસુમેહિ પ્રકિરિત્વા સમાપ્તાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયિત્વા પરિપૂર્ણાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયિત્વા પરિશુદ્ધાયે ચ નં અર્ચનાયે અર્ચયિત્વા બોધિસત્વમાતાં ત્રિષ્કૃત્વો પ્રદક્ષિણીકૃત્ય યેનકામં પ્રક્રમેન્સુઃ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥
___બોધિસત્વો ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતો ન ચાતિનીચં તિષ્ઠતિ ન ચ અતિ-ઉચ્ચં તિષ્ઠતિ ન ચ અવકુબ્જકો ન ઉત્તાનકો ન વામપાર્શ્વે તિષ્ઠતિ ન ઉત્કુટિકો ॥ અથ ખલુ માતુર્ દક્ષિણે પાર્શ્વે પર્યઙ્કમ્ આભુંજિત્વા તિષ્ઠતિ ॥ બોધિસત્વો ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતો ન પિત્તેન વા શ્લેષ્મેણ વા રુધિરેણ વા અન્યેન વા પુન કેનચિદ્ અશુચિનાપરિશુદ્ધો તિષ્ઠતિ ॥ અથ ખલુ ઉચ્છાદિતસ્નાપિતવિશદગાત્રો બોધિસત્વો માતુઃ કુક્ષિસ્મિં તિષ્ઠતિ ॥ બોધિસત્વો ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતો માતરં પશ્યતિ ॥ બોધિસત્વમાતાપિ કુક્ષિગતં બોધિસત્વં પશ્યતિ વિગ્રહમ્ ઇવ જાતરૂપસ્ય દૃષ્ટ્વા ચ ભવતિ આત્તમના [કુક્ષિં ઓભાસેન્તં વિગ્રહમ્ ઇવ જાતરૂપસ્ય] ॥ યથા વેરુલિયસ્ય મણિ સ્ફાટિકસમુદ્ગસ્મિં નિહિતો અસ્યા એવમ્ એવ બોધિસત્વં પશ્યતિ માતા કુક્ષિમ્ ઓભાસેન્તં વિગ્રહમ્ ઇવ જાતરૂપસ્ય ॥

[_મ્વુ_1.214_] બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે દેવસંઘાઃ સુખરાત્રિં સુખદિવસં પૃચ્છકા આગચ્છન્તિ । તાં ચ બોધિસત્વો અભિનન્દતિ દક્ષિણકરમ્ ઉત્ક્ષિપ્ય માતરમ્ અબાધમાનો ॥ બોધિસત્વં ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતં દેવા નાગા યક્ષા દાનવા રાક્ષસા પિશાચા ન જહન્તિ દિવા વા રાત્રિં વા ન ચાત્ર આસંગકથા કથીયતિ કામોપસંહિતા વા અન્યા વા અસત્યા કથા । નાન્યત્ર બોધિસત્વવર્ણમ્ એવ ભાષન્તિ રૂપતઃ સત્ત્વતસ્ તેજતઃ વર્ણતઃ યશતઃ કુશલમૂલતઃ ॥ બોધિસત્વસ્ય માતુઃ કુક્ષિગતસ્ય પૂજા નોપરમતિ ॥ દિવ્યાનિ તૂર્યાણિ વાદ્યન્તિ દિવ્યાનિ અગુરુધૂપનિ ધૂપેન્તિ દિવ્યં પુષ્પવર્ષં વર્ષતિ દિવ્યં ચૂર્ણં વર્ષતિ ॥ અપ્સરસહસ્રાણિ ચ ઉપગાયન્તિ ઉપનૃત્યન્તિ પિ ॥ બોધિસત્વે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન માતુઃ કુક્ષિગતે બોધિસત્વમાતાં દેવકન્યાસહસ્રેહિ સાર્ધં અભ્યાભવતિ હાસ્યં ચ કથા ચ ॥ પ્રસુપ્તાં ચ પુનર્ બોધિસત્વમાતરં દેવકન્યા માન્દારવદામેન પરિવીજેન્તિ બોધિસત્વસ્ય તેજેન ॥ અયં ચ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન ત્રિસાહસ્રમહાસહસ્રાયાં લોકધાતૂયમ્ અનુત્તરા ગર્ભાવક્રાન્તિપારમિતા ॥
અન્યં ચ દાનિ પશ્યથ આશ્ચર્યં તસ્યા દેવપર્ષાયે ।
તાવ વિપુલાયે યા કથા અભૂ પરમહર્ષસંજનની ॥
ન ચ કામકથાન્યા વા નાપ્ય્ અપ્સરસાં કથા ન ગીતકથા ।
ન ચ વાદ્યકથા તેષાં ન પિ ભુક્તકથા ન પાનકથા ॥
નાભરણકથા તેષાં ન પિ વસ્ત્રકથા પ્રવર્તતિ કદાચિત્* ।
[_મ્વુ_1.215_] યાનોદ્યાનકથા વા મનસાપિ ન જાયતે તેષાં ॥ {યા નોદ્યાનકથા?}
સાધૂ પુણ્યબલવતો દ્યુતી અનુપમા સદેવકં લોકં ।
અભિભવતિ નાયકસ્ય વિકસતિ એષા કથા તત્ર ॥
સાધું ગર્ભાવક્રમણામ્ અનોપમં રૂપપારમિગતસ્ય ।
ઇતિ વિકસતિ બહુવિધા કથા પરિષામધ્યે એતસ્મિં ॥
સાધૂહિ નિરામિષેહિ સંજ્ઞાપદેહિ ક્ષપેન્તિ તં કાલં ।
વરબુદ્ધિનો ઇયં અપિ કથા વિકસતિ પરિષામધ્યે ॥
એવં ચ બહુપ્રકારાં કથાં કથેન્તા રમન્તિ દેવગણા ।
રૂપં વર્ણં તેજં બલં ચ વિરજસ્ય કથયન્તા ॥
સર્વેષાં બોધિસત્વાનાં માતરો પરિપૂર્ણે દશમે માસે પ્રસૂયન્તિ ॥ દશમે માસે પૂર્ણે સુદીપા નામ દેવી રાજાનમ્ અર્ચિમં આહ ॥ દેવ અભિપ્રાયો મે પદ્મવનં ઉદ્યાનં નિર્ગન્તું ॥ રાજા દેવીયે સુદીપાયે શ્રુત્વા અમાત્યાન્ આહ ॥ પદ્મવનમ્ ઉદ્યાનં સાન્તઃપુરો નિષ્ક્રમિષ્યામિ ક્રીડાર્થમ્ ઇતિ ॥

પદ્મિનિવનં સુચપલં અપગતતૃણખણ્ડપત્રસંસ્કારં ।
વરસુરભિકુસુમનિકરં કરોથ ગન્ધોદકસુગન્ધં ॥
પદ્મિનિવને ચ વાતા તમાલપત્રગન્ધવાસિતશરીરા ।
સિઞ્ચન્તુ અમૃતગન્ધાં મદજનના ચ પલાયન્તુ ॥
અગરુવરધૂપગર્ભા સમોનમન્તુ નભતો જલધરા તં ।
પદ્મિનિવનં છાદેતું વરચૂર્ણરસાકુલં ક્ષિપ્રં ॥
[_મ્વુ_1.216_] એકૈકં ચ દ્રુમવરં દુકૂલપટ્ટોર્ણકોશિકારેહિ ।
કલ્પયથ કલ્પવૃક્ષાન્* યથ દિવિ દેવપ્રધાનસ્ય ॥
દેવા ચ દેવકન્યા ચ ગન્ધમાલ્યા ગૃહ્ય પદ્મિનિવન-ઉદ્યાનમ્ અર્ચિમતો આગચ્છન્તિ ॥
સ્ફટિકમણિકુણ્ડલધરા વિગલિતવસના પ્રલમ્બમણિહારા ।
આદાય ગન્ધમાલ્યં ગગનપથગતા ઓલીયન્તિ ॥
માન્દારવાણ ભરિતા કાચિત્ સંગેરિયો ભરિત્વાન ।
હરિચન્દનસ્ય કાચિત્ કાચિ પુનઃ કલ્પદુષ્યાણાં ॥
સ્થલજજલજં ચ માલ્યં ગૃહીત્વા અપ્સરા મુદિતચિત્તા ।
રતના આભરણાનિ ચ જમ્બુદ્વીપં અભિમુખીયો ॥
ચતુરાશીતિમ્ અનૂનં છત્રસહસ્રાણિ દેવકન્યાયો ।
કનકરતનામયાનિ આદાય નભે પ્રલીયન્તિ ॥
કૂટાગારશતેહિ સ્ફટિકમણિચિત્રેહિ લેપનલેપિતૈઃ ।
ભરિતમ્ અપિ અન્તરીક્ષં દુષ્યશતસમુચ્છ્રિતપતાકં ॥
ગજશ્વસનસન્નિકાશા શારદમેઘા ચાભિવિરોચન્તિ ।
વરસુરભિકુસુમગન્ધા કમલોત્પલચમ્પકવિમિશ્રા ॥
ભુજગપતિનો પિ મુદિતા મેઘેહિ સુગન્ધતોયભરિતેહિ ।
અભ્યોકિરન્તિ ગગણં અન્યાનિ ચ અદ્ભુતશતાનિ ॥
અથ મહામૌદ્ગલ્યાયન રાજા અર્ચિમો મહાતા રાજાનુભાવેન મહતા રાજ-ઋદ્ધિયે મહતીયે વિભૂષાયે સાન્તઃપુરો પદ્મિનીવનમ્ ઉદ્યાનં નિર્યાસિ ॥
[_મ્વુ_1.217_] અવગાહ્ય તં વનવરં દેવી સખિપરિવૃતા જિનજનેત્રી ।
વિચરતિ ચિત્રરથે દેવી અમરવધુ યથા રતિવિધિજ્ઞા ॥
અથ મહામૌદ્ગલ્યાયન સુદીપા દેવી સખીહિ સંપરિવૃતા પદ્મિનીયે પુરિમપશ્ચિમવેદિહિ વિતતવિતાનેહિ વિચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તેહિ ઓસક્તપટ્ટદામકલાપેહિ લેપનલેપિતેહિ ધૂપનધૂપિતેહિ મુક્તપુષ્પાવકીર્ણેહિ વેદિકાજાલસંપ્રતિક્ષિપ્તેહિ ઉચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકેહિ નાવાયાનેહિ પ્રક્રીડિતા ॥ અથ સુદીપાયે દેવીયે નાવાયાનેન કડ્ઢીયન્તિયે કિલ ચિત્તં ઉત્પન્નં । નાવાતો ઓતરિષ્યામીતિ ॥ બોધિસત્વાનુભાવેન ચ મધ્યે તડાગસ્ય દ્વીપો પ્રાદુર્ભૂતો સમો અવિષમો સુવર્ણવાલિકાસંસ્તૃતો તૃણાનિ ચ જાતાનિ મૃદૂનિ નીલાનિ તૂલસંસ્પર્શોપમાનિ મયૂરગ્રીવાસન્નિકાશાનિ ચતુરઙ્ગુલં પૃથિવીતો નિક્ષિપ્તે પદે ઓનમન્તિ વૃક્ષાણિ ચાત્ર પ્રાદૂર્ભૂતાનિ ફલોપેતાનિ સુમનોજ્ઞાનિ ॥ દેવી તમ્હિ દ્વીપે પ્રતિષ્ઠિતા ॥ ન ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન બોધિસત્વમાતા શયાના નિષણ્ણિકા વા બોધિસત્વં જનેતિ । ન ખલુ મહામૌદ્ગલ્યાયન બોધિસત્વમાતા બોધિસત્વં પિત્તેન વા શ્લેષ્મેણ વા રુધિરેણ વા અન્યતરાન્યતરેણ વા અશુચિનાપરિશુદ્ધં જનેતિ અથ ખલુ ઉચ્છાદિતસ્નાપિતવિશદગાત્રં યેવ બોધિસત્વં જનેતિ ॥
સા પરિકિલન્તકાયા દ્રુમસ્ય શાખાં ભુજાય અવલમ્બ્ય ।
પ્રવિજૃમ્ભિતા સલીલા તસ્ય યશવતો જનનકાલે ॥
અથ વિંશતિં સહસ્રા મરુકન્યા આશુ-ર્-એવ સન્નિપતિતા ।
[_મ્વુ_1.218_] દેવીં કૃતાંજલિપુટાઃ ઇદમ્ અવચ પ્રસન્નસંકલ્પાઃ ॥
અદ્ય જરાવ્યાધિમથનં જનયિષ્યસિ અમરગર્ભસુકુમારં ।
દેવી દિવિ ભુવિ મહિતં હિતં હિતકરં નરમરૂણાં ॥
મા ખુ જનયી વિષાદં પરિકર્મ વયં તવં કરિષ્યામઃ ।
યં કર્તવ્યમ્ ઉદીરય દૃશ્યતુ કૃતમ્ એવ તત્ સર્વં ॥
અથ ચતુરિ લોકપાલા સપરિવારા આશુ-ર્-એવ સન્નિપતિતા ।
દિવ્યપ્રવેણિહસ્તા દેવિમ્ ઉપગતા પ્રદક્ષિણતો ॥
સર્વે પિ દેવસંઘા દેવીં પરિવારયિત્વ આકાશે ।
સ્થિતા માલ્યગન્ધહસ્તા સ્વપરિવારેણોપશોભન્તિ ॥
બોધિસત્વો સ્મૃતો સંપ્રજાનો માતરમ્ અબાધમાનો દક્ષિણેન પાર્શ્વેન પ્રાદુર્ભવતિ ॥

દક્ષિણેન હિ પાર્શ્વેન જાયન્તે પુરુષોત્તમાઃ ।
સર્વે પુરુષશાર્દૂલા ભવન્ત્ય્ અત્રવિહારિણઃ ॥
કિન્ તં ન ભિદ્યતે પાર્શ્વં તસ્યા જિનજનેત્રિયે ।
જનેન્તિયે નરશ્રેષ્ઠં વેદના ચ ન જાયતિ ॥
મનોમયેન રૂપેણ પ્રાદુર્ભોન્તિ તથાગતા ।
એવં ન ભિદ્યતે પાર્શ્વં વેદના ચ ન જાયતે ॥
ગર્ભાવાસપરિશ્રાન્તો સપ્તધા વિક્રમતે ભુવિ ।
દિશાં ચ પ્રવિલોકેતિ મહાહાસં ચ ઊહતિ ॥
અત્ર કિં કારણમ્ ઉક્તં યં સપ્ત ક્રમતે ક્રમાન્* ।
ન ચ અષ્ટ ન ચ ષષ્ટિ અત્ર આગમનં શૃણુ ॥
[_મ્વુ_1.219_] ગર્ભાવાસપરિશ્રાન્તો સર્વલોકહિતો મુનિઃ ।
પશ્ચિમો ગર્ભાવાસો યં અથ વેગેન પ્રક્રમિ ॥
ભૂમૌ સપ્તક્રમે ન્યસ્તે દેવસંઘા નિલીયથ ।
સહસા લોકપાલાનામ્ અંકેહિ ધરિતો મુનિઃ ॥
અથ વર્ષં સમુત્પદ્યિ દિવ્યકુસુમશીકરઃ ।
મન્દારવરજાકીર્ણં દિવ્યચન્દનસંકુલં ॥
દીર્ઘકાલં ઉદગ્રાશ્ ચ સુરમુખ્યાગ્રધૂપનં ।
પ્રમુંચિષુ વિભૂષાર્થં તસ્ય ઉત્તમબુદ્ધિનઃ ॥
યદ્ અર્થઞ્ ચ વિલોકેતિ દિશાં અપ્રતિપુદ્ગલઃ ।
તત્રાહમ્ આગમં વક્ષ્યે ઉપદેશં મનોરમં ॥
ન સો વિદ્યતિ સત્વાનાં દેવેષુ મનુજેષુ ચ ।
યસ્યૈવં સંભવો ભવેત્* ગર્ભોક્રમણમ્ એવ ચ ॥
ખદ્યોતકનકનિર્ભાસં પાર્શ્વં જિનજનેત્રિયે ।
જાયતે યદા સર્વજ્ઞઃ જાયન્તો ચરમે ભવે ॥
જાતમાત્રસ્ય તચ્ ચિત્તં અભૂત્ પ્રવરવાદિનો ।
અસ્તિ કશ્ચિત્ સમબુદ્ધિ મે ચ્ચ્ઽ; એતં તર્કં નિવર્તિતું ॥
કેચિત્ સંસારપાશેન અર્ત્તિયન્તે યથા અહં ।
ઇત્યર્થં પુરુષાદિત્યો દિશાં સર્વાં નિરીક્ષતિ ॥
અથ દિશા વિલોકેન્તો પશ્યતિ વદતાં વરો ।
દેવકોટિસહસ્રાણિ તસ્માત્* હાસં પ્રમુંચતિ ॥
[_મ્વુ_1.220_] તં જાતમાત્રમ્ ઇત્ય્ આહુ દેવતા મારકાયિકા ।
ચાતુર્દ્વીપો મહાકોશો ચક્રવર્તી ભવિષ્યસિ ॥
અથાસ્ય હાસો સંભવતિ ન મમ સત્વાભિજાનથ ।
સર્વજ્ઞો સર્વદર્શી ચ ભવિષ્યં પુરુષોત્તમઃ ॥
એવમ્ એતં પ્રશંસન્તિ વિશેષા ઉપદેશકાઃ ।
તથા હિ નરસિંહાનાં શાસનં સંપ્રકાશિતં ॥
યં તિષ્ઠન્તી જનયે વીરં સંકુસુમિતેષુ શાલેષુ ।
શરીરમ્ અવલમ્બ્યમાના તં અનતિવરં જિનં વન્દે ॥
સંપ્રતિજાતો સુગતો સમેહિ પદેહિ ધરણિં અવતિષ્ઠેત્* ।
સપ્ત ચ પદાનિ અગમા સર્વાં ચ દિશાં વિલોકેસિ ॥

તં સામં ચંક્રમન્તમ્ અન્વાગમિ વીજનં ચ ચ્છત્રં ચ ।
મા વરવિદુનો કાયે દંશા મશકા ચ નિપતેન્સુઃ ॥
સંપ્રતિજાતં સુગતં દેવા પ્રથમં જિનં પ્રતિગૃહ્ણે ।
પશ્ચાચ્ ચ તં મનુષ્યાઃ અનતિવરં અઙ્કે ધારેન્સુઃ ॥
પ્રત્યગ્રહેન્સુ દેવાઃ સુગતં દ્વાત્રિંશલક્ષણપ્રદર્શિં ।
પશ્ચાચ્ ચ તં મનુષ્યા અનતિવરં અંકે ધારેન્સુઃ ॥
નિર્વાયેન્સુ પ્રદીપા માનુષકા ઓભાસિત ઽભૂલ્ લોકં ।
સંપ્રતિજાતે સુગતે ઉલ્કાધારે નરમરૂણાં ॥
સંપ્રતિજાતે સુગતે ઉદકાર્થિકા પ્રધાવિન્સુઃ ।
અથ પુરતો ઉદુપાના પૂરા મુખતો વિષ્યન્દેન્સુ ॥
[_મ્વુ_1.221_] દ્વિ વારિધારા ઉદ્ગમિ એકા શીતસ્ય એકા ઉષ્ણસ્ય ।
યત્ર સ્નપયેન્સુ સુગતં વિગ્રહં ઇવ જાતરૂપસ્ય ॥
સંપ્રતિજાતે સુગતે બોધિસત્વમાતા અક્ષતા ચૈવ અભૂષિ અવ્રણા બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ સમ્પ્રતિજાતે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન બોધિસત્વે બોધિસત્વમાતુઃ કુક્ષિ પ્રતિપૂર્ણા યેવ અભૂષિ અનારબ્ધા ચ બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ સંપ્રતિજાતે ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન બોધિસત્વે અન્તરદ્વીપે ચન્દનવનં પ્રાદુર્ભવે બોધિસત્વસ્ય ઉપભોગપરિભોગમ્ આગચ્છે બોધિસત્વસ્યૈવ તેજેન ॥ તત્ર દેવપુત્રશતસહસ્રાણિ સહ ગચ્છન્તિ ગન્ધમાલ્યહસ્તા બોધિસત્વસ્ય પૂજાર્થં ॥ દેવપુત્રો દેવપુત્રં પૃચ્છતિ કહિં ગમિષ્યસીતિ ॥ સો તાન્ આહ ॥
એષા પ્રસૂષ્યતિ નરેન્દ્રવધૂત્તમં તં
વત્સં વિબુદ્ધવરપુષ્કરગર્ભગૌરં ।
યો પ્રાપ્સ્યતે ધરણિમણ્ડગતોત્તમાર્થં
મારં નિહત્ય સબલં તમ્ ઉપેમિ વીરં ॥
અમ્રક્ષિતા ગર્ભમલેન ગાત્રા
જાતં જલે પંકજમ્ ઉત્તમં વા ।
વપુષ્મતો બાલરવિપ્રકાશો
સબ્રહ્મકાન્ અમરાન્ અભિભોતિ ॥
તતો જાતમાત્રો કુલે અર્ચિમસ્ય
અતિક્રમ્ય ધીરો પદાનિ ઇહ સપ્ત ।
સમોલોકયિત્વા દિશાં ઊહસાસિ
અયં દાનિમ્ એકો ભવો પશ્ચિમો તિ ॥
[_મ્વુ_1.222_] તતશ્ ચ ચ્છત્રં એકં વિભ્રાજમાનં
મણીમુક્તશ્રેષ્ઠં પરાભાવિભ્રાજં ।
વિધૂતેન દામેન મન્દારવાણાં
બહૂ દેવપુત્રા નભે ધારયેન્સુઃ ॥
સબાલાર્કશંખપ્રતીકાશવર્ણં
વરં હેમચ્છત્રં નભે ધારયેન્સુઃ ।
તતો વીજનીયો વિસૃષ્ટા ભ્રમેન્સુઃ
કરેણ ગૃહીત્વા જિનં વીજયેન્સુઃ ॥
તતો પુણ્યગન્ધા સુખોષ્ણા પ્રભૂતા
લહું પ્રેમણીયા હિતા માનુષાણાં ।
શિવા નન્દનીયા તુષારાનુબદ્ધા
દુવે વારિધારા નભે ઉદ્ગતાસુઃ ॥
તતો મેરુશૃંગાદ્ અનેકપ્રકારા
પ્રમુક્તોત્તરીયા સમન્તોર્મિજાતા ।
ભૃશં વિશ્વગન્ધાધિવાસાનુવાતા

દૃઢં ષડ્વિકારં મહીં કમ્પયેન્સુઃ ॥
સુવર્ણસ્ય રૂપ્યમણીનાં શુભાના
વિમાનેષુ દેવા સતૂર્યાવિઘુષ્ટા ।
સુજાતાનુજાતં જિનં પ્રેક્ષમાણા
સચન્દ્રાર્કતારં નભં શોભયેન્સુઃ ॥
અયં સો સદેવં સનાગં સયક્ષં
[_મ્વુ_1.223_] મહોઘં મહર્ષી જગં ઉત્તરિત્વા ।
તતઃ ક્ષેમમ્ એકાં દિશં પ્રાપ્સ્યતીતિ
પ્રહૃષ્ટા ઽસ્ય દેવા નભે વ્યાહરેન્સુઃ ॥
રાજા અર્ચિમો આણાપેસિ ॥ કુમારં ઇમાયે વ દેવીયે પાદવન્દનં નેથ ॥ કીદૃશેન યાનેન કુમારો અભિનિષીદતીતિ ॥ દેવેહિ રતનામયી શિવિકા નિર્મિતા ॥ કો ઇમાં શિવિકાં વહિષ્યતીતિ ॥ ચત્વારો મહારાજા ઉપસ્થિતા ॥ વયં સત્વસારં વહિષ્યામ બોધિસત્વં સુદીપાં ચ દેવીં ધાત્રીં ચ બોધિસત્વસ્ય ॥ શિવિકામ્ આરૂઢા શક્રો ચ દેવાનામ્ ઇન્દ્રો મહાબ્રહ્મા ચ ઉત્સારણં કરોન્તિ ॥ એવં બોધિસત્વો મહતીયે વિભૂષાયે મહતીયે સમૃદ્ધીયે મહતીયે દેવ-ઋદ્ધીયે મહતીયે રાજ-ઋદ્ધીયે પદ્મિનીવનાતો ઉદ્યાનાતો દીપવતીં રાજધાનીં પ્રવેશીયતિ દેવીયે કલમ્ ઉપનીતઃ ॥
નરો ચેતિયેષુ પ્રવિષ્ટો અકામો
મહાલોકનાથો નરેન્દ્રાણ શાસ્તા ।
યદા ઉત્તમાંગેન વન્દાપયેન્સુઃ
તતો અસ્ય પાદાનિ પ્રાદુર્ભવેન્સુ ॥
તતો દેવતા દેવતાં ઇત્ય્ અવોચત્~
ન એષો ઽનુરૂપો મમં વન્દમાનો ।
પ્રણામં ચ એષો યદ્ય્ અન્યસ્ય કુર્યાત્*
દૃઢં સપ્તધા અસ્ય મૂર્ધ્નં ફલેયા ઇતિ ॥
જાતમાત્રે કુમારે ઽર્થસિદ્ધી સુખી સર્વે સત્વા અભૂદ્ યાવદ્ અવીચિં । પ્રણામં ચ કુર્વી દેવાઃ । તસ્ય સર્વે પ્રહૃષ્ટાઃ ॥
[_મ્વુ_1.224_] રાજકુલં ચ કુમારે પ્રવિષ્ટે ઉવાચ પુરોહિતં નૃપતિઃ ।
લક્ષણવિધિગુણકુશલાં વિપ્રાન્ પર્યેષથ શીઘ્રં ॥
તં વિજ્ઞાય ચ દેવા મહેશ્વરા નામ ચિત્તવશવર્તી ।
મા લક્ષણા અકુશલા વિકલ્પયિષ્યન્તિ દ્વિજસંઘા ॥
વિગતમદમાનદર્પાઃ અષ્ટ સહસ્રા મહેશ્વરવરાણાં ।
દેવગણેહિ ગુરુકૃતં સંપ્રતિજાતં ઉપગમેન્સુઃ ॥
તે રાજકુલદ્વારે શુચિવસનવરસ્થિતા સ્તિમિતશબ્દા ।
પ્રતિહારરક્ષમ્ અબ્રવીત્ સુમધુરકરવિંકરુતઘોષાઃ ॥
રાજવરં ઉપગમ્ય બ્રૂવીહિ ઇમે લક્ષણગુણવિધિજ્ઞાઃ ।
તિષ્ઠન્તિ અષ્ટસહસ્રં પ્રવિશેન્સુઃ યદિ અનુમતન્ તે ॥
સાધૂ તિ પ્રતિશ્રુત્વા પ્રતિહારરક્ષો પ્રવિશ્ય રાજકુલં ।
અબ્રવીત્ કૃતાંજલિપુટો પ્રીતિમનસો પૃથિવીપાલં ॥
અતુલબલ દીપ્તયશસા કારય રાજ્યં ચિરં નિહતશત્રુઃ ।
દ્વારે તે અમરસદૃશાસ્ તિષ્ઠન્તિ પ્રવેષ્ટુમ્ ઇચ્છન્તિ ॥
પ્રતિપૂર્ણવિમલનયના મધુરસ્વરમત્તવારણવિચારી ।
ભવતિ મમ તેષુ સંકા ન તે મનુજા દેવપુત્રા તે ॥
પરિચંક્રમતાં તેષાં ધરણિરજો ક્રમવરા ન સંકિરતિ ।
ન ચ સાન પશ્યામિ પદં પૃથિવ્યામ્ ઇદં અપિ આશ્ચર્યં ॥
ગમ્ભીરસ્તિમિતચેષ્ટા આર્યાકારા પ્રશાન્તદૃષ્ટિપથા ।
વિપુલાં જનેન્તિ પ્રીતિં જનસ્ય સમુદીક્ષમાનસ્ય ॥
અન્યં ચ દાનિ અદ્ભુતં શરીરચ્છાયા ન દૃશ્યતે તેષાં ।

[_મ્વુ_1.225_] ન ચ તેષુ સન્ધિશબ્દો ચંક્રમતાં શ્રૂયતે કશ્ચિત્* ॥
નિઃસંશયં ઉપગતા પુત્રવરં તવ નરવરાધિપ દ્રષ્ટું ।
અભિનન્દ્ય ચ અભિવન્દ્ય ચ પશ્યાસિ અયોનિજાં દેવાં ॥
વરમાલ્યગન્ધહસ્તા લીલાચેષ્ટા મનોરમશારીરા ।
દીપ્યન્તા ઇવ શિરિયે અસંશયં પ્રવરમરુતસ્ તે ॥
તં અર્ચિમો નિશામ્ય વચનમ્ ઇદં હર્ષકમ્પિતશરીરો ।
અબ્રવીદ્ ભણે સુચપલં પ્રવિશન્તુ નિવેશનમ્ ઉદારં ॥
કિં કારણં ન એદૃશાઃ પ્રાકૃતપુરુષાણ ભોન્તિ આકારાઃ ।
ન પિ માનુષાણ એદૃશી ઋદ્ધિ ભવતિ યાદૃશીં ભણસિ ॥
અથ સો પ્રતિહારરક્ષો ઉપગમ્ય મહેશ્વરાન્ ઇદમ્ અવોચત્* ।
પ્રહ્વો કૃતાંજલિપુટો પ્રણમ્ય હૃષ્ટો મુદિતચિત્તો ॥
અભિનન્દતે નરપતિઃ પ્રવિશન્તુ ભવન્તો દેવપુરકલ્પં ।
રાજવૃષભસ્ય વેશ્મં નરાધિપતિના અનુજ્ઞાતાઃ ॥
એતં શ્રુત્વા વચનં અષ્ટસહસ્રં મહેશ્વરવરાણાં ।
પ્રવિશન્તિ પાર્થિવકુલં અનિહતકુલવંશમુખ્યસ્ય ॥
અથ અર્ચિમો પિ રાજા મહેશ્વરાં દૂરતો નિશામેત્વા ।
પ્રત્યુત્થિતો સપરિવારો ગૌરવબલભાવિતશરીરો ॥
તાન્ અવચ રાજવૃષભો સ્વાગતમ્ અનુરાગતં વઃ સર્વેષાં ।
પ્રીતો ઽસ્મિ દર્શનેન પ્રશમદમબલેન ચ ભવતાં ॥
સંવિદ્યન્તે ઇમાનિ અસ્માકં આસનપ્રધાનાનિ ।
આસ્તાં તાવ ભવન્તો અસ્માકમ્ અનુગ્રહાર્થાય ॥
અથ તે તેષ્વ્ આસનેષુ બહુરતનવિશુદ્ધચિત્રપાદેષુ ।
[_મ્વુ_1.226_] વિગતમદમાનદર્પા નિષીદિ અનવદ્યકર્માન્તાઃ ॥
તે કંચિદ્ એવ કાલં આગમયિત્વા નરાધિપમ્ અવોચત્* ।
શૃણ્વતુ ભવાં પ્રયોજનં યં અસ્માકમ્ ઇહ ગમનાયે ॥
સર્વાનવદ્યગાત્રઃ ઉત્પન્નો લોકસુન્દરો તુહ્યં ।
પુત્રો કિલ મનુજપતે લક્ષણગુણપારમીપ્રાપ્તો ॥
વયમ્ અપિ લક્ષણકુશલાઃ સમર્થા ગુણદોષલક્ષણં જ્ઞાતું ।
યદિ ન ગુરુત્વં ભવતો પશ્યેમ મહાપુરુષરૂપં ॥
સો અવચ હંત પશ્યથ સુવ્યપદેશક્ષેમં મમ પુત્રં ।
મરુમનુજહર્ષજનનં લક્ષણગુણપારમિપ્રાપ્તં ॥
અથ સ મૃદુકાચિલિન્દિકપ્રવેણિયં ગુણધરં ગ્રહેત્વાન ।
અંકેન વાદિચન્દ્રં ઉપનામયતિ સુરવરાણાં ॥
આલોકયિત્વ દૂરાત્* મહેશ્વરાઃ વરક્રમાન્ દશબલસ્ય ।
મૂર્ધનિ વિગલિતમુકુટા નિપતેન્સુ મહીતલે હૃષ્ટા ॥
તે દાનિ રાજાનમ્ આરોચેન્તિ ॥ લાભા તે મહારાજ સુલબ્ધા યસ્ય તે યં મહાપુરુષો કુલે ઉત્પન્નો દ્વાત્રિંશતીહિ મહાપુરુષલક્ષણેહિ સમન્વાગતો ॥ તદ્યથા ॥
સમા હેષ્ટા ચ દીર્ઘા ચ આયતા ચ ઉચ્છંગ પંચમા ।
એણિ વૃહચ્ ચ તિષ્ઠન્તો કોશ ન્યગ્રોધ તે દશા ॥
મૃદુ જાલા ચ પ્રતિપૂર્ણા એકા ઊર્ધ્વાગ્ર પંચમા ।
શ્લક્ષ્ણચ્છવિ હંસાન્તરા ચ ઉત્સદા ચ તે દશ ॥

[_મ્વુ_1.227_] રસં સુવર્ણ સીહો ચ સમા શુક્લા ચ પંચમા ।
સમા પ્રભૂતા બ્રહ્મા ચ નીલા ગોપક્ષ્મ તે દશ ॥
ઊર્ણા ઉષ્ણીષ શીર્ષં ચ નાથો દ્વાત્રિંશલક્ષણો ।
તે દાનિ બ્રાહ્મણા રાજ્ઞા અર્ચિમેન ઉચ્યન્તિ ॥ યં કુમારસ્ય નામં અનુરૂપં તં કરોથ ॥ તે બ્રાહ્મણા આહન્સુ ॥ મહારાજ કુમારે જાયમાને દીપો પ્રાદુર્ભૂતો મહાં ઓભાસો તસ્માત્ કુમારો દીપંકરો નામ ભવતુ ॥ એવં કુમારસ્ય શુદ્ધાવાસેહિ દેવેહિ બ્રાહ્મણવેશં નિર્મિણિત્વા દીપંકરો તિ નામ કૃતં ॥
___તસ્ય સદૃશીયો ધાત્રીયો કુમારં ઉપસ્થિહન્તિ સંવર્ધયન્તિ ॥ યદા ચ બોધિસત્વો યૌવનપ્રાપ્તો રાજ્ઞા ત્રયો પ્રાસાદા કારિતા કુમારસ્ય ક્રીડાર્થં પરિચારાર્થં વિસ્તીર્ણં ચ અન્તઃપુરં ઉપસ્થાપિતં ॥ બોધિસત્વો મહતા રાજાનુભાવેન મહતા રાજ-ઋદ્ધીયે મહતા રાજવિભૂષાયે સાન્તઃપુરો પદ્મિનીવનમ્ ઉદ્યાનભૂમિં નિર્ગતો ક્રીડાર્થં ॥ રાજ્ઞા અર્ચિમેનાન્તઃપુરમ્ આણત્તં ॥ સુષ્ઠુ કુમારં ક્રીડાપેથ ॥ બોધિસત્વો નાવાયાનેહિ પુરિમપશ્ચિમવેદિહિ વેદિકાજાલેહિ વેદિકાજાલપરિક્ષિપ્તેહિ વિતતવિતાનેહિ ચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તેહિ ઓસક્તપટ્ટદામકલાપેહિ ધૂપનધૂપિતેહિ મુક્તપુષ્પાવકીર્ણેહિ હારાર્ધહારચન્દ્રસુચિત્રેહિ ઉચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકેહિ નાવાયાનેહિ નિષ્પુરુષે તટે ઓતરતિ ॥ કિલાન્તં અન્તઃપુરમ્ આસુપ્તં કાચિ હનુકામ્ ઉપ્રગ્રહિયાણ કાચિત્ પણવમ્ ઉપગુહ્ય કાચિદ્ વેણું કાચિદ્ વીણાં કાચિદ્ વલ્લકીં કાચિત્ સુઘોષકીં કાચિન્ નૂપુરં કાચિત્* મૃદંગં કાચિલ્ લાલાઘરન્ તિ ॥ બોધિસત્વસ્ય તાં દૃષ્ટ્વા શ્મશાનસંજ્ઞા પ્રાદુર્ભૂતા ॥ મધ્યે પુષ્કરણીયે પદ્મં પ્રાદુર્ભૂતં રથચક્રમાત્રાહિ કર્ણિકાહિ અપરેહિ પદ્મસહસ્રેહિ અનુપરિવારિતં ॥
[_મ્વુ_1.228_] બોધિસત્વો તત્ પદુમે પર્યઙ્કેન નિષણ્ણો તં ચ પદુમં સંકુચિતં કૂટાગારે સંસ્થિતં ॥ બોધિસત્વસ્ય સર્વં ગૃહિલિંગમ્ અન્તર્હિતં કાષાયાણિ પ્રાદુર્ભૂતાનિ ॥ અથ ખલુ મહામૌદ્ગલ્યાયન દીપંકરો બોધિસત્વો વિવિક્તં કામેહિ વિવિક્તં પાપકૈર્ અકુશલૈર્ ધર્મૈઃ સવિતર્કં સવિચારં વિવેકજં પ્રીતિસુખં પ્રથમં ધ્યાનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરેસિ ॥ સવિતર્કવિચારાણાં વ્યુપસમાદ્ અધ્યાત્મસંપ્રસાદાચ્ ચેતસઃ એકોતીભાવાદ્ અવિતર્કમ્ અવિચારં સમાધિજં પ્રીતિસુખં દ્વિતીયં ધ્યાનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરેસિ ॥ સ પ્રીતેર્ વિરાગાદ્ ઉપેક્ષકશ્ ચ વિહરતિ સ્મૃતઃ સંપ્રજાનં સુખં ચ કાયેન પ્રતિસંવેદયતિ । યત્ તં આર્યા આચક્ષતે ઉપેક્ષકઃ સ્મૃતિમાં સુખવિહારી નિષ્પ્રીતિકં તૃતીયં ધ્યાનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરતિ ॥ સુખસ્ય ચ પ્રહાણા દુઃખસ્ય ચ પ્રહાણાત્ પૂર્વં ચ સૌમનસ્યદૌર્મનસ્યયોર્ અસ્તંગમાત્* અદુઃખાસુખમ્ ઉપેક્ષાસ્મૃતિપરિશુદ્ધં ચતુર્થં ધ્યાનમ્ ઉપસંપદ્ય વિહરેસિ ॥ સો તથા સમાહિતેન ચિત્તેન પરિશુદ્ધેન પર્યવદાતેન અનંગણેન વિગતોપકિલેશેન મૃદુના કર્મણ્યેન સ્થિતેનાનિંજ્યપ્રાપ્તેન રાત્રીયે પુરિમે યામે દિવ્યચક્ષુદર્શાનપ્રતિલાભાય ચિત્તમ્ અભિનિર્હરેસિ નિર્ણામેસિ ॥
___સો દિવ્યેન ચક્ષુષા સત્વાન્ પશ્યતિ ચ્યવન્તાં ઉપપદ્યન્તાં સુવર્ણાં દુર્વર્ણાં સુગતાં દુર્ગતાન્ યથાકર્મોપગાન્ સત્વાન્ પ્રજાનાતિ ॥ સો તથા સમાહિતેન ચિત્તેન પરિશુદ્ધેન પર્યવદાતેન અનંગણેન વિગતોપક્લેશેન મૃદુના કર્મણ્યેન સ્થિતેનાનિંજ્યપ્રાપ્તેન રાત્રીયે મધ્યમે યામે અનેકવિધં પૂર્વનિવાસં સમનુસ્મરેત્* । સય્યથીદં એકાં વા જાતિં દ્વૌ વા જાતિં ત્રયો વા જાતિં ચત્વારિ વા જાતિં પંચ વા જાતિં દશ વા વિંશદ્ વા ત્રિંશચ્ ચત્વારિંશં વા પંચાશં વા જાતીશતં વા જાતીસહસ્રં વા અનેકાનિ ચ જાતીશતાનિ
[_મ્વુ_1.229_] અનેકાનિ જાતીસહસ્રાણિ અનેકાન્ય્ અપિ જાતીશતસહસ્રાણિ સંવર્તકલ્પાં વા વિવર્તકલ્પાં વા સંવર્તવિવર્તકલ્પાં વા અનેકાં પિ સંવર્તાં અનેકાં પિ વિવર્તાં અનેકા પિ સંવર્તવિવર્તાનિ કલ્પાનિ ॥ અમુત્રાહં આસિં એવંનામો એવંગોત્રો એવંજાત્યો એવમાહારો એવમાયુઃપર્યન્તો એવંસુખદુઃખપ્રતિસંવેદી ઇતિ સાકારં સોદ્દેશં અનેકવિધં પૂર્વનિવાસં સમનુસ્મરતિ ॥ સો તથા સમાહિતેન ચિત્તેન પરિશુદ્ધેન પર્યવદાતેન અનંગણેન વિગતોપકિલેશેન સ્થિતેન અનિંજ્યપ્રાપ્તેન રાત્રીયે પશ્ચિમે યામે નન્દીમુખાયાં રજન્યાં અરુણોપઘાટકાલસમયે યત્ કિંચિત્ પુરુષનાગેન પુરુષસિંહેન પુરુષર્ષભેણ પુરુષપદુમેન પુરુષપુણ્ડરીકેણ પુરુષધૌરેયેણ પુરુષેણ સત્પુરુષેણ પુરુષાજાનેયેન અનુત્તરેણ પુરુષદમ્યસારથિના ગતિમેન સ્મૃતિમેન ધૃતિમેન મતિમેન સર્વશો સર્વત્રતાયે જ્ઞાતવ્યં પ્રાપ્તવ્યં બોદ્ધવ્યં અભિસંબોદ્ધવ્યં સર્વન્તમ્ એકચિત્તક્ષણસમાયુક્તયા પ્રજ્ઞયા અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો ॥ ઇયં ચ મહાપૃથિવી ષડ્વિકારં કમ્પે સંપ્રકમ્પે ભૂમ્યા ચ દેવા ઘોષમ્ ઉદીરયેન્સુઃ શબ્દં નભે શ્રાવયેન્સુ ॥ એષ મારિષ ભગવાં દીપંકરો અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો ભવિષ્યતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકંપાય મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ ॥ ભૂમ્યાનાં દેવાનાં ઘોષં શ્રુત્વા અન્તરીક્ષેચરા દેવા ત્રાયસ્ત્રિંશા યામા તુષિતા નિર્માણરતયઃ પરનિર્મિતવશવર્તિન ઇતિ તત્ ક્ષણં તન્ મુહૂર્તં યાવદ્ બ્રહ્મકાયં ઘોષમ્ અભ્યુદ્ગચ્છેત્* ॥ એષ મારિષ ભગવાં દીપંકરો સમ્યક્સંબુદ્ધો ભવિષ્યતિ તં ભવિષ્યતિ બહુજન્હિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકંપાય મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ ॥ અપ્રમેયસ્ય ઉદારસ્ય મહતો ઽવભાસસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો અભૂષિ ॥ યાવતા લોકે લોકાન્તરિકા અન્ધકારા અન્ધકારાર્પિતા તમિસ્રા તમસાર્પિતા અઘા
[_મ્વુ_1.230_] અઘસંભૂતપૂર્વા યત્ર ઇમે પિ ચન્દ્રમસૂર્યા એવં મહર્દ્ધિકા એવં મહાનુભાવા આભયા આભાં નાભિસંભુણન્તિ આલોકેન વા આલોકં ન સ્ફરન્તિ તે પિ તેન ઓભાસેન સ્ફુટા અભૂન્સુઃ ॥ યે પિ તત્ર સત્વા ઉપપન્ના તે પિ અન્યમન્યં સંજાનેન્સુઃ અન્યે પિ કિલ ઇહ ભો સત્વા ઉપપન્ના અન્યે પિ કિલ ભો સત્વા ઉપપન્ના અન્યે પિ કિલ ભો સત્વા ઉપપન્નાઃ ॥ એકાન્તસુખસમર્પિતા ચ પુનસ્ તત્ ક્ષણં તં મુહૂર્તં સર્વે સત્વા અભૂન્સુ ॥ યે પિ અવીચે મહાનરકે ઉપપન્ના અતિક્રમે વ દેવાનાં દેવાનુભાવં નાગાનાં નાગાનુભાવં યક્ષાણાં યક્ષાનુભાવં ॥ ધ્યામાનિ ચ અભૂન્સુઃ મારભવનાનિ નિષ્પ્રભાણિ નિસ્તેજાનિ નિરભિરમ્યાણિ ॥ ક્રોશિકાન્ય્ અપિ તત્ર ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ દ્વિકોશિકાન્ય્ અપિ તત્ર ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ ત્રિક્રોશિકાન્ય્ અપિ તત્ર ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ યોજનિકાન્ય્ અપિ તત્ર ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ ધ્વજાગ્રાણ્ય્ અપિ પ્રપતેન્સુ ॥ મારો ચ પાપીંઆં દુઃખી દુર્મનો વિપ્રતિસારી અન્તોશલ્યપરિદાઘજાતો અભૂષિ ॥

___તત્રૈવ ચ મૌદ્ગલ્યાયન પદ્મકૂટાગારે ભગવાં દીપંકરો ચતુર્હિ મહારાજેહિ શક્રેણ ચ દેવાનામ્ ઇન્દ્રેણ સુયામેન ચ દેવપુત્રેણ સંતુષિતેન ચ દેવપુત્રેણ વશવર્તિના ચ દેવપુત્રેણ મહાબ્રહ્મણા ચ અનેકદેવસંઘપરિવારેહિ સંવૃતો ॥ ભગવતો દીપંકરસ્ય ઉદારા પૂજા કૃતા ॥ દિવ્યેહિ મન્દારવેહિ કુસુમેહિ મહામન્દારવેહિ કર્ણિકારેહિ રોચમાનેહિ ભીષ્મેહિ મહાભીષ્મેહિ સમન્તગન્ધેહિ મહાસમન્તગન્ધેહિ ચન્દનચૂર્ણેહિ અગુરુચૂર્ણેહિ કેશરચૂર્ણેહિ તમાલપત્રચૂર્ણેહિ ભગવન્તં દીપંકરં ઓકિરિત્વા પ્રકિરિત્વા અભિપ્રકિરિત્વા દિવ્યેહિ તૂર્યસહસ્રેહિ સંપૂજયિત્વા તત્રૈવ મહાબ્રહ્મણા યાચિતો અનુત્તરં ધર્મચક્રં પ્રવર્તનાય ॥ અધિવાસયતિ મહામૌદ્ગલ્યાયન ભગવાં દીપંકરો મહાબ્રહ્મણો તુષ્ણીભવેન ॥ દેવા અધિવાસનાં વિદિત્વા હૃષ્ટા તુષ્ટા આત્તમના પ્રમુદિતપ્રીતિસૌમનસ્યજાતા
[_મ્વુ_1.231_] ભગવતો દીપંકરસ્ય પાદાં શિરસા વન્દિત્વા ત્રિષ્કૃત્યો પ્રદક્ષિણીકૃત્વા તત્રૈવાન્તર્હાયેન્સુ ॥
___ભગવાન્ તસ્યૈવ રાત્ર્યા અત્યયેન પ્રતિસંલયનાદ્ વ્યુત્થાય જનપદેષુ ચારિકાં પ્રક્રમેત્* ॥
આદિત્યો વરવર્ણો બાલો અભ્યુદ્ગતો યથાકાશે ।
યોજનશતં પ્રભાયે દીપંકરો ભરિત્વ અસ્થાસિ ॥
ભગવાં દીપંકરો ચારિકાં ચરમાણો મહતો જનકાયસ્ય દેવાનાં મનુષ્યાણાં ચ અર્થચર્યાં ચરમાણો અશીતિહિ ભિક્ષુસહસ્રેહિ સાર્ધં દીપવતીં રાજધાનીં આગચ્છતિ પિતુઃ અર્ચિમતો જ્ઞાતીનાં ચ અનુકમ્પાર્થં ॥ રાજ્ઞા અર્ચિમેન શ્રુતં ॥ ભગવાં દીપંકરો અશીતિહિ ભિક્ષુસહસ્રેહિ સાર્ધં દીપવતીં રાજધાનીં આગચ્છતિ જ્ઞાતીનામ્ અનુકમ્પાય્ઃતિ ॥ તે ચ યાવદ્ દીપવતી યાવ ચ પદ્મિનીવનમ્ ઉદ્યાનં દશક્રોશમાર્ગં પ્રતિજાગૃહન્સુઃ અષ્ટાપદસમં અવિષમં પાણિતલસમં સિક્તં સંમૃષ્ટં વિતતવિતાનં વિચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં ધૂપનધૂપિતં દશદિશેહિ ચ નટનર્તક-ઋલ્લમલ્લપાણિસ્વર્યાલંકૃતં ચક્રવર્તિપુરં ભૂયસ્ય ચ શતપત્રાલંકૃતં ॥ રાજ્ઞા અર્ચિમેન પ્રભૂતં ગન્ધમાલ્યં ગૃહીતં તથા ગૃહીતં મહાજનકાયેન સમન્તાદ્ દ્વાદશયોજનાતો ગન્ધમાલ્યં સમુદાનીતં ॥ રાજા અશીતિહિ કોટ્ટરાજસહસ્રેહિ સાર્ધં અન્યાયે ચ જનતાયે ભગવન્તં દીપંકરં પ્રત્યુદ્ગતો ॥
___અપરો શ્રોત્રિયો ષડઙ્ગવિત્ ત્રયાણાં વેદાનાં પારગો સાક્ષરપ્રભેદાનામ્ ઇતિહાસપંચમાનાં સનિઘણ્ટકૈટભાનાં માણવકાનાં આચાર્યો કુશલો બ્રાહ્મણકેષુ દેવેષુ પંચ માણવકશતાનિ વેદમન્ત્રા વાચયતિ ॥ તહિં દ્વે માણવકા સંમોદિકા પ્રિયમાણા
[_મ્વુ_1.232_] મેઘો ચ નામ માણવકો મેઘદત્તો ચ ॥ મેઘમાણવકો પણ્ડિતો ધીરો મેધાવી તીક્ષ્ણબુદ્ધિકો ॥ તેન નચિરસ્યૈવ સર્વે મન્ત્રા અધીતા ॥ સો દાનિ અધીતવેદાધ્યયનો અનુહિમવન્તા જનપદં ઓકસ્તો આચાર્યસ્ય આચાર્યધનં પર્યેષયિષ્યામિ ઇતિ ॥ યષ્ટિકમણ્ડલુચ્છત્રં ઉપાનહાંશ્ ચ સ્નાનશાટિં આદાય યસ્ય ગ્રામસ્ય વા નગરસ્ય વા નિગમસ્ય વા સીમામ્ આક્રામતિ તં નિરીતિકં નિરુપદ્રવં ચ ભવતિ મેઘસ્ય માણવકસ્ય તેજોધાતુભાવેન ॥ તેન યાયિના પુરુષો વિજ્ઞપ્તો ॥ તેનૈવં પંચ પુરાણશતાનિ દિન્નાનિ ॥ તસ્ય દાનિ એતત્ અભૂષિ ॥ યં નૂનાહં આગતકો યેન દીપવતી રાજધાની ચક્રવર્તિપુરં સપ્તરતનામયં અભિરમણીયં પશ્યેયન્ તિ ॥ સો દાનિ દીપવતીં રાજધનીં પ્રવિષ્ટો પશ્યતિ ચ દીપવતીં રાજધાનીં અલંકૃતાં ॥ તસ્યૈતદ્ અભૂષિ ॥ કિમ્ ઇદં અદ્ય દીપવતીયે રાજધાનીયે પર્વં વા પ્રયોગં વા ઉત્સવં વા ॥ અથ રાજ્ઞો અર્ચિમસ્ય શ્રુતં મેઘો માણવકો અધીતવેદાધ્યયનો અનુહિમવન્તાતો જનપદમ્ ઓકસ્તો સો દીપવતીં રાજધાનીં આગમિષ્યતિ । તતો ઇમં નગરવરમ્ અલંકૃતં તિ ॥ સો પુરેગામી યો જનો પ્રવિશતિ સો તં કંચિત્ પૃચ્છતિ ॥ તહિં અપરા માણવિકા પ્રાસાદિકા દર્શનીય અચપલા અનુદ્ધતા અપ્રગલ્ભા ઉદકઘટમ્ આદાય સપ્ત ચ ઉત્પલાનિ ગચ્છતિ ॥ સા તેન પૃચ્છિતા ભવતિ ॥ અદ્ય નગરે ઉત્સવો ॥ અથ ખલુ પ્રકૃતિ માણવિકા મેઘં માણવકં ગાથાભિઃ અધ્યભાષે ॥
અપિ તુ નાસિ માણવા ઇતો અન્યપુરાદ્ અસિ ત્વં ઇહાગતો ।
યો લોકહિતં પ્રભંકરં દીપવતીં પ્રાપ્તં ન બુધ્યસે ॥
[_મ્વુ_1.233_] દીપંકર લોકનાયકો અર્ચિમતો તનયો મહાયશો ।
બુદ્ધો નગરં પ્રવેક્ષ્યતિ તસ્ય કૃતે નગરં અલંકૃતં ॥
સા તેન પૃચ્છિતા ॥ કથં ભવતિ ઇમા ઉત્પલાનિ ક્રીતાનિ ॥ સા તં આહ ॥ પંચહિ પુરાણશતેહિ પંચ ઉત્પલાનિ ક્રીતાનિ દ્વે ચ મે મૈત્રાય લબ્ધાનિ ॥ મેઘો માણવો આહ ॥ અહન્ તે પંચ પુરાણશતાનિ દેમિ દેહિ મે તાનિ પંચ ઉત્પલાનિ । અહં એતેહિ પંચહિ ઉત્પલેહિ ભગવન્તં દીપંકરં પૂજયિષ્યામિ । ત્વં હિ દ્વીહિ પિ અર્ચય ॥ સા આહ ॥ સમયતો તે પંચ ઉત્પલાનિ દદેહં । યદિ મમ ભાર્યામ્ ઉપાદિયસિ યત્ર યત્ર ઉપપદ્યસિ અહં ચ તવ ભાર્યા ભવેયં ત્વં ચ મમ સ્વામિકો ભવેસિ ॥ મેઘો માણવો આહ ॥ અનુત્તરાયે સમ્યક્સમ્બોધયે ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યામિ કથં સંયોગે ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યામિ ॥ સા આહ ॥ ઉત્પાદેહિ તુવં તવ નાન્તરાયં કરિષ્યામિ ॥ તેન મેઘેન માણવકેનાભ્યુપગતા ॥ ઉપાદિયામિ તવ ભાર્યા તેષામ્ ઉત્પલાનામ્ અર્થાયે ॥ ભગવન્તં દીપંકરં પૂજયિષ્યામિ અનુત્તરાયે ચ સમ્યક્સમ્બોધયે ચિત્તમ્ ઉત્પાદયિષ્યામિ ॥ તેન પંચ પૂરાણશતાનિ દત્ત્વા પંચોત્પલાનિ ગૃહીતા ઉદારં ચ સે પ્રીતિપ્રામોદ્યં કાયે ઉત્પન્નં બુદ્ધશબ્દં પ્રકૃતિયે માણવિકાયે શ્રુત્વા ॥
યદ્ઽ; ઇચ્છસિ પૂજિતું લોકનાયકં
જલજેહિ માલ્યેહિ મનોરમેહિ ।
ઉપાદિયાહિ મમમ્ અદ્ય ભાર્યાં
પ્રેમ્ણાનુરક્તા સતતં તિ ભેષ્યં ॥
ઉદુમ્બરસ્ય યથ પુષ્પં દુલ્લભં
કદાચિદ્ ઉત્પદ્યતિ લોકે માણવ ।
[_મ્વુ_1.234_] એમ્ઽ; એવ બુદ્ધાન મહાયશાન
કદાચિદ્ ઉત્પાદં તથગતાનાં ॥
પૂજેહિ બુદ્ધં નરદમ્યસારથિં
જલજેહિ માલ્યેહિ મનોરમેહિ ।
બોધાય તે ભેષ્યતિ હેતુભૂતં
ભાર્યા ચ તે ભેષ્યિ અહં તહિં તહિં ॥
મેઘ આહ ॥
ઉપાદિયામિ તવ અદ્ય ભાર્યાં
જલજાન અર્થાય મનોરમાણાં ।
પૂજેષ્યિ બુદ્ધં નરદમ્યસારથિં
બોધાય મે ભેષ્યતિ હેતુભૂતં ॥
સા હૃષ્ટા સંવૃત્તા અદાસિ ઉત્પલાં

સ્નેહેન પ્રેમ્ણાનુગતં વિદિત્વા ।
ગચ્છન્તમ્ એનં અનુગચ્છિ ચારિકાં
શૃંગાટકે યત્ર સ્થિતો હિ માણવો ॥
ભગવાન્ અશીતિહિ ભિક્ષુસહસ્રેહિ પરિવૃતો રાજ્ઞા ચ અર્ચિમેન અશીતિહિ ચ કોટ્ટરાજાન સહસ્રેહિ અનેકેહિ ચ ક્ષત્રિયમહાશાલસહસ્રેહિ શ્રમણબ્રાહ્મણતીર્થકરેહિ દીપવતીં રાજધાનીં સંપ્રસ્થિતો ॥
ગમનસમયે ભગવતો દેવસહસ્રાણિ સન્નિપતિતાનિ ।
સપ્તરતનામયાનિ ચ્છત્રસહસ્રાણિ આદાય ॥
અથ સો મહાગુણધરો સંપ્રસ્થિતો અગ્રતો ગણવરસ્ય ।
મત્તગજખેલગામી મરીચિજાલાવતતકાયો ॥
[_મ્વુ_1.235_] વેરુલિકસ્ફાટિકમયકાંચનઘનકનકસુકૃતદણ્ડાનિ ।
છત્રાણિ દેવપુત્રા ધારેન્તિ વિશુદ્ધદેવસ્ય ॥
દેવાભિનિર્મિતાનિ નભે તરુણાદિત્યમણ્ડલનિભાનિ ।
તપનીયકિંકિણીયારુચિરા વરનન્દિઘોષાણિ ॥
સપ્તરતનામયં પિ ચ દિવ્યં દિવ્યકુસુમમણ્ડિતચ્છત્રં ।
છત્રાધરસ્ય લોકે ધારયિ ચ્છત્રં ત્રિદશરાજા ॥
ત્રિસહસ્રાધિપતિં પિ ચ કાંચનઘનકનકસુકૃતદણ્ડાયે ।
વરચામરાયે વિરજં વીજેન્તિં નરેન્દ્રં ચ અનુગતાઃ ॥
અત્યુન્નતા ચ નમતિ નતાપિ અત્યુન્નતા ભવતિ ભૂમિઃ ।
પ્રવિશન્તસ્ય ભગવતો સમં દશબલાનુભાવેન ॥
સમનન્તરં ચ ભગવાં દક્ષિણમ્ એવ ચરણં કનકકમલં ।
પરિહરતિ ઇન્દ્રકીલે તત્ર ભવતિ અદ્ભુતો ઘોષો ॥
આડમ્બરા મૃદઙ્ગા પટહા અસંઘટ્ટિતા પ્રવાદ્યન્તિ ।
શંખા પણવા ચ વેણુ પ્રવિશન્તસ્મિં નરવરસ્મિં ॥
યાનિ રતનાનિ નગરે નિહિતાનિ પેટકકરણ્ડગતાનિ ।
તાનિ પિ સંઘટ્ટેન્સુઃ રતનવરવિદુસ્મિં પ્રવિશન્તે ॥
અથ મહારહાણિ મૃદૂનિ વસ્ત્રયુગા માર્ગે સંસ્તરયેન્સુ ।
ભગવતો નાનાવિધાનિ રંગરક્તા કાશિકદુકૂલા ॥
અલંકૃતો લોકનાયકો કોશિકારકં ક્ષૌમં યં તૂલા કાચિલિન્દિક અજિનપ્રવેણિં
[_મ્વુ_1.236_] ચ વનરુસ્તા તમકૂટાતપકોટ્ટવકસુભૂમિ તોષલકોલમચિરાવોકોદ્ભવ આમં રક્તક પંચવિધા નય લ્લં ॥
યાવ ચ અગ્રોદ્યાનં યાવ ચ અન્તઃપુરં મહિપતિસ્ય ।
શોભતિ નરેન્દ્રમાર્ગો દુષ્યશતસહસ્રસંસ્તીર્ણો ॥
અથ ચ વનખણ્ડરગતા પ્રમદા અધ્યોકિરન્તિ નરસિંહં ।
કુસુમનિકરકં ગ્રહેત્વ કનકગિરિનિભં અભિકિરન્તિ ॥
યથયથ મહાનુભાવો દીપવતીમ્ અભ્યુપેતિ કારુણિકો ।
તથાતથા કુસુમનિકરં મુંચન્તિ યશસ્વિનો ભવતો ॥
તાનિ ચ કરપ્રમુક્તા સુરભીણિ પંચવર્ણો . . . . . ।
સંસ્થિહતિ પુષ્પકંચુકો ભગવતો લોકનાથસ્ય ॥
ગગનપથે નિરાલમ્બે અભ્યન્તરકણ્ટકાનિ સુરભીણિ ।
સ્થાતુ પ્રાદક્ષણિયે અભિદક્ષિણં કુર્વિ કુસુમાનિ ॥ {પ્રાદક્ષિણીયે?}
ગચ્છતિ અનુગચ્છન્તિ તિષ્ઠન્તિ સ્થાતિ લોકપ્રદ્યોતે ।
ઈર્યાપથમ્ ઋદ્ધિમતો સર્વાભિભુનો ન વિજહન્તે ॥

સંવર્તકા પિ વાતા યદિ વિવહેન્સુઃ ઇમાં ત્રિસાહસ્રાં ।
ન વિકોપયે કુતો પુન વહેન્સુ તં પુષ્પકંચુકકં ॥
ભગવન્તં કનકનિભં કનકવરમ્ ઉચ્છુસમવર્ણં દૃષ્ટ્વા ।
દિવિ મરૂણ ગણા તદ ઉદીરયેન્સુઃ અહો ધર્મં ॥
[_મ્વુ_1.237_] પ્રમુક્તપુષ્પાવકીર્ણં ચ અમ્બરં ધરણિયં ચ કુસુમોઘા ।
શોભન્તિ જાનુમાત્રા પુષ્પં ચ કઞ્ચુકમ્ આકાશે ॥
હિક્કારા તૂર્યમિશ્રા સમન્તતો વર્તન્તિ અહો ધર્મં ।
ઓનાદેન્તિ પુરવરં નરવૃષભસ્મિં પ્રવિશન્તસ્મિં ॥
હંસકરવિંકવર્હિણપરભૃતસુરવા ચ ભૃંગનિર્ઘોષા ।
દીપવતીયે નિશામ્યતિ નિધિરતનધ્વનિતવિમિશ્રા ॥
અદ્દશાસિ મહામૌદ્ગલ્યાયન મેઘો માણવો ભગવન્તં દીપંકરં દૂરતો યેવ આગચ્છન્તં દ્વાત્રિંશતીહિ મહાપુરુષલક્ષણેહિ સમન્વાગતમ્ અશીતિહિ અનુવ્યંજનેહિ ઉપશોભિતશરીરં અષ્ટાદશેહિ આવેણિકેહિ બુદ્ધધર્મેહિ સમન્વાગતં દશહિ તથાગતબલેહિ બલવં ચતુર્હિ વૈશારદ્યેહિ સમન્વાગતં । નાગો વિય કારિતકારણો અન્તોગતેહિ ઇન્દ્રિયેહિ અવહિર્ગતમાનસેન સ્થિતો ધર્માવસ્થાપ્રાપ્તઃ શાન્તેન્દ્રિયો શાન્તમાનસો ઉત્તમદમશમથપારમિપ્રાપ્તો ગુપ્તો નાગો જિતેન્દ્રિયો હ્રદમ્ ઇવ અચ્છો અનાવિલો વિપ્રસન્નો પ્રાસાદિકો દર્શનીયો આસેચનકો અપ્રતિકૂલો દર્શનાયે યોજનગતાયે પ્રભાયે ઓભાસયન્તો ॥ દૃષ્ટ્વા ચ પુનર્ અસ્ય અદ્વયસંજ્ઞા ઉદપાસિ ॥ અહમ્ અપિ બુદ્ધો લોકે ભવિષ્યામિ ॥ અથ ખલુ મૌદ્ગલ્યાયન મેઘો માણવો તાયે વેલાયે ઇમાં ગાથામ્ અભાષિ ॥
ચિરસ્ય ચક્ષું ઉદપાસિ લોકે
ચિરસ્ય ઉત્પાદો તથાગતાનાં ।
ચિરસ્ય મહ્યં પ્રણિધિઃ સમૃદ્ધા
બુદ્ધો ભવિષ્યામિ ન મે ઽત્ર સંશયઃ ॥
[_મ્વુ_1.238_] અથ મહામૌદ્ગલ્યાયન મેઘો માણવો ઉદારં હર્ષસંવેગં ઉદારં પ્રીતિપ્રામોદ્યં સંજનયિત્વા તાનિ પંચોત્પલાનિ ભગવતો દીપંકરસ્ય ક્ષિપિ । તાનિ પિ પ્રભાજાલં મુખમણ્ડલમ્ અનુપરિવારેત્વા અસ્થાસુ ॥ પ્રકૃતિયે પિ માણવિકાયે તાનિ દુવે ઉત્પલાનિ ક્ષિપ્તાનિ । તાનિ પિ અન્તરીક્ષે અસ્થાન્સુ ॥ ત્રીહિ પ્રાતિહાર્યેહિ બુદ્ધા ભગવન્તો સત્વાં વિનેન્તિ ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યેણ આદેશનાપ્રાતિહાર્યેણ અનુશાસનીપ્રાતિહાર્યેણ ॥ ભગવતો દીપંકરસ્ય યા ચ મેઘેન માણવેન પંચ ઉત્પલાનિ ક્ષિપ્તા યા ચ પ્રકૃતીયે માણવિકાયે યા ચ અન્યાયે જનતાયે ક્ષિપ્તા તં ભગવતો પુષ્પવિતાનમ્ અધિષ્ઠિતં સત્વાનાં વૈનેયવશેન મેઘસ્ય માણવસ્ય પ્રીતિપ્રામોદ્યસંજનનાર્થં પ્રાસાદિકો દર્શનીયો ચતુઃસ્થૂણો ચતુઃદ્વારો ઓસક્તપટ્ટદામકલાપો ॥
___મેઘસ્ય તાનિ જલજાનિ ભગવતો પ્રભામણ્ડલસ્યોપરિ સમન્તેન સ્થિતાનિ દૃષ્ટ્વા પ્રાસાદિકાનિ પ્રસદનિયાનિ પ્રીતિપ્રામોદ્યં કાયે ઉત્પદ્યે ઉદારો ચ ચેતનાપ્રાદુર્ભાવો ॥ સો કમણ્ડલુમ્ એકાન્તે નિક્ષિપિત્વા અજિનં ચ પ્રજ્ઞપેત્વા ભગવતો દીપંકરસ્ય ક્રમેષુ પ્રણિપતિત્વા કેશેહિ પાદતલાનિ સંપરિમાર્જન્તો એવં ચિત્તમ્ ઉત્પાદેતિ ॥ અહો પુનર્ અહં પિ ભવેયં અનાગતમ્ અધ્વાનં તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ યથાયં ભગવાં દીપંકરો એતરહિં ॥ એવં દ્વાત્રિંશતીહિ મહાપુરુષલક્ષણેહિ સમન્વાગતો ભવેયં અશીતિહિ અનુવ્યંજનેહિ ઉપશોભિતશરીરો અષ્ટાદશાહિ આવેણિકેહિ બુદ્ધધર્મેહિ સમન્વાગતો દશહિ તથાગતબલેહિ બલવાં ચતુર્હિ વૈશારદ્યેહિ સુવિશારદો યથાયં ભગવાં દીપંકરો એતરહિં ॥ એવં ચ અનુત્તરં ધર્મચક્રં પ્રવર્તેયં યથાયં ભગવાં દીપંકરો એતરહિં ॥ એવં સમગ્રં શ્રાવકસંઘં પરિહરેયં ॥ એવં ચ દેવમનુષ્યાઃ શ્રોતવ્યં
[_મ્વુ_1.239_] શ્રદ્ધાતવ્યં મન્યેન્સુઃ । એવં તીર્ણો તારયેયં મુક્તો મોચયેયં આશ્વસ્તો આશ્વાસયેયં યથાયં ભગવાં દીપંકરો એતરહિ ॥ ભવેયં બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય મહતો જનકાયસ્ય અર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મષુષ્યાણાં ચ ॥ અથ મહામૌદ્ગલ્યાયન ભગવાન્ દીપંકરો મેઘસ્ય માણવસ્ય અનુત્તરેણ બુદ્ધજ્ઞાનેન મહાસમુદાગમનં ચ જ્ઞાત્વા કુશલમૂલસમ્ભારં ચ ચેતોપ્રણિધાનં જ્ઞાત્વા અખણ્ડમ્ અચ્છિદ્રમ્ અકલ્માષમ્ અવ્રણં અનુત્તરાયે સમ્યક્સંબોધયે વ્યાકાર્ષીત્* ॥ ભવિષ્યસિ ત્વં માણવ અનાગતમ્ અધ્વાનં અપરિમિતે અસંખ્યેયે કલ્પે શાક્યાનાં કપિલવસ્તુસ્મિં નગરે શાક્યમુનિઃ નામ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સમ્બુદ્ધો વિદ્યાચરણસંપન્નઃ સુગતો લોકવિદ્ અનુત્તરઃ પુરુષદમ્યસારથિઃ શાસ્તા દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ યથાપ્ય્ અહમ્ એતર્હિં દ્વાત્રિંશતીહિ મહાપુરુષલક્ષણેહિ સમન્વાગતો અશીતિહિ અનુવ્યંજનેહિ ઉપશોભિતશરીરો અષ્ટાદશેહિ આવેણિકેહિ બુદ્ધધર્મેહિ સમન્વાગતો દશહિ તથાગતબલેહિ બલવાં ચતુર્હિ વૈશારદ્યેહિ સુવિશારદો ॥ એવં તીર્ણો તારયિષ્યસિ મુક્તો મોચયિષ્યસિ આશ્વસ્તો આશ્વાસયિષ્યસિ પરિનિર્વૃતો પરિનિર્વાપયિષ્યસિ યથાપિ અહમ્ એતર્હિ । એવં ચાનુત્તરં ધર્મચક્રં પ્રવર્તયિષ્યસિ । એવં ચ સમગ્રં શ્રાવકસંઘં પરિહરિષ્યસિ । એવં ચ દેવમનુષ્યા શ્રોતવ્યં શ્રદ્ધાતવ્યં મનિષ્યન્તિ । યથાપિ અહમ્ એતર્હિં તં ભવિષ્યસિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકંપાય મહતો જનકાયસ્ય અર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ ॥ સમનન્તરવ્યાકૃતો ચ મહામૌદ્ગલ્યાયન ભગવતા દીપંકરેણ મેઘો માણવો અનુત્તરાયે સમ્યક્સંબોધયે તાલમાત્રં વૈહાયસમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય એકાંશીકૃતો પ્રાઞ્જલીકૃતો ભગવન્તં દીપંકરં સશ્રાવકસંઘં નમસ્યમાનો ॥ ઇયં ચ મહાપૃથિવી તત્ક્ષણં તન્મુહૂર્તં અતીવ ષડ્વિકારં કમ્પે સંકમ્પે । ભૂમ્યા ચ દેવા ઘોષમ્ ઉદીરયેન્સુ શબ્દમ્ અનુશ્રાવયેન્સુઃ ॥

[_મ્વુ_1.240_] એવં મેઘો માણવો ભગવતા દીપંકરેણ અનુત્તરાયે સમ્યક્સંબોધયે વ્યાકૃતો તદ્ ભવિષ્યતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ ॥ ભૂમ્યાનાં દેવાનાં ઘોષં શ્રુત્વા અન્તરીક્ષેચરા દેવા ચાતુર્મહારાજિકા દેવા ત્રાયસ્ત્રિંશા યામા તુષિતા નિર્માણરતિનો પરનિર્મિતવશવર્તિનો ઇતિ હિ તત્ક્ષણં તન્મુહૂર્તં યાવ બ્રહ્મકાયં ઘોષમ્ અભ્યુદ્ગમે ॥ એવં માર્ષ મેઘો માણવો ભગવતા દીપંકરેણ અનુત્તરાયે સમ્યક્સંબોધયે વ્યાકૃતો તં ભવિષ્યતિ બહુજનહિતાય બહુજનસુખાય લોકાનુકમ્પાય મહતો જનકાયસ્યાર્થાય હિતાય સુખાય દેવાનાં ચ મનુષ્યાણાં ચ્ ॥ અપ્રમેયસ્ય ચ ઉદારસ્ય મહતો ઓભાસસ્ય લોકે પ્રાદુર્ભાવો આસિ ॥ યા પિ તા લોકે લોકાન્તરિકા અન્ધકારા અન્ધકારાર્પિતા તમિસ્રા તમિસાર્પિતા અઘા અઘસંભૂતપૂર્વા યત્ર ઇમે પિ ચન્દ્રમસૂર્યા એવં મહર્દ્ધિકા એવં મહાનુભાવા આભયા આભાં નાભિસંભુણન્તિ આલોકેન વા આલોકં ન સ્ફરન્તિ તે પિ તેન ઓભાસેન સ્ફુટા અભૂન્સુઃ । યે પિ તત્ર સત્વા ઉપપન્નાઃ તે પિ અન્યોન્યં સંજાનેન્સુઃ ॥ અન્યે પિ કિલ ભો ઇહ સત્વા ઉપપન્નાઃ અન્યે પિ કિલ ભો સત્વાઃ ઇહોપપન્નાઃ ॥ એકાન્તસુખસમર્પિતા ચ તત્ક્ષણં તન્મુહૂર્તં સર્વસત્વા અભૂન્સુ । યે પિ અવીચે મહાનરકે ઉપપન્ના અતિક્રમે ચ દેવાનાં દેવાનુભાવં નાગાનાં નાગાનુભાવં યક્ષાણાં યક્ષાનુભાવં ॥ ધ્યામાનિ ચ અભૂન્સુઃ મારભવનાનિ નિષ્પ્રભાણિ નિસ્તેજાનિ નિરભિરમ્યાણિ । ક્રોશિકાન્ય્ અપ્ય્ અસ્ય ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ । દ્વિક્રોશિકાન્ય્ અપ્ય્ અસ્ય ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ । ત્રિક્રોશિકાન્ય્ અપ્ય્ અસ્ય ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ । યોજનિકાન્ય્ અપ્ય્ અસ્ય ખણ્ડાનિ પ્રપતેન્સુ । ધ્વજાગ્રાણ્ય્ અપ્ય્ અસ્ય પ્રપતેન્સુઃ । મારો ચ પાપીમાં દુઃખી દુર્મના વિપ્રતિસારી અન્તોશલ્યપરિદાઘજાતો અભૂષિ ॥
[_મ્વુ_1.241_] અજિનં પ્રજ્ઞપયિત્વા કમણ્ડલું નિક્ષિપયિત્વ એકાન્તે ।
ક્ષિપિયાન્ઽ; ઉત્પલહસ્તં નિપતે ક્રમવરેહિ ચક્ષુમતો ॥
તાનિ ચ કરપ્રમુક્તા સુરભીણિ પંચવર્ણો . . . . . . ।
સંસ્થિહતિ પુષ્પકંચુકો ભગવતો લોકનાથસ્ય ॥
ગગનપથે નિરાલમ્બે અભ્યન્તરકણ્ટકાનિ સુરભીણિ ।
સ્થાતુ પ્રાદક્ષિણિયે અભિદક્ષિણં કૃત્વ કુસુમાનિ ॥
ગચ્છતિ અનુગચ્છન્તિ તિષ્ઠન્તિ સ્થાતિ લોકપ્રદ્યોતે ।
ઈર્યાપથમ્ ઋદ્ધિમતો સર્વાભિભુનો ન વિજહન્તે ॥
સંવર્તકા પિ વાતા યદિ વિવહેન્સુઃ ઇમા ત્રિસાહસ્રાં ।
ન વિકોપયે કૃતો પુન વહેન્સુ તં પુષ્પકંચુકકં ॥ {સેનર્ત્: કુતો પુન}
ભગવન્તં કનકનિભં કનકવરમ્ ઉચ્છુસમવર્ણં દૃષ્ટ્વા ।
દિવિ મરૂણ ગણા તદ ઉદીરયેન્સુઃ અહો ધર્મં ॥
અથ સાગરામ્બરમહી સંકમ્પે ચ દિવિ દેવસંઘેષુ ।
વ્યાકરણસ્મિં વ્યાકૃતે અભ્યુદ્ગમિ અદ્ભુતો ઘોષો ॥
એષો મેઘો ભવતા એકાન્તસુભાષિતોચ્છ્રિતધ્વજેન ।
દીપંકરેણ મુનિના વ્યાકૃતો ભવિષ્યસિ જિનો તુવં ॥
તં હિતસુખાય કાહસિ સબ્રહ્મસુરાસુરસ્ય લોકસ્ય ।
હાયિષ્યન્તિ અપાયા નરકા મરુ સંવિવર્ધન્તિ ॥
[_મ્વુ_1.242_] દીપં ચ લેનં ચ પરાયણં ચ
દીપંકરો નામ અભૂષિ શાસ્તા ।
ઇતો અસંખ્યેયતરસ્મિં કલ્પે

સ્વાખ્યાતધર્મ્મો ભગવાં નરેશો ॥
સો ઉત્તમાર્થં અભિગમ્ય પણ્ડિતો
વિશારદં વર્તયિ ધર્મચક્રં ।
સત્યે ચ ધર્મે ચ સ્મૃતો પ્રતિષ્ઠિતો
મહદ્ભયાદ્ વિષમાદ્ ઉદ્ધરે પ્રજાં ॥
મેઘો ઽદ્દશા શ્રમણગણસ્ય નાયકં
દીપંકરં પરમવિચિત્રલક્ષણં ।
ચિત્તં પ્રસાદેત્વ જિનં અવન્દિ ચ
સો વન્દમાનો પ્રણિધિં અકાસિ ॥
એવં અહં લોકમ્ ઇમં ચરેયં
યથા અયં ચરતિ અસંગમાનસો ।
ચક્રં પ્રવર્તેયમ્ અનન્યસાદૃશં
સુસંસ્કૃતં દેવમનુષ્યપૂજિતં ॥
અર્થં ચરેય લોકે દેવમનુષ્યા દેશેયં ધર્મં ।
એવં વિનેય સત્વા યથા અયં લોકપ્રદ્યોતો ॥
પ્રણિધિં ચ જ્ઞાત્વાન અસંગસંગતં
સર્વેહિ હેતૂહિ ઉપસ્થિતં જિનો ।
અખણ્ડમ્ અચ્છિદ્રમ્ અકલ્માષાવ્રણં
મતિમાં . . . વ્યાકરે અર્થદર્શી ॥
[_મ્વુ_1.243_] બુદ્ધો તુવં ભેષ્યસિ મેઘ માણવ
અનાગતે અપરિમિતસ્મિં કલ્પે ।
કપિલાહ્વયે ઋષિભવનસ્મિં શાકિયો
તદા ત્વં પિ પ્રણિધિવિપાકમ્ એષ્યસિ ॥
તેન અપરાણિ પંચ પુરાણશતાનિ પ્રેષિતાનિ આચાર્યસ્ય ॥ નિર્યાતેત્વા એવંવિધં સર્વં મેઘદત્તસ્ય આચિક્ષતિ ॥ એવં મયે ભગવાં દીપંકરઃ પૂજિતો અનુત્તરાયે સમ્યક્સંબોધયે વ્યાકૃતો ॥ ગચ્છામ તર્હિં ભગવતો દીપંકરસ્ય સન્તિકે બ્રહ્મચર્યં ચરિષ્યામ તાં ચ સમિતિમ્ અનુભવિષ્યામઃ ॥ સો આહ ॥ અહં તાવ અસમાપ્તવેદો તત્ર ન શક્યામિ ગન્તું ॥
યથા કાષ્ઠં વિવહ્યતે મહન્તે ઉદકાર્ણવે ।
સંઘટ્ટિતો વિનશ્યતિ એવં પ્રિયસમાગમો ॥
મેઘો ગત્વા ભગવતો દીપંકરસ્ય સન્તિકે પ્રવ્રજિતો ॥ તે તાદૃશા કલ્યાણમિત્રાણ્ય્ આગમ્ય બુદ્ધસહસ્રકોટિયો અપરિમેયાં અસંખ્યેયાં આરાધેત્વા પૂજયિત્વા ચ સશ્રાવકસંઘાં અપ્રમેયાનિ ચ પ્રત્યેકબુદ્ધકોટિનિયુતા પૂજયિત્વા દિવ્યમાનુષિકાં સંપત્તિમ્ અનુભવન્તિ યાવત્ અનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધા ॥ યો રૂપં નરદમ્યસારથિં શ્રુત્વા ન રૂપં ન ઉપાદિ ગચ્છે ઽહં ઉપાદે ઽહં ચ ॥ સો ત્વ્ આહ ॥ શિરઃપ્રણામાયે એષ અતીવ પ્રવણો મેઘો વર્તતે ॥ મેઘસ્ય માણવસ્ય સકાશાતો બુદ્ધશબ્દં શ્રુણિત્વા ન હૃષ્ટો । પાપમિત્રસમંગિતાયે પંચાનન્તર્યાણિ કૃતાનિ ॥ પરદારે પ્રસક્તો તત્ર કાલે વા વિકાલે
[_મ્વુ_1.244_] વા ગચ્છતિ ॥ તં માતા પુત્રસ્નેહેન નિવારેતિ મા તત્ર પારદારિકો તિ કૃત્વા ઘાતયિષ્યતિ ॥
રક્તો અર્થં ન જાનાતિ રક્તો ધર્મં ન પશ્યતિ ।
અન્ધકારે તદા ભવતિ યં રાગો સહતે નરઃ ॥
સો તાં માતરં ઘાતયિત્વા તસ્યા ઇસ્ત્રિકાયે સકાશં ગતો યત્ર પ્રસક્તો હસ્યૈવ તાં પ્રકૃતિમ્ આચિક્ષતિ ॥ એવં ત્વં મમ ઇષ્ટા યં મયા તવ કારણા માતા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતા ॥ સા સ્ત્રી ઉદ્વિગ્ના સંવૃત્તા ॥ તાય ઉક્તો ॥ મા મે ભૂયો આગચ્છસિ ॥ અપરમાતરં પ્રસક્તો ॥ તતો તં સા અપરમાતા આહ ॥ એથ પિતરં જીવિતાદ્ વ્યપરોપેહિ ત્વં ચ મે સ્વામિકો ભવિષ્યસીતિ ॥ તેન દાનિ સો પિતા જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતો ॥ સો તત્ર અધિષ્ઠાને જુગુપ્સિતો સંવૃત્તો ॥ મિત્રજ્ઞાતિકા પરિવર્જેન્તિ ॥ સો તતો અધિષ્ઠાનાતો અન્યમ્ અધિષ્ઠાનં સંક્રાન્તો અત્ર મે ન કોચિ જાનિષ્યતિ ॥ તસ્ય યો માતાપિતૄણાં ભિક્ષુ કુલોપકો આસિ અરહા મહાનુભાવો સો જનપદચારિકાં ચરમાણો તમ્ અધિષ્ઠાનમ્ અનુપ્રાપ્તો ॥ તેન દાનિ સો દાનપતિપુત્રો ભિક્ષુણા તહિં અધિષ્ઠાને દૃષ્ટો ॥ સો પિ તં ભિક્ષું દૃષ્ટ્વા શંકી સંવૃત્તો મા મે ભિક્ષુ ઇમંહિ અધિષ્ઠાનંહિ દૂષયતીતિ ॥ તેન દાનિ સો પિ અરહા ભિક્ષુ જીવિતાદ્ વ્યપરોપિતો ॥ સો દાનિ યો તદા આસિ સમ્યક્સંબુદ્ધો તસ્ય શાસને પ્રવ્રજિતો ॥ તેન દાનિ શાસને પ્રવ્રજિત્વા સંઘો ચ ભિન્નો બુદ્ધસ્ય રુધિરં ઉત્પાદિતં ॥ એતાનિ પંચાનન્તર્યાણિ કર્માણિ કૃત્વા મહાનરકેષુ ઉપપન્નો ॥
___સો અષ્ટસુ મહાનરકેષુ ષોડશોત્સદેષુ સુચિરં દીર્ઘમ્ અધ્વાનં સંધાવિત્વા સંસરિત્વા
[_મ્વુ_1.245_] યદા ભગવતા શાક્યમુનિના અનુત્તરા સમ્યક્સંબોધિઃ અભિસંબુદ્ધા ધર્મચક્રો પ્રવૃત્તઃ સો મહાસમુદ્રે તિમિતિમિંગિલો નામ મત્સ્યજાતિ આયામતો ભહુયોજનશતિકેન આત્મભાવેન ॥ યદા થપકર્ણિ ગૃહપતિ સયાનપાત્રો પંચશતપરિવારો તેન મહાસમુદ્રં ઓકસ્તો તદા તેન મકરભૂતેન બુભુક્ષિતેન મુખં ઉચ્છ્વાસિતં ભોજનાર્થિકેન ॥ તતો યાનપાત્રાણિ સ્થપકર્ણિકસ્ય ગૃહપતિસ્ય યેન તં મકરમુખં તેન પ્રધાવિતા ॥ નિર્યાતમુખ આહ ॥ ગૃહપતિ ઇમાનિ યાનપાત્રાણિ બડવામુખે પતિતાનિ યં દાનિ કરણીયં તં કરોથ નાસ્તિ દાનિ વો જીવિતં ॥ તે દાનિ દેવદેવતાં નમસ્યન્તિ સ્વકસ્વકાનિ । કેચિચ્ છિવં કેચિદ્ વૈશ્રવણં કેચિત્ સ્કન્ધં કેચિદ્ વરુણં કેચિદ્ યમં કેચિદ્ ધૃતરાષ્ટ્રં કેચિદ્ વિરૂઢકં કેચિદ્ વિરૂપાક્ષં કેચિદ્ ઇન્દ્રં કેચિદ્ બ્રહ્મં કેચિત્ સમુદ્રદેવતાં ॥ યાવદ્ આયુષ્માં પૂર્ણકો સમન્વાહરતિ પશ્યતિ સ્થપકર્ણિકં ગૃહપતિં પંચશતપરિવારં સંશયપ્રાપ્તં ॥ સો તુણ્ડતુરિકાતો પર્વતાતો વૈહાયસમ્ અભ્યુદ્ગમ્ય મહાસમુદ્રે થપકર્ણિકસ્ય યાનપાત્રં ઉપરિ વૈહાયસમ્ અન્તરીક્ષે અસ્થાસિ ॥ તે સર્વે પંચ વાણિજશતાનિ પ્રાઞ્જલિં કૃત્વા ઉત્થિતા ભગવં ભગવં તવ શરણગતા સ્મ ॥ સ્થવિરો આહ ॥ નાહં ભગવાં શ્રાવકો ઽહમ્ અસ્મિ ॥ સર્વે એકકણ્ઠા નમો બુદ્ધસ્યેતિ ઉદીરેથ ॥ તેહિ સર્વેહિ પઞ્ચેહિ વણિજશતેહિ નમો બુદ્ધસ્યેતિ વિઘુટ્ઠં ॥ તસ્ય તિમિતિમિંગિલસ્ય બુદ્ધશબ્દં કર્ણપથં ગતો ॥ તસ્ય તં શબ્દં શ્રુત્વા યો અપ્રમેયે અસંખ્યેયે કલ્પે મેઘસ્ય માણવસ્ય સકાશાતો દીપંકરબુદ્ધશબ્દો શ્રુતો તં મહાસમુદ્રે તિમિતિમિંગિલભૂતસ્ય આમુખીભૂતો ॥ અમોઘો બુદ્ધશબ્દો તિ ॥ તસ્ય દાનિ તિમિતિમિંગિલસ્ય ભૂતસ્ય એતદ્ અભૂષિ ॥ બુદ્ધો લોકે પ્રાદુર્ભૂતો વયં ચ અપાયગતા ॥ તેન દાનિ સંવિગ્નેન પુનર્ અપિ મુખં સંમીલિતં ॥ અનાહારો કાલગતો તં બુદ્ધશબ્દં સમનુસ્મરન્તો સમનન્તરકાલગતો શ્રાવસ્ત્યાં મહાનગર્યાં
[_મ્વુ_1.246_] બ્રાહ્મણકુલે ઉપપન્નો તેન કાલેન તેન સમયેન પ્રજાતો દારકો જાતો ॥ યથોક્તં ભગવતા નાહં ભિક્ષવો કર્મતો ઽન્યદ્ વદેમિ ઇતિ ॥

___તસ્ય દાનિ દારકસ્ય ધર્મરુચિ નામ કૃતં ॥ યદા મહન્તો સંવૃત્તો તદા ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતો ॥ પ્રયુજ્યન્તેન ઘટન્તેન વ્યાયમન્તેન તિસ્રો વિદ્યા ષડભિજ્ઞા બલવશીભાવં સાક્ષાત્કૃતં ॥ ત્રિખુત્તો દિવસસ્ય ભગવતઃ પાદવન્દને ઉપસંક્રમતિ ॥ યત્તકમ્ ઉપસંક્રમતિ તત્તકં ભગવાં ચોદેતિ સ્મારેતિ ચિરસ્ય ધર્મરુચિ સુચિરસ્ય ધર્મરુચિ ॥ સો પિ આહ ॥ એવમ્ એતં ભગવં એવમ્ એતં સુગત । ચિરસ્ય ભગવં સુચિરસ્ય સુગત ॥ ભિક્ષુ સંશયેન ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ ॥ ત્રિખુત્તો દિવસસ્ય ધર્મરુચિર્ ભગવન્તમ્ ઉપસંક્રમતિ ભગવાઞ્ ચ તમ્ એવમ્ આહ ચિરસ્ય ધર્મરુચિ સુચિરસ્ય ધર્મરુચીતિ ભગવન્તમ્ એવમ્ આહ એવમ્ એતં ભગવં એવમ્ એતં સુગત ચિરસ્ય ભગવં સુચિરસ્ય સુગત ન ચ પુનર્ ભગવં વયમ્ ઇમસ્ય ભાષિતસ્ય અર્થમ્ આજાનામ ॥ તેષાં ભગવાં ભિક્ષૂણાં એતાં પ્રકૃતિં વિસ્તરેણારોચયતિ દીપંકરમ્ ઉપાદાય ॥ અહં ચ મેઘો માણવો નામેન આસિ એષો ચ ધર્મરુચિ મેઘદત્તો ॥ એવં ભિક્ષવો અમોઘો બુદ્ધશબ્દો યાવદ્ દુઃખક્ષયાય સંવર્તતિ ॥
તેન સમયેન સ્થવિરો ધર્મરુચિ ઉપાગમેસિ શાસ્તારં ।
પાદૌ જિનસ્ય વન્દતિ આહ પિ સુચિરસ્ય ધર્મરુચિ ॥
સુચિરસ્ય લોકનાયક ધર્મરુચિ પ્રતિભણાતિ શાસ્તારં ।
જાનન્તં પૃચ્છતિ જિનો કિંકારણં બ્રુસિ સુચિરસ્ય ॥
સો પુનર્ આહ પુરે અહં લવણજલે તિમિતિમિંગિલો આસિ ।

ક્ષુધાદૌર્બલ્યપરિગતો વિપરિમુષં ભોજનાર્થાયે ॥
[_મ્વુ_1.247_] તત્ર બહુ પ્રાણનયુતા પ્રવિશેન્સુસ્ તદ શરીરદેહં મે ।
વાણિજકશતાનિ પંચ પ્રવિશેન્સુ તથૈવ યાનેન ॥
પાત્રે ચ પ્રવિશમાને અત્રાણભયાર્દિતા વ્યસનપ્રાપ્તા ।
સર્વે એકવાચમ્ અવચિ નમો દશબલસ્ય બુદ્ધસ્ય ॥
બુદ્ધેતિ શ્રુત્વ ઘોષં અશ્રુતપૂર્વમ્ અભૂષિમ્ અહં પ્રીતો ।
હૃષ્ટો ઉદગ્રચિત્તો ત્વરિતં સંમીલયેસિ મુખં ॥
સુનેન્સુ પ્રાણનયુતાનિ તિર્યગ્યોનિગતા વણિજશતાન ।
ઘોષેણ દશબલસ્ય વ્યુત્થિતો તદાહમ્ અપાયેષુ ॥
તેન કુશલેન ભગવં ઇદં મે આરોપિતં મનુષ્યત્વં ।
સુચરિતફલેન તેન ધર્મરુચીતિ મમ સમાજ્ઞા ॥
તેનૈવાહં હેતુના પ્રવ્રજિતો તવ સ્વયંભુ પ્રાવચને ।
નચિરસ્ય પ્રવ્રજિત્વા અભૂષિ અરહાં ધુતક્લેશો ॥
બહુકલ્પકોટિનયુતા સંસારં સંસરિત્વાન અનન્તં ।
અનુસ્મારેન્તો સુગતં ભણામિ સુચિરસ્ય લોકહિત ॥
સુચિરસ્ય ધર્મચક્ષુર્ વિશોધિતં ધર્મસંશયં છિન્નં
મોહતિમિરાવનદ્ધં ઉષિતો ઽસ્મિ ચિરં અપાયેષુ ॥
તેન કુશલેન તિમિરં પ્રહીનં રાગદ્વેષા ચ ઊહતા ।
અશેષા ભવનેત્રિસરિતા ઉચ્છોષિતા અયમ્ ઇહ જાતિઃ ॥
અસ્ય પિ તિમિતિમિંગિલસ્ય બુદ્ધશ્રવણં મહત્ફલં આસિ ।
કિં પુન ઇદાનિ ભગવં ઇદં શ્રુતં નાવહેદ્ અમૃતં ॥
[_મ્વુ_1.248_] તસ્માદ્ વિવર્જયિત્વા નીવરણા પંચ ચેતસાવરણા ।
શ્રોતવ્યં બુદ્ધવચનં દુલ્લભસંજ્ઞામ્ ઉપજનેત્વા ॥
કૃચ્છ્રો મનુષ્યલાભો વિવર્જના ચ અસારરૂપવનાત્* ।
બુદ્ધાન ચ ઉત્પાદો શ્રદ્ધા ચ ભવેય ચ નિર્વૃતિઃ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને દીપંકરવસ્તુ સમાપ્તં
ઇતો મહામૌદ્ગલ્યાયન ભદ્રકલ્પાતો અપરિમિતે અપ્રમેયે અસંખ્યેયે કલ્પે દીપંકરાતો અનન્તરં મઙ્ગલો નામ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સમ્બુદ્ધો ઉદપાસિ ॥ મઙ્ગલસ્ય મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય વર્ષકોટીશતસહસ્રં મનુષ્યાણામ્ આયુઃપ્રમાણમ્ અભૂષિ ॥ મઙ્ગલસ્ય મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ત્રયઃ શ્રાવકસન્નિપાતા અભૂન્સુઃ ॥ પ્રથમે શ્રાવક્સન્નિપાતે કોટીશતસહસ્રમ્ અભૂષિ સર્વેષામ્ અર્હતાં ક્ષીણાશ્રવાણામ્ ઉષિતવ્રતાનાં સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તાનાં પરિક્ષીણભવસંયોજનાનામ્ અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થાનાં । દ્વિતીયો શ્રાવકસન્નિપાતો નવતિ કોટીયો અભૂન્સુઃ સર્વેષાં અર્હતાં ક્ષીણાશ્રવાણાં ઉષિતવ્રતાનાં સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તાનાં પરિક્ષીણભવસંયોજનાનાં અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થાનાં । તૃતીયો શ્રાવકસન્નિપાતો અશીતિ કોટીયો અભુન્સુ સર્વેષામ્ અર્હતાં ક્ષીણાશ્રવાણામ્ ઉષિતવ્રતાનાં સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તાનાં પરિક્ષીણભવસંયોજનાનાં અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થાનાં ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સમ્બુદ્ધસ્ય સુદેવો ચ ધર્મદેવો ચ નામ શ્રાવકયુગો અભૂષિ અગ્રયુગો ચ ભદ્રયુગો ચ । એકો અગ્રો પ્રજ્ઞાયે અપરો અગ્રો ઋદ્ધીયે ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય શીવાલી ચ નામ ભિક્ષુણી અશોકા ચ અગ્રશ્રાવિકા અભૂન્સુઃ । એકા અગ્રા પ્રજ્ઞાયે અપરા ઋદ્ધીયે ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય પાલિતો નામ
[_મ્વુ_1.249_] ભિક્ષુ ઉપસ્થાયકો અભૂષિ ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય નાગવૃક્ષો અભૂષિ બોધિ ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય ઉત્તરં નામ નગરં અભૂષિ । દ્વાદશ યોજનાનિ આયામેન પુરસ્તિમેન પશ્ચિમેન ચ સપ્ત યોજનાનિ વિસ્તારેણ દક્ષિણેન ઉત્તરેણ ચ । સપ્તહિ પ્રાકારેહિ પરિક્ષિપ્તં સૌવર્ણેહિ સૌવર્ણચ્છદનેહિ ॥ સપ્તહિ દીર્ઘિકાહિ પરિક્ષિપ્તં અભૂષિ ચિત્રાહિ દર્શનીયાહિ સપ્તાનાં વર્ણાનાં સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય મુક્તાયાઃ વૈડૂર્યસ્ય સ્ફટિકસ્ય મુસાગલ્વસ્ય લોહિતિકાયા ॥ તાસાં ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન દીર્ઘિકાનાં દ્વિન્નાં વર્ણાનાં સોપાના અભૂન્સુઃ સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય । ચતૂર્ણાં વર્ણાનાં સોપાનફલકા અભૂન્સુ સુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય ચ મુક્તાયા વૈડૂર્યસ્ય ચ ॥ તાયો દીર્ઘિકાયો છન્નાયો અભૂન્સુઃ ઉત્પલપદુમકુમુદપુણ્ડરીકનલિનીસૌગન્ધિકેહિ ॥ તાયો દીર્ઘિકાયો ઇમેહિ એવંરૂપેહિ વૃક્ષેહિ પ્રચ્છન્નાયો અભુન્સુઃ । સય્યથીદં અમ્રજમ્બુપનસલકુચભવ્યપાલેવતપ્રચ્છન્નાયો ॥ તાસાં ખલુ પુનર્ દીર્ઘિકાનાં તીરેષુ ઇમાનિ એવંરૂપાણિ સ્થલજજલજાનિ માલ્યાનિ અભુન્સુ । સય્યથીદં અતિમુક્તકચમ્પકવાર્ષિકાવાતુષ્કાર-ઇન્દીવરદમનકદેવોપસંહિતા ॥ ઉત્તરં ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન નગરં સપ્તહિ તાલપંક્તિહિ પરિક્ષિપ્તમ્ અભૂષિ ॥ વિસ્તરેણ દીપવતી રાજધાની યથા વર્ણયિતવ્યં ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય સુન્દરો નામ ક્ષત્રિયો પિતા અભૂષિ રાજા ચક્રવર્તી ॥ મઙ્ગલસ્ય ખલુ પુનર્ મહામૌદ્ગલ્યાયન સમ્યક્સંબુદ્ધસ્ય શિરી નામ દેવી માતા અભૂષિ ॥ તદાહં મહામૌદ્ગલ્યાયન અતુલો નામ નાગરાજા કૃતપુણ્યો મહેશાખ્યો ઉત્સદકુશલસંચયો ॥
[_મ્વુ_1.250_] તતો મયા સો ભગવાં મંગલો સશ્રાવકસંઘો . . . . . . . . . . . . સત્કૃત્વા ગુરુકૃત્વા માનયિત્વા પૂજયિત્વા દુષ્યયુગમ્ આચ્છાદં દત્ત્વા બોધાય અનુપ્રણિહિતં ॥ તેનાપ્ય્ અહં વ્યાકૃતો ભવિષ્યસિ ત્વમ્ અનાગતાધ્વાને અપરિમિતે અસંખ્યેયે કલ્પે શાક્યમુનિર્ નામ તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો ॥
દીપંકરસ્ય ઓત્તરેણ મઙ્ગલો નામ નાયકો ।
તમં લોકે નિહત્વાન ધર્મોલ્કામ્ અભિજ્વાલયેત્* ॥
અતુલા આસિ પ્રભા તસ્ય જિનેહિ અન્યેહિ ઉત્તરા ।
કોટિસૂર્યપ્રભાં હત્વા સહસ્રારૈઃ વિરોચતે ॥
સો ચ બુદ્ધો પ્રકાશેતિ ચત્વારિ સત્યા ઉત્તમાં ।
તે તં સત્યરસં પીત્વા વિનોદેન્સુ મહાતમં ॥
બોધિં બુદ્ધ્વા અતુલાં દેવા પ્રથમે ધર્મદેશને ।
કોટિશતસહસ્રાણાં પ્રથમાભિસમયો અભૂત્* ॥
યદા . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ।
તદા આહનિ સંબુદ્ધો ધર્મભેરીં વરમ્ ઉત્તમાં ॥
પુનર્ અપિ દેવસમયે યદા સત્યાં પ્રકાશયેત્* ।

દ્વિતીયે નવતિ કોટી દ્વિતીયાભિસમયો અભૂત્* ॥
યદા સુનન્દો ચક્રવર્તી બુદ્ધધર્મમ્ ઉપાગમિ ।
તદા આહનિ સંબુદ્ધો ધર્મભેરીં વરમ્ ઉત્તમાં ॥
સુનન્દાનુચરા જનતા નવતિં આસિ કોટિયો ।
સર્વે તે નિરવશેષા અભૂદ્ બુદ્ધસ્ય શ્રાવકા ॥
[_મ્વુ_1.251_] પુનર્ અપિ દેવસમયે યદા સત્યાં પ્રકાશયેત્* ।
અશીતિં તૃતીયે કોટી તૃતીયાભિસમયો અભૂત્* ॥
યદા ઉત્તરો ગૃહપતિ બુદ્ધદર્શનમ્ ઉપાગમિ ।
તદા આહનિ સંબુદ્ધો ધર્મભેરીં વરમ્ ઉત્તમાં ॥
ઉત્તરાનુચરા જનતા અશીતિં આસિ કોટિયો ।
સર્વે તે નિરવશેષા અભૂત્ બુદ્ધસ્ય શ્રાવકાઃ ॥
સન્નિપાતાઃ ત્રયો આસિ મઙ્ગલસ્ય મહર્ષિણો ।
ક્ષીણાશ્રવાણાં વિરજાનાં શાન્તચિત્તાનુતાપિતાં ॥
કોટીશતસહસ્રાણાં પ્રથમો આસિ સમાગમો ।
દ્વિતીયો નવતિં કોટી અશીતિં તૃતીયો અભૂત્* ॥
અહં તેન સમયેન નાગરાજા મહર્દ્ધિકો ।
અતુલો નામ નામેન ઉત્સદકુશલસંચયો ॥
નાગાનાં દિવ્યેહિ તૂર્યેહિ મઙ્ગલસ્ય મહર્ષિણો ।
અર્ચયે દુષ્યાણિ દત્ત્વાન શરણં તમ્ ઉપાગમિ ॥
સો મે બુદ્ધો વિયાકાર્ષીત્* મઙ્ગલો લોકનાયકો ।
અપરિમેયે ઇતો કલ્પે બુદ્ધો લોકે ભવિષ્યસિ ।
શાક્યાનાં નગરે રમ્યે સ્ફીતે કપિલવસાહ્વયે ॥
તસ્ય તે જનની માતા માયા નામેન ભેષ્યતિ ।
પિતા શુદ્ધોદનો નામ તવ ભવિષ્યતિ ગૌતમઃ ॥
કોલિતો ઉપતિષ્યો ચ અગ્રા ભેષ્યન્તિ શ્રાવકાઃ ।
ક્ષેમા ઉત્પલવર્ણા ચ અગ્રા ભેષ્યન્તિ શ્રાવિકા ॥
આનન્દો નામ નામેન ઉપસ્થાયકો ભવિષ્યતિ ।
[_મ્વુ_1.252_] બોધિ ભવિષ્યતિ તુહ્યં અશ્વત્થો વરપાદપઃ ॥
તસ્ય વ્યાકરણં શ્રુત્વા મઙ્ગલસ્ય મહર્ષિણઃ ।
વિરિયં પ્રગ્રહેત્વાન દૃઢં કૃત્વાન માનસં ।
ચરન્તો બોધિચર્યાણિ નાહં કંચિત્ પરિત્યજે ॥
ઉત્તરં નામ નગરં સુન્દરો નામ ક્ષત્રિયો ।
શિરિકા નામ જનિકા મઙ્ગલસ્ય મહર્ષિણો ॥
સુદેવો ધર્મદેવો ચ અભુન્સુઃ અગ્રશ્રાવકાઃ ।
શીવાલી ચ અશોકા ચ ભુન્સુ અગ્રશ્રાવિકા ॥
પાલિતો નામ ઉપસ્થાકો મંગલસ્ય મહર્ષિણો ।
બોધિ તસ્ય નાગવૃક્ષો બોધિવૃક્ષં સુપુષ્પિતં ॥
કોટીશતસહસ્રાણાં સંઘો આસિ મહર્ષિણો ।
તિષ્ઠમાનો મહાવીરો તારેસિ જનતાં બહું ॥
તારયિ બહુજનતાં વૈસ્તારિકં કૃત્વ શાસનં ।

જ્વલિતો અગ્નિસ્કન્ધો વા સુરિયો વા સમુદ્ગતો ॥
યથા સાગરસ્ય ઊર્મિયો ન શકિયં ગણયિતું ।
તથૈવ ભગવતો પુત્રા ન શકિયં ગણયિતું ॥
સો ચ બુદ્ધો મહાભાગો સદ્ધર્મો ચ ગણોત્તમો ।
સર્વે સમનન્તર અતીતા અનુરિક્તા એવ સંસ્કારાઃ ॥
_____ઇતિ શ્રીમહાવસ્તુ-અવદાને મંગલસ્ય વસ્તું સમાપ્તં
[_મ્વુ_1.253_] અથ છત્રવસ્તુકે આદિ ॥ અનુહિમવન્તે કુણ્ડલા નામ યક્ષિણી પ્રતિવસતિ ॥ સા દાનિ સમં સમં ચ પુત્રશતા પંચ પ્રજાયતિ । પુત્રસહસ્રં પ્રજાતા સા કાલં કરોતિ ॥ તે પિ વૈશાલિં ઓજોહારકા પ્રેષિતા ॥ વૈશાલિં ગત્વા મનુષ્યાણામ્ ઓજં હરન્તિ ॥ રોગજાતા આર્દ્ધા મણ્ડલકો ચ અધિવાસો ચ । મણ્ડલકો રોગજાતો યહિં કુલે નિપતતિ ન કિંચિ શેષેતિ સર્વં હરતિ । અધિવાસો નામ રોગજાતો પ્રદેશં હરતિ ॥ તદાનિ વૈશાલિકા અધિવાસેન રોગજાતેન સ્પૃષ્ટા મરન્તિ ॥ તે દેવદેવાં નમસ્યન્તિ ॥ તેષામ્ એતદ્ અભૂષિ ॥ કસ્મિન્ નુ ખલ્વ્ આગતે વૈશાલકાનામ્ આબાધો પ્રતિપ્રશામ્યેયા ॥ તેહિ દાનિ કાશ્યપસ્ય પૂરણસ્ય પ્રેષિતં ॥ આગચ્છાહિ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિ ઉત્પન્નો ત્વયિ આગતે પ્રતિપ્રશ્રબ્ધો ભવિષ્યતિ ॥ કાશ્યપપૂરણો વૈશાલિમ્ આગતો ન ચ તં વ્યાધિં પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેષામ્ એતદ્ અભૂષિ ॥ આગતો કાશ્યપો નૈવ ચ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેહિ દાનિ મસ્કરિસ્ય ગોશાલિપૂત્રસ્ય પ્રેષિતં ॥ સો પિ આગતો ન ચ વૈશાલિકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેહિ દાનિ કકુદસ્ય કાત્યાયનસ્ય પ્રેષિતં ॥ સો પિ આગતો ન ચ વૈશાલિકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેહિ દાનિ અજિતસ્ય કેશકમ્બલસ્ય પ્રેષિતં ॥ સો પિ આગતો ન ચ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેહિ દાનિ સંજયિસ્ય વેરટ્ટિપુત્રસ્ય પ્રેષિતં ॥ સો પિ આગતો ન ચ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેહિ દાનિ નિર્ગ્રન્થસ્ય જ્ઞાતિપુત્રસ્ય પ્રેષિતં ॥ સો પિ આગતો ન ચ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતિ ॥ તેષાં વૈશાલકાનાં જ્ઞાતિસાલોહિતા કાલગતા દેવેહિ ઉપપન્ના ॥ તેષામ્ અન્યતરા દેવતા વૈશાલકાનામ્ આરોચયતિ ॥
[_મ્વુ_1.254_] યે એતે તુભ્યેહિ આનીતા અશાસ્તારો અશાસ્તારવાદિનો નૈતે શક્તા વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રંભયિતું ॥ એષ બુદ્ધો ભગવાં અસંખ્યેહિ કલ્પેહિ સમુદાગતો અર્હન્ સમ્યક્સંબુદ્ધો અપરિશેષજ્ઞાનદર્શનો મહર્દ્ધિકો મહાનુભાવો સર્વજ્ઞો સર્વદર્શાવી યત્ર ગ્રામક્ષેત્રસીમાયાં પ્રતિવસતિ સર્વં તત્ર ઈતિકલહં કલકલં ઉપદ્રવા ઉપસર્ગા પ્રશામ્યન્તિ ॥ તમ્ આનેથ । તેન આગતેન વૈશાલકાનમ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રતિપ્રસ્રભ્યતે ઇતિ ॥
રાજગૃહે મન્દિરપુરે વિહરતિ વરકમલગર્ભસુકુમારો ।
સર્વા કલિકલહાનિ પ્રશમયિતાનિ જિતક્લેશેન ॥
સોપદ્રવં કાઞ્ચનનિભો યં પ્રાપ્તો ગ્રામનિગમ નગરં વા ।
શામયતિ તત્ર ઈતયો રજમ્ ઇવ બલવાં સલિલવૃષ્ટિઃ ॥
પાણ્ડરવર્ણં કાઞ્ચનનિભં દિનકરપરિપૂર્ણચારુમુખં ।
વરસુરભિશીલગન્ધં આનેથ શામ્યતિ તુ વ્યાધિ ॥
વૈશાલ્યાં તોમરો નામ લેચ્છવિમહત્તરકો મહાપક્ષો મહાપરિવારો પણ્ડિતો ચ ॥ સો ગણેન અધ્યેષ્ય પ્રેષિતો ॥ ગચ્છ રાજગૃહં તહિં બુદ્ધો ભગવાં પ્રતિવસતિ ॥ શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય યાચિતવાસો પ્રતિવસતિ ॥ તં ગત્વા વૈશાલકાનાં લિચ્છવીનાં વચનેન વન્દનાં વદેસિ સપરિવારસ્ય અલ્પાબાધતાં ચ અલ્પાતંકતાં ચ સુખસ્પર્શવિહારતાં ચ પૃચ્છેસિ એવં ચ વદેસિ ॥ વૈશાલકાનાં ભગવં લિચ્છવીનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિ ઉત્પન્નો બહૂનિ પ્રાણસહસ્રાણિ અનયવ્યસનમ્ આપદ્યન્તિ । સાધુ ભગવાન્ અર્થકામો હિતૈષી
[_મ્વુ_1.255_] વૈશાલિમ્ આગચ્છેયા અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય ॥ અથ તોમરો લેચ્છવિગણસ્ય પ્રતિશ્રુત્વા યથાનુરૂપેણ પરિવારેણ સાર્ધં ભદ્રાણિ યાનાનિ આરુહિત્વા વૈશાલિતો નગરાતો નિર્ગમ્ય યેન રાજગૃહં નગરં તેન પ્રયાસિ ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવિ રાજગૃહનગરં ગત્વા પ્રવિશિત્વા રાજગૃહનગરં યેન વેણુવનં કલન્દકનિવાપં તેન પ્રક્રમિ ભગવન્તં દર્શાનાય ઉપસંક્રમણાય પર્યુપાસનાય ॥ તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવાન્ તદહોપોષધે પંચદશ્યાં પૂર્ણાયાં પૂર્ણમાસ્યાં પંચાનાં ભિક્ષુશતાનાં અન્યાયે ચ જનતાયે અનેકસહસ્રાયે પરિષાયે ધર્મં દેશયતિ આદૌ કલ્યાણં મધ્યે કલ્યાણં પર્યવસાને કલ્યાણં સ્વર્થં સુવ્યઞ્જનં કેવલપરિપૂર્ણં પરિશુદ્ધં પર્યવદાતં બ્રહ્મચર્યં પ્રકાશયતિ ॥ અથ તોમરો લેચ્છવી યાવત્તકા યાનસ્ય ભૂમિસ્ તાવદ્ યાનેન ગત્વા યાનાદ્ અવતીર્ય પદ્ભ્યામ્ એવ યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિ ॥ સો દાનિ મહેશાખ્યાં પરિષાં સન્નિપતિતાં ન શક્નોતિ પ્રસહ્ય ભગવન્તમ્ ઉપસંક્રમિતું ॥ સો દાનિ એકાંસમ્ ઉત્તરાસંગં કૃત્વા યેન ભગવાંસ્ તેનાંજલિં પ્રણામેત્વા ભગવન્તં ગાથાયે અધ્યભાષિ ॥
ઉપોષધે પંચદશીવિશુદ્ધયે
ઉપાસિતું તે ઋષયો સમાગતા ।
શક્રો ચ દેવો ત્રિદશાન ઇન્દ્રો
પુરસ્કૃતો તેષુ અસહ્યસાહિ ॥
વિરોચમાનો ભાષસિ ઉત્તમં પદં
ધર્મેણ તર્પેસિ બહું ઇમાં પ્રજાં ।
મહાં વ મેઘઃ સલિલેન મેદિનીં
તે તુહ્ય શ્રુત્વા મધુરામ્ ઇમાં ગિરાં ॥
અનેલિકાં ધારયતો મહામુને
નમસ્કૃત્વા અંજલિં વન્દમાના ।
[_મ્વુ_1.256_] શરણં તે ગચ્છામ અસહ્યસાહિ
તેષાં સુલબ્ધં ચ સુ-આગતં ચ ॥
સ તોમરાણામ્ અહમ્ અન્તિકે ભવં
યે તે પ્રસન્ના શરણં ઉપેન્તિ ।
અથ અપ્રમત્તા સુગતસ્ય શાસને
કાહિન્તિ જાતીમરણસ્ય અન્તં ॥
ગાથાપર્યવસાને મહતા જનકાયેન અન્તરો દિન્નો ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવી યેન ભગવાંસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા ભગવતઃ પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તમ્ એતદ્ અવોચત્* ॥ વૈશાલિકા ભગવં લેચ્છવિયો સમ્વૃદ્ધબાલા અભ્યન્તરવૈશાલકા ચ બાહિરકવૈશાલકા ચ ભગવતઃ પાદા શિરસા વન્દેન્તિ સશ્રાવકસંઘસ્ય સુખં ચ સ્પર્શવિહારતાં ચ પૃચ્છેન્તિ એવં ચ વદેન્તિ ॥ વૈશાલ્યાં ભગવન્ન્ અમનુષ્યવ્યાધિ ઉત્પન્નઃ બહૂનિ પ્રાણિસહસ્રાણિ અનયવ્યસનમ્ આપદ્યન્તિ ભગવાં ચ અનુકમ્પકો કારુણિકો સદેવકસ્ય ॥ સાધુ ભગવાં વૈશાલિમ્ આગચ્છેય વૈશાલિકાનામ્ અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય ॥ ભગવાન્ આહ ॥ તથાગતો તોમર રાજ્ઞો શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય યાચિતવાસો વસતિ ગચ્છમ્ અનુજાનાપેહિ ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવિ ભગવતો પાદૌ શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તં ચ ત્રિષ્ખુત્તં પ્રદક્ષિણીકૃત્વા ભિક્ષુસંઘં ચ યેન રાજગૃહં તેન પ્રક્રામિ ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવિ યેન રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારસ્ તેનોપસંક્રમિત્વા રાજાનં શ્રેણિયં બિમ્બિસારં સાધુ ચ સુષ્ઠુ ચ પ્રતિસંમોદેત્વા એતદ્ ઉવાચ ॥ વૈશાલીયં મહારાજ અમનુષ્યવ્યાધિ ઉત્પન્નો બહૂનિ પ્રાણિસહસ્રાણિ અનયવ્યસનમ્ આપદ્યન્તિ ॥ તહિં ષચ્ છાસ્તારો સંમતા આનીતા કાશ્યપો ચ પૂરણો મસ્કરી ચ ગોશાલી અજિતો ચ કેશકમ્બલી કકુદો ચ કાત્યાયનો

[_મ્વુ_1.257_] સંજયી ચ વેરટ્ટિકપુત્રો નિર્ગ્રન્થો ચ જ્ઞાતિપુત્રો ॥ એતેહિ આગતેહિ વૈશાલકાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિ નોપશામ્યતિ ॥ તતો મહારાજ લેચ્છવીનાં દેવતાહિ આરોચિતં ॥ એષ બુદ્ધો ભગવાન્ અસંખ્યેયે ધર્માનુભાવેન હિ સમુદાગતો સદેવકસ્ય લોકસ્ય લેનો ત્રાણો શરણો પરાયણો દેવાતિદેવો શાસ્તા દેવમનુષ્યાણાં નાગાનામ્ અસુરાણાં યક્ષાણાં રાક્ષસાનાં પિશાચાનાં કુમ્ભાણ્ડાનાં ॥ સો યં ગ્રામક્ષેત્રસીમમ્ આક્રમતિ તત્ર સર્વે ઈતિકલિકાલકર્ણી પ્રશામ્યન્તિ બુદ્ધાનુભાવેન ધર્માનુભાવેન સંઘાનુભાવેન ॥ તમ્ આનેથ તેન આગતેન વૈશાલ્યાનામ્ અમનુષ્યવ્યાધિઃ પ્રશામ્યતીતિ ॥ સાધુ મહારાજ ભગવન્તમ્ અનુજાનાહિ વૈશાલિં ગમનાયે અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય ॥ એવમ્ ઉક્તો રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો તોમરં લેચ્છવિમ્ એતદ્ ઉવાચ ॥ સચે વાસિષ્ઠ વૈશલકા લેચ્છવયો ભગવતો રાજગૃહાતો વૈશાલિં ગચ્છન્તસ્ય એવં પ્રત્યુદ્ગમનં કરોન્તિ યાવત્ સ્વકં વિજિતં યથાહમ્ અનુયાનં કરોમિ યાવત્ સ્વકવિજિતં એત્સ્યે હં ભગવન્તમ્ અનુજાનયે રાજગૃહાતો વૈશાલિં ગમનાય ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવી રાજ્ઞો શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય પ્રતિશ્રુત્વા વૈશાલિં ગણસ્ય દૂતાં પ્રેષયસિ ॥ એવં વાસિષ્ઠાહો રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો જલ્પતિ ॥ અથ ખલુ તે દૂતા તોમરસ્ય લેચ્છવિસ્ય પ્રતિશ્રુત્વા વૈશાલિં ગત્વા લેચ્છવિગણસ્ય આરોચેસિ ॥ એવં વાસિષ્ઠાહો રાજા શ્રેણિકો બિમ્બિસારો તોમરસ્ય લેચ્છવિસ્ય જલ્પતિ । સચે વૈશાલકા લેચ્છવયો ભગવતો રાજગૃહાતો વૈશાલિં ગચ્છન્તસ્ય એવં પ્રત્યુદ્ગમનં કરોન્તિ યાવત્ સ્વકં વિજિતં યથા અહમ્ અનુયાનં કરોમિ યાવત્ સ્વકં વિજિતં એત્સ્યે હં ભગવન્તમ્ અનુજાનેયં રાજગૃહાતો વૈશાલિં ગમનાય ॥ એવમ્ ઉક્તે વૈશાલેયકા લેચ્છવયસ્ તાન્ દૂતાં . . . . . . . ॥ એતદ્ વક્તવ્યો વાસિષ્ઠાહો રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો લેચ્છવિગણસ્ય વચનેન ॥ કરિષ્યન્તિ મહારાજ વૈશાલકા લેચ્છવયો
[_મ્વુ_1.258_] ભગવતઃ પ્રત્યુદ્ગમનં યાવલ્ લેચ્છવીનાં વિજિતં ॥ અથ ખલુ તે દૂતા લેચ્છવિગણસ્ય પ્રતિશ્રુત્વા રાજગૃહં ગત્વા આરોચેન્સુઃ ॥ અથ ખલુ તોમરો લેચ્છવિઃ દૂતાનાં વચનં પ્રતિશ્રુત્વા યેન રાજા શ્રેણિકો બિમ્બિસારો તેન્ઽ; ઉપસંક્રમિત્વા રાજાનં શ્રેણિયં બિમ્બિસારમ્ એતદ્ ઉવાચ ॥ કરિષ્યન્તિ મહારાજ વૈશાલકા લેચ્છવયો ભગવતઃ પ્રત્યુદ્ગમનં ॥ સાધુ ભગવન્તમ્ અનુજાનાહિ વૈશાલિં ગમનાય અનુકમ્પામ્ ઉપાદાય ॥ ભગવાં દાનિ રાજ્ઞા શ્રેણિયેન બિમ્બિસારેણ અનુજ્ઞાતો વૈશાલિં ગમનાય અમાત્યા ચ આણત્તા યાવ ચ રાજગૃહં યાવ ચ ગંગાયાસ્ તીર્થં માર્ગં પ્રતિજાગૃથ અષ્ટપદસમમ્ અવિષમં પાણિતલજાતં વિતતવિતાનં ચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં ધૂપિતધૂપનં સિક્તસંમૃષ્ટં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં । નાવાસંક્રમં બન્ધાપેથ યેન ભગવાં સશ્રાવકસંઘો ગંગાયાં તરિષ્યતિ વૈશાલિં ગમનાય । અર્ધયોજનિકે ચ અન્તરે મણ્ડપસંવિધાનં કા[રાપેથ અન્નપાન]સંવિધાનં કારાપેથ શય્યાસનસંવિધાનં ચ ભગવતઃ સશ્રાવકસંઘસ્ય સર્વં સુખોપધાનં યથા ભગવાં સશ્રાવકસંઘો રાજગૃહાતો સુખં વૈશાલિં ગચ્છેય ભિક્ષુસંઘશ્ ચ ॥
મનસા દેવાનાં વચસા પાર્થિવાનાં ।
નચિરેણાઢ્યાનાં કર્મણા દરિદ્રાણામ્ ઇતિ ॥
રાજ્ઞા ચ આણત્તં અમાત્યેહિ ચ સર્વં પ્રતિજાગૃતં યથા આણત્તં ॥
___ભગવાં સંપ્રસ્થિતો સાર્ધં ભિક્ષુસંઘેન ॥ રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો સયુગ્યબલવાહનો સદેવીકુમારામાત્યપરિજનો રાજાર્હેહિ પંચહિ ચ્છત્રશતેહિ ધાર્યમાણેહિ ઓસક્તપટ્ટદામકલાપેહિ સધ્વજપતાકેહિ મહતા રાજાનુભાવેન મહતા રાજ-ઋદ્ધીયે મહતાયે વિભૂષાયે ભગવન્તં વૈશાલિં ગચ્છન્તં સમનુયાતિ અર્ધયોજનિકેનાન્તરાવાસેન યાવત્ સ્વકં વિષયં ગંગાયાઃ તીરં ॥ અશ્રોષુઃ વૈશાલકા લેચ્છવિકા એદૃશયે વિધીયે
[_મ્વુ_1.259_] રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો ભગવતો અનુયાનં કરોતિ રાજગૃહાતો વૈશાલિમ્ આગચ્છન્તસ્યેતિ ॥ શ્રુત્વા ચ પુનઃ યાવ ચ વૈશાલી યાવ ચ ગઙ્ગાતીર્થં વૈશાલકાનાં લેચ્છવીનાં વિજિતમ્ અત્રાન્તરે માર્ગં પ્રતિજાગ્રંસુ અષ્ટપદસમમ્ અવિષમં પાણિતલજાતં સિક્તસંમૃષ્ટં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં વિતતવિતાનં ચિત્રદુષ્યપરિક્ષિપ્તં ઓસક્તપટ્ટદામકલાપં ધૂપિતધૂપનં ॥ દેશદેશેહિ ચ નટનર્તન-ઋલ્લમલ્લપાણિસ્વર્યા સ્થાપયેન્સુ । અર્ધયોજનિકેન ચ અન્તરેણ મણ્ડપસંવિધાનં ચ કારયેન્સુ શય્યાસનસંવિધાનં ચ પાનીયસંવિધાનં ચ ભક્તસંવિધાનં ચ ભગવતઃ સશ્રાવકસંઘસ્ય ॥ અભ્યન્તરવૈશાલીતો ચતુરશીતિ રથસહસ્રાણિ યોજાપયિત્વા દ્વેચતુરશીતિ રથસહસ્રાણિ યોજાપયિત્વા સવૈજયન્તિકાનિ સનન્દિઘોષાણિ સપુષ્પમાલાનિ સચ્છત્રધ્વજપતાકાનિ પ્રભૂતં ચ ગન્ધમાલ્યમ્ આદાય સ્વકસ્વકાનિ ભદ્રાણિ યાનાન્ય્ અભિરુહિત્વા મહતા રાજાનુભાવેન મહતા રાજ-ઋદ્ધીયે મહતો જનકાયસ્ય હક્કારહિક્કારભેરીમૃદંગમરુપણવશંખસન્નિનાદેન વૈશલીતો નગરાતો નિર્યાતા ભગવન્તં પ્રત્યુદ્ગચ્છેન્સુ યાવદ્ ગઙ્ગાતીર્થં ભગવતઃ પૂજાર્થં ॥ તેષાં પિ તં એવં સંવિધાનરૂપં અભૂષિ ॥ સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયઃ નીલાશ્વા નીલરથા નીલરશ્મિપ્રતોદા નીલયષ્ટી નીલવસ્ત્રા નીલાલંકારા નીલ-ઉષ્ણીષા નીલચ્છત્રા નીલખડ્ગમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્ર ઇદમ્ ઇતિ ઉચ્યતે ॥

નીલાશ્વા નીલરથા નીલા રશ્મિપ્રતોદ-મ્-ઉષ્ણીષા ।
નીલા ચ પંચ કકુદા નીલા વસ્ત્રા અલંકારા ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયઃ પીતાશ્વાઃ પીતરથા પીતરશ્મિપ્રતોદયષ્ટી પીતવસ્ત્રાઃ પીતાલંકારા પીતોષ્ણીષા પીતચ્છત્રા પીતખડ્ગમણિપાદુકા ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
[_મ્વુ_1.260_] પીતાશ્વા પીતરથા પીતા રશ્મિપ્રતોદ-મ્-ઉષ્ણીષા ।
પીતા ચ પંચ કકુદા પીતા વસ્ત્રા અલંકારા ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો મંજિષ્ઠાશ્વા મંજિષ્ઠરથા મંજિષ્ઠપ્રતોદયષ્ટી મંજિષ્ઠવસ્ત્રા મંજિષ્ઠ-અલંકારા મંજિષ્ઠ-ઉષ્ણીષા મંજિષ્ઠચ્છત્રાઃ મંજિષ્ઠમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
મંજિષ્ઠા અશ્વરથા મઞ્જિષ્ઠ રશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ ।
મંજિષ્ઠ પંચ કકુદા મમ્જિષ્ઠ વસ્ત્ર-અલંકારાઃ ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો લોહિતાશ્વા લોહિતરથા લોહિતપ્રતોદયષ્ટી લોહિતવસ્ત્રા લોહિતાલંકારા લોહિત-ઉષ્ણીષા લોહિતચ્છત્રાઃ લોહિતખડ્ગમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
લોહિતા અશ્વા રથા ચ લોહિત રશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ ।
લોહિત ચ પંચ કકુદા લોહિત વસ્ત્રા અલંકારાઃ ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો શ્વેતાશ્વા શ્વેતરથા શ્વેતપ્રતોદયષ્ટી શ્વેતવસ્ત્રાઃ શ્વેતાલંકારાઃ શ્વેતોષ્ણીષાઃ શ્વેતચ્છત્રાઃ શ્વેતખડ્ગાઃ શ્વેતમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
શ્વેતાશ્વા શ્વેત રથા શ્વેત રશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ ।
શ્વેતા ચ પંચ કકુદા શ્વેતા વસ્ત્રા અલંકારાઃ ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો હરિતાશ્વા હરિતરથાઃ હરિતરશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ હરિતવસ્ત્રા
[_મ્વુ_1.261_] હરિતાલંકારા હરિતોષ્ણીષા હરિતચ્છત્રા હરિતખડ્ગા હરિતમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
હરિતાશ્વા હરિત રથા હરિતા રશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ ।
હરિતા ચ પંચ કકુદા હરિતા વસ્ત્રા અલંકારાઃ ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો વ્યાયુક્તાશ્વા વ્યાયુક્તરથા વ્યાયુક્તરશ્મિપ્રતોદયષ્ટી વ્યાયુક્તવસ્ત્રા વ્યાયુક્તાલંકારા વ્યાયુક્ત-ઉષ્ણીષા વ્યાયુક્તચ્છત્રા વ્યાયુક્તખડ્ગા વ્યાયુક્તમણિપાદુકવાલવ્યંજનાઃ ॥ તત્રેદમ્ ઉચ્યતે ॥
વ્યાયુક્તા અશ્વરથા વ્યાયુક્ત રશ્મિપ્રતોદયષ્ટી ચ ।
વ્યાયુક્ત પંચ કકુદા વ્યાયુક્ત વસ્ત્ર-અલંકારાઃ ॥
સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો સુવર્ણચ્છત્રેહિ કુંજરેહિ નાનાલંકારભૂષિતેહિ ॥ સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો સુવર્ણશિવિકાહિ સર્વરતનભુષિતાહિ ॥ સન્ત્ય્ અત્ર લેચ્છવયો સુવર્ણમયેહિ રથેહિ સવૈજયન્તેહિ સનન્દિઘોષેહિ સખુરપ્રવાશીહિ ઉચ્છ્રીતચ્છત્રધ્વજપતાકેહિ ॥ એવંરૂપેણ અનુભાવેન એવંરૂપાયે વિધિયે એવંરૂપેણ સમુદયેન એવંરૂપાયે રાજ-ઋદ્ધીયે એવંરૂપાયે સમૃદ્ધીયે એવંરૂપાયે સંવૃત્તાયે એદૃશાયે વિભૂષાયે વૈશાલકા લેચ્છવયો દ્વેચતુરશીતિહિ યાનસહસ્રેહિ ગોશૃઙ્ગી ચ આમ્રપાલિકા ચ તદ્ યથા સો પિ મહાજનકાયો ભગવન્તં પ્રત્યુદ્ગતા યાવદ્ ગઙ્ગાયા તીર્થં ॥
___ભગવાં ગંગાયે પારિમે કૂલે રાજ્ઞો શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય માગધકાનાં બ્રાહ્મણકાનાં ધર્મયા કથયા સંદર્શયિત્વા સમુત્તેજયિત્વા સંપ્રહર્ષયિત્વા માગધકાનાં બ્રાહ્મણકાનાં ચતૂરશીતિ સહસ્રાણિ ધર્માભિસમયે પ્રતિષ્ઠાપેત્વા યેન વૈશાલકા લેચ્છવયો
[_મ્વુ_1.262_] તેન વિલોકેત્વા ભિક્ષૂણાં આમન્ત્રેતિ ॥ ભિક્ષવો ન દૃષ્ટપૂર્વા દેવા ત્રાયસ્ત્રિંશાઃ સુદર્શનાતો નગરાતો ઉદ્યાનભૂમિમ્ અભિનિષ્ક્રમન્તા ॥ તે એતરહિ વૈશાલકા લેચ્છવયો પશ્યથ ॥ તત્ કસ્ય હેતોઃ ॥ તાદૃશાયે ચ ભિક્ષવો ઋદ્ધિયે દેવા ત્રાયસ્ત્રિંશા સુદર્શનાતો નગરાતો ઉદ્યાનભૂમિમ્ અભિનિષ્ક્રમન્તિ ॥
સ્ફીતાનિ રાજ્યાનિ પ્રશામ્યમાના
સમ્યક્* રાજ્યાનિ કરોન્તિ જ્ઞાતયો ।
તથા ઇમે લેચ્છવિમધ્યે સન્તો
દેવેહિ શાસ્તા ઉપમામ્ અકાસિ ॥
ત્રાયસ્ત્રિંશા યે હિ ન દૃષ્ટપૂર્વા
ઉદ્યાનભૂમિં અભિનિષ્ક્રમન્તા ।
એતાદૃશી સમિતિ અભૂષિ તેષાં
યથા ઇયં સમૃદ્ધિ લેચ્છવીનાં ॥
સુવર્ણચ્છત્રેહિ ચ કુંજરેહિ
શિવિકાહિ સૌવર્ણમયીહિ ચાન્યે ।
રથેહિ સૌવર્ણમયેહિ ચાન્યે
પ્રત્યુદ્ગમં લેચ્છવિનો કરોન્તિ ॥
સર્વે સમેત્વા સહ જ્ઞાતિબન્ધવો
દહરા ચ મધ્યા ચ મહલ્લકા ચ ।
અલંકૃતા લક્તકરક્તવસ્ત્રા
પ્રત્યુદ્ગતા તે ચ વિચિત્રચારી ॥

તહિં દાનિ ગંગાયાં રાજ્ઞો શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય નાવાસંક્રમં અભ્યન્તરવૈશાલકાનાં
[_મ્વુ_1.263_] નાવાસંક્રમં બાહિરવૈશાલકાનાં નાવાસંક્રમં ગાંગેયેહિ નાગેહિ કમ્બલાશ્વતરેહિ નાવાસંક્રમો કૃતો ॥ ભગવાન્ અસ્મદીયેન ઉત્તરિષ્યતીતિ ॥
___શુકેન ગોશૃંગીયે વચનેન સશ્રાવકસંઘો શુવેતનાય ભક્તેન ઉપનિમન્ત્રિતો તસ્ય ચ ભગવતા તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસિતં ॥ તેન શુકેન ભગવતસ્ તૂષ્ણીભાવેનાધિવાસના બુદ્ધાબુભાવેન વિજ્ઞાતા ॥ સો ભગવતઃ પાદા શિરસા વન્દિત્વા ભગવન્તં ભિક્ષુસંઘં ચ પ્રદક્ષિણીકૃત્વા પ્રત્યાગતો ॥ યેન ગોશૃંગી ભગવતી તેનોપસંક્રમિત્વા આહ ॥ નિમન્ત્રિતો સો ભગવાં તથાગતો ઽર્હં સમ્યક્સંબુદ્ધો સશ્રાવકસંઘો શુવેતનાયે ભક્તેન ત્વદ્ વચનેન અધિવાસિતં તેન ભગવતા તૂષ્ણીભાવેન ॥
___ભગવાં નાવાસંક્રમે આરૂઢો ॥ રાજા શ્રેણિયો બિમ્બિસારો સ્વકે નાવાસંક્રમે ભગવન્તં પશ્યતિ ॥ અભ્યન્તરવૈશાલકા ચ સ્વકે નાવાસંક્રમે ભગવન્તં પશ્યન્તિ સશ્રાવકસંઘં ॥ બાહિરવૈશાલકા સ્વકે નાવાસંક્રમે ભગવન્તં પશ્યન્તિ સશ્રાવકસંઘં ॥ કમ્બલાશ્વતરા પિ ગાંગેયમહાનાગા સ્વકે નાવાસંક્રમે ભગવન્તં પશ્યન્તિ સશ્રાવકસંઘં ॥ તરમાણં તેહિ કમ્બલાશ્વતરેહિ ગાંગેયકેહિ રાજ્ઞો શ્રેણિયસ્ય બિમ્બિસારસ્ય પંચ ચ્છત્રશતાનિ દૃષ્ટ્વા વૈશાલકાનાં પિ પંચ ચ્છત્રશતા દૃષ્ટ્વા તેહિ ભગવતો તરન્તસ્ય પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ । યક્ષેહિ પિ પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ । ચાતુર્મહારાજકેહિ પિ પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ । સુનિર્મિતેનાપિ દેવપુત્રેણ તતો વિશિષ્ટતરં છત્રં પ્રગૃહીતં । પરનિર્મિતવશવર્તિહિ પિ ચતુર્હિ પિ મહારાજેહિ પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ । ત્રાયસ્ત્રિંશેહિ પિ દેવેહિ પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતા । શક્રેણાપિ દેવાનામ્ ઇન્દ્રેણ ચ્છત્રં પ્રગૃહીતં । સુયામેન અપિ દેવપુત્રેણ ચ્છત્રં પ્રગૃહીતં । તુષિતેહિ દેવેહિ પંચ ચ્છત્રશતા પ્રગૃહીતા । સંતુષિતેન દેવપુત્રેણ તતો વિશિષ્ટતરં છત્રં પ્રગૃહીતં । બ્રહ્મકાયિકેહિ દેવેહિ પંચ ચ્છત્રશતાનિ પ્રગૃહીતાનિ । મહાબ્રહ્મણાપિ તતો વિશિષ્ટતરં
[_મ્વુ_1.264_] છત્રં પ્રગૃહીતં । શુદ્ધાવાસેહિ દેવેહિ ભગવતો ગંગાયે તરન્તસ્ય ચ્છત્રપંચશતાનિ પ્રગૃહીટાનિ । મહેશ્વરેણાપિ દેવપુત્રેણ ચ્છત્રં પ્રગૃહીતં ભગવતો ગંગાયે તરન્તસ્ય ॥ કેન તાનિ સર્વાણિ દેવમનુષ્યકાણિ ચ્છત્રસહસ્રાણિ સમભિભૂતાનિ ॥
આહ્નિકકર્મિકપાર્થિવરાજાન વંશનિર્વૃત્તાર્હન્તિ ।
અર્હતિ ચ મહાભાગો સ એષ પુરુષર્ષભો છત્રં ॥
યે બાહિરા જયિત્વા રિપુસંઘા અશ્નન્તિ અજિતરાજ્યા ।
. . . . . . . સંપન્ના તે પિ નરા છત્રમ્ અર્હન્તિ ॥
કિં પુન યેન સમન્તા સર્વક્લેશા જિતા નિરવશેષા ।
અપિ ચ નમુચિ સસૈન્યો ન તુ ચ્છત્રશતારહો ભગવાં ॥
તારકતરલપ્રકાશાન્તારકરૂપાનપ્રતિભાસાં ।
વૈડૂર્યરતનદણ્ડાં ચ્છત્રશતાં પંચ આદાય ॥
રાજા બિમ્બિસારો અણ્વતિ પૃષ્ઠતો દશબલસ્ય ।
સંપ્રસ્થિતો ચ ભગવાં વજ્જિ અભિમુખો સહ ગણેન ॥
નાવાય સમભિરૂઢો ભગવાં ભવતિ ભવૌઘં ઉત્તીર્ણો ।
પારે ચ લેચ્છવિગણાઃ છત્રશતાં પંચ ધારેન્સુઃ ॥
અથ પશ્યિયા મહીપતિં મહામહીધરમહાબલનિકેતા ।
નાગા પિ ગંગનિલયા છત્રશતા પંચ ધારેન્સુઃ ॥
ઋદ્ધિમન્તો દ્યુતિમન્તો ધરણિપથગતા મહાબલનિકેતા ।
યક્ષા પિ તત્ર અસુરા મુદિતા છત્રશતા પંચ ધારેન્સુ ॥
આગલિતમાલ્યમુક્તા ઉડુપતિપરિપૂર્ણચારુચન્દ્રમુખા ।
[_મ્વુ_1.265_] દેવા પિ તત્ર મુદિતા છત્રશતાં પંચ ધારેન્સુઃ ॥
ચતુરો પિ લોકપાલા પ્રમુદિતમનસા વિગતમદનમાના ।
નટકરજવિધમનકરા ધારેન્સુ ધરણિધરસમસ્ય ॥
અથ સો ત્રિદશાધિપતિઃ કાંચનમણિરત્નસુકૃતવરજાલં ।
રક્તકુસુમસુકૃતદામં છત્રં જગાગ્રસ્ય ધારેસિ ॥
યમવરુણનાગવન્દિતં યામાધિપતિં ઉપેત્ય વસુયામા ।
શરદજલાભ્રપાણ્ડરં ધારયિ ઘનપવનગતિસ્ય ॥
તુષિતભવનાધિવાસી પુન ભગવતો ઉપગતો અપ્રમોહો ।
સંવર્તિતખરસમવપુ ધારયિ ચ્છત્રં પ્રસન્નમનો ॥
વૈડૂર્યસુકૃતદણ્ડં પ્રાવાડદશશતશલાકાચિત્રં ।
ફુલ્લકુસુમાસ્થિતતલં સુનિર્મિતો ધારયે છત્રં ॥
પરનિર્મિતવશવર્તી નિર્મિણે વરકનકભારસંછન્નં ।
રત્નહારલમ્બદામં છત્રં ત્રૈલોક્યકીર્તિસ્ય ॥
બ્રહ્મા પ્રસન્નમનસો પવનપથવિશુદ્ધહૃદયસ્ય ।
ધારેસિ ચન્દ્રસન્નિભં છત્રં પરવાદિમથનસ્ય ॥
સપ્તરતનામયં પુન દિવ્યકુસુમામયં દામમણ્ડિતં ।
છત્રં છત્રારહસ્ય મહેશ્વરો ધારયે છત્રં ॥
ઇત્ય્ એષ સુરાધિપેન કામાવચરો સંઘો સન્નિપતિતો ।

મહા અભુ મહેશ્વરેણ અતુલબલધરસ્ય પૂજાર્થં ॥
[_મ્વુ_1.266_] ભગવતા યત્તકાનિ તાનિ ચ્છત્રાણિ તત્તકા બુદ્ધા નિર્મિતા ॥ તે અન્યમન્યસ્ય ન પશ્યન્તિ ભગવન્તં ॥ તેષાં પ્રત્યેકં પ્રત્યેકં એતદ્ અભૂષિ ॥ મમ યેવ ચ્છત્રે નાથો તિષ્ઠતિ સુગતો તિષ્ઠતિ ધ્વજો તિષ્ઠતિ ॥ દેવા ચ મનુષ્યા ચ યાવ અકનિષ્ઠભવનં પશ્યન્તિ બુદ્ધાનુભાવેન ॥
અથ ભગવાં પુરુષચન્દ્રો તાન્ અભિનિર્મિણે સંબુદ્ધાન્ ઋદ્ધિં ।
ભગવાં વિદર્શયે ન ચ અન્યમન્યસ્ય પશ્યન્તિ ॥
અકનિષ્ઠભવનગતા તુ દશબલબુદ્ધા અમ્બરં પ્રસદનિયં ॥
શોભેન્તિ ગગણતલગતા યૂપમ્ ઇવ યથા રતનચિત્રં ॥
સર્વે સુવર્ણવર્ણા સર્વે દ્વાત્રિંશલક્ષણસમંગી ।
સર્વે કનકગિરિનિભાઃ સર્વે વરવારણગતીકાઃ ॥
સર્વે મનાપાકારાઃ સર્વેષાં શોભતે પ્રભાજાલં ।
સર્વે અમિતગુણધરાઃ સર્વે પ્રામોદ્યસંજનનાઃ ॥
દૃષ્ટ્વાન દેવમનુજા ગગનતલં શોભન્તં દશબલેહિ ।
અતિ-ર્-ઇવ ઉદ્વિલ્યહર્ષા હાહાકારં ઉદીરેન્સુઃ ॥
આસ્ફોટિતપ્રક્ષ્વેડિતકલકલસમાકુલા અભિવર્તન્તિ ।
મુંચેન્સુઃ અમ્બરગતા વરચૂર્ણરજાકુલં સુરભિં ॥
તં ભગવતસ્ તાદૃશં બુદ્ધવિકુર્વિતં ઋદ્ધિપ્રાતિહાર્યં દૃષ્ટ્વા અતીવ દેવા ભગવતઃ પૂજાં કરેન્સુઃ માન્દારવેહિ મહામાન્દારવેહિ કર્કારવેહિ મહાકર્કારવેહિ રોચમાનેહિ
[_મ્વુ_1.267_] મહારોચમાનેહિ ભીષ્મેહિ મહાભીષ્મેહિ સમન્તગન્ધેહિ મહાસમન્તગન્ધેહિ પારિયાત્રકપુષ્પેહિ સુવર્ણપુષ્પેહિ રૂપ્યપુષ્પેહિ રજતપુષ્પેહિ ચન્દનચૂર્ણેહિ અગરુચૂર્ણેહિ કેશરચૂર્ણેહિ ભગવન્તમ્ ઓકિરેન્સુ અભ્યોકિરેન્સુ સમન્તાત્ ષષ્ટિ યોજનાં દિવ્યેહિ ચ ગન્ધચૂર્ણેહિ જાનુમાત્રમોઘો સંવૃત્તો ॥ ભિક્ષુ ભગવન્તમ્ આહન્સુઃ ॥ કિમ્ અયં ભગવન્ દેવાનુભાવો નાગાનુભાવો યક્ષાનુભાવો યેન ઇમાનિ દાનિ ચ્છત્રસહસ્રાણિ દેવેહિ ચ નાગેહિ ચ રાજાનેહિ ચ પ્રગૃહીતાનિ ॥ ભગવાન્ આહ ॥ તથાગતસ્યૈષ ભિક્ષવઃ પૌરાણસ્ય કુશલધર્મસ્ય અનુભાવો ॥ યદિ તથાગતો ઽનુત્તરાં સમ્યક્સંબોધિમ્ અભિસંબુદ્ધો ન ભવિષ્યતિ સંસારે સંસરન્તો ભગવન્તો યત્તકા એતાનિ ચ્છત્રાણિ તત્તકાનિ ચક્રવર્તિરાજ્યાનિ કારયિષ્યેત્* ॥ અથ ચ પુનસ્ તથાગતસ્ય સર્વપુણ્યપાપક્ષયતો પરિનિર્વાણં ભવિષ્યતિ ॥
___ભગવાન્ દાનિ આયુષ્મન્તં વગીશમ્ આમન્ત્રેસિ ॥ પ્રતિભાતુ તે વાગીશ તથાગતસ્ય પૂર્વયોગો ॥ સાધુ ભગવન્ આયુષ્માં વાગીશો ભગવતઃ પ્રતિશ્રુત્વા તાયે વેલાયે ઇમાં ગાથાં બભાષે ॥
અભૂચ્ છાસ્તા અતીતસ્મિં બ્રાહ્મણો અકુતોભયો ।
પ્રહીણજાતિ બ્રાહ્મણો બ્રહ્મચર્યસ્મિં કેવલી ॥
સત્વાં દુઃખિતાં દૃષ્ટ્વાન દુઃખધર્મસમર્પિતાં ।
ધર્મચક્રં પ્રવર્તેસિ આભાં કાસિ અનુત્તરાં ॥
ધર્મચક્રં પ્રવર્તિત્વા આભાં કૃત્વા અનુત્તરાં ।
સંબુદ્ધો પરિનિર્વાયેત્* મહર્ષિઃ ક્ષીણપુનર્ભવો ॥
તસ્ય સ્તૂપમ્ અકરેન્સુઃ શ્રાવકા અકુતોભયા ।
શૈક્ષા ઉત્તમા દાન્તાશ્ ચ અકરેન્સુ કીર્તિહેતવે ॥
ક્ષત્રિયબ્રાહ્મણવૈશ્યા પૂજાં કાસિ મહર્ષિણો ।
[_મ્વુ_1.268_] નૃત્યવાદિત્રગીતેન નાનામાલ્યસમાગતા ॥
બ્રાહ્મણો પિ વિચિન્તેતિ પિતા બુદ્ધસ્ય પણ્ડિતો ।
યં નૂનં છત્રં કારેયં રત્નાકૃતં શુભપાણ્ડરં ॥
વિમલં છત્રં સ્તૂપસ્મિં અધિરોપિય સંચિતે ।
અશ્રૂણિ ચ પ્રવર્તેન્તો પિતા પુત્રમ્ અપૂજયિ ॥
સો તં કર્મ કરિત્વાન કલ્યાણં બુદ્ધવર્ણિતં ।
બ્રાહ્મણો અકરિ કાલં જાતાનામ્ એવ ધર્મતા ॥
સંવર્તાઞ્ ચ વિવર્તાઞ્ ચ અશીતિન્ તેન કર્મણા ।
દુર્ગતિં નોપલભતે એતચ્ ચ્છત્રસ્ય તત્ફલં ॥
મનુષ્યેષુ તદા રાજ્યં ધર્મેણ અનુશાસયં ।
પૃથિવ્યાં ચક્રવર્ત્ય્ આસિ વિજિતાવી મહાબલો ॥
ચિત્રા જનપદા આસિ અનુયાત્રાસિ ક્ષત્રિયે ।
તમ્ એવ અપચાયેસિ શ્વેતચ્છત્રં દદત્ સુખં ॥
તતો ચાપિ ચ્યવિત્વાન દેવેષુ ઉપપદ્યિથ ।

મરૂણાં પ્રવરો આસિ દેવકાયાન પૂજિતો ॥
પૂજિતો મરુસંઘાનામ્ ઐશ્વર્યકમ્બલસ્થિતો ।
વસન્ત ઽત્રાપિ વર્તેસિ શ્વેતચ્છત્રસ્ય તત્ફલં ॥
દેવાનામ્ ઉત્તમો આસિ મનુષ્યાણાં પિ ઉત્તમો ।
સર્વત્ર ઉત્તમો આસિ દેવાનાં મનુજાન ચ ॥
દેવાનામ્ ઉત્તમઃ ભૂત્વા મનુષ્યાણાં ચ ઉત્તમો ।
તં ભવઞ્ ચ વિજહિત્વાન આગત્વા પશ્ચિમં ભવં ।
[_મ્વુ_1.269_] સંબુદ્ધો પિ પ્રજાયાસિ ઋષિ ક્ષીણપુનર્ભવો ॥
સો તં માર્ગં વાભિજ્ઞાયે દુઃખપ્રશમગામિનં ।
યસ્ય માર્ગસ્ય પ્રતિલાભા દુઃખસ્યાન્તં કરીયતિ ॥
તં ચાત્ર અતીતા બુદ્ધા તં ચ વીરો પ્રતાપવાં ।
સર્વે સમશીલપ્રજ્ઞા નાસ્તિ બુદ્ધાન અન્તરં ॥
યે ચ તે હિ કાલે કાલે સંબુદ્ધા નાત્ર સંશયં ।
સર્વે તે સુગતિં યાન્તિ આત્મકર્મફલોપગાઃ ॥
ચક્ષુમાં બ્રાહ્મણો આસિ અન્તેવાસિશ્ ચ તે અહં ।
ત્વયાહં ચોદિતો વીર પૂર્વાં જાતિમ્ અનુસ્મરેત્* ॥
એવમ્ એવ એતદ્ આસિ યથા ભાષસિ વાગીશ ।
બ્રાહ્મણો હં તદા આસિ અન્તેવાસિ ચ મે ભવં ॥
મયા ત્વં ચોદિતઃ સન્તો પૂર્વાં જાતિમ્ અનુસ્મરેત્* ।
તસ્મા ધ્વજપતાકાં ચ શ્વેતચ્છત્રં ચ કારયેત્* ॥
વેદિકાં ચૈવ સ્તૂપેષુ કુર્યાત્ પંચાંગુલાનિ ચ ।
સાધુ પુણ્યવરં વિપુલં દાયકમ્ અધિવર્તતિ ॥
એષા ચાન્યા ચ યા પૂજા બુદ્ધમ્ ઉદ્દિશ્ય ક્રિયતે ।
સર્વા અબન્ધ્યા સફલા ભવતિ અમૃતોપગા ॥
ન હિ અર્ચનાં સમાં લોકે પશ્યામિ વિશિષ્ટતરાં કુતો ।
યં ચ અન્યં પૂજયન્તો પુણ્યં યાસિ મહત્તરં ॥
સચે કોચિ-મ્-અસ્મિં લોકસ્મિં સર્વા પિ દેવતા સદા ।
[_મ્વુ_1.270_] પૂજેય સર્વરતનૈઃ નૈવં સે પ્રતિકૃતં સિયા ॥
એવં મહાયશા મહાકારુણિકા અનુકમ્પાહિતામિતા ।
ઓદુમ્બરમ્ ઇવ કુસુમં ન હિ સુલભદર્શના સંબુદ્ધાઃ ॥
અથ યે મે ભણન્તિ વર્ણં સમાધિતો ચ શીલતો ચ પ્રજ્ઞાતો ચ અધિગમનતો ચ નિષ્ક્રમણતો ચ પ્રયોગતો ચ જાત્યતો ચ ભૂતતો ચ ભવન્તિ મહેશાખ્યા ચ કૃતપુણ્યા તાસુ તાસુ જાતીષુ આદેયવચના ચ ભવન્તિ કીર્તનીયા ચ બહુજનસ્ય ॥
તેનૈવ કુશલમૂલેનારોપિતેન ઉત્તરિં ।
પ્રાવરણં અલ્પકિસરં તેષાં ભવતિ કાયિકં ॥
તસ્માત્ પુણ્યાનિ કુરિયાત્* નિચયં સાંપરાયિકં ।
પુણ્યાનિ પરલોકસ્મિં નિષ્ઠા ભવતિ પ્રાણિનાં ॥
ભગવાં ગંગામ્ ઉત્તીર્ણો વૈશાલીયે ચ સીમામ્ આક્રાન્તો ॥ ભગવતા તે અમનુષ્યકા પલાના ॥ મારેણ પાપીમતા ભગવતો ગચ્છન્તસ્ય યત્ તં લેચ્છવીહિ માર્ગં મુક્તપુષ્પાવકીર્ણં સિક્તસંમૃષ્ટં પ્રતિજાગ્રિતં તં સર્વં પ્રાણકેહિ સ્ફુટં ॥ નિર્મિતો કુણ્ડલો નામ પરિવ્રાજકો ॥ સો ભગવતો તેન માર્ગેણ ગચ્છન્તસ્ય આહ ॥ નિવર્તાહિ ॥
બહૂહિ પ્રાણેહિ મહી સંવૃતા
અણૂહિ સ્થૂલેહિ ચ મધ્યેહિ ચ ।
બુદ્ધો યદા ગચ્છતિ ભૂતસંસ્તૃતે
વ્યથા તતો ઉપપદ્યતિ આક્રમે ॥

[_મ્વુ_1.271_] ભગવાન્ આહ ॥
મૃદુ સંસ્પર્શઃ યો તથાગતાનાં
તૂર્ણં યથા ઓતરિતમારુતાનાં ।
ન હિ બુદ્ધશ્રેષ્ઠાન તથાગતાનાં
શરીરમ્ આગમ્ય વધો પ્રજાયતિ ॥
ભયચેતના નાસ્તિ વિહેષ્ઠના વા
પ્રાણેષુ સો ગચ્છતિ અપ્રતિઘો ભગવાન્* ।
સર્વેહિ ભૂતેહિ નિવાપષણ્ડં
ભગવતા હરિતશાદ્વલં નિર્મિતં ॥
ભગવાં ઉપવિષ્ટો ભિક્ષુસંઘો ચ ॥ તે લેચ્છવયો ભગવન્તં પૃચ્છન્તિ ॥ કસ્ય ભગવતા શુવે આગારમ્ અધિવાસિતં અભ્યન્તરવૈશાલકાનાં બાહિરવૈશાલકાનાં વા ॥ ભગવાન્ આહ ॥ ન હિ વાસિષ્ઠાહો અભ્યન્તરવૈશાલકાનાં તથાગતેનાધિવાસિતં ન બાહિરવૈશાલકાનાં ॥ ગોશૃંગીયે મનુષ્યાલાપિકો શુકો પ્રેષિતો ગંગાયે પારં । તેન તથાગતો સશ્રાવકસંઘો ગોશૃંગીયે વચનેન શુવેતનાય ભક્તેન ઉપનિમન્ત્રિતો ॥ તથાગતેનાધિવાસિતં ॥ તે દાનિ લેચ્છવયો અભ્યન્તરવૈશાલકા ચ દુવેચતુરશીતિ રાજાન સહસ્રાણિ અન્યો ચ મહાજનકાયો ક્ષત્રિયમહાશાલા ગૃહપતિમહાશાલા વિસ્મયસમ્પન્નાઃ કથં શુકો જલ્પતીતિ ॥ ભગવાન્ આહ ॥ કિમ્ અત્રાશ્ચર્યં ગોશૃંગીયે શુકો જલ્પતિ માનુષિકાય વાચાય । અન્યેહિ પિ વાસિષ્ઠાહો પક્ષિભૂતેહિ રાજ્યં વ્યવહરિતં ॥
___ભૂતપૂર્વં વાસિષ્ઠાહો અતીતમ્ અધ્વાને નગરે વારાણસી કાશિજનપદે બ્રહ્મદત્તો નામ રાજા રાજ્યં કારયતિ કૃતપુણ્યો મહેશાખ્યો મહાબલો મહાકોશો મહાવાહનો । તસ્ય ચ રાજ્યં ઋદ્ધં ચ સ્ફીતં ચ ક્ષેમં ચ સુભિક્ષં ચ આકીર્ણજનમનુષ્યં ચ બહુજનમનુષ્યાકીર્ણં
[_મ્વુ_1.272_] ચ સુખિતજનમનુષ્યં ચ પ્રશાન્તદણ્ડડમરં સુનિગૃહીતતસ્કરં વ્યવહારસમ્પન્નં ॥ વિસ્તીર્ણો ચ અન્તઃપુરો અપુત્રો ચ ॥ તસ્ય રાજ્ઞો ભવતિ ॥ કથં મે પુત્રો ભવેયા ॥ સ શૃણોતિ અમાત્યાનાં ॥ અનુહિમવન્તે આશ્રમે ઋષયો મહાનુભાવા પ્રતિવસન્તિ પંચાભિજ્ઞા ચતુર્ધ્યાનલાભિનો તે પૃચ્છિતવ્યા કથં પુત્રો ભવેય ॥ તે મહાનુભાવા ઋષયો આચિક્ષિષ્યન્તિ યથા દેવસ્ય પુત્રો ભવિષ્યતિ ॥ સો દાનિ રાજા સાન્તઃપુરો સકુમારામાત્યો સબલવાહનો યેન તેષામ્ ઋષીણામ્ આશ્રમસ્ તેન સંપ્રસ્થિતો ॥ અન્તરમાર્ગે વાસમ્ ઉપગતો રાજા સબલવાહનો સાન્તઃપુરો ॥ તેન તહિં દૃષ્ટા સામ્બલીકોટરાતો ત્રયો પક્ષિયો નિર્યાન્તાયો ઉલૂકી શારિકા શુકી ॥ તસ્ય દાનિ રાજ્ઞો દૃષ્ટ્વા કૌતૂહલં સંજાતં ॥ તેન પુરુષો આણત્તો ગચ્છ જાનાહિ કિમ્ અત્ર કોટરે ॥ સો આરુહ્ય નિધ્યાયતિ પશ્યતિ ત્રીણિ અણ્ડકાનિ ॥ સો આહ ॥ દેવ ત્રીણિ અણ્ડકાનિ ॥ રાજા આહ ॥ પૃથક્ પૃથક્ પુટકે બન્ધિય ઓતારેહિ યથા ન વિપદ્યન્તે ॥ તેન પુરુષેણ પુટકસ્મિં પૃથક્ પૃથગ્ બન્ધિય ઓતારિતા અવિપન્નાઃ ॥ અમાત્યા પૃચ્છીયન્તિ ॥ કસ્યેમાનિ અણ્ડકાનિ ॥ અમાત્યા આહુઃ ॥ એતેષાં ખુ શાકુન્તિકા પૃચ્છીયન્તિ। એતેષામ્ અત્ર વિષયો ॥ શાકુન્તિકા શબ્દાપિતા ॥ શાકુન્તિકા રાજ્ઞા પૃચ્છીયન્તિ ॥ રાજા આહ ॥ ભો ભણે જાનાથ કસ્ય ઇમાન્ય્ અણ્ડકાનિ ॥ તે તત્ર ચરિતા શાકુન્તિકાઃ સર્વેષાં પક્ષીજાતીનાં અણ્ડકાનાં વિધિજ્ઞા પક્ષિણાં પિ વિધિજ્ઞા યો યાદૃશો પક્ષીતિ ॥ તે આહન્સુ ॥ મહારાજ ઇમાનિ ત્રીણ્ય્ અણ્ડકાનિ એકમ્ ઉલૂકીયે દ્વિતીયં શારિકાયે તૃતીયે શુકીયે ॥ રાજા આહ ॥ કિં ભવ્યાન્ય્ એતાનિ અણ્ડકાનિ અભિનિર્ભેદાય ॥ તે આહન્સુઃ ॥ ભવ્યાનિ મહારાજ ઓતારિતાનિ
[_મ્વુ_1.273_] અવિપન્નાનિ ॥ રાજા પૃચ્છતિ ॥ કો એતેષામ્ અણ્ડકાનામ્ ઉપચારો યથૈતે ઉપચીર્ણા વિદ્યેન્સુઃ સ્વસ્તિના ચ અભિનિર્ભેદં ગચ્છન્તિ ॥ શાકુન્તિકા આહન્સુઃ ॥ મહારાજ વિહતં કાર્પાસં ઉભયત્રાશ્રયે સંસ્તરિતવ્યં ॥ તત્ર એતાનિ અણ્ડકાનિ મધુસર્પિષા મ્રક્ષિત્વા નિક્ષિપ્તવ્યાનિ ઉપરિ વિહતં કાર્પાસં તમ્ એતે માતૃકાર્થં પોષિષ્યતિ ॥ યથા તેહિ શાકુન્તિકેહિ આણત્તં તથા તાનિ અણ્ડકાનિ નિક્ષિપ્તાનિ ॥ રાજા તં ઋષીણામ્ આશ્રમમ્ અનુપૂર્વેણાનુપ્રાપ્તો ॥ એકાન્તેન બલવાહનં સ્થાપયિત્વા સાન્તઃપુરો ઋષીણામ્ આશ્રમમ્ ઉપસંક્રાન્તો ॥ ઋષયો રાજાનં દૃષ્ટ્વા પ્રત્યુદ્ગતાઃ યથા ઋષીણાં સમુદાચારો ॥ સ્વાગતં મહારાજ અનુરાગતં મહારાજ નિષીદતુ મહારાજા ઇમાન્ય્ આસનાનિ ॥ રાજા સાન્તઃપુરો ઋષીણાં પાદા વન્દિત્વા નિષણ્ણો ॥ ઋષીણાં મહત્તરકો કુલપતી ॥ સો તં રાજાનં પ્રતિસંમોદેત્વા પૃચ્છતિ ॥ કિં મહારાજ આત્મનો પ્રયોજનં ઋષીણાં સકાશાતો ॥ રાજા આહ ॥ મમ વિસ્તીર્ણો અન્તઃપુરો ન કસ્યાચિત્ પુત્રો અપુત્રો સ્મિ યં ઇચ્છામિ સંદિશ્યતુ યથા મે પુત્રો ભવેય ॥ ઋષીણાં મહત્તરકો આહ ॥ મહારાજ યાનિ તાનિ ત્રીણિ અણ્ડકાનિ અમુકાતો શામ્બલીકોટરતો ઓતારિતાનિ તાનિ વેષ્ટાવેહિ તતો તે પુત્રા ભવિષ્યન્તિ ॥ રાજા વિસ્મિતો ॥ મહાભાગા ઇમે ઋષયો યન્ તં નામ યં ઇમાનિ અમુકાતો શામ્બલીકોટરાતો ત્રીણિ અણ્ડકાનિ ઓતારાપિતાનિ ઇમેષામ્ ઇહ આશ્રમે પ્રતિવસન્તાનાં વિદિતં ॥ મહાભાગા ઇમે ઋષયો ॥ સો ઋષીણાં પાદા વન્દિત્વા ભૂયો વારાણસીં સંપ્રસ્થિતો । અનુપૂર્વેણ વારાણસીં પ્રવિષ્ટો ॥ તાનિ અણ્ડકાનિ કાલેન સમયેન સર્વાણિ ત્રીણિ પ્રભિન્નાનિ ॥
[_મ્વુ_1.274_] એકતો ઉલૂકપોતકો જાતો દ્વિતીયાતો શારિકપોતકો જાતો તૃતીયાતો શુકપોતકો જાતો ॥ રાજાણત્તીયે ઉન્નીયન્તિ વર્ધીયન્તિ ॥ યત્ર વેલાયે સંવૃદ્ધા સર્વે ત્રયો પણ્ડિતા મેઘાવિનો મનુષ્યાલાપિનો મનુજાયે વાચાયે આલાપસંલાપં કરોન્તિ પરસ્પરં ॥ સો દાનિ રાજા બ્રહ્મદત્તો તેષાં બુદ્ધિબલં જ્ઞાત્વા પૃથક્ પૃથક્* રાજધર્મં પૃચ્છતિ ॥ તે ચ જ્ઞાત્વા વ્યાકરોન્તિ ॥ તેષાં વ્યાકરણં શ્રુત્વા સર્વેષાં ત્રયાણાં રાજા બ્રહ્મદત્તો પ્રીતો સંવૃત્તો ॥
વારાણસ્યામ્ અભૂદ્ રાજા બ્રહ્મદત્તો પ્રતાપવાન્* ।
તસ્ય રાજ્ઞો અભૂત્ પુત્રા સકુના ત્રીણિ પણ્ડિતાઃ ॥
પ્રથમો કૌશિકો આસિ દ્વિતીયો આસિ શારિકો ।
તૃતીયો ચ શુકો આસિ સર્વે પણ્ડિતજાતિકાઃ ॥
તેષાં બુદ્ધિબલં જ્ઞાત્વા તુષ્ટો રાજા જનાધિપઃ ।
રાજધર્માણિ પૃચ્છેયં સર્વાં પ્રત્યેકશો રહે ॥
કૌશિકં તાવ પૃચ્છામિ શકુન્ત ભદ્રમ્ અસ્તુ તે ।
રાજ્યં પ્રશાસમાનસ્ય કિં કૃત્યં પુત્ર મન્યસે ॥
કૌશિકો આહ ॥
ચિરસ્ય વત માં તાતો રાજધર્માણિ પૃચ્છતિ ।
હન્ત તે હં પ્રવક્ષ્યામિ એકાગ્રમનસો શૃણુ ॥
ન ક્રોધસ્ય વસં ગચ્છે સ તુ ક્રોધં નિવારયેત્* ।
ન હિ ક્રુદ્ધસ્ય અર્થો વા ધર્મો વાક્રમતિ પાર્થિવ ॥
અક્રુદ્ધસ્ય હિ રાજસ્ય અર્થો ધર્મો જનાધિપ ।
પ્રજ્ઞાક્રમતિ સર્વત્ર તસ્મા ક્રોધં નિવારયેત્* ॥
[_મ્વુ_1.275_] તતો વિવાદે ઉત્પન્ને ઉભૌ પક્ષૌ સમાહિતઃ ।
ઉભાભ્યાં વચનં શ્રુત્વા યથાધર્મં સમાચરેત્* ॥
મા ચ ચ્છન્દા ચ દોષા ચ ભયા મોહા ચ પાર્થિવ ।
ઉભાભ્યાં વચનં શ્રુત્વા યથાધર્મં સમાચરેત્* ॥
ન ચ ગચ્છતિ સો હાનિં પણ્ડિતો હિ અર્થકારણાત્* ।
યશકીર્તિઞ્ ચ રક્ષન્તો સ્વર્ગં માર્ગેતિ પાર્થિવ ॥
તતો અધર્મં વર્જેત્વા રાજધર્મેહિ પાર્થિવ ।
અનુશાસ મહીપાલ એવં તત્ર ગમિષ્યસિ ॥
રઞ્જનીયેષુ કામેષુ માતિવેલં પ્રમોદ્યહિ ।
પ્રમત્તસ્ય હિ કામેહિ પરશત્રુ બલીયતિ ॥
તતો નગરવૃત્તાનિ સર્વાણિ અનુવર્તયે ।

અથ જાનપદવૃત્તં ધર્મેણ અનુવર્તયેત્* ॥
પૌરજાનપદં રાષ્ટ્રં ગુણેહિ અભિધારયેત્* ।
ભોગદ્રવ્યપ્રદાનેન કૃત્યાનાં કરણેન ચ ॥
તતઃ પરિજનં સર્વં વટ્ટેન અભિધારયેત્* ।
ભોગદ્રવ્યપ્રદાનેન અભેદ્યપુરુષો ભવે ॥
અનુરક્તં વિરક્તં ચ સર્વં જાનેસિ પાર્થિવ ।
બલાગ્રે ઉપજીવિષુ પૌરજાનપદેષુ ચ ॥
પ્રત્યવેક્ષિત્વા કર્માન્તા ભૂતાં હર્ષાણિ દાપયેત્* ।
સર્વેષુ હિંસાં વર્જેત્વા ધર્મેણ ફલમ્ આદિશેત્* ॥
યથા પૂર્વકેહિ રાજેહિ આગતાં જનતાં બહું ।
યથા રાષ્ટ્રં નિવેશેય તથા કુરુહિ પાર્થિવ ॥
અનુગ્રહં ચ દીનાનાં આઢ્યાનાં પરિપાલનં ।
[_મ્વુ_1.276_] સદા વિજિતવાસીનાં કરોહિ મનુજાધિપ ॥
ધનક્રીડારતો રાજા પરદારનિરતસ્ સદા ।
રાષ્ટ્રસ્ય અપ્રિયો ભવતિ ક્ષિપ્રં જહતિ જીવિતં ॥
અલુબ્ધો પુનર્ મેધાવી પરદારવિરતઃ સદા ।
રાષ્ટ્રસ્ય પ્રિયો ભવતિ સુચિરં તાત જીવતિ ॥
વૈરબન્ધં ચ મા કુર્યા પાટિરાજેહિ પાર્થિવ ।
યો વૈરી હિ મહીપાલ વૈરમ્ અર્પેન્તિ વૈરિણઃ ॥
મિત્રબન્ધં ચ કુર્યાસિ પાટિરાજેહિ પાર્થિવ ।
દૃઢમિત્રાં હિ રાજાનો પૂજેન્તિ અપરા પ્રજા ॥
પ્રકીર્ણોચ્ચારણો માસિ સર્વાર્થેહિ જનાધિપ ।
હેતુકારણસંયુક્તં મન્ત્રં કાલેન વ્યાહરે ॥
ગુહ્યમ્ અર્થં ચ ધારેહિ સદા વારેહિ પાર્થિવ ।
ભિન્નમન્ત્રા હિ રાજેન્દ્રા અનુભોન્તિ વ્યસનં બહું ॥
ગુહ્યમ્ અર્થં ધારયિત્વા લભતે વિપુલાં શિરિં ।
ન ચામિત્રવસમ્ એતિ પશ્ચાચ્ ચ નાનુતપ્યતિ ॥
યે ઽમુઢમન્ત્રા અવિકીર્ણવાચા
યુક્તાશ્ ચ કાર્યાર્થે જના નરેન્દ્ર ।
ન તેષુ શત્રૂ જનયન્તિ ક્રોધં
મણિવિષાણાં યથા શતઘ્નીયો ॥
ગુહ્યકમ્ અર્થસંબન્ધં સંધારયતિ યો નરઃ ।
[_મ્વુ_1.277_] સત્રુ ભેદભયાત્ તસ્ય દાસભૂતો ચ વર્તતિ ॥
ધર્મસ્થિતેષુ આરક્ષાં સદા કુર્યાસિ પાર્થિવ ।
બલચક્રં હિ નિશ્રાય ધર્મચક્રં પ્રવર્તતે ॥
ધર્મસ્થિતાનાં તેજેન સર્વા શામ્યન્તિ ઈતયો ।
સમયેન વર્ષન્તિ દેવા શસ્યં નિવર્તતે તહિં ॥
દૃષ્ટધર્મે હિતાર્થં ચ સંપરાયે સુખાનિ ચ ।
એવં ભોતિ મહારાજ ગુણવન્તેષુ યત્ કૃતં ॥
તસ્માત્ તં પરિરક્ષેયા રાજા ધર્મેણ પાર્થિવ ।

તં હિ રાજ હિતં તુહ્યં રાષ્ટ્રસ્યાપિ ચ તં હિતં ॥
સમીક્ષાકારી અસ્યા હિ સર્વાર્થેહિ જનાધિપ ।
કોષ્ઠાગારે ચ કોષ્ઠે ચ અપ્રમત્તશ્ ચ સંભવ ॥
એતાવતી અર્થવતી એષા મહ્યાનુશાસની ।
તં સર્વમ્ ઓગૃહીત્વાન એવં કુરુહિ પાર્થિવ ॥
એવં તે પ્રતિપન્નસ્ય યશો કીર્તિશ્ ચ ભેષ્યતિ ।
ક્ષેમં ભવિષ્યતે રાષ્ટ્રં ઋદ્ધં સ્ફીતં જનાકુલં ॥
કૌશિકસ્ય શ્રુત્વા વાક્યં શ્રેષ્ઠં ધર્માર્થસંહિતં ।
તથા શારિકં પૃચ્છામિ રાજધર્મા બ્રવીહિ મે ॥
સારિકપોતો આહ ॥
ચિરસ્ય વત માં તાત રાજધર્માણિ પૃચ્છસિ ।
હન્ત તે હં પ્રવક્ષ્યામિ એકાગ્રમનસો શૃણુ ॥
દ્વિભિસ્ તુ પાદકૈસ્ તાત અત્ર લોકઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
અલબ્ધલાભો અર્થસ્ય લબ્ધસ્ય પરિરક્ષણં ॥
તસ્માદ્ અર્થસ્ય લાભાર્થં લબ્ધસ્ય પરિરક્ષણે ।
[_મ્વુ_1.278_] દૃઢં કુર્યાસિ વ્યાયામં ધર્મેણ મનુજાધિપ ॥
યો વૈ ભૂમિપતિર્ દેવ અધર્મેણાનુશાસતિ ।
રાષ્ટ્રં સ્ય દુબ્બલં ભોતિ ચ્છિદ્રભૂતં સમન્તતઃ ॥
યો ચ ભૂમિપતિર્ દેવ ધર્મેણાનુશાસતિ ।
રાષ્ટ્રં સ્ય સ્થાવરં ભવતિ ઋદ્ધં સ્ફીતં જનાકુલં ॥
નિગૃહ્ણે નિગૃહીતવ્યં પ્રગ્રહાર્હાં ચ પ્રગૃહ્ણે ।
સંગૃહ્ણે સંગૃહીતવ્યાં અનુગ્રહરુચિર્ ભવ ॥
યો નિગ્રહં ન જાનાતિ પ્રગ્રહં વા જનાધિપઃ ।
સંગ્રહાનુગ્રહં ચાપિ સો અર્થા પરિહાયતિ ॥
પુત્રાંશ્ ચ ભ્રાતરાં ચાપિ શુરાં સાહસિકાં છવાં ।
મા ત્વન્ તે ઈશ્વરાં કાસિ ગ્રામે જનપદેષુ વા ॥
અનુગ્રહં કુર્યા ભૂપો માતાપિતાર્થં પાર્થિવ ।
વિમાનિતા હિ દાયદ્યા ઉદ્ભ્રાન્તા ભોન્તિ શત્રવઃ ॥
પંચ રાષ્ટ્રા ભવે રાજ્યં કુટિલશત્રુસેવિતં ।
મા તાં ચ વિશ્વસે તત્ર મા ચ પ્રતિપદ્યે ઉત્પથે ॥
ઉત્પથે ચ પ્રતિપન્નો ક્ષત્રિયો ચ વસાનુગો ।
અમિત્રાણાં વસમ્ એતિ પશ્ચાચ્ ચ અનુતપ્યતિ ॥
આત્મના બલલાભાર્થં અમિત્રાણાં પિ નિગ્રહે ।
રાષ્ટ્રસ્ય અનુકમ્પાર્થં સંતુલેહિ જનાધિપ ॥
સમીક્ષિયાન કથય રાત્રૌ વા યદિ વા દિવા ।
ઉપશ્રોતા હિ તિષ્ઠન્તિ તે શ્રુત્વા વિકરેન્સુ તે ॥
[_મ્વુ_1.279_] શૂરો વ્યાવર્ત્યતે ક્ષિપ્રં આઢ્યઃ સંગૃહ્ણતે બલં ।
અર્થવશી મન્ત્રબલી કુપિતો કરે ઽર્થં ન તે ॥
તસ્માદ્ અર્થવસં વિપ્રં સપુત્રદારં પ્રવાસયેત્* ।
આઢ્યં મન્ત્રવરં વૈશ્યં તનું વાપિ શઠંશઠં ॥