મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9355-9374

કાચિન્નિતમ્બાર્પિતવામહસ્તા દોર્લેખયા કુઞ્ચિતયા નતાઙ્ગી ।
ક્ષમાપતૌ માર્ગણમોક્ષદક્ષમ્ અકલ્પયચ્ચાપમિવ સ્મરસ્ય ॥

કાચિન્નિદેશાજ્જરતીજનાનાં કુલોચિતં કિંચિદિહાલપન્તી ।
કુઞ્જદ્રુમાલેખનમાચરન્તી સંજ્ઞાપિતાલીભિરભૂત્ સલજ્જા ॥

કાચિન્નિવારિતબહિર્ગમના જનન્યા દ્રષ્ટું હરં ભવનજાલકમાસસાદ ।
તસ્યા વિલોચનમદૃશ્યત દાશયન્ત્ર- યત્રોપરુદ્ધશફરોપમિતં ક્ષણેન ॥

કાચિન્મૃગાક્ષી પ્રિયવિપ્રયોગે ગન્તું નિશાપારમપારયન્તી ।
ઉદ્ગાતુમાદાય કરેણ વીણામ્ એણાઙ્કમાલોક્ય શનૈરહાસીત્ ॥

કાચે મણિર્મણૌ કાચો યેષાં બુદ્ધિઃ પ્રવર્તતે ।
ન તેષાં સંનિધૌ ભૃત્યો નામમાત્રોઽપિ તિષ્ઠતિ ॥

કાચો મણિર્મણિઃ કાચો યેષાં તેઽન્યે હિ દેહિનઃ ।
સન્તિ તે સુધિયો યેષાં કાચઃ કાચો મણિર્મણિઃ ॥
કાઞ્ચનાઙ્ગિ કમનીયકલાપૌ કઞ્ચુલીકવચિતૌ લિકુચૌ તે ।
પાણિના નનુ વહામિ મુહૂર્તં દેહિ મેઽધરમણિં તવ દાસ્યમ્ ॥

કાઞ્ચિકેન સમાલોડ્ય ભક્ષયેત્ પ્રાતરન્વહમ્ ।
ષણ્માસયોગતો હન્તિ પલિતં વલિભિઃ સહ ।
દુગ્ધાન્નભોજનાસક્તશ્ ચિરંજીવી ભવેન્ નરઃ ॥

કાઞ્ચીં કાઞ્ચી ન ધત્તે કલયતિ ન દૃશા કેરલી કેલિતલ્પં સિન્દૂરં દૂર એવ ક્ષિપતિ કરતલન્યસ્તમાન્ધ્રી પુરન્ધ્રી ।
સૌરાષ્ટ્રી માર્ષ્ટિ ભૂયઃ સપદિ નયનયો રક્તયો રક્તિમાનં કાર્ણાટી કર્ણિકાયાં મલિનયતિ મનો માનસિંહપ્રયાણે ॥
કાઞ્ચીકલક્વણિતકોમલનાભિકાન્તિ પારાવતધ્વનિતચિત્રિતકણ્ઠપાલિમ્ ।
ઉદ્ભ્રાન્તલોચનચકોરમનઙ્ગરઙ્ગમ્ આશાસ્મહે કમપિ વારવિલાસવત્યાઃ ॥

કાઞ્ચી કાંચિદિયં ચકાર જઘનન્યસ્તા ગતેર્મન્દતાં ગાઢં બદ્ધમિદં ચ કઞ્ચુકમદાદુચ્છ્રૂનતાં વક્ષસઃ ।
નેત્રપ્રાન્તમથાકુલં કલયતિ શ્રોત્રાવતંસદ્વયં તત્કોઽયં બત મત્પ્રસાધનવિધૌ સખ્યૈષમસ્ ત્વત્ક્રમઃ ॥

કાન્ચીગુણગ્રથિતકાઞ્ચનચેલદૃશ્ય- ચણ્ડાતપાંશુકવિભાપરભાગશોભિ ।
પર્યઙ્કમણ્ડલપરિષ્કરણં પુરારેર્ ધ્યાયામિ તે નિખિલમમ્બ નિતમ્બબિભ્બમ્ ॥

કાઞ્ચીગુણૈઃ કાઞ્ચનરત્નચિત્રૈર્ નો ભૂષયન્તિ પ્રમદા નિતમ્બમ્ ।
ન નૂપુરૈહંસરુતં ભજદ્ભિઃ પાદામ્બુજાન્યમ્બુજકાન્તિભાઞ્જિ ॥

કાઞ્ચીગુણૈર્વિરચિતા જઘનેષુ લક્ષ્મીર્ લબ્ધા સ્થિતિઃ સ્તનતટેષુ ચ રત્નહારૈઃ ।
નો ભૂષિતા વયમિતીવ નિતમ્બિનીનાં કાર્શ્ય નિરર્ગલમધાર્યત મધ્યભાગૈઃ ॥

કાઞ્ચીદામકબન્ધનં સલલિતા કર્ણોત્પલૈસ્ તાડના હેલાલિઙ્નવિઘ્નમાહિતરુષા મૌનેન નિર્ભર્ત્સનમ્ ।
કિં પૂર્વોચિતમેતદત્ર સહસા વિસ્મૃત્ય મન્યોર્ભરાન્- મય્યુત્કણ્ઠમનસ્યદર્શનપથં યાતાસ્યહો કોપને ॥

કાઞ્ચીદામ દૃઢં વિધાય કવરીમાબધ્ય ગાઢં ગુણૈર્ વક્ષોજાદપસાર્ય હારમસકૃદ્ વ્યાધૂય કર્ણોત્પલમ્ ।
દૂરોત્સારિતકઙ્કણા વિધુમુખી સોત્પ્રાસહાસં હઠાત્ કણ્ઠે કસ્ય કરોતિ હન્ત દયિતાશ્લેષાય દોર્બન્ધનમ્ ॥

કાઞ્ચીદામ નિવેશયન્ વિતનુતે વાસઃ શ્લથં સુભ્રુવો હારં વક્ષસિ યોજયન્ કરતલં ધત્તે કુચામ્ભોરુહે ।
જલ્પંશ્ચાટુવચોઽધરં ધયતિ યત્ પ્રેયાન્ કુતો વિસ્મયઃ પાંસું ચક્ષુષિ વિક્ષિપન્ યદિ ધનં ગૃહ્ણાસિ પાટચ્ચરઃ ॥
કાઞ્ચીસીમનિ કાપિ કાઞ્ચનમયી નિશ્રેણિકા રાજતે તામાસાદ્ય રણોત્સવેન મહતા કેનાપિ ધીર ત્વયા ।
સદ્યઃ કણ્ટકશાલિના કરયુગેનાક્રમ્ય શૈલદ્વયં તસ્યોપાન્તનિવાસિનશ્ચ શશિનઃ સ્ફીતા સુધા લપ્સ્યતે ॥

કાઞ્ચ્યા ગાઢતરાવબદ્ધવસનપ્રાન્તા કિમર્થં પુનર્ મુગ્ધાક્ષી સ્વપિતીતિ તત્પરિજનં સ્વૈરં પ્રિયે પૃચ્છતિ ।
માતઃ સુપ્તિમ્ અપીહ લુમ્પતિ મમેત્ય્ આરોપિતક્રોધયા પર્યસ્ય સ્વપનચ્છલેન શયને દત્તોઽવકાશસ્ તયા ॥

કાઠિન્યં કુચયોઃ સ્રષ્ટું વાઞ્છન્ત્યઃ પાદપદ્મયોઃ ।
નિન્દન્તિ ચ વિધાતારં ત્વદ્ઘાટીષ્વરિયોષિતઃ ॥

કાઠિન્યં કુચકુમ્ભયોર્નયનયોશ્ચાઞ્ચલ્યમેતદ્ દ્વયં ભો બ્રહ્મન્ ભવતા કથં ન પદયોરસ્માકમાસાદિતમ્ ।
ઇત્થં શ્રીનરસિંહ તે ત્રિભુવનાધીશસ્ય ઘાટીભિયા કાન્તારેષુ મિથઃ પલાયનપરા જલ્પન્તિ વૈરિસ્ત્રિયઃ ॥

કાઠિન્યં ગિરિષુ સદા મૃદુતા સલિલે ધ્રુવા પ્રભા સૂર્યે ।
વૈરમસજ્જનહૃદયે સજ્જનહૃદયે પુનઃ ક્ષાન્તિઃ ॥

કાઠિન્યમઙ્ગૈર્નિખિલૈર્નિરસ્તં સ્તનૌ કૃશાઙ્ગ્યાઃ શરણં જગામ ।
અધઃ પતિષ્યાવ ઇતીવ ભીત્યા ન શક્નુતસ્તાવપિ હાતુમેતત્ ॥