મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9075-9094

કલ્યાણાનાં ત્વમસિ મહસાં ભાજનં વિશ્વસૂર્તે ધુર્યાં લક્ષ્મીમથ મયિ ભૃશં ધેહિ દેવ પ્રસીદ ।
યદ્ યત્ પાપં પ્રતિજહિ જગન્નાથ નમ્નસ્ય તન્ મે ભદ્રં ભદ્રં વિતર ભગવન્ ભૂયસે મઙ્ગલાય ॥

કલ્યાણાનાં નિધાનં કલિમલમથનં પાવનં પાવનાનાં પાથેયં યન્ મુમુક્ષોઃ સપદિ પરપદપ્રાપ્તયે પ્રસ્થિતસ્ય ।
વિશ્રામસ્થાનમેકં કવિવરવચસાં જીવનં સજ્જનાનાં બીજં ધર્મદ્રુમસ્ય પ્રભવતુ ભવતાં ભૂતયે રામનામ ॥

કલ્યાણાનિ દદાતુ વો ગણપતિર્યસ્મિન્ નુ તુષ્ટે સતિ ક્ષોદીયસ્યપિ કર્મણિ પ્રભવિતું બ્રહ્માપિ જિહ્માયતે ।
જાતે યચ્ચરણપ્રણામસુલભે સૌભાગ્યભાગ્યોદયે રઙ્કસ્યાઙ્કમનઙ્કુશા નિવિશતે દેવેન્દ્રલક્ષ્મીરપિ ॥
કલ્યાણાયભવન્તુ ખણ્ડપરશોઃ કોટીરવાટીરુહાં વલ્લીનાં વલયાનિ વેલ્લદુરગશ્રેણીનિ શોણત્વિષામ્ ।
ઉન્મીલત્કનકારવિન્દકલિકાકિઞ્જલ્કપુઞ્જક્ષરદ્- ધૂલીધૂસરસિદ્ધસિન્ધુલહરીસિન્દૂરિતેન્દૂનિ વઃ ॥

કલ્યાણિ ચન્દનરસૈઃ પરિષિચ્ય ગાત્રં દ્વિત્રાણ્યહાનિ કથમપ્યતિવાહયેથાઃ ।
અઙ્કે નિધાય ભવતીં પરિરભ્ય દોર્ભ્યાં નેષ્યામિ સૂર્યકિરણાનપિ શીતલત્વમ્ ॥

કલ્યાણિ પાણિપતિતાનિ વિના વિચારમ્ એતાનિ મોક્તુમુચિતાનિ ન મૌક્તિકાનિ ।
ગુઞ્જેતિ સંજનયતે યદિહ ભ્રમન્તે હસ્તારવિન્દનયનોત્પલયોઃ પ્રભૈવ ॥

કલ્યાણી બત ગાથેયં લૌકિકી પ્રતિભાતિ મે ।
એતિ જીવન્તમાનન્દો નરં વર્ષશતાદપિ ॥

કલ્યાણોલ્લાસસીમા કલયતુ કુશલં કાલમેઘાભિરામા કાચિત્ સાકેતધામા ભવગહનગતિક્લાન્તિહારિપ્રણામા ।
સૌન્દર્યહ્રીણકામા ધૃતજનકસુતાસાદરાપાઙ્ગધામા દિક્ષુ પ્રખ્યાતભૂમા દિવિષદભિનુતા દેવતા રામનામા ॥

કલ્યોત્થાનપરા નિત્યં ગુરુશુશ્રૂષણે રતા ।
સુસંમૃષ્ટગૃહા ચૈવ ગોશકૃત્કૃતલેપના ॥

કલ્લોલક્ષિપ્તપઙ્કત્રિપુરહરશિરઃસ્વઃસ્રવન્તીમૃણાલં કર્પૂરક્ષોદજાલં કુસુમશરવધૂસીધુભૃઙ્ગારનાલમ્ ।
એતદ્ દુગ્ધાબ્ધિબન્ધોર્ગગનકમલિનીપત્રપાનીયબિન્દોર્ અન્તસ્ તોષં ન કેષાં કિસલયતિ જગન્મણ્ડનં ખણ્ડમિન્દોઃ ॥
કલ્લોલચપલા લક્ષ્મીઃ સંગમાઃ સ્વપ્નસન્નિભાઃ ।
વાત્યાવ્યતિકરોત્ક્ષિપ્તતૂલતુલ્યં ચ યૌવનમ્ ॥

કલ્લોલવેલ્લિતદૃષત્પરુષપ્રહારૈ રત્નાન્યમૂનિ મકરાલય માવમંસ્થાઃ ।
કિં કૌસ્તુભેન વિહિતો ભવતો ન નામ યાચ્ઞાપ્રસારિતકરઃ પુરુષોત્તમોઽપિ ॥

કલ્લોલસંચલદગાધજલૈરલોલૈઃ કલ્લોલિનીપરિવૃઢૈઃ કિમપેયતોયૈઃ ।
જીયાત્ સ જર્જરતનુર્ગિરિનિર્ઝરોઽયં યદ્વિપ્રુષાપિ તૃષિતા વિતૃષીભવન્તિ ॥

કલ્લોલૈઃ સ્થગયન્ મુખાનિ કકુભામભ્રંલિહૈરમ્ભસા ક્ષારેણાપિ દિવાનિશં જલનિધે ગર્જન્ ન વિશ્રામ્યસિ ।
એતત્તે યદિ ઘોરનક્રનિલયં સ્વાદુ વ્યધાસ્યાદ્ વિધિઃ કિં કર્તાસિ તદા ન વેદ્મિ તરલૈઃ સ્વૈરેવ દુશ્ચેષ્ટિતૈઃ ॥

કલ્લોલૈર્વિકિરત્વસૌ ગિરિવરાન્ વેલાવિલાસોત્થિતૈઃ શબ્દૈર્વા બધિરીકરોતુ કકુભો ધત્તાં ચ વિસ્તીર્ણતામ્ ।
પાન્થાનાં રવિતાપતપ્તવપુષાં તૃષ્ણાતિરેકચ્છિદઃ કિં સામ્યં પ્રતનોઃ કરોતુ સરસોઽપ્યબ્ધિઃ કૃતાડમ્બરઃ ॥

કવયઃ કવયન્તુ તૈલભુક્તાઃ સરસા એવ પરન્તુ દાક્ષિણાત્યાઃ ।
અપિ લોચનચઞ્ચલા હરિણ્યો મદિરાક્ષ્યા ન સમાઃ કટાક્ષપાતૈઃ ॥

કવયઃ કાલિદાસાદ્યાઃ કવયો વયમપ્યમી ।
પર્વતે પરમાણૌ ચ વસ્તુત્વમુભયોરપિ ।

કવયઃ કિં ન પશ્યન્તિ કિં ન ભક્ષન્તિ વાયસાઃ ।
પ્રમદાઃ કિં ન કુર્વન્તિ કિં ન જલ્પન્તિ મદ્યપાઃ ॥

કવયઃ કિં ન પશ્યન્તિ કિં ન ભક્ષન્તિ વાયસાઃ ।
મદ્યપાઃ કિં ન જલ્પન્તિ કિં ન કુર્વન્તિ યોષિતઃ ॥

કવયઃ પરિતુષ્યન્તિ નેતરે કવિસૂક્તિભિઃ ।
નહ્યકૂપારવત્ કૂપા વર્ધન્તે વિધુકાન્તિભિઃ ॥

કવલયતિ ન ચેતસ્ તસ્ય દારિદ્ર્યદુઃખં ન ચ પિશુનજનોક્તિઃ કર્ણકણ્ડૂં કરોતિ ।
વરકવિકૃતગોષ્ઠીબન્ધગન્ધોપભોગે ય ઇહ મધુ વમન્તીં કાવ્યચિન્તાં કરોતિ ॥

કવયતિ પણ્ડિતરાજે કવયન્ત્યન્યેઽપિ વિદ્વાંસઃ ।
નૃત્યતિ પિનાકપાણૌ નૃત્યન્ત્યન્યેઽપિ ભૂતવેતાલાઃ ॥