મહાસુભાષિતસંગ્રહ · શ્લોક 8975-8994

કલત્રભારેણ વિલોલનીવિના ગલદ્દુકૂલસ્તનશાલિનોરસા ।
વલિવ્યપાયસ્ફુટરોમરાજિના નિરાયતત્ત્વાદુદરેણ તામ્યતા ॥

વિલમ્બમાનાકુલકેશપાશયા કયાચિદાવિષ્કૃતબાહુમૂલયા ।
તરુપ્રસૂનાન્યપદિશ્ય સાદરં મનોધિનાથસ્ય મનઃ સમાદદે ॥

કલત્રમાત્મા સુહૃદો ધનાનિ વૃથા ભવન્તીહ નિમેષમાત્રાત્ ।
મુહુર્મુહુશ્ ચાકુલિતાનિ તાનિ તસ્માન્ ન વિદ્વાનતિવિગ્રહી સ્યાત્ ॥
કલત્રહરણલ્કેશાત્ ખિન્નાનામાત્મનસ્તનૌ ।
ધર્તુમુત્સુકતા નષ્ટેઃ સુદૃશાં સુધિયામિવ ॥

કલભ તવાન્તિકમાગતમ્ અલિમેતં મા કદાપ્યવજ્ઞાસીઃ ।
અપિ દાનસુન્દરાણાં દ્વિપધુર્યાણામયં શિરોધાર્યઃ ॥

કલમાક્રાન્તવિશ્વસ્ય મષીકૃષ્ણસ્ય ભોગિનઃ ।
આસન્નબન્ધનસ્યાન્તે દિવિરસ્ય ધનેન કિમ્ ॥

કલમં ફલભારાતિગુરુમૂર્ધતયા શનૈઃ ।
વિનામાન્તિકોદ્ભૂતં સમાઘ્રાતુમિવોત્પલમ્ ॥
કલમધુરરક્તકણ્ઠી શયને મદિરાલસા સમદના ચ ।
વક્ત્રાપરવક્ત્રાભ્યામ્ ઉપતિષ્ઠતુ વારમુખ્યા ત્વામ્ ॥

કલમાઃ પાકવિનમ્રા મૂલતલાઘ્રાતસુરભિકલ્હારાઃ ।
પવનાકમ્પિતશિરસઃ પ્રાયઃ કુર્વન્તિ પરિમલશ્લાઘામ્ ॥

કલમાન્તનિર્ગતમષી- બિન્દુવ્યાજેન સાઞ્જનાશ્રુકણા ।
કાયસ્થલુણ્ઠ્યમાના રોદિતિ ખિન્નેવ રાજશ્રીઃ ॥

કલય કમલમસ્મિર્ન્નિત્યુદીર્ય સ્થિતાનાં પ્રતિફલિતમુખેષુ ન્યસ્તહસ્તારવિન્દાઃ ।
સ્ફટિકવિપિનમધ્યે માણિકપ્રેયસીનાં નિભૃતહસિતપાત્રં યત્ર યાતા યુવાનઃ ॥

કલયતિ કમલોપમાનમક્ષ્ણોઃ પ્રથયતિ વાચિ સુધારસસ્ય સામ્યમ્ ।
સખિ કથય કિમાચરામિ કાન્તે સમજનિ તત્ર સહિષ્ણુતૈવ દોષઃ ॥

કલયતિ કિં ન સદા ફલતાં બહુફલતાં ચ સ વૃક્ષઃ ।
યસ્ય પરોપકૃતૌ કશ્ચિન્ ન સપક્ષોઽપિ વિપક્ષઃ ॥

કલયતિ કુવલયમાલા- લલિતં કુટિલઃ કટાક્ષવિક્ષેપઃ ।
અધરઃ કિસલયલીલા- માનનમસ્યાઃ કલાનિધિવિલાસમ્ ॥

કલયતિ મમ ચેતસ્તલ્પમઙ્ગારકલ્પં જ્વલયતિ મમ ગાત્રં ચન્દનં ચન્દ્રકશ્ચ ।
તિરયતિ મમ નેત્રે મોહજન્માન્ધકારો વિકૃતબહુવિકારં મન્મથો માં દુનોતિ ॥

કલયતુ હંસવિલાસગતિં સ બકઃ સરસિ વરાકઃ ।
નીરક્ષીરવિવેકવિધૌ તસ્ય કુતઃ પરિપાકઃ ॥

કલય વલયં ધમ્મિલ્લેઽસ્મિન્નિવેશય મલ્લિકાં રચય સિચયં મુક્તાહારં વિભૂષય સત્વરમ્ ।
મૃગમદમષીપત્રાલેપં કુરુષ્વ કપોલયોઃ સહચરિ સમાયાતઃ પ્રાતઃ સ તે હૃદયપ્રિયઃ ॥

કલયસિ વયસ્ય કસ્માત્ ત્વં રુચિરં ભારતીશાસ્ત્રમ્ ।
અત્રોઽક્તિપ્રત્યુક્તૌ કલય મિથો ભૂરિશસ્ત્રપાતરણમ્ ॥

કલયા તુષારકિરણસ્ય પુરઃ પરિમન્દભિન્નતિમિરૌઘજટમ્ ।
ક્ષણમભ્યપદ્યત જનૈર્ન મૃષા ગગનં ગણાધિપતિમૂર્તિરિતિ ॥

કલયાત્ર પ્રકાશ્યં ચેત્ કિંચિદ્વા દિવ્યજીવને ।
તસ્યામપિ પ્રકાશા સ્યાદ્ વિશાલા શાન્તિરુજ્જ્વલા ॥
કલયે કિસલયમધરં શઙ્કે પઙ્કેરુહં કરદ્વન્દ્વમ્ ।
મન્યે મનસિજવેત્રં ગાત્રં નેત્રૈકમોહનં તન્વ્યાઃ ॥
કલરવકણ્ઠકરમ્બિત- કલરવકલકણ્ઠકૂજિતે સુરતે ।
તવ મનુમીલિતલોચન- માનનમવલોકિતું પ્રિયે કલયે ॥

કલશે નિજહેતુદણ્ડજઃ કિમુ ચક્રભ્રમકારિતાગુણઃ ।
સ તદુચ્ચકુચૌ ભવન્ પ્રભા- ઝરચક્રભ્રમમાતનોતિ યત્ ॥

કલહઃ કદાપિ માસ્ત્વિતિ કલિતશરીરૈક્યયોઃ શિવયોઃ ।
અહમસ્મ્યહમસ્મીતિ પ્રાપ્તઃ કલહો મમ ત્રાણે ॥