મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9295-9314

કાકતાલીયયોગેન યદનાત્મવતિ ક્ષણમ્ ।
કરોતિ પ્રણયં લક્ષ્મીસ્ તત્ તસ્યાઃ સ્ત્રીત્વચાપલમ્ ॥

કાકતાલીયવત્ પ્રાપ્તં દૃષ્ટ્વાપિ નિધિમગ્રતઃ ।
ન સ્વયં દૈવમાદત્તે પુરુષાર્થમપેક્ષતે ॥

કાકતુણ્ડોક્તિરપરા મલ્લિકોક્તિરનોપમા (?) ।
પાટલોક્તિશ્ચ પદ્મોક્તિઃ પદ્મિન્યુક્તિઃ સ્ફુટાઃ સ્મૃતાઃ ॥

કાક ત્વં ફલનમ્રવિપિનં દૈવાત્સમાસાદયન્ કિં કર્ણૌ બધિરીકરોષિ પરુષૈઃ ક્રેંકારકોલાહલૈઃ ।
મૌનં ચેદવલમ્બસે રતભરપ્રક્રાન્તપુંસ્કોકિલ- ભ્રાન્ત્યાપિ ત્વયિ સઞ્ચરન્તિ ન કથં મુગ્ધાકટાક્ષચ્છટાઃ ॥

કા કથા બાણસંધાને જ્યાશબ્દેનૈવ દૂરતઃ ।
હુંકારેણેવ ધનુષઃ સ હિ વિઘ્નાન્ વ્યપોહતિ ॥

કાકમાંસં તથોચ્છિષ્ટં સ્તોકં તદપિ દુર્બલમ્ ।
ભક્ષિતેનાપિ કિં તેન યેન તૃપ્તિર્ન જાયતે ॥

કાકમાચી તથા કુષ્ઠં ગોતક્રેણ ચ પાચયેત્ ।
નાશયેન્ મણ્ડલિક્ષ્વેડમ્ અગદોઽયં સુનિશ્ચિતમ્ ॥

કાકમાચીશિફા કર્ણે બદ્ધા રાત્રિજ્વરાપહા ।
પાણિસ્થં વૃષવૃન્દાકં દ્યૂતે વિતનુતે જયમ્ ॥

કાકવરાકમરાલમવૈષિ ન જર્જરિતાઽર્જુનતાર્ય કુતઃ ।
વિક્રમવૈરિવધૂજનલોચન- કજ્જલવજ્જલમજ્જનતઃ ॥

કાકશ્ચ દ્રુમકુટ્ટશ્ચ મણ્ડૂકો નીલમક્ષિકઃ ।
લટ્વયા સહ પઞ્ચૈતે ગજં જઘ્નુરુપાયતઃ ॥

કાકસ્ય કતિ વા દન્તા મેષસ્યાણ્ડે કિયત્ પલમ્ ।
ગર્દભે કતિ રોમાણિ વ્યર્થૈષાતુ વિચારણા ॥

કાકસ્ય ચઞ્ચુર્યદિ હેમયુક્તા માણિક્યયુક્તૌ ચરણૌ ચ તસ્ય ।
એકૈકપક્ષે ગજરાજમુક્તા તથાપિ કાકો ન ચ રાજહંસઃ ॥

કાકસ્ય વૃષ્ટિહેતોર્ નીડં દિક્ષુ પ્રશસ્યતે તિસૃષુ ।
દુર્ભિક્ષમરણહેતુર્ ભવતિ સયામ્યેષુ કોણેષુ ॥

કાકાઃ કિં કિં ન કુર્વન્તિ ક્રોઙ્કારં યત્ર તત્ર વા ।
શુક એવ પરં વક્તિ નૃપહસ્તોપલાલિતઃ ॥

કાકાઃ પ્રભુપ્રણિહિતૈઃ પિકપટ્ટબદ્ધેર્ માકન્દબૃન્દમકરન્દરસં લભન્તામ્ ।
પ્રાપ્તે વસન્તસમયે કથમાચરન્તિ કર્ણામૃતાનિ કલપઞ્ચમકૂજિતાનિ ॥

કાકાનાં કોકિલાનાં ચ સીમાભેદઃ કથં ભવેત્ ।
યદિ વિશ્વસૃજા સાક્ષં ન કૃતા કર્ણશષ્કુલી ॥

કાકાનાં પ્રીતિયોગં ચિરસહવસતિં કોકિલાપેક્ષસે ચેત્ તર્હિ ત્વં તદ્વદેવ શ્રવણપુટપટૂન્ કુત્સિતાન્ કૂજ શબ્દાન્ ।
અભ્યાસસ્ તત્ર નો ચેત્ તવ ગલદમૃતા ગીરિયં ગુપ્યતાં વા તામાકર્ણ્ય સ્વજાતેરનનુગુણગુણં ત્વામમી સન્ત્યજેયુઃ ॥

કા કાન્તા કાલિયારાતેઃ પુનરર્થે કિમવ્યયમ્ ।
કિં વન્દ્યં સર્વદેવાનાં ફલેષુ કિમુ સુન્દરમ્ ॥

કા કા પ્રિયા પ્રિયતમં પરિરભ્ય દોર્ભ્યામ્ અભ્યાગતેઽપિ મિહિરે ન જહાતિ નિદ્રામ્ ।
જાગર્તુ સજ્જયતુ ચોલમિતીવ કાકાઃ કાકાલિરાલિરિવ ગૂઢગિરશ્ચકાર ॥

કા કાબલા નિધુવનશ્રમપીડિતાઙ્ગી નિદ્રાં ગતા દયિતબાહુલતાનુબદ્ધા ।
સા સા તુ યાતુ ભવનં મિહિરોદ્ગમોઽયં સમ્કેતવાક્યમિતિ કાકચયા વદન્તિ ॥
કા કામધેનુરિહ કશ્ ચિન્તામણિરપિ ચ કલ્પશાખી કઃ ।
સર્વાણ્યમૂનિ ભુવને પર્યાયવચાંસિ પુણ્યસ્ય ॥