મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 9055-9074

કલ્પાન્તપવના વાન્તુ યાન્તુ ચૈકત્વમર્ણવાઃ ।
તપન્તુ દ્વાદશાદિત્યા નાસ્તિ નિર્મનસઃ ક્ષતિઃ ॥

કલ્પાન્તવાસસંક્ષોભલઙ્ઘિતાશેશભૂભ્ ઋતઃ
સ્થૈર્યપ્રસાદમર્યાદાસ્ તા એવ હિ મહોદધેઃ ॥

કલ્પાન્તે ક્રોધનસ્ય ત્રિપુરવિજયિનઃ ક્રીડયા સંચરિષ્ણોઃ કૃત્વાપિ પ્રાણિજાતૈર્નિજમુખકુહરાતિથ્યમપ્રાપ્તતૃપ્તેઃ ।
દિગ્ભિત્તીઃ પ્રેક્ષ્ય શૂન્યાઃ પ્રલયજલનિધિપ્રેક્ષિતાત્મીયમૂર્તિ- ગ્રાસવ્યાસક્તમોઘશ્રમજનિતરુષઃ પાન્તુ વો ગર્જિતાનિ ॥

કલ્પાન્તે શમિતત્રિવિક્રમમહાકઙ્કાલબદ્ધસ્ફુરચ્- છેષસ્યૂતનૃસિંહપાણિનખરપ્રોતાદિકોલામિષઃ ।
વિશ્વૈકાર્ણવતાવિશેષમુદિતૌ તૌ મત્સ્યકૂર્માવુભૌ કર્ષન્ ધીવરતાં ગતોઽસ્યતુ સતાં મોહં મહાભૈરવઃ ॥
કલ્પ્યતે કિમિતિ કર્મણચિન્તા- સ્વેદમેદુરમિદં નિજચેતઃ ।
પશ્યતાં નયતિ પૂર્વભવાત્તં પુણ્યમેવ ભુવનાનિ કિમન્યત્ ॥

કલ્યાણં કથયામિ કિં સહચરિ સ્વૈરેષુ શશ્વત્ પુરા યસ્યા નામ સમીરિતં મુરરિપોઃ પ્રાણેશ્વરીતિ ત્વયા ।
સાહં પ્રેમભિદાભયાત્ પ્રિયતમં દૃષ્ટ્વાપિ દૂતં પ્રભોઃ સન્દિષ્ટાસ્મિ ન વેતિ સંશયવતી પૃચ્છામિ નો કિંચન ॥

કલ્યાણં નઃ કિમધિકમિતો જીવનાર્થં યદસ્માલ્ લૂત્વા વૃક્ષાનહહ દહસિ મ્રાતરઙ્ગારકાર ।
કિં ત્વેતસ્મિન્નશનિપિશુનૈરાતપૈરાકુલાનામ્ અધ્વન્યાનામશરણમરુપ્રાન્તરે કોઽભ્યુપાયઃ ॥

કલ્યાણં પરિકલ્પ્યતાં પિકકુલે રોહન્તુ વાઞ્છાપ્તયો હંસાનામુદયોઽસ્તુ પૂર્ણશશિનઃ સ્તાદ્ભદ્રમિન્દીવરે ।
ઇત્યુદ્બાષ્યવધૂગિરઃ પ્રતિપદં સંપૂરયન્ત્યાન્તિકે કાન્તઃ પ્રસ્થિતિકલ્પિતોપકરણઃ સખ્યા ભૃશં વારિતઃ ॥

કલ્યાણં ભગવત્કથાકથનતઃ કાવ્યં વિધાતુઃ કવેસ્ તસ્યૈવાઙ્કતયા ક્વચિદ્ રચયતઃ શૃઙ્ગારવીરાદિકમ્ ।
કો દોષો ભવિતા યદત્ર કવિતાશીલૈઃ સમાશ્રીયતે પન્થા વ્યાસવસુંધરાશ્રુતિભવગ્રન્થાદિષુ પ્રેક્ષિતઃ ॥

કલ્યાણં ભવતાં યશઃ પ્રસરતાં ધર્મઃ સદા વર્ધતાં સંપત્તિઃ પ્રથતાં પ્રજા પ્રણમતાં શત્રુક્ષયો જાયતામ્ ।
વાક્યં સંવદતાં વપુઃ પ્રભવતાં લક્ષ્મીપતિઃ પ્રીયતામ્ આયુસ્ તે શરદાં શતં વિજયતાં દાનાય દીર્ઘાયુષે ॥

કલ્યાણં ભવતેઽસ્તુ કોકિલકુલાકલ્પાય યેન શ્રુતિ- ક્રૂરક્રોષ્ટુરુતાર્દિતં કલરવૈર્વિશ્વં સમાશ્વાસિતમ્ ।
અત્યન્તાભ્યસનાભ્યુદિત્વરબૃહન્નાદાવબોધોલ્લસ- ચ્છબ્દબ્રહ્મરસાનુભૂતિજનિતાનન્દૌઘનિષ્યન્દિભિઃ ॥

કલ્યાણં વઃ ક્રિયાસુર્મિલદટનિયુગસ્થાસ્નુગીર્વાણભોગિ- સ્ત્રૈણવ્યત્યસ્તકલ્પદ્રુમનવસુમનોનાગહારાવલીનિ ।
નાલીકાશ્લિષ્ટલક્ષ્મીકરતલકમલોદ્વાન્તમાધ્વીકધારા- તિમ્યત્ફાલેક્ષણાનિ ત્રિપુરહરધનુર્જ્યાલતાકર્ષણાનિ॥

કલ્યાણં વો વિધત્તાં કરટમદધુનીલોલકલ્લોલમાલા- ખેલદ્રોલમ્બકોલાહલમુખરિતદિક્ચક્રવાલાન્તરાલમ્ ।
પ્રત્નં વેતણ્ડરત્નં સતતપરિચલત્કર્ણતાલપ્રરોહ- દ્વાતઙ્કૂરાજિહીર્ષાદરવિવૃતફણાશૃઙ્ગભૂષાભુજંગમ્ ॥

કલ્યાણદો ભવેદ્ વીરે ધ્રુવકશ્ચન્દ્રશેખરઃ ।
દ્વિદિગ્વર્ણપદં યત્ર ત્રિપુટે ચ વિધીયતે ॥
દ્રુતદ્વન્દ્વં લઘુદ્વન્દ્વં તાલે ત્રિપુટસંજ્ઞકે ॥
કલ્યાણપાદપારામં શ્રુતગઙ્ગાહિમાચલમ્ ।
જ્ઞાનામ્ભોજરવિં દેવં વન્દે શ્રીજ્ઞાનનન્દનમ્ ॥

કલ્યાણભાક્ સદા કાર્યે સર્વસૌભાગ્યવર્ધિની ।
યા ખલ્વેતાદૃશી ભાર્યા સા દેવી ન તુ માનુષી ॥
કલ્યાણમાવહતુ નઃ કુહનાવરાહો યસ્યાસ્થિસીમ્નિ નિખિલં પ્રતિરોમકૂપમ્ ।
આભાતિ સપ્રણયમુદ્વહતો ધરિત્રીં સ્વેદાભિધાન ઇવ સાત્ત્વિકહાવભેદઃ ॥

કલ્યાણામાવહતુ વઃ શિવયોઃ શરીરમ્ એકં યદીયમસિતચ્છવિકણ્ઠમૂલમ્ ।
વામેતરેઽપિ કુરુતે સિતભાસિ ભાગે પ્રારબ્ધશૈલતનયાપરિણામશઙ્કામ્ ॥

કલ્યાણવાક્ત્વમિવ કિં પદમત્ર કાન્તં સદ્ભૂપતેસ્ ત્વમિવ કઃ પરિતોષકારી ।
કઃ સર્વદા વૃષગતિસ્ ત્વમિવાતિમાત્રં ભૂત્યાશ્રિતઃ કથય પાલિતસર્વભૂતઃ ॥

કલ્યાણસ્તુ યથાશક્તિ કરોતિ સફલં વચઃ ।
શઠઃ પક્ષૌ ચલયતિ દ્વાવપ્યર્થોપલિપ્સયા ॥

કલ્યાણહિતવાન્ ભૂપો ગુરૂણાં દોષગુપ્તકઃ ।
સમમતિઃ સુખે દુઃખે સમરે ચાપલાયિતઃ ॥

કુલશીલેષુ સમ્પન્નો નીતિધર્મેષુ પણ્ડિતઃ ।
તથૈવ પૂજ્યતે રાજા ચતુરસ્રઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥

કલ્યાણાઙ્ગરુચાનુરક્તમનસા ત્વં યેન સંપ્રાર્થ્યતે યસ્યાર્થે સુમુખિ ત્વયા પુનરસુત્યાગેઽપિ સંનહ્યતે ।
સોઽયં સુન્દરિ પઞ્ચબાણવિશિખવ્યાલીઢદોરન્તર- સ્વૈરોત્પીડિતપીવરસ્તનતટસ્ ત્વદ્દોર્લતાપઞ્જરે ॥